phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, luận văn gồm 4 chƣơng: Chƣơng 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu và những vấn đề cơ bản về cơ chế quản lý tài chính đối với các trƣờng đại học công lập Chƣơng 2. Phƣơng pháp và thiết kế nghiên cứu Chƣơng 3. Thực trạng cơ chế quản lý tài chính tại trƣờng Đại học sƣ phạm Hà Nội 2.
Giải pháp hoàn thiện cơ chế quản lý tài chính tại trƣờng Đại học sƣ phạm Hà Nội 2. TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ CƠ CHẾ QUẢN LÝ TÀI CHÍNH ĐỐI VỚI CÁC TRƢỜNG ĐẠI HỌC CÔNG LẬP 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu Các vấn đề về chính sách giáo dục và đào tạo, trong đó có chính sách huy động và sử dụng các nguồn tài chính, cơ chế tự chủ quản lý tài chính ở các trƣờng đại học, cao đẳng đã đƣợc nghiên cứu trong nhiều công trình khoa học của nhiều tác giả. - Nguyễn Trƣờng Giang (2011): Đổi mới cơ chế tài chính đối với các cơ sở giáo dục đại học công lập gắn với nâng cao chất lƣợng đào tạo, thực hiện mục tiêu công bằng và hiệu quả, Kỷ yếu Hội thảo khoa học: Đổi mới cơ chế tài chính đối với GDĐH, Bộ Tài chính, trang 43-55; - Vũ Nhƣ Thăng (2011): Đổi mới tài chính đối với cơ sở GDĐH, Kỷ yếu Hội thảo khoa học: Đổi mới cơ chế tài chính đối với GDĐH, Bộ Tài chính, trang 56-60.
- Hoàng Văn Châu (2011): Một số vấn đề thực hiện tự chủ, tự chịu trách nhiệm tại Trƣờng ĐH Ngoại Thƣơng, Kỷ yếu Hội thảo khoa học: Đổi mới cơ chế tài chính đối với GDĐH, Bộ Tài chính, trang 89-95; - Ngô Thế Chi (2011): Tiếp tục đổi mới cơ chế tài chính đối với GDĐH, Kỷ yếu Hội thảo khoa học: Đổi mới cơ chế tài chính đối với GDĐH, Bộ Tài chính, trang 116-120; - Trần Xuân Hải (2011): Nghị định 43/2006/NĐ-CP ngày 25/4/2006 những bất cập và hƣớng giải quyết, Kỷ yếu Hội thảo khoa học: Đổi mới cơ chế tài chính đối với GDĐH, Bộ Tài chính, trang 130-137; - Đặng Văn Du (2011): Đổi mới cơ chế tài chính phải dựa trên cái nhìn toàn diện về vai trò của GDĐH, Kỷ yếu Hội thảo khoa học: Đổi mới cơ chế tài chính đối với GDĐH, Bộ Tài chính, trang 138-142; 5 Tác giả Bùi Tiến Hanh (2006) với đề tài “Hoàn thiện cơ chế tài chính nhằm thúc đẩy xã hội hóa giáo dục Việt Nam.” đã hệ thống hóa, phân tích làm rõ cơ sở lý luận và thực tiễn về vai trò của giáo dục, xã hội hóa giáo dục, cơ chế quản lý tài chính xã hội hóa giáo dục. Phân tích rõ thực trạng xã hội hóa giáo dục và những tác động tích cực, hạn chế của cơ chế quản lý tài chính xã hội hóa giáo dục ở nƣớc ta những năm qua. Đồng thời tổng kết một số kinh nghiệm về cơ chế quản lý tài chính phát triển giáo dục của một số nƣớc trên thế giới. Đề xuất một số giải pháp hoàn thiện cơ chế quản lý tài chính có tính khả thi nhằm thúc đẩy xã hội hóa giáo dục ở nƣớc ta phát triển nhanh và bền vững, thực hiện tốt hơn công bằng và hiệu quả trong phát triển giáo dục, cụ thể: Thứ nhất: bỏ quy định giới hạn trần về tổng thu nhập hàng năm trả cho ngƣời lao động trong các cơ sở giáo dục công lập thực hiện cơ chế tự chủ; Thứ hai: cụ thể hóa quy định trách nhiệm các cơ sở giáo dục công lập tự đảm bảo nguồn để thực hiện khoản tiền lƣơng cấp bậc, chức vụ tăng thêm theo chế độ nhà nƣớc khi nhà nƣớc điều chỉnh các quy định về tiền lƣơng, nâng mức lƣơng tối thiểu; Thứ ba: cụ thể hóa các khoản chi quản lý và hoạt động nghiệp vụ mà thủ trƣởng cơ sở giáo dục công lập do NSNN bảo đảm toàn bộ chi phí đƣợc quyết định mức chi để không gây ảnh hƣởng đến chất lƣợng giáo dục; Thứ tƣ: xây dựng và thực hiện thí điểm cơ chế cổ phần hóa, chuyển các cơ sở giáo dục công lập sang hoạt động theo mô hình doanh nghiệp và trƣớc hết nên áp dụng đối với các cơ sở giáo dục đại học, cao đẳng và dạy nghề có các ngành nghề đào tạo đang có nhiều lợi thế thu hút ngƣời học.
