Luận văn thạc sĩ tín dụng ngân hàng cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa tại ngân hàng tmcp ngoại thương việt nam chi nhánh bình dương

Luận văn thạc sĩ phân tích tín dụng ngân hàng cho doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Vietcombank Bình Dương, đánh giá hiệu quả và đề xuất giải pháp.

• Tác giả: Nguyễn Minh Thông
• Người hướng dẫn: TS Nguyễn Thị Hoàng Anh
• Trường học: Đại học Ngoại thương
• Chuyên ngành: Quản trị kinh doanh
• Đề tài: Tín Dụng Ngân Hàng Cho Doanh Nghiệp Nhỏ Và Vừa Tại Vietcombank Bình Dương
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Bình Dương

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG BIỂU, SƠ ĐỒ
• LỜI MỞ ĐẦU
• Sự cần thiết của đề tài nghiên cứu
• Tổng quan các công trình nghiên cứu đã thực hiện
• Mục tiêu nghiên cứu của đề tài
• Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• Phương pháp nghiên cứu
• Đóng góp của luận văn
• Kết cấu nội dung nghiên cứu
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ TÍN DỤNG NGÂN HÀNG CHO DNNVV
• 1.1. Tổng quan về DNNVV
• 1.1.1. Định nghĩa DNNVV
• 1.1.2. Đặc điểm của DNNVV
• 1.1.3. Vai trò của DNNVV trong nền kinh tế
• 1.2. Thị trường tín dụng ngân hàng cho DNNVV
• 1.2.1. Khả năng tiếp cận tín dụng của DNNVV
• 1.2.2. Cơ hội cho thị trường tín dụng ngân hàng DNNVV
• 1.3. Tín dụng ngân hàng cho DNNVV
• 1.3.1. Am hiểu thị trường DNNVV
• 1.3.2. Phát triển các sản phẩm cho vay và dịch vụ bán kèm
• 1.3.3. Phục vụ khách hàng DNNVV
• 1.3.4. Tìm và sàng lọc khách hàng DNNVV
• 1.3.5. Quản lý thông tin và kiến thức
• 1.4. Bài học kinh nghiệm của ngân hàng Wells Fargo về sự phát triển hoạt động tín dụng DNNVV
• 1.4.1. Ưu tiên tìm hiểu thị trường DNNVV trước
• 1.4.2. Chọn phương pháp phục vụ phù hợp với các dạng khách hàng
• 1.4.3. Thử nghiệm các phương pháp tiếp thị
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG TÍN DỤNG DNNVV TẠI NGÂN HÀNG TMCP NGOẠI THƯƠNG VIỆT NAM – CHI NHÁNH BÌNH DƯƠNG
• 2.1. Tổng quan về Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam – Chi nhánh Bình Dương (Vietcombank Bình Dương)
• 2.1.1. Quá trình hình thành và phát triển của Vietcombank Bình Dương
• 2.1.2. Cơ cấu tổ chức của Vietcombank Bình Dương
• 2.1.3. Kết quả hoạt động kinh doanh của Vietcombank Bình Dương trong năm 2018
• 2.2. Thị trường tín dụng ngân hàng cho DNNVV tại Bình Dương
• 2.2.1. Các DNNVV tỉnh Bình Dương
• 2.2.2. Thị trường tín dụng ngân hàng cho DNNVV tại Bình Dương
• 2.3. Tín dụng ngân hàng cho các DNNVV tại Vietcombank Bình Dương
• 2.3.1. Các sản phẩm cho vay DNNVV tại Vietcombank Bình Dương
• 2.3.2. Phục vụ và tìm kiếm, sàng lọc các khách hàng vay DNNVV tại Vietcombank Bình Dương
• 2.3.3. Quy trình tín dụng DNNVV tại Vietcombank Bình Dương
• 2.3.4. Tầm quan trọng quản lý thông tin và kiến thức khách hàng vay DNNVV tại Vietcombank Bình Dương
• 2.3.5. Kết quả hoạt động tín dụng DNNVV tại Vietcombank Bình Dương
• 2.4. Đánh giá hoạt động tín dụng DNNVV tại Vietcombank Bình Dương
• 2.4.1. Kết quả đạt được
• 2.4.2. Hạn chế còn tồn tại
• 2.4.3. Nguyên nhân của những hạn chế
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN HOẠT ĐỘNG TÍN DỤNG DNNVV TẠI NGÂN HÀNG TMCP NGOẠI THƯƠNG VIỆT NAM – CHI NHÁNH BÌNH DƯƠNG
• 3.1. Triển vọng phát triển tín dụng ngân hàng DNNVV Vietcombank Bình Dương
• 3.1.1. Định hướng phát triển hoạt động tín dụng đối với DNVVN của Vietcombank Bình Dương
• 3.2. Giải pháp phát triển hoạt động tín dụng đối với DNVVN của Vietcombank Bình Dương
• 3.2.1. Nhóm giải pháp về nhân sự
• 3.2.2. Nhóm giải pháp về sản phẩm cho vay DNNVV
• 3.2.3. Nhóm giải pháp về tìm kiếm và sàng lọc khách hàng vay DNNVV
• 3.2.4. Nhóm giải pháp về phục vụ khách hàng DNNVV
• 3.2.5. Nhóm giải pháp về quy trình cho vay
• 3.2.6. Nhóm giải pháp về quản lý thông tin và kiến thức
• 3.3. Kiến nghị với UBND tỉnh Bình Dương
• 3.4. Kiến nghị với NHNN Việt Nam chi nhánh tỉnh Bình Dương
• 3.5. Kiến nghị với Vietcombank
• 3.6. Kiến nghị với Hiệp hội doanh nhân trẻ tỉnh Bình Dương
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC MẪU VỀ KHẢO SÁT DNNVV TẠI VIETCOMBANK BÌNH DƯƠNG

