Chương 1: Cơ sở lý luận về tuyển dụng nhân sự Chương 2: Thực trạng công tác tuyển dụng nhân sự tại Trường Đại học Đông Á Chương 3: Nâng cao chất lượng công tác tuyển dụng nhân sự tại Trường Đại học Đông Á 9 CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TUYỂN DỤNG NHÂN SỰ 1. KHÁI NIỆN VAI TRÒ VÀ CHỨC NĂNG CỦA QUẢN TRỊ NGUỒN NHÂN LỰC TRONG TỔ CHỨC 1. Khái niệm quản trị nguồn nhân lực Hiện nay, có rất nhiều khái niệm về quản trị nguồn nhân lực và sau đây là một số khái niệm: - Quản trị nguồn nhân lực là tất cả các hoꢄt động, chính sách và các quyết định quản lꢂ có liên quan, ảnh hưởng đến mối quan hệ giữa doanh nghiệp và nhân viên của nó. - Quản trị nguồn nhân lực là những hoꢄt động nhằm tăng cường những đóng góp có hiệu quả của cá nhân vào mục tiêu của tổ chức đồng thời cố gꢆng đꢄt được những mục tiêu của cá nhân.
- Quản trị nguồn nhân lực là đảm bảo có đꢀng người vꢈi kỹ năng và trình độ phù hợp, vào đꢀng công việc và vào đꢀng thời điểm thích hợp để thực hiện mục tiêu của công ty. - Quản trị nguồn nhân lực là thiết kế các chính sách và thực hiện các lĩnh vực hoꢄt động nhằm làm cho con người đóng góp giá trị hữu hiệu nhất cho tổ chức, bao gồm các lĩnh vực như hoꢄch định nguồn nhân lực, phân tích và thiết kế công việc, chiêu mộ và lựa chꢅn, đánh giá thành tích, đào tꢄo và phát triển, thù lao, sức khoẻ và an toàn nhân viên, và tương quan lao động…[2, 7] - Theo Martin Hilb, nhân sự bao gồm tất cả các tiềm năng nhân lực trong một hệ thống xã hội về sản xuất (kể cả những thành viên trong ban lãnh đꢄo doanh nghiệp). Điều này có nghĩa là “Nhân sự bao gồm tất cả các thành viên trong doanh nghiệp sử dụng kiến thức, khả năng, hành vi ứng xử và giá trị đꢄo đức để thành lập, duy trì và phát triển tổ chức”. Vì vậy, ông cho rằng: “Quản trị nhân sự là toàn bộ mục tiêu, chiến lược và công cụ mà qua đó các quản trị viên và nhân viên trong doanh nghiệp dùng làm nền tảng trong cung cách ứng xử”.
Định nghĩa này đã chỉ ra 10 được vai trꢉ của quản trị nguồn nhân lực là nền tảng để từ đó điều chỉnh các hành vi, cung cách của các nhân viên và quản trị viên của doanh nghiệp. Vai trò quản trị nguồn nhân lực Quản trị nhân lực đóng vai trꢉ trꢅng tâm trong việc thành lập các tổ chức, nó giꢀp cho các tổ chức tồn tꢄi và phát triển trên thị trường. Tꢃm quan trꢅng của quản trị nhân lực trong tổ chức xuất phát từ vai trꢉ quan trꢅng của con người. Con người là yếu tố cấu thành nên tổ chức, vận hành tổ chức và quyết định sự thành bꢄi của tổ chức.
Quản trị nhân lực không chỉ có bộ phận quản trị nhân sự đảm nhận mà do nhiều bộ phận đảm nhận [2, 7]. Trong thời đꢄi ngày nay, vai trꢉ quản trị nhân lực có tꢃm quan trꢅng ngày càng tăng vì những lꢂ do sau: - Trong nền kinh tế thị trường, các tổ chức muốn tồn tꢄi và phát triển buộc phải cải tổ tổ chức của mình theo hưꢈng tinh giảm, gꢅn nhẹ, năng động trong đó yếu tố con người mang tính quyết định. Bởi vậy việc tìm đꢀng người phù hợp để giao đꢀng việc, đꢀng cương vị đang là vấn đề đáng quan tâm đối vꢈi mꢅi loꢄi hình tổ chức hiện nay. Sự tiến bộ của khoa hꢅc kỹ thuật buộc các nhà quản trị phải biết thích ứng.
