Chương 1. Cơ sở lý luận và tổng quan tình hình nghiên cứu về cơ cấu tổ chức bộ máy quản lý. Phương pháp luận và thiết kế nghiên cứu. Thực trạng cơ cấu tổ chức bộ máy quản lý tại Tập đoàn Arowines.
Một số giải pháp nhằm hoàn thiện cơ cấu tổ chức bộ máy quản lý tại Tập đoàn Arowines. TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CƠ CẤU TỔ CHỨC BỘ MÁY QUẢN LÝ Tại chương này, tác giả muốn trình bày tới người xem một số kết quả nghiên cứu về cơ cấu tổ chức bộ máy quản lý, về con người trong bộ máy quản lý của các nhà nghiên cứu trên thế giới cũng như tại Việt Nam; đồng thời dựa trên các tư liệu đã được học, được tham khảo để hệ thống hóa cơ sở lý luận nhằm làm nền tảng phân tích cho các phần tiếp theo. Tổng quan tình hình nghiên cứu. Tình hình nghiên cứu trên thế giới.
Rất nhiều nhà nghiên cứu trên thế giới đã dành nhiều tâm huyết để khám phá về kiến trúc thƣợng tầng của các tổ chức, các doanh nghiệp lớn, vừa và nhỏ nhằm xây dựng các khung lý thuyết, các mô hình cơ cấu tổ chức bộ máy quản lý mang tính chuẩn tắc, mang tính ứng dụng cao trên thực tế. Tác giả đã nghiên cứu một số tựa sách cùng chủ đề nhƣ: Frederick Winslow Taylor, 1911. The Principles of Scientific Management. New York and London: Harper & Brother Publishers.
Frederick Winslow Taylor, ngƣời đƣợc coi là “cha đẻ của quản lý khoa học”, đã viết cuốn “Những nguyên lý quản lý theo khoa học” năm 1911. Cuốn sách này đặt ra các nguyên tắc trong quản lý khoa học, đƣợc xem là học thuyết đặt nền móng đầu tiên cho khoa học quản lý với những đóng góp có ảnh hƣởng sâu rộng đến toàn bộ hoạt động quản lý trong xã hội công nghiệp, mà những nội dung cơ bản của nó đến giờ vẫn có giá trị sử dụng cao. Những nguyên lý quản trị bất biến mọi thời đại. Hà Nội: Nhà xuất bản First News & NXB Trẻ.
Perter Drucker, đƣợc tạp chí Financial Times bình chọn là 1 trong 4 nhà Quản lý bậc thầy mọi thời đại, đã viết trong cuốn sách của mình với đại ý rằng: Quản lý không phải là quản lý kinh doanh. Tác giả đã nghiên cứu kỹ về các mặt của công tác quản lý nhằm giúp cho một tổ chức có thể ứng phó đƣợc với sự thay đổi ngày càng khốc liệt trong môi trƣờng cạnh tranh ngành, cạnh tranh chung. 5 Ken Blanchard & Marc Muchnick, 2008. Bí quyết thành công của nhà lãnh đạo tài năng.
HCM: Nhà xuất bản tổng hợp TP. Hồ Chí Minh (Công ty Văn hóa sáng tạo Trí Việt - First News giữ bản quyền ấn bản tiếng Việt). Cuốn sách - qua văn phong kể chuyện hài hƣớc, dí dỏm - đã đƣa ra những nguyên tắc vàng trong quản lý nhằm hƣớng tổ chức tới sự phát triển bền vững thông qua thay đổi tƣ duy lãnh đạo theo hƣớng tích cực, lấy con ngƣời làm nhân tố chủ đạo cho sự phát triển của tổ chức. Tình hình nghiên cứu tại Việt Nam.
Các nghiên cứu phân tích cơ cấu tổ chức bộ máy quản lý tại các doanh nghiệp tƣ nhân, tại các tập đoàn kinh tế ở Việt Nam hiện nay có khá nhiều bao gồm các bài viết, các công trình nghiên cứu khoa học, sách, giáo trình giảng dạy, các tài liệu luận văn của các tác giả cả trong và ngoài nƣớc trong đó có một số tài liệu liên quan nhƣ: Trần Anh Tài (chủ biên), 2007. Giáo trình Quản trị học. Hà Nội: Nhà xuất bản Đại học Quốc gia Hà Nội. Cuốn giáo trình đã trình bày các khung lý thuyết về quản trị theo các cách tiếp cận khác nhau; mô tả các chủ thể và khách thể quản trị, mô tả các phƣơng pháp, cách thức vận động của bộ máy trong tổ chức.
