Từ Ngữ Chỉ Ẩm Thực Trong Tiếng Mường Ở Huyện Phù Yên - Sơn La

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu từ ngữ chỉ ẩm thực trong tiếng mường ở huyện phù yên sơn la, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện pháp hoàn thiện trong lĩnh vực .

• Tác giả: Nguyễn Thị Kim Thoa
• Người hướng dẫn: PGS. TS Tạ Văn Thông
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Ngôn ngữ Việt Nam
• Đề tài: Từ Ngữ Chỉ Ẩm Thực Trong Tiếng Mường Ở Huyện Phù Yên - Sơn La
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Thái Nguyên

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Ẩm Thực Mường Phù Yên Nét Đẹp Văn Hóa

Ẩm thực không chỉ là nhu cầu thiết yếu mà còn là bản sắc văn hóa Mường độc đáo, đặc biệt tại huyện Phù Yên, Sơn La. Nghiên cứu về từ ngữ ẩm thực Mường Phù Yên giúp chúng ta hiểu sâu hơn về cách người Mường gắn bó với tự nhiên, xã hội và thể hiện văn hóa ẩm thực Mường qua ngôn ngữ. Việc bảo tồn và phát huy những giá trị này là vô cùng quan trọng. Theo nghiên cứu của Nguyễn Thị Kim Thoa, ẩm thực Mường phản ánh mối quan hệ phong phú và phức tạp của con người với thế giới xung quanh. Đây là một phần quan trọng trong việc tìm hiểu về văn hóa truyền thống của người Mường, giúp chúng ta có cái nhìn đúng đắn hơn về ý nghĩa văn hóa hàm chứa trong ẩm thực.

1.1. Giới Thiệu Chung Về Dân Tộc Mường Ở Phù Yên

Dân tộc Mường chiếm tỉ lệ đáng kể trong dân số huyện Phù Yên, Sơn La. Sự hiện diện của họ mang đến một văn hóa ẩm thực phong phú và đa dạng. Việc nghiên cứu ẩm thực dân tộc Mường không chỉ là khám phá các món ăn mà còn là tìm hiểu về lịch sử, phong tục tập quán và tri thức bản địa. Theo số liệu, ở huyện Phù Yên có 46.218 người Mường, chiếm 43,89% dân số. Điều này cho thấy tầm quan trọng của việc nghiên cứu và bảo tồn văn hóa Mường tại địa phương.

1.2. Tầm Quan Trọng Của Nghiên Cứu Từ Ngữ Ẩm Thực

Nghiên cứu từ vựng ẩm thực Mường không chỉ có giá trị về mặt ngôn ngữ học mà còn góp phần vào việc bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa Mường. Các món ăn truyền thống Mường chứa đựng những câu chuyện, kinh nghiệm và tri thức được truyền lại qua nhiều thế hệ. Việc ghi chép và phân tích những từ ngữ này giúp chúng ta hiểu rõ hơn về cách người Mường nhìn nhận và tương tác với thế giới xung quanh. Nghiên cứu này cũng góp phần quảng bá du lịch ẩm thực Phù Yên.

II. Thách Thức Bảo Tồn Ngôn Ngữ Ẩm Thực Mường Hiện Nay

Tiếng Mường nói chung và ngôn ngữ ẩm thực Mường nói riêng đang đối mặt với nhiều thách thức trong bối cảnh hiện đại. Sự giao thoa văn hóa, quá trình đô thị hóa và sự thiếu quan tâm đến việc bảo tồn văn hóa ẩm thực Mường có thể dẫn đến sự mai một của những giá trị truyền thống. Cần có những giải pháp thiết thực để bảo vệ và phát huy từ ngữ chỉ ẩm thực Mường, đảm bảo rằng những kiến thức và kinh nghiệm quý báu này sẽ được truyền lại cho các thế hệ sau. Theo Nguyễn Thị Kim Thoa, tiếng Mường nói chung và tiếng Mường ở Phù Yên - Sơn La ít có cơ hội được phát triển. Nhiều nét văn hóa truyền thống của người Mường ít người biết đến.