Do đó, việc tuyển chꢅn, sꢆp xếp, đào tꢄo, điều động nguồn nhân lực trong tổ chức nhằm đꢄt hiệu quả tối ưu là vấn đề được quan tâm hàng đꢃu. - Nghiên cứu quản trị nhân lực giꢀp cho nhà quản trị hꢅc được cách giao tiếp vꢈi người khác, biết cách đặt câu hꢇi và biết lꢆng nghe, biết cách tìm ra ngôn từ chung vꢈi nhân viên của mình, và biết cách nhꢄy cảm vꢈi nhu cꢃu của nhân viên, biết cách đánh giá nhân viên chính xác, biết cách lôi cuốn nhân viên của mình say mê vꢈi công việc và tránh được những sai lꢃm trong việc tuyển chꢅn và sử dụng lao động để nâng cao chất lượng thực hiện công việc và hiệu quả hơn trong công tác quản lꢂ của tổ chức. Chức năng của quản trị nguồn nhân lực - Nghiên cứu tài nguyên nhân sự, hoꢄch định nguồn tài nguyên nhân sự, tuyển dụng, bố trí và phát triển; quản trị tiền lương, quan hệ lao động, dịch vụ và phꢀc lợi, y tế và an toàn. 11 - Các hoꢄt động liên quan đến quản lꢂ nguồn lao động rất đa dꢄng và thay đổi trong các tổ chức khác nhau.
Tuy nhiên, có thể phân chia các hiệu quả chủ yếu của quản lꢂ theo ba nhánh chức năng: Nhóm chức năng thu hꢀt nguồn lao động; chức năng đào tꢄo và phát triển nguồn nhân sự; chức năng duy trì nguồn lao động. Nhóm chức năng thu hút nguồn lao động: Nhóm chức năng này chꢀ trꢅng vấn đề đảm bảo về số lượng lao động vꢈi các phẩm chất phù hợp cho công việc của doanh nghiệp. Để có thể tuyển được đꢀng người đꢀng việc, cꢃn phải căn cứ vào kế hoꢄch kinh doanh và thực trꢄng sử dụng lao động trong doanh nghiệp. Chức năng đào tạo và phát triển nguồn nhân sự: Nhằm nâng cao năng lực của nhân viên và báo cho nhân viên các kỷ năng trình độ lành nghề cꢃn thiết để hoàn thành công việc được giao và tꢄo điều kiện cho nhân viên phát triển năng lực của mình.
Chức năng duy trì nguồn lao động: Nhóm chức năng này liên quan đến các chính sách và các hoꢄt động tự hꢅc nhằm kích thích động viên người lao đông vào việc hăng say nhiệt tình hoàn thành tốt công việc được giao. Doanh ngiệp xây dựng hệ thống thang lương bậc lương và áp dụng các chính sách lương bổng phù hợp và thực hiện các chính sách khen thưởng phꢀ lợi phụ cấp. Chức năng quan hệ lao động nhằm hoàn thiện môi trường làm việc và các mối quan hệ trong công việc một cách tốt đẹp. KHÁI NIỆM VAI TRÒ CỦA TUYỂN DỤNG NHÂN SỰ 1.
Một số khái niệm cơ bản a. Tuyển dụng Tuyển dụng nhân sự là quá trình tìm kiếm, thu hꢀt ứng cử viên từ những nguồn khác nhau đến tham gia dự tuyển vào các vị trí cꢉn trống trong tổ chức và lựa chꢅn trong số hꢅ những người đáp ứng tốt yêu cꢃu công việc đặt ra. Tuyển dụng bao gồm 2 quá trình là: tuyển mộ và tuyển chꢅn. Tuyển mộ 12 Tuyển mộ là quá trình thu hꢀt những người xin việc có trình độ từ lực lượng lao động xã hội và lực lượng lao động bên trong tổ chức.
Mꢅi tổ chức phải có đꢃy đủ khả năng để thu hꢀt đủ số lượng và chất lượng lao động để nhằm đꢄt được các mục tiêu của mình. Tuyển chọn Quá trình tuyển chꢅn nhân lực là quá trình đánh giá các ứng viên theo nhiều khía cꢄnh khác nhau dựa vào các yêu cꢃu của công việc, để tìm được những người phù hợp vꢈi các yêu cꢃu đặt ra trong số những người đã thu hꢀt được trong quá trình tuyển mộ. Cơ sở của tuyển chꢅn là các yêu cꢃu của công việc đã được đề ra theo bản mô tả công việc và bản yêu cꢃu đối vꢈi người thực hiện công việc. Quá trình tuyển chꢅn phải đáp ứng được các yêu cꢃu sau đây: - Tuyển chꢅn phải xuất phát từ kế hoꢄch sản xuất kinh doanh và kế hoꢄch nguồn nhân lực.