Tóm tắt

I. Luận Văn Thạc Sĩ Tín Dụng Ngân Hàng Cho Doanh Nghiệp Nhỏ Và Vừa Tại Vietcombank Bình Dương

Luận Văn Thạc Sĩ này tập trung vào việc phân tích hoạt động tín dụng ngân hàng dành cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) tại Vietcombank Bình Dương. Nghiên cứu nhằm đánh giá thực trạng và đề xuất các giải pháp để nâng cao hiệu quả tín dụng, hỗ trợ sự phát triển của DNNVV tại địa bàn tỉnh Bình Dương. Tín dụng ngân hàng được xem là nguồn vốn quan trọng giúp các DNNVV mở rộng sản xuất kinh doanh, góp phần vào sự phát triển kinh tế địa phương.

1.1. Tổng quan về DNNVV

Doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế, chiếm 98% tổng số doanh nghiệp tại Việt Nam. Các DNNVV thường gặp khó khăn trong việc tiếp cận nguồn vốn từ ngân hàng thương mại, đặc biệt là tại Vietcombank Bình Dương. Nghiên cứu này phân tích các đặc điểm của DNNVV, bao gồm quy mô nhỏ, khả năng quản lý hạn chế và nhu cầu vốn lớn để mở rộng sản xuất. Tín dụng ngân hàng được xem là giải pháp tài chính hiệu quả giúp các DNNVV vượt qua thách thức này.

1.2. Thị trường tín dụng ngân hàng cho DNNVV

Thị trường tín dụng ngân hàng cho DNNVV tại Bình Dương đang phát triển mạnh mẽ, với sự tham gia của nhiều ngân hàng thương mại như Vietcombank Bình Dương. Tuy nhiên, các DNNVV vẫn gặp nhiều rào cản trong việc tiếp cận vốn, bao gồm thủ tục vay phức tạp, yêu cầu tài sản thế chấp cao và lãi suất cao. Nghiên cứu này đánh giá thực trạng thị trường và đề xuất các giải pháp để cải thiện khả năng tiếp cận vốn cho DNNVV.

II. Thực Trạng Hoạt Động Tín Dụng DNNVV Tại Vietcombank Bình Dương

Chương này phân tích thực trạng hoạt động tín dụng ngân hàng dành cho DNNVV tại Vietcombank Bình Dương. Nghiên cứu chỉ ra rằng, mặc dù Vietcombank Bình Dương đã triển khai nhiều sản phẩm tín dụng phù hợp với nhu cầu của DNNVV, nhưng vẫn còn nhiều hạn chế trong quy trình và chính sách tín dụng. Các giải pháp được đề xuất nhằm tối ưu hóa hoạt động tín dụng, giúp ngân hàng hỗ trợ tốt hơn cho sự phát triển của DNNVV.

2.1. Các sản phẩm tín dụng cho DNNVV

Vietcombank Bình Dương đã phát triển nhiều sản phẩm tín dụng ngân hàng dành riêng cho DNNVV, bao gồm các gói vay ngắn hạn, trung hạn và dài hạn. Các sản phẩm này được thiết kế để đáp ứng nhu cầu vốn đa dạng của DNNVV, từ mở rộng sản xuất đến đầu tư công nghệ. Tuy nhiên, việc tiếp cận các sản phẩm này vẫn còn hạn chế do yêu cầu thủ tục phức tạp và điều kiện vay vốn khắt khe.

2.2. Quy trình tín dụng và quản lý rủi ro

Quy trình tín dụng ngân hàng tại Vietcombank Bình Dương được thiết kế để đảm bảo an toàn và hiệu quả. Tuy nhiên, quy trình này còn nhiều bất cập, đặc biệt là trong việc quản lý rủi ro tín dụng. Nghiên cứu chỉ ra rằng, việc đánh giá tín dụng và quản lý rủi ro cần được cải thiện để giảm thiểu rủi ro và tăng cường khả năng tiếp cận vốn cho DNNVV.

III. Giải Pháp Phát Triển Hoạt Động Tín Dụng DNNVV Tại Vietcombank Bình Dương

Chương này đề xuất các giải pháp nhằm phát triển hoạt động tín dụng ngân hàng dành cho DNNVV tại Vietcombank Bình Dương. Các giải pháp tập trung vào việc cải thiện quy trình tín dụng, đa dạng hóa sản phẩm và nâng cao hiệu quả quản lý rủi ro. Nghiên cứu cũng đề xuất các kiến nghị với các cơ quan quản lý và tổ chức liên quan để hỗ trợ tốt hơn cho sự phát triển của DNNVV.