2.1. Nguy Cơ Mai Một Của Từ Ngữ Ẩm Thực Truyền Thống

Sự thay đổi trong lối sống và thói quen ăn uống có thể dẫn đến việc ít sử dụng các từ ngữ ẩm thực Mường truyền thống. Thế hệ trẻ có thể không còn quen thuộc với những món ăn Mường cổ truyền và cách gọi tên chúng. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc ghi chép, lưu giữ và truyền dạy từ vựng ẩm thực Mường cho thế hệ tương lai. Cần có các chương trình giáo dục và hoạt động văn hóa để nâng cao nhận thức về giá trị của ẩm thực Mường.

2.2. Ảnh Hưởng Của Văn Hóa Ẩm Thực Bên Ngoài

Sự du nhập của các món ăn và phong cách ẩm thực từ các nền văn hóa khác có thể làm lu mờ ẩm thực truyền thống Mường. Các món ăn nhanh, đồ uống công nghiệp và các trào lưu ẩm thực mới có thể thu hút sự quan tâm của giới trẻ, khiến họ ít chú ý đến ẩm thực Mường. Cần có sự cân bằng giữa việc tiếp thu những cái mới và bảo tồn những giá trị truyền thống. Việc quảng bá ẩm thực Mường một cách sáng tạo và hấp dẫn có thể giúp thu hút sự quan tâm của giới trẻ.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Từ Ngữ Ẩm Thực Mường Phù Yên

Nghiên cứu từ ngữ ẩm thực Mường đòi hỏi sự kết hợp giữa các phương pháp ngôn ngữ học và dân tộc học. Việc khảo sát thực địa, phỏng vấn người bản địa và thu thập tài liệu liên quan là rất quan trọng. Phân tích từ vựng ẩm thực Mường cần được thực hiện một cách hệ thống, chú trọng đến cả hình thức và nội dung. Kết quả nghiên cứu sẽ giúp chúng ta hiểu rõ hơn về cấu trúc, ý nghĩa và giá trị văn hóa của từ ngữ ẩm thực Mường. Theo Nguyễn Thị Kim Thoa, tư liệu về vốn từ ngữ chỉ “đồ ăn, thức uống, đồ hút” của người Mường được thống kê từ hai nguồn chủ yếu: khảo sát điền dã và tham khảo từ các nguồn từ điển, sách vở.

3.1. Khảo Sát Thực Địa Và Thu Thập Dữ Liệu

Khảo sát thực địa là phương pháp quan trọng để thu thập từ ngữ ẩm thực Mường một cách trực tiếp và chính xác. Việc tham gia vào các hoạt động nấu nướng, ăn uống và lễ hội của người Mường giúp chúng ta hiểu rõ hơn về ngữ cảnh sử dụng của các từ ngữ này. Phỏng vấn người bản địa, đặc biệt là những người lớn tuổi và có kinh nghiệm về ẩm thực Mường, là nguồn thông tin quý giá. Cần ghi chép cẩn thận và chi tiết những thông tin thu thập được.

3.2. Phân Tích Ngữ Nghĩa Và Cấu Trúc Từ Vựng

Phân tích ngữ nghĩa giúp chúng ta hiểu rõ ý nghĩa của các từ ngữ ẩm thực Mường và mối quan hệ giữa chúng. Cần xác định các thành phần nghĩa của từ, các trường nghĩa mà từ thuộc về và các mối liên hệ với các từ ngữ khác. Phân tích cấu trúc từ vựng giúp chúng ta hiểu rõ cách các từ ngữ được hình thành và biến đổi. Cần chú ý đến các yếu tố như âm vị, hình vị và các phương thức cấu tạo từ.

IV. Ứng Dụng Nghiên Cứu Bảo Tồn Và Phát Huy Ẩm Thực Mường

Kết quả nghiên cứu về từ ngữ ẩm thực Mường có thể được ứng dụng vào nhiều lĩnh vực khác nhau, từ giáo dục, văn hóa đến du lịch. Việc biên soạn từ điển ẩm thực Mường, xây dựng các chương trình giáo dục về văn hóa ẩm thực Mường và phát triển các sản phẩm du lịch ẩm thực Mường là những cách hiệu quả để bảo tồn và phát huy những giá trị truyền thống. Cần có sự phối hợp giữa các nhà nghiên cứu, chính quyền địa phương và cộng đồng để thực hiện những ứng dụng này. Theo Nguyễn Thị Kim Thoa, kết quả của luận văn có thể cung cấp thêm tư liệu trong việc tìm hiểu, biện giải những nét văn hóa (đặc biệt là văn hóa ẩm thực) của cư dân Mường nói chung và cộng đồng người Mường trên địa bàn huyện Phù Yên, tỉnh Sơn La nói riêng.