Tác giả Phạm Văn Ngọc (2007) trong luận án tiến sỹ “Hoàn thiện cơ chế quản lý tài chính của Đại học Quốc gia Hà Nội trong tiến trình đổi mới quản lý tài chính công ở nước ta hiện nay.” Đã phân tích, đánh giá vai trò của cơ chế tự chủ tài chính đối với những thành tựu mà Đại học Quốc gia Hà Nội đã đạt đƣợc, đồng thời cũng đƣa ra một số giải pháp khả thi nhằm hoàn thiện hơn việc thực hiện cơ chế tự chủ tài chính tại Đại học Quốc gia Hà Nội. Tác giả Nguyễn Anh Thái (2008) với đề tài luận án tiến sỹ “Hoàn thiện cơ chế quản lý tài chính đối với các trường Đại học của Việt Nam.” đã đề cập đến 6 những ảnh hƣởng của cơ chế tài chính đối với kết quả hoạt động của các trƣờng đại học của Việt Nam đồng thời đƣa ra các giải pháp nhằm hoàn thiện hơn cơ chế quản lý tài chính đối với các trƣờng đại học của Việt Nam, nhƣ: Thứ nhất: tạo dựng khung pháp lý về quản lý giáo dục đại học một cách đồng bộ; Thứ hai: Cải tiến việc phân bổ và cấp phát NSNN; Thứ ba: Hoàn thiện cơ chế quản lý nguồn thu đối với các trƣờng đại học công lập Thứ tƣ: Xã hội hóa giáo dục đại học, khuyến khích đa dạng hóa nguồn tài chính cho phát triển giáo dục đại học công lập; Thứ năm: Tăng cƣờng phân cấp quản lý tài chính theo hƣớng tăng tính tự chủ, tự chịu trách nhiệm xã hội đối với các cơ sở giáo dục đại học công lập; Thứ sáu: Xây dựng chính sách công về tài chính giáo dục đại học công lập; Tác giả Nguyễn Tấn Lƣợng (2011) với đề tài luận văn thạc sỹ “Hoàn thiện quản lý tài chính tại các trường đại học công lập tự chủ tài chính trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh.” đã tập trung nghiên cứu về mặt lý luận cơ chế tự chủ, tự chịu trách nhiệm và cơ chế quản lý tài chính tại các đơn vị sự nghiệp công lập nói chung và các trƣờng đại học công lập nói riêng. Đồng thời nghiên cứu thực trạng các nguồn lực tài chính và việc sử dụng các nguồn lực tài chính tại các trƣờng đại học công lập tự chủ tài chính trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh và đƣa ra các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả quản lý và sử dụng các nguồn lực tài chính cho các đơn vị, cụ thể: Thứ nhất: Hoàn thiện môi trƣờng pháp lý Thứ hai: Tăng cƣờng đầu tƣ của nhà nƣớc xây dựng cơ sở vật chất cho các trƣờng đại học công lập. Thứ ba: Hoàn thiện phƣơng thức giao ngân sách cho giáo dục đại học.