Cuốn giáo trình, với nhiều bài học kinh nghiệm, có tính ứng dụng rất cao trong thực tiễn. Nguyễn Hồng Sơn và Phan Huy Đƣờng, 2013. Giáo trình Khoa học Quản lý. Hà Nội: Nhà xuất bản Đại học Quốc gia Hà Nội.
Giáo trình đƣợc biên soạn trên cơ sở đúc kết lý luận và thực tiễn quản lý, đặc biệt là quản lý nền kinh tế thị trƣờng hiện đại và quản lý nền kinh tế trong điều kiện toàn cầu hóa, hội nhập kinh tế quốc tế ngày càng sâu rộng ở Việt Nam. Cuốn sách có cách tiếp cận riêng, đi sâu vào bản chất của khoa học quản lý. Các bí quyết thành công, các sáng tạo quản lý đƣợc tổng kết, bổ sung làm cho khoa học quản lý thật sự có hiệu quả cao trong hoạt động thực tiễn quản lý. Cuốn sách cung cấp cho ngƣời đọc thấy đƣợc sự phong phú, thiết thực, sự đổi mới, phát triển và sáng tạo không ngừng của khoa học quản lý - một tác nhân cho sự phát triển bền vững của các quốc gia, tổ chức và doanh nghiệp.
Quản trị chiến lược. Hà Nội: Nhà xuất bản Đại học Quốc gia Hà Nội. Cuốn sách đã đặc tả đƣợc các khái niệm hết sức cần thiết đối với doanh nghiệp nhƣ Sứ mệnh, Mục tiêu chiến lƣợc, Tái cấu trúc tổ chức, Văn hóa và lãnh đạo chiến lƣợc,. Cuốn sách đã mang tới cho ngƣời đọc những chiêm nghiệm hết sức trực quan thông qua các minh họa cụ thể đƣợc kết hợp từ hai nguồn: kinh nghiệm nƣớc ngoài và thực tiễn Việt Nam mà tác giả và các cộng sự đã dày công nghiên cứu, tìm hiểu.
Bùi Xuân Phong (chủ biên), 2014. Bí mật tái cấu trúc và Mô hình kinh doanh. Hà Nội: Nhà xuất bản Lao Động - Xã Hội. Ở đây, tác giả cuốn sách đã đƣa ra những giai đoạn cụ thể trong quá trình phát triển của một doanh nghiệp (đích đến là thực hiện thành công những phát biểu về Sứ mạng của một công ty, một tập đoàn tại Việt Nam nói riêng và khu vực nói chung).
Cuốn sách hƣớng đến việc bộ phận cốt lõi (core) của một doanh nghiệp, bộ phận lãnh đạo, cần đánh giá bộ máy qua mỗi giai đoạn để đáp ứng đƣợc sự thay đổi của thị trƣờng trong từng thời kỳ. Phạm Công Nhất và Đoàn Thị Minh Oanh (chủ biên), 2013. Giáo trình Triết học. Hà Nội: Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia - Sự thật.
Tựa sách đã làm toát lên rằng: Triết học là hệ thống lý luận chung nhất của con ngƣời về thế giới, về vai trò, ví trí của con ngƣời trong thế giới đó - bao hàm cả những nhà quản lý, các thành viên trong một tổ chức; và rằng: Triết học còn gồm các phép biện chứng, các cặp phạm trù, các nguyên tắc thống nhất giữa lý luận và thực tiễn. Đƣa Triết học vào phần nghiên cứu để thấy rằng: Triết học đƣa ra Thế giới quan hƣớng con ngƣời tới giá trị Chân - Thiện - Mỹ. Tái cơ cấu doanh nghiệp ở Việt Nam. Tạp chí Khoa học ĐHQGHN, Kinh tế và Kinh doanh, Tập 29, Số 4, trang 54 - 62.