4.1. Biên Soạn Từ Điển Ẩm Thực Mường Việt

Một cuốn từ điển ẩm thực Mường - Việt sẽ là công cụ hữu ích cho việc học tập, nghiên cứu và quảng bá văn hóa ẩm thực Mường. Từ điển cần bao gồm các từ ngữ chỉ các món ăn, nguyên liệu, cách chế biến và các hoạt động liên quan đến ẩm thực Mường. Cần có phần giải thích rõ ràng, dễ hiểu và các ví dụ minh họa sinh động. Từ điển có thể được xuất bản dưới dạng sách in hoặc ứng dụng trực tuyến.

4.2. Phát Triển Du Lịch Ẩm Thực Phù Yên

Du lịch ẩm thực là một hình thức du lịch hấp dẫn, thu hút nhiều du khách trong và ngoài nước. Phù Yên có tiềm năng lớn để phát triển du lịch ẩm thực Mường với những món ăn độc đáo và phong cảnh thiên nhiên tươi đẹp. Cần xây dựng các tour du lịch ẩm thực khám phá các món ăn đặc sản, các làng nghề truyền thống và các lễ hội ẩm thực của người Mường. Việc quảng bá du lịch ẩm thực cần được thực hiện một cách chuyên nghiệp và sáng tạo.

V. Kết Luận Giá Trị Của Từ Ngữ Ẩm Thực Mường Phù Yên

Nghiên cứu về từ ngữ ẩm thực Mường tại huyện Phù Yên, Sơn La không chỉ là một công trình ngôn ngữ học mà còn là một đóng góp quan trọng vào việc bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa Mường. Những từ ngữ này chứa đựng những giá trị lịch sử, văn hóa và tri thức bản địa quý báu. Việc bảo vệ và phát huy những giá trị này là trách nhiệm của tất cả chúng ta. Cần tiếp tục nghiên cứu và ứng dụng những kết quả nghiên cứu vào thực tiễn để ẩm thực Mường mãi là một phần không thể thiếu của văn hóa Việt Nam. Theo Nguyễn Thị Kim Thoa, tác giả mong muốn góp một phần nhỏ bé vào việc giữ gìn, phát huy những giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp, bảo tồn và phát triển tiếng Mường và quảng bá về các món ăn của dân tộc Mường.

5.1. Tầm Quan Trọng Của Việc Bảo Tồn Văn Hóa Ẩm Thực

Văn hóa ẩm thực là một phần quan trọng của văn hóa dân tộc. Việc bảo tồn văn hóa ẩm thực không chỉ là bảo tồn các món ăn mà còn là bảo tồn những giá trị tinh thần, tri thức và kinh nghiệm được truyền lại qua nhiều thế hệ. Cần có sự quan tâm và đầu tư của nhà nước, các tổ chức xã hội và cộng đồng để bảo tồn văn hóa ẩm thực.

5.2. Hướng Nghiên Cứu Tiếp Theo Về Ẩm Thực Mường

Nghiên cứu về ẩm thực Mường còn rất nhiều tiềm năng để khai thác. Các hướng nghiên cứu tiếp theo có thể tập trung vào các khía cạnh như: so sánh ẩm thực Mường với ẩm thực của các dân tộc khác, nghiên cứu về vai trò của ẩm thực trong các lễ hội và nghi lễ của người Mường, hoặc nghiên cứu về tác động của ẩm thực đến sức khỏe và đời sống của người Mường.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 CƠ SỞ LÍ THUYẾT 1. Tổng quan tài liệu nghiên cứu 1. Những nghiên cứu về từ vựng - ngữ nghĩa Trong quá trình phát triển, có nhiều hướng quan niệm về trường từ vựng. Ứng với các quan niệm ấy là các hệ thống phân loại trường khác nhau.