3.1. Cải thiện quy trình tín dụng

Để tăng cường hiệu quả hoạt động tín dụng ngân hàng, Vietcombank Bình Dương cần cải thiện quy trình tín dụng, đơn giản hóa thủ tục và giảm bớt các yêu cầu khắt khe. Việc áp dụng công nghệ thông tin trong quy trình tín dụng cũng được đề xuất để tăng cường tính minh bạch và hiệu quả.

3.2. Đa dạng hóa sản phẩm tín dụng

Vietcombank Bình Dương cần đa dạng hóa các sản phẩm tín dụng ngân hàng để đáp ứng nhu cầu đa dạng của DNNVV. Các sản phẩm mới cần được thiết kế linh hoạt, với lãi suất cạnh tranh và điều kiện vay phù hợp với khả năng tài chính của DNNVV.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) giữ vai trò động lực cốt lõi trong nền kinh tế Việt Nam khi chiếm tới 98% tổng số hơn 600.000 doanh nghiệp, đóng góp 49% GDP, 41% tổng thu ngân sách nhà nước và tạo việc làm cho 78% lực lượng lao động. Tuy nhiên, rào cản tiếp cận tài chính vẫn là điểm nghẽn lớn khi chỉ có khoảng 30% doanh nghiệp tiếp cận được nguồn vốn tín dụng ngân hàng, buộc 75% đến 90% doanh nghiệp phải phụ thuộc vào nguồn vốn nội bộ hoặc tín dụng phi chính thức.

Tại tỉnh Bình Dương – trung tâm công nghiệp phát triển năng động với 28 khu và cụm công nghiệp, tốc độ gia tăng doanh nghiệp diễn ra mạnh mẽ. Tính đến hết năm 2017, toàn tỉnh có 30.100 doanh nghiệp với tổng vốn đăng ký đạt 231.000 tỷ đồng. Riêng năm 2017, tỉnh ghi nhận 4.600 doanh nghiệp đăng ký mới với số vốn hơn 24.500 tỷ đồng, nhưng đồng thời cũng có 301 doanh nghiệp giải thể (tăng 24,9% về số lượng và 12,3% về vốn giải thể so với năm 2016). Trung bình cứ 18 doanh nghiệp thành lập mới thì có 1 doanh nghiệp giải thể, chủ yếu do thiếu hụt dòng vốn lưu động và năng lực quản trị tài chính yếu kém.

Nghiên cứu tập trung giải quyết vấn đề nghẽn dòng vốn tín dụng thương mại cho khối DNNVV tại Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam – Chi nhánh Bình Dương (Vietcombank Bình Dương). Mục tiêu nghiên cứu là hệ thống hóa cơ sở lý luận, đánh giá thực trạng năng lực cấp tín dụng, phân tích các rào cản then chốt và đề xuất hệ thống giải pháp phát triển tín dụng DNNVV theo chuỗi giá trị. Phạm vi không gian nghiên cứu đặt tại Vietcombank Bình Dương, thời gian phân tích số liệu thứ cấp giai đoạn 2017-2018 và khảo sát sơ cấp được thực hiện trong quý 4 năm 2018. Kết quả nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn sâu sắc, góp phần giúp chi nhánh chuyển dịch cơ cấu tín dụng bán lẻ đạt tỷ trọng 32,2%, gia tăng 859 khách hàng DNNVV mới và đạt mức lợi nhuận kinh doanh 279,5 tỷ đồng trong năm 2018.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng kết hợp giữa các lý thuyết kinh tế tài chính hiện đại và mô hình quản trị ngân hàng tiên tiến:

• Lý thuyết bất cân xứng thông tin (Information Asymmetry): Giải thích hiện tượng người cho vay thiếu thông tin chuẩn xác về năng lực tài chính và phương án kinh doanh của doanh nghiệp đi vay, dẫn tới rủi ro lựa chọn đối nghịch trước khi cấp tín dụng và rủi ro đạo đức sau khi giải ngân.
• Lý thuyết phân bổ định mức tín dụng (Credit Rationing Theory): Khẳng định các ngân hàng thương mại thường từ chối cấp vốn hoặc cắt giảm hạn mức cho vay đối với DNNVV để kiểm soát rủi ro, ngay cả khi doanh nghiệp chấp nhận mức lãi suất cao.
• Mô hình chuỗi giá trị tín dụng DNNVV của Tổ chức Tài chính Quốc tế (IFC, 2010): Khung phân tích trọng tâm bao gồm 5 mắt xích liên hoàn: (1) Am hiểu thị trường mục tiêu, (2) Phát triển sản phẩm cho vay và dịch vụ bán kèm, (3) Phục vụ và chăm sóc khách hàng, (4) Tìm kiếm và sàng lọc khách hàng, (5) Quản lý thông tin và kiến thức rủi ro danh mục.
• Bài học kinh nghiệm thực tiễn từ Ngân hàng Wells Fargo (Hoa Kỳ): Mô hình quản trị hơn 23 tỷ USD dư nợ doanh nghiệp nhỏ thông qua phân tách khách hàng đại chúng (doanh thu dưới 2 triệu USD) với khách hàng quan hệ truyền thống, ứng dụng hệ thống chấm điểm tín dụng tự động và đẩy mạnh bán chéo sản phẩm.
• Khung pháp lý và định nghĩa: Phân loại quy mô doanh nghiệp căn cứ theo Luật Hỗ trợ DNNVV năm 2017 và Nghị định số 39/2018/NĐ-CP (quy mô lao động không quá 200 người tham gia BHXH, tổng nguồn vốn không quá 100 tỷ đồng hoặc doanh thu không quá 300 tỷ đồng) kết hợp tiêu chí phân loại nội bộ của Vietcombank (doanh thu dưới 100 tỷ đồng/năm hoặc vốn chủ sở hữu dưới 30 tỷ đồng).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp kết hợp dữ liệu sơ cấp và thứ cấp nhằm đảm bảo tính khách quan và khoa học:

• Nguồn dữ liệu: Dữ liệu thứ cấp được tổng hợp từ báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh thường niên 2017-2018 của Vietcombank Bình Dương, số liệu công bố của Cục Thống kê tỉnh Bình Dương, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam Chi nhánh tỉnh Bình Dương và các báo cáo chuyên đề của IFC, World Bank. Dữ liệu sơ cấp được thu thập thông qua khảo sát thực địa từ tháng 10/2018 đến tháng 12/2018.
• Cỡ mẫu và phương pháp chọn mẫu: Tác giả sử dụng phương pháp chọn mẫu thuận tiện có chọn lọc, gửi phiếu khảo sát đến 200 DNNVV đại diện cho các ngành nghề và địa bàn tại tỉnh Bình Dương qua đường bưu điện, email và phỏng vấn trực tiếp. Kết quả thu về 129 phiếu (đạt tỷ lệ 64,5%), trong đó có 114 phiếu hợp lệ được đưa vào xử lý dữ liệu. Đối tượng trả lời khảo sát gồm 100% là chủ doanh nghiệp, giám đốc điều hành hoặc kế toán trưởng.
• Phương pháp phân tích dữ liệu: Sử dụng phương pháp thống kê mô tả, phân tích so sánh tỷ lệ, lập bảng biểu đối chiếu cơ cấu và tính toán giá trị trung bình trên thang đo Likert 5 điểm (từ 1: ít khó khăn nhất đến 5: khó khăn lớn nhất). Lý do lựa chọn phương pháp này là nhằm nhận diện trực quan mức độ tác động của từng rào cản tín dụng, phản ánh chính xác thực trạng tiếp cận vốn của doanh nghiệp mà không làm sai lệch bức tranh thực tế tại địa phương.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Khảo sát thực tế 114 DNNVV tại tỉnh Bình Dương và phân tích dữ liệu hoạt động của Vietcombank Bình Dương mang lại các phát hiện trọng yếu sau:

• Khả năng tiếp cận vốn còn hạn chế: Có 73% doanh nghiệp (83/114 đơn vị) đã từng tiếp cận vốn vay ngân hàng, trong đó 52 doanh nghiệp vay NHTM cổ phần, 48 doanh nghiệp vay NHTM nhà nước, 11 doanh nghiệp vay ngân hàng ngoại và 3 doanh nghiệp vay công ty tài chính. Tuy nhiên, có tới 75,6% doanh nghiệp có dư nợ khẳng định vẫn gặp nhiều trở ngại lớn khi làm thủ tục vay vốn. Nhu cầu vay vốn chủ yếu tập trung vào tài trợ vốn lưu động ngắn hạn (chiếm 86,7%, tương đương 72/83 doanh nghiệp).
• Rào cản thủ tục và tài sản thế chấp: Hai khó khăn lớn nhất của doanh nghiệp là thủ tục vay vốn phức tạp (điểm đánh giá trung bình 3,062/5) và thiếu tài sản thế chấp phù hợp (3,046/5). Tiếp theo là hệ thống sổ sách kế toán thiếu chuẩn mực (2,831/5), mặt bằng lãi suất cho vay cao (2,815/5) và năng lực lập phương án kinh doanh còn yếu (2,754/5).
• Áp lực về tỷ lệ bảo đảm tiền vay: 100% các khoản vay đều yêu cầu tài sản thế chấp, trong đó quyền sử dụng đất chiếm 68,2%, nhà xưởng/nhà ở chiếm 34,5% và tài sản cá nhân của chủ sở hữu chiếm 32,9%. Gần 82% doanh nghiệp cho biết giá trị khoản vay được cấp thực tế chưa đạt 75% giá trị định giá của tài sản đảm bảo.
• Kênh vốn hỗ trợ chính sách chưa phát huy hiệu quả: Chỉ có 12,6% doanh nghiệp khảo sát biết đến các gói vay của Quỹ Đầu tư phát triển tỉnh Bình Dương và vỏn vẹn 1,7% doanh nghiệp từng tiếp cận được nguồn vốn từ quỹ này.
• Chuyển dịch tích cực tại Vietcombank Bình Dương: Năm 2018, tổng dư nợ cho vay của chi nhánh đạt 12.320 tỷ đồng (tăng 2,7% so với 2017). Cơ cấu tín dụng chuyển dịch đúng định hướng gia tăng bán lẻ: tỷ trọng dư nợ bán buôn/bán lẻ chuyển từ 69,5%/30,5% năm 2017 sang mức 67,8%/32,2% năm 2018. Dư nợ trung dài hạn được kiểm soát ở mức 36,6% (dưới trần quy định 37,3%). Số lượng khách hàng DNNVV mới phát triển đạt 859 khách hàng, tăng trưởng 14,9% so với năm 2017.