- Tuyển chꢅn được những người có trình độ chuyên môn cꢃn thiết cho công việc để đꢄt tꢈi năng suất lao động cao, hiệu suất công tác tốt. - Tuyển được những người có kỷ luật, trung thực, gꢆn bó vꢈi công việc vꢈi tổ chức. Vai trò tuyển dụng nhân sự Nhà quản lꢂ doanh nghiệp luôn tìm kiếm các ứng viên phù hợp cho các vị trí công việc doanh nghiệp đang cꢃn. Chꢅn được người đáp ứng các yêu cꢃu về chuyên môn, năng lực và cả sự phù hợp vꢈi văn hoá doanh nghiệp thông qua một quy trình tuyển dụng cùng vꢈi các buổi phꢇng vấn là một yếu tố quan trꢅng trong sự thành công của bất kỳ doanh nghiệp nào.
Để có được nguồn nhân lực phù hợp, không cách nào khác, tổ chức đó phải tiến hành tuyển dụng nhân sự và quản lꢂ sử dụng nguồn nhân lực. Tuyển dụng là tiền đề cho quá trình quản trị tài sản con nười, là nhân tốt quan trꢅng quyết định nhất đến việc sử dụng có hiệu quả nguồn tài nguyên của doanh nghiệp. Đối với doanh nghiệp: Thứ nhất: Việc tuyển dụng có hiệu quả sẽ cung cấp cho doanh nghiệp một đội 13 ngũ lao động lành nghề, năng động, sáng tꢄo bổ sụng nguồn nhân lực phù hợp vꢈi yêu cꢃu hoꢄt động kinh doanh của doanh nghiệp. Tuyển dụng có tꢃm quan trꢅng rất lꢈn đối vꢈi doanh nghiệp vì nó là khâu đꢃu tiên của công tác quản trị nhân sự, chỉ khi làm tốt khâu tuyển dụng mꢈi có thể làm tốt khâu tiếp theo.
Thứ hai: Tuyển dụng tốt giꢀp doanh nghiệp thực hiện tốt các mục tiêu kinh doanh hiệu quả nhất, bởi vì tuyển dụng tốt tức là tìm ra người thực hiện công việc có năng lực, phẩm chất để hoàn thành công việc được giao. Từ đó nâng cao hiệu quả kinh doanh, phát triển đội ngũ, đáp ứng yêu cꢃu kinh doanh trong điều kiện toàn cꢃu hóa. Thứ ba: Chất lượng của đội ngũ nhân sự tꢄo ra năng lực cꢄnh tranh bền vững cho doanh nghiệp, tuyển dụng nhân sự tốt góp phꢃn quan trꢅng vào việc tꢄo ra “đꢃu vào” của nguồn nhân lực, nó quyết định đến chất lượng, năng lực, trình độ cán bộ, nhân viên, đáp ứng đꢉi hꢇi nhân sự của doanh nghiệp. Thứ tư : Tuyển dụng nhân sự tốt giꢀp doanh nghiệp giảm gánh nặng chi phí kinh doanh và sử dụng có hiệu quả nguồn ngân sách của doanh nghiệp.
Như vậy tuyển dụng nhân sự có tꢃm quan trꢅng rất lꢈn đối vꢈi doanh nghiệp, đây là quá trình “đãi cát tìm vàng”, nếu một doanh nghiệp tuyển dụng nhân viên không đủ năng lực cꢃn thiết, những sản phẩm cá nhân theo đꢀng yêu cꢃu công việc thì chꢆc chꢆn sẽ ảnh hưởng xấu và trực tiếp đến hiệu quả hoꢄt động quản trị và hoꢄt động kinh doanh của doanh nghiệp. Từ đó dẫn đến tình trꢄng không ổn định về mặt tổ chức, thậm chí nguồn gốc gây mất đoàn kết, chia rẽ nội bộ, gây xáo trộn trong doanh nghiệp, lãng phí chi phí kinh doanh … Tuyển dụng nhân viên không phù hợp sau đó sa thải hꢅ không những gây tốn kém cho doanh nghiệp mà cꢉn gây tâm lꢂ bất an cho các nhân viên khác.