Theo các tài liệu hiện có, có hai khuynh hướng chính nghiên cứu trường từ vựng: Khuynh hướng 1: coi trường từ vựng là tất cả những từ có phạm vi quan hệ đồng nhất về khái niệm. Đại diện cho khuynh hướng nghiên cứu này là các tác giả: J. Họ đại diện của trường phái Humboldt mới trong ngữ nghĩa học. Trier và Weisgerber được coi là những người đầu tiên đưa ra khái niệm về trường.

Công trình “Der deutsche Wortschatz im Sinnbezirk des Verstandes. Die Geschichte eines sprachlichen Feldes" (1931) của J. Trier đã đưa ra một quan niệm mới khi nghiên cứu nghĩa học. Theo ông “mặt nghĩa của ngôn ngữ có một kết cấu chặt chẽ được phân chia thành những trường hoặc những phạm vi khái niệm một cách rõ ràng.

Những phạm vi đó tồn tại trong ý thức ngôn ngữ của một cộng đồng ngôn ngữ nào đó” [79, tr. Lí thuyết trường của Trier thường được coi là trường đối vị (dọc), liên quan đến các mối quan hệ đối vị giữa các từ như hiện tượng hạ danh (tôn ti), đồng nghĩa, trái nghĩa.Weisgerber đã có những quan điểm bổ sung cho quan điểm lí thuyết trường của J. Ông chia các trường thành trường một tầng và trường nhiều tầng, trong đó, trường một tầng là kết quả của cái mà chúng ta nhìn xuất phát từ một quan điểm duy nhất, còn trường nhiều tầng là kết quả của hai hay nhiều quan điểm. Khuynh hướng thứ 2: coi trường từ vựng là tất cả những từ có quan hệ đồng nhất về nghĩa.

5 Các nhà ngôn ngữ thời kì ngữ nghĩa học hiện đại đã xây dựng lí thuyết trường nghĩa dựa trên các tiêu chí hoàn chỉnh hơn. Theo đó, các tác giả cũng đưa ra được tiêu chí phân lập trường nhất quán: trường nghĩa là phạm vi tất cả các từ có quan hệ với nhau về nghĩa. Ở nước ngoài Lí thuyết trường từ vựng (theory of lexcical field) đã xuất hiện từ rất sớm trong lịch sử nghiên cứu nghĩa học. Thuật ngữ trường từ vựng (lexcical field) còn được gọi là trường nghĩa (sematic field).

Lí thuyết trường từ vựng xuất phát từ tư tưởng của H. Humboldt và các quan điểm của Pokrovsky, Osthoff và đặc biệt là những phát hiện sau này của Saussure: ngôn ngữ là một hệ thống được tổ chức chặt chẽ, trong đó giá trị của nghĩa một yếu tố ngôn ngữ phụ thuộc vào sự có mặt của các yếu tố ngôn ngữ khác, đã trở thành tiền đề cho sự ra đời của lí thuyết trường từ vựng (trường nghĩa/ trường từ vựng ngữ nghĩa). Ở Việt Nam Từ những năm 70 của thế kỉ XX, lí thuyết về trường từ vựng (trường nghĩa; trường từ vựng - ngữ nghĩa) được giới thiệu và nghiên cứu ở Việt Nam. Lí thuyết này được đề cập đến qua các công trình của Đỗ Hữu Châu, Nguyễn Thiện Giáp, Bùi Minh Toán… Tác giả Đỗ Hữu Châu là người đã sớm giới thiệu lí thuyết trường từ vựng và áp dụng lí thuyết trường từ vựng vào nghiên cứu tiếng Việt.

Theo hướng nghiên cứu này, ông đã thể hiện ý tưởng chính trong hai công trình Từ vựng và ngữ nghĩa tiếng Việt (1981) và Cơ sở ngữ nghĩa học (1989). Theo sự trình bày của tác giả, trường từ vựng là tổng hợp các đơn vị từ vựng căn cứ vào một nét đồng nhất nào đó về ngữ nghĩa. Ông cũng cho rằng để xác lập được các trường từ vựng cần phải dựa vào mối quan hệ về nghĩa giữa các từ. Tác giả Nguyễn Thiện Giáp trong cuốn Từ vựng học tiếng Việt (1983), đã chỉ ra đặc tính của hiện tượng đồng nghĩa, hiện tượng trái nghĩa trong quan 6 hệ về nghĩa giữa các từ trong tiếng Việt.