Bài viết đã nghiên cứu và đƣa ra số liệu trực quan về tái cơ cấu, tái cấu trúc DNNN, tổng công ty nhà nƣớc với số liệu (căn cứ trên khảo sát và kinh nghiệm thế giới) dựa trên bối cảnh môi trƣờng kinh doanh, thể chế, luật pháp chung mà các DNNN nói riêng và cộng đồng các doanh nghiệp nói chung đang cùng sinh sống. Bài viết đã đƣa ra đƣợc những nguyên nhân, thách thức, cơ hội và giải pháp đối với bộ phận DNNN 7 mà cụ thể đối tƣợng đề cập là lãnh đạo các doanh nghiệp cần phải hƣớng tới để đạt đƣợc những thành công kỳ vọng. Hoàn thiện cơ cấu tổ chức và phân quyền tại công ty TNHH Thương mại và Sản xuất da Đại Lợi. Trƣờng Đại học Thƣơng mại.
Luận văn đã hệ thống hóa vấn đề lý luận, giới thiệu đƣợc một số quan điểm và cách tiếp cận của một số tác giả nƣớc ngoài nhƣ Chester I. Barnard, Lorsch hay Harold Leonniz. Và mặc dù trên cơ sớ lý luận đó, luận văn đã đƣa ra khá đầy đủ các nhân tố ảnh hƣởng tới cơ cấu tổ chức và phân quyền với Công ty song lại không phân tích đƣợc để thấy rõ sự ảnh hƣởng của các nhân tố đó tới khách thể nghiên cứu. Thêm vào đó, có những số liệu đƣợc ngƣời thực hiện đƣa ra nhƣng lại không có sự gắn kết với vấn đề mà chỉ mang tính liệt kê.
Tạ Thị Chinh, 2009. Hoàn thiện cơ cấu tổ chức và phân quyền tại công ty TNHH Đầu tư Xây dựng và Thương Mại Cường Giang. Trƣờng Đại học Thƣơng mại. Luận văn đã đƣa ra đƣợc hệ thống lý luận khá đầy đủ.
Tuy nhiên khi đi vào thực trạng công ty có hai vấn đề cần chú ý. Thứ nhất, khi phân tích ảnh hƣởng của các nhân tố tới cơ cấu tổ chức và phân quyền còn mang nặng lý thuyết hơn là thực tế. Thứ hai các tiêu chuẩn để đánh giá về cơ cấu tổ chức và phân quyền đƣợc đƣa vào trong bảng hỏi và sau đó đƣợc tổng hợp lại để làm dẫn chứng lại thiếu cụ thể, các mức độ đƣa đánh giá còn chƣa phù hợp. Phạm Ngọc Phƣơng, 2010.
Hoàn thiện cơ cấu tổ chức và phân quyền tại công ty TNHH một thành viên In Quảng Ninh. Trƣờng Đại học Thƣơng mại. Trên cơ sở lý luận liên quan đến cơ cấu tổ chức và phân quyền và phân tích thực trạng tại Công ty, tác giả đã nêu ra đƣợc vấn đề tồn tại của Công ty và đƣa ra đƣợc những giải pháp nhƣ: xác định rõ ràng chức năng và nhiệm vụ của các phòng ban, bố trí và sử dụng hợp lý lao động theo đúng chuyên môn, tăng cƣờng phối hợp hoạt động giữa ban lãnh đạo và các phòng ban trong công ty…Tuy nhiên, lại chỉ tập trung vào cơ cấu tổ chức mà thiếu đi các đề xuất cho phân quyền trong khi có nhiều vấn đề liên quan tới công tác phân quyền đƣợc nêu ra trong phần thực trạng trƣớc đó. 8 Nhận xét: Các công trình nghiên cứu nêu trên đều cho thấy cấu trúc thƣợng tầng có vai trò đặc biệt quan trọng, là kim chỉ nam cho mọi hoạt động nhằm thúc đẩy sự phát triển cho một tổ chức.
Tuy nhiên, đến nay chƣa có tác giả nào nghiên cứu về việc hoàn thiện cơ cấu tổ chức bộ máy quản lý tại Tập đoàn Arowines, mô hình cơ cấu nào, quy trình triển khai ra sao là tối ƣu trong sự phát triển bền vững của tập đoàn,. và đây chính là khoảng trống để tác giả thực hiện nghiên cứu của mình. Một số khái niệm. Khái niệm Tổ chức.
Nhiều ngành khoa học và nhiều quan niệm sử dụng thuật ngữ "Tổ chức" với ý nghĩa không giống nhau: - Theo định nghĩa của Triết học: Tổ chức, nói rộng là cơ cấu tồn tại của sự vật.