Thảo luận kết quả

Các dữ liệu thực nghiệm phản ánh rõ nguyên nhân của khoảng cách cung - cầu tín dụng xuất phát từ cả hai phía. Về phía doanh nghiệp, phần lớn DNNVV đi lên từ mô hình kinh tế hộ gia đình, thiếu nhân sự quản trị tài chính chuyên nghiệp và thiếu vị trí giám đốc tài chính. Báo cáo tài chính chủ yếu lập cho mục đích thuế và quản trị nội bộ, không có kiểm toán độc lập nên độ tin cậy thấp. Điều này tạo ra rủi ro bất cân xứng thông tin rất lớn cho ngân hàng.

Về phía ngân hàng, áp lực bảo toàn vốn và quản trị rủi ro tín dụng buộc Vietcombank Bình Dương phải thiết lập quy trình thẩm định chặt chẽ, phụ thuộc nặng nề vào bất động sản thế chấp thay vì thẩm định dòng tiền tương lai. Mức phân bổ địa bàn cũng cho thấy sự chênh lệch rõ rệt: 68,3% DNNVV tập trung tại 3 đô thị Thủ Dầu Một, Thuận An, Dĩ An (nơi có 16 khu công nghiệp lớn như VSIP, Sóng Thần, Việt Hương với mật độ 4.770 người/km2), trong khi 4 huyện phía Bắc chiếm 87,7% diện tích toàn tỉnh chỉ thu hút 11,3% doanh nghiệp. Dữ liệu này có thể được trình bày rõ nét qua biểu đồ cơ cấu phân bố địa bàn kết hợp bảng đối sánh các tiêu chí định giá tài sản thế chấp, qua đó minh chứng tính cấp thiết của việc áp dụng chuỗi giá trị tín dụng hiện đại nhằm giảm chi phí vận hành và mở rộng tệp khách hàng.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu chuỗi giá trị tín dụng, tác giả đề xuất 4 nhóm giải pháp mang tính hành động cụ thể cho Vietcombank Bình Dương:

• Đa dạng hóa sản phẩm và tối ưu hóa quy trình giải ngân: Thiết kế các gói tín dụng cấp vốn lưu động linh hoạt dựa trên dòng tiền thanh toán qua tài khoản HOST của ngân hàng; chuẩn hóa gói cho vay mua ô tô phục vụ kinh doanh dành cho doanh nghiệp siêu nhỏ với hạn mức tối đa 3 tỷ đồng (áp dụng cho doanh nghiệp có tổng vốn dưới 10 tỷ đồng). Rút ngắn thời gian thẩm định hồ sơ từ 8 ngày xuống dưới 5 ngày làm việc. Mục tiêu nâng tỷ trọng dư nợ tín dụng bán lẻ lên 35% - 40% trong giai đoạn 2019-2021. Chủ thể thực hiện: Phòng Khách hàng bán lẻ và Phòng Quản lý nợ.
• Ứng dụng hệ thống chấm điểm tín dụng tự động (Credit Scoring): Tiếp thu kinh nghiệm từ Wells Fargo, xây dựng mô hình định giá dựa trên mức độ rủi ro (risk-based pricing) và chấm điểm tự động đối với các khoản vay dưới 1 tỷ đồng nhằm giảm bớt sự phụ thuộc vào tài sản thế chấp. Mục tiêu kiểm soát tỷ lệ nợ xấu khu vực DNNVV dưới 1,5%, duy trì tốc độ tăng trưởng khách hàng mới trên 15%/năm. Chủ thể thực hiện: Ban Giám đốc và Phòng Quản lý nợ.
• Đẩy mạnh phục vụ khách hàng và bán chéo dịch vụ: Tăng cường tiếp thị trực tiếp tại 28 khu công nghiệp; tích hợp bán chéo các sản phẩm phi tín dụng như bảo hiểm thân vỏ xe, phát hành thẻ tín dụng doanh nghiệp, dịch vụ thanh toán quốc tế và ngân hàng số. Mục tiêu nâng tỷ trọng thu ngoài lãi lên trên 30% tổng lợi nhuận kinh doanh trước năm 2020. Chủ thể thực hiện: Đội ngũ Chuyên viên Quản lý khách hàng (RM).
• Nâng cao năng lực chuyên môn đội ngũ nhân sự: Tổ chức các khóa đào tạo định kỳ về kỹ năng phân tích báo cáo tài chính nội bộ, thẩm định phi tài chính và đạo đức nghề nghiệp cho toàn bộ 25 cán bộ Phòng Khách hàng bán lẻ. Mục tiêu 100% cán bộ tín dụng đạt chuẩn nghiệp vụ cấp chứng chỉ nội bộ Vietcombank trong năm 2019. Chủ thể thực hiện: Phòng Hành chính nhân sự.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và khung giải pháp của luận văn mang lại giá trị ứng dụng thiết thực cho 4 nhóm đối tượng chính:

• Ban lãnh đạo và cán bộ tín dụng các ngân hàng thương mại: Cung cấp khung tham chiếu hoàn chỉnh về chuỗi giá trị tín dụng DNNVV theo chuẩn IFC, giúp các chi nhánh ngân hàng nhận diện rủi ro, tái cấu trúc quy trình thẩm định và xây dựng các gói sản phẩm bán lẻ chuyên biệt.
• Chủ sở hữu và nhà quản trị tài chính tại các DNNVV: Giúp doanh nghiệp hiểu rõ các tiêu chí thẩm định tín dụng khắt khe của ngân hàng, từ đó chủ động chuẩn hóa hệ thống sổ sách kế toán, minh bạch hóa dòng tiền và lập kế hoạch vay vốn khả thi để nâng cao tỷ lệ duyệt vay.
• Cơ quan quản lý nhà nước (UBND tỉnh và Chi nhánh NHNN tỉnh Bình Dương): Làm căn cứ thực tiễn để hoạch định chính sách kết nối ngân hàng - doanh nghiệp, đẩy mạnh hoạt động tuyên truyền của Quỹ Đầu tư phát triển và Quỹ Bảo lãnh tín dụng nhằm tháo gỡ điểm nghẽn nguồn vốn cho địa phương.
• Học viên, nghiên cứu sinh chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng và Quản trị kinh doanh: Cung cấp nguồn tài liệu học thuật giá trị, kết hợp hài hòa giữa cơ sở lý luận bất cân xứng thông tin với bài học thực nghiệm từ Wells Fargo và bộ số liệu khảo sát thực địa 114 doanh nghiệp.

Câu hỏi thường gặp

Rào cản lớn nhất khiến DNNVV tại Bình Dương khó tiếp cận vốn ngân hàng là gì?

Hai rào cản lớn nhất được 114 doanh nghiệp khảo sát xác nhận là thủ tục vay vốn quá phức tạp (điểm đánh giá 3,062/5) và thiếu hụt tài sản thế chấp có giá trị pháp lý cao (điểm đánh giá 3,046/5).

Mô hình chuỗi giá trị tín dụng DNNVV của IFC bao gồm những giai đoạn nào?

Mô hình gồm 5 giai đoạn liên hoàn: Am hiểu thị trường mục tiêu, Phát triển sản phẩm cho vay và dịch vụ bán kèm, Phục vụ khách hàng, Tìm kiếm và sàng lọc khách hàng, và Quản lý thông tin - kiến thức rủi ro danh mục.

Nhu cầu vay vốn của các DNNVV trong khảo sát thực tế tập trung vào mục đích nào?

Có tới 86,7% doanh nghiệp có dư nợ (72 trên tổng số 83 doanh nghiệp đi vay) sử dụng vốn tín dụng ngân hàng để tài trợ cho nhu cầu vốn lưu động ngắn hạn phục vụ sản xuất kinh doanh hàng ngày.

Kết quả tăng trưởng tín dụng bán lẻ của Vietcombank Bình Dương năm 2018 đạt mức nào?

Tỷ trọng dư nợ bán lẻ của chi nhánh đã tăng từ 30,5% năm 2017 lên 32,2% năm 2018, tương ứng tổng dư nợ toàn chi nhánh đạt 12.320 tỷ đồng và phát triển thêm được 859 khách hàng DNNVV mới (tăng 14,9%).

Bài học cốt lõi từ ngân hàng Wells Fargo có thể áp dụng cho các ngân hàng Việt Nam là gì?

Đó là phân đoạn khách hàng thành nhóm đại chúng và nhóm quan hệ truyền thống, ứng dụng hệ thống tính điểm tín dụng tự động và đẩy mạnh chiến lược bán chéo sản phẩm giao dịch, tài khoản và bảo hiểm.