Ông đã đưa ra vấn đề lí thuyết về loạt nghĩa và tính hệ thống của các đơn vị nghĩa của từ. Gần đây, trong cuốn chuyên khảo tổng hợp Từ và từ vựng học tiếng Việt, tác giả đã tập trung làm rõ quan niệm về trường nghĩa và có đề xuất phân biệt khái niệm trường từ vựng và trường nghĩa. Theo tác giả, hai thuật ngữ này ban đầu được các học giả dùng như nhau, có thể thay thế cho nhau. Song, sau này, các nhà ngôn ngữ học hiện đại đã quan tâm đến các yếu tố ngoài lời của ngôn ngữ (ngữ cảnh) mà gắn với nó là hiện tượng đa nghĩa nên cho rằng không thể đồng nhất khái niệm trường từ vựng với khái niệm trường nghĩa.

Khi tìm hiểu về ngôn ngữ dân tộc thiểu số ở Việt Nam, các nhà ngôn ngữ đã vận dụng lí thuyết trường từ vựng. Tuy nhiên, tính đến thời điểm hiện tại, những công trình đi theo hướng này còn rất khiêm tốn. Đến nay, lí thuyết trường từ vựng vẫn được vận dụng tích cực để nghiên cứu trên những tư liệu mới, vẫn được đánh giá cao khi nghiên cứu các trường hợp cụ thể trong một hay vài ngôn ngữ. Trên thực tế, lí thuyết trường từ vựng được vận dụng vào nghiên cứu với vai trò là cơ sở để phục vụ cho các mục đích nghiên cứu khác nhau: chỉ ra các đặc trưng văn hóa; đặc điểm của các ngôn ngữ; ngôn ngữ trong các loại văn bản khác nhau….

Những nghiên cứu về người Mường và văn hóa Mường Qua tìm hiểu ban đầu, đã có nhiều công trình nghiên cứu về dân tộc và văn hóa Mường ở Việt Nam. Một số công trình tiêu biểu như sau: Tác giả Lâm Tâm đã viết bài Tên gọi của người Mường và mối quan hệ giữa tên gọi của người Mường với người Việt, “Nghiên cứu lịch sử”, số 32, 1961, tr. Ở cuốn sách này, tác giả đã làm rõ tên gọi của người Mường cũng như mối quan hệ từ xa xưa của người Việt và người Mường. Bàn về mối quan hệ của hai dân tộc Việt-Mường, tác giả Nguyễn Đình Khoa viết Về mối quan hệ Việt Mường trên cơ sở tài liệu nhân chủng học, 7 “Nghiên cứu lịch sử”, số 125,1969.

Cùng đề tài về mối quan hệ của hai dân tộc Việt-Mường, tác giả Nguyễn Dương Bình đã viết bài Góp phần tìm hiểu mối quan hệ Việt Mường trong lịch sử, “Thông báo dân tộc học”, số 1, 1973, tr. Tác giả Trần Quốc Vượng, Nguyễn Dương Bình có bài viết Một vài nhận xét về mối quan hệ Mường Việt qua quá trình phân hóa giữa tộc Mường và tộc Việt, “Thông báo khoa học” (sử học). Trường Đại học Tổng hợp Hà Nội, t. Tác giả Nguyễn Đức Từ Chi, người chuyên nghiên cứu về văn hóa Mường, ông có rất nhiều công trình nghiên cứu về văn hóa của người Mường như: Cõi sống và cõi chết trong quan niệm cổ truyền của người Mường (Viết chung với Bạch Đình).

Tạp chí Nghiên cứu lịch sử số 140-141/1971. Tạp chí Nghiên cứu nghệ thuật số 3/1974. Người Mường và núi đồi. Tạp chí Dân tộc học số 3/1976.

NXB Văn hoá dân tộc. Tạp chí Nghiên cứu Văn hoá Nghệ thuật số 3/1993. Lời giới thiệu cuốn Người Mường của Cuisinie. NXB Lao Động.