Thứ tƣ: Tăng quyền tự chủ cho các trƣờng đại học công lập trƣớc hết là các trƣờng trọng điểm trong việc quyết định về tuyển sinh, chƣơng trình đào tạo, cấp văn bằng các hình thức đào tạo. Thứ năm: Nhà nƣớc cần trao cho các trƣờng đại học trọng điểm, các trƣờng đại học công lập tự chủ hoàn toàn về kinh phí hoạt động thƣờng xuyên đƣợc quyền tự chủ về mức thu học phí. Tác giả Vũ Thị Thanh Thủy (2012) với đề tài luận án tiến sỹ “Quản lý tài chính các trường Đại học công lập ở Việt Nam.” đã hệ thống hóa về cơ sở lý luận về quản lý tài chính tại các trƣờng đại học công lập, các nhân tố quản lý tài chính, 7 đồng thời cũng chỉ ra tác động của quản lý tài chính đến chất lƣợng đầu ra của học sinh, sinh viên, các thang đo quản lý tài chính và điều kiện để các trƣờng tự chủ tài chính. Tác giả Trần Đức Cân (2012) trong luận án tiến sỹ “Hoàn thiện cơ chế tự chủ tài chính các trƣờng đại học công lập ở Việt Nam” đã phân tích cơ chế tự chủ tài chính theo góc độ từ các trƣờng đại học công lập, đồng thời nêu ra những thuận lợi, khó khăn và đánh giá hiệu quả ban đầu của cơ chế tới tạo và sử dụng nguồn thu, trách nhiệm giải trình tài chính trƣớc xã hội, khả năng tự chủ tài chính của các trƣờng.
Tác giả Nguyễn Thu Hƣơng (2011) với nghiên cứu “Tự chủ học phí gắn với đào tạo chất lượng cao và trách nhiệm xã hội của các trường Đại học công lập.” đã chỉ ra những bất cập trong việc thực hiện cơ chế tự chủ tài chính trong khi cơ chế thu học phí vẫn chƣa đồng bộ, các trƣờng đại học vẫn chƣa đƣợc tự chủ mức thu học phí đối với các chƣơng trình đào tạo phổ thông (vẫn phải thực hiện mức thu trần đối với học phí)…; Ở các góc độ khác nhau, các công trình khoa học nói trên đều có đề cập đến việc thực hiện cơ chế tự chủ tài chính đối với các trƣờng đại học, cao đẳng công lập. Tuy nhiên, cho đến nay chƣa có công trình nào nghiên cứu về cơ chế tự chủ tài chính tại Trƣờng Đại học Sƣ phạm Hà Nội 2. Với những đặc điểm riêng về cơ cấu tổ chức và hoạt động, nên việc phân tích, đánh giá đúng thực trạng cơ chế tự chủ tài chính tại Trƣờng Đại học Sƣ phạm Hà Nội 2giai đoạn 2012 - 2014 từ đó đề xuất một số giải pháp hoàn thiện cơ chế tự chủ tài chính tại trƣờng là hết sức cần thiết. Cơ sở lý luận về cơ chế quản lý tài chính đối với các trƣờng Đại học công lập 1.
Tài chính trong đơn vị sự nghiệp có thu 1. Khái niệm tài chính trong đơn vị sự nghiệp có thu Tài chính cũng nhƣ mọi đối tƣợng nghiên cứu khác, có hình thức biểu hiện bên ngoài (hiện tƣợng) và nội dung bên trong (bản chất) của nó. Biểu hiện bề ngoài của tài chính thể hiện ra dƣới dạng các hiện tƣợng thu 8 vào bằng tiền và các hiện tƣợng chi ra bằng tiền của các chủ thể kinh tế-xã hội nhƣ: dân cƣ, doanh nghiệp nộp thuế bằng tiền cho Nhà nƣớc; các doanh nghiệp sử dụng vốn điều lệ để mua sắm vật tƣ; các ngân hàng cho doanh nghiệp vay vốn; Nhà nƣớc cấp phát tiền từ Ngân sách Nhà nƣớc tài trợ cho việc xây dựng đƣờng giao thông, trƣờng học… Tài chính phản ánh các quan hệ kinh tế nảy sinh trong phân phối của cải xã hội dƣới hình thức giá trị (Gọi tắt là các quan hệ phân phối). Là một bộ phận các quan hệ phân phối của xã hội.