Kết luận

• Luận văn đã phân tích toàn diện thực trạng tiếp cận vốn của khối DNNVV tại Bình Dương, chỉ rõ 75,6% doanh nghiệp có dư nợ vẫn gặp rào cản lớn về thủ tục và tài sản đảm bảo.
• Ứng dụng thành công mô hình chuỗi giá trị 5 giai đoạn của IFC và bài học phân khúc khách hàng từ Wells Fargo vào thực tiễn quản trị tín dụng tại Vietcombank Bình Dương.
• Phản ánh trung thực kết quả kinh doanh năm 2018 của Vietcombank Bình Dương với tổng dư nợ đạt 12.320 tỷ đồng, tăng trưởng 859 khách hàng DNNVV mới và lợi nhuận kinh doanh đạt 279,5 tỷ đồng.
• Đề xuất hệ thống 4 nhóm giải pháp đồng bộ về sản phẩm tín chấp, chấm điểm tín dụng tự động, bán chéo dịch vụ và chuẩn hóa năng lực 25 cán bộ tín dụng bán lẻ theo lộ trình 2019-2021.
• Khuyến nghị các ngân hàng thương mại và cơ quan quản lý khẩn trương triển khai các nền tảng chia sẻ thông tin tín dụng minh bạch, giúp khơi thông dòng vốn cho hơn 30.000 doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh. Các ngân hàng và viện nghiên cứu quan tâm có thể áp dụng ngay mô hình này để tối ưu hóa hiệu quả kinh doanh tín dụng bán lẻ.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Phần mở đầu Trong phần này, trình bày các nội dung cơ bản về sự cần thiết của đề tài, mục tiêu nghiên cứu, đối tƣợng và kết cấu nội dung đề tài. Chƣơng 1: Những vấn đề chung về tín dụng ngân hàng cho DNNVV Chƣơng này sẽ khái quát lại định nghĩa về DNNVV, đặc điểm, vai trò của DNNVV trong nền kinh tế, khả năng tiếp cận vốn vay của các DNNVV. Chƣơng 1 cũng phân tích tín dụng ngân hàng cho DNNVV và các yếu tố tác động đến hoạt động tín dụng DNNVV. Chƣơng 2: Thực trạng hoạt động tín dụng DNNVV tại Ngân hàng TMCP Ngoại thƣơng Việt Nam – chi nhánh Bình Dƣơng 5 Trong chƣơng này, đề tài sẽ giới thiệu về Vietcombank Bình Dƣơng và tổng quan về các DNNVV tại tỉnh.

Sau đó phân tích thực trạng các yếu tố tác động đến hoạt động tín dụng DNNVV tại Vietcombank Bình Dƣơng, trên cơ sở các lập luận đã đề cập đến ở chƣơng 1, để đánh giá mức độ tác động và kết quả hoạt động tín dụng DNNVV tại Vietcombank Bình Dƣơng. Chƣơng 3: Giải pháp phát hoạt động tín dụng DNNVV tại Ngân hàng TMCP Ngoại thƣơng Việt Nam – Chi nhánh Bình Dƣơng Với việc phân tích thực trạng các yếu tố tác động đến hoạt động tín dụng DNNVV ở chƣơng 2, đề tài đề xuất một số giải pháp nhằm mở rộng hoạt động tín dụng DNNVV giúp cho ngân hàng kinh doanh hiệu quả hơn. 6 CHƢƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ TÍN DỤNG NGÂN HÀNG CHO DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA 1.Tổng quan về doanh nghiệp nhỏ và vừa 1.Định nghĩa doanh nghiệp nhỏ và vừa Doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) là những cơ sở sản xuất - kinh doanh có tƣ cách pháp nhân, kinh doanh vì mục đích lợi nhuận, có quy mô doanh nghiệp trong những giới hạn nhất định tính theo các tiêu thức vốn, lao động, doanh thu, giá trị gia tăng thu đƣợc trong từng thời kỳ. Định nghĩa DNNVV mang tính tƣơng đối, nó thay đổi theo từng giai đoạn phát triển kinh tế xã hội nhất định của từng nƣớc, từng thời kỳ và từng ngành nghề cụ thể,.

Trong từng thời kỳ, các tiêu thức và tiêu chuẩn giới hạn lại đƣợc điều chỉnh cho phù hợp với đƣờng lối, chính sách, chiến lƣợc và khả năng hỗ trợ của mỗi quốc gia. Những tiêu thức phân loại DNNVV đƣợc dùng để làm căn cứ thiết lập những chính sách hỗ trợ DNNVV của Chính Phủ. Năm 2017, Quốc hội ban hành Luật Hỗ trợ DNNVV đã phân định lại DNNVV tại Điều 4 nhƣ sau: 1. DNNVV bao gồm doanh nghiệp siêu nhỏ, doanh nghiệp nhỏ và doanh nghiệp vừa có số lao động tham gia bảo hiểm xã hội bình quân của năm trƣớc liền kề không quá 200 ngƣời và đáp ứng một trong hai tiêu chí sau đây: a) Tổng nguồn vốn của năm trƣớc liền kề không quá 100 tỷ đồng; b) Doanh thu của năm trƣớc liền kề không quá 300 tỷ đồng.