Người Muờng ở Hoà Bình. NXB Văn hoá dân tộc. Tác giả Chu Thái Sơn có bài viết Qúa trình hình thành một nhóm địa phương Mường - người Au Tá ở Hòa Bình, “Tạp chí dân tộc học”, số 3, 1975, tr. Tác giả Jeand Cwissinier (1995), trong cuốn Người Mường (Địa lý nhân văn và xã hội học), Nxb Lao động, Hà Nội, đã nghiên cứu về nguồn gốc, địa bàn cư trú và những nét văn hóa truyền thống trong đời sống của cộng đồng người Mường.

Trong cuốn Văn hóa ẩm thực dân gian Mường Hòa Bình, Nxb Văn hóa dân tộc, Hà Nội (2001), tác giả Bùi Chỉ đã đề cập tương đối cụ thể về ẩm thực Mường.Tác giả đã phân tích những tác động của môi trường tự nhiên đến nguồn nguyên liệu chế biến món ăn, các kỹ thuật chế biến đồ ăn uống và ứng 8 xử trong ăn uống của người Mường. Qua đó có thể thấy được những nét văn hóa đặc sắc của người Mường. Trong cuốn Nhạc lễ của người Mường và người Thái ở Phù Yên, tỉnh Sơn La, NXB KHXH, Hà Nội (2005), tác giả Đinh Văn Ân đã đi sâu nghiên cứu về những nét văn hóa lễ hội của người Mường ở Phù Yên, Sơn La. Nghiên cứu về văn hóa Mường không thể không nhắc đến bộ sử thi Mường nổi tiếng Đẻ đất đẻ nước, bộ gần đây nhất do Đặng Văn Lung, Vương Anh, Hoàng Anh Nhân biên soạn, NXB thông tấn xã Việt Nam, 2012.

Đây là một bộ sử thi lớn, kể về gốc tích và công cuộc đấu tranh của người Mường ở thời đại rất xa xưa, chứa đựng những quan niệm của người Mường về việc hình thành trời đất, tạo lập thế giới. Tác giả Cao Sơn Hải cuốn Lễ tục vòng đời người Mường, NXB Đại học Quốc gia Hà Nội (2013), đã chú trọng miêu tả những nét văn hóa lễ tục trong đời sống của cộng đồng người Mường ở Thanh Hóa. Tác giả Tạ Đức viết cuốn sách Nguồn gốc người Việt - người Mường (Nxb Tri Thức, H. Trong cuốn sách của mình, tác giả Tạ Đức đã bàn kĩ về nguồn gốc của người Việt và người Mường.

Qua những công trình vừa dẫn ra ở trên, có thể thấy các nhà nghiên cứu đã dành nhiều chú ý cho văn hóa ẩm thực dân gian Mường, xét về phương diện dân tộc học. Lịch sử nghiên cứu về người Mường, tiếng Mường và các từ ngữ chỉ ẩm thực Mường 1. Những nghiên cứu về tiếng Mường Nghiên cứu về tiếng Mường có một quá trình khá dài, với sự ghi nhận qua một số công trình tiêu biểu như: Bàn về mối quan hệ giữa Người Mường và người Kinh, tác giả Nguyễn Thế Phương có bài viết Tiếng Mường và mối quan hệ về nguồn gốc giữa người Mường, người Kinh, Tập san Văn - Sử - Địa”, số 42, 1958, tr. 9 Tác giả Nguyễn Phan Cảnh, Khảo sát về thanh điệu tiếng Mường (phương ngôn Mường Bi) trong các từ tách rời, “Thông báo khoa học” (ngữ văn), Trường Đại học Tổng hợp Hà Nội, t.

Tác giả Đoàn Thiện Thuật có bài viết, Lược ghi về thanh điệu tiếng Mường Ngọc Lạc - Thanh Hóa, “Thông báo khoa học” (ngữ văn) Trường Đại học Tổng hợp Hà Nội, t. Tác giả Nguyễn Kim Thản, Vài nét về hệ thống âm vị tiếng Mường và phương âm tiếng Mường, “Ngôn ngữ”, số 1, 1971, tr. Trong tập tài liệu nghiên cứu: Viện Ngôn ngữ học (1972), Tìm hiểu ngôn ngữ các dân tộc thiểu số ở Việt Nam, Những vấn đề chính sách ngôn ngữ ở Việt Nam, Nxb Khoa học xã hội, Hà Nội, có bài So sánh hệ thống ngữ âm tiếng Mường một số vùng quanh Hòa Bình của tác giả Nguyễn Văn Tài.