Doanh nghiệp siêu nhỏ, doanh nghiệp nhỏ và doanh nghiệp vừa đƣợc xác định trong từng lĩnh vực nông, lâm nghiệp và thủy sản; công nghiệp và xây dựng; thƣơng mại và dịch vụ. Nghị định số 39/2018/NĐ-CP ngày 11/03/2018 của Chính phủ về quy định chi tiết một số điều của Luật Hỗ trợ DNNVV, DNNVV là cơ sở kinh doanh đã đăng ký kinh doanh theo quy định pháp luật, đƣợc chia thành ba cấp: siêu nhỏ, nhỏ, vừa theo quy mô tổng nguồn vốn (tổng nguồn vốn tƣơng đƣơng tổng tài sản đƣợc xác định trong bảng cân đối kế toán của doanh nghiệp) hoặc số lao động bình quân năm (tổng nguồn vốn là tiêu chí ƣu tiên), cụ thể nhƣ sau: 7 Bảng 1.1: Tiêu chí phân loại quy mô DNNVV Quy mô Doanh nghiệp siêu Doanh nghiệp nhỏ Doanh nghiệp vừa nhỏ Tổng Số lao Tổng Số lao Tổng Số lao nguồn động nguồn động nguồn động Khu vực vốn vốn vốn I. Nông, không không không không quá không không quá lâm nghiệp, quá 3 tỷ quá 10 quá 20 tỷ 100 ngƣời quá 100 200 ngƣời thủy sản, đồng ngƣời đồng tỷ đồng công nghiệp và xây dựng II. Thƣơng không không không không quá không không quá mại và dịch quá 3 tỷ quá 10 quá 50 tỷ 50 ngƣời quá 100 200 ngƣời vụ đồng ngƣời đồng tỷ đồng Nguồn: Nghị định số 39/2018/NĐ-CP ngày 11/03/2018 Mặt khác, do đặc thù trong việc sử dụng tiền tệ để kinh doanh và nhằm giảm thiểu rủi ro, các ngân hàng thƣơng mại thƣờng chỉ phân loại doanh nghiệp dựa vào tiêu chí doanh thu và vốn chủ sở hữu (VCSH) là chủ yếu: DNNVV là doanh nghiệp có doanh thu dƣới 100 tỷ/năm hoặc có VCHS dƣới 30 tỷ/năm, cụ thể là: + Doanh nghiệp siêu nhỏ: doanh thu dƣới 10 tỷ đồng hoặc VCSH dƣới 5 tỷ đồng.

+ Doanh nghiệp nhỏ: doanh thu trên 10 tỷ đồng đến 50 tỷ đồng hoặc VCSH trên 5 tỷ đồng đến 15 tỷ đồng. + Doanh nghiệp vừa: doanh thu trên 50 tỷ đồng đến 100 tỷ đồng hoặc VCSH trên 15 tỷ đồng đến 30 tỷ đồng. Đặc điểm của DNNVV Các DNNVV có những đặc điểm nổi bật sau: 8 - Về cơ cấu sở hữu và quản lý: Hầu hết các DNVVN đƣợc thành lập và sở hữu bởi những ngƣời khởi nghiệp. Chủ sở hữu cũng là ngƣời khởi xƣớng chiến lƣợc của công ty và là ngƣời điều hành công ty.

Việc ra quyết định trong công ty chỉ giới hạn ở một số nhân sự chủ chốt. Điều này trái ngƣợc với các công ty lớn có đội ngũ quản lý chuyên nghiệp. Chủ sở hữu DNNVV cũng là nhà quản lý và là những ngƣời đóng góp nhiều nhất, nếu không phải tất cả, vốn cổ phần. Do các DNVVN kém phân cấp nên chủ sở hữu cũng là ngƣời chịu trách nhiệm với các hoạt động cụ thể của doanh nghiệp.

Cấu trúc này một mặt dẫn đến sự gắn kết của nhóm, sự phối hợp và hợp tác cao hơn trong công ty, tuy nhiên mặt khác cũng có nhiều hạn chế nhất định. Chủ sở hữu có hiểu biết đáng kể về tất cả các khía cạnh kinh doanh của họ và tập trung chủ yếu vào các quy trình cốt lõi (Lim và Klobas, 2000). Việc ra quyết định đƣợc tập trung; hầu hết các chủ sở hữu đều có kỹ năng và năng lực trong các sản phẩm và dịch vụ của họ, nhƣng họ thiếu các kỹ năng để quản trị doanh nghiệp hiệu quả. Chủ doanh nghiệp cũng chƣa có tầm nhìn chiến lƣợc cho hoạt động của mình, thƣờng tập trung vào các quy trình hoạt động hơn là các quy trình chiến lƣợc (McAdam và cộng sự, 2007; Deros và cộng sự, 2006; Antony và cộng sự, 2005) Các DNVVN có phân cấp tổ chức kém hơn và ít phức tạp hơn các doanh nghiệp lớn.

Điều này dẫn đến tính linh hoạt cao hơn trong công việc, kênh thông tin trong doanh nghiệp ngắn hơn, cho phép lƣu lƣợng thông tin trực tiếp dễ dàng hơn và trực tiếp hơn, tuy nhiên cũng ít có sự phân chia trách nhiệm rõ ràng hơn. Các nhân viên thƣờng phải đảm đƣơng nhiều công việc. - Quy mô nhỏ: DNNVV là những doanh nghiệp có quy mô nhỏ về vốn, lao động, mô hình quản lí đơn giản, chi phí quản lí, chi phí đào tạo không lớn và luôn trong tình trạng thiếu vốn cho mở rộng quy mô sản xuất kinh doanh, đầu tƣ cải tiến máy móc hay thực hiện các dự án của doanh nghiệp. Tuy nhiên với quy mô nhỏ và mức độ đầu tƣ không lớn, linh hoạt rất phù hợp cho phát triển dân doanh, DNNVV là phƣơng thức phù hợp và hữu hiệu để huy động nguồn lực từ dân cho phát triển kinh tế.

- Tính linh hoạt: DNNVVcó khả năng đầu tƣ đa dạng và linh hoạt. Điều này đƣợc thể hiện ở việc sử dụng linh hoạt các loại máy móc thiết bị, có thể dễ dàng thay đổi công nghệ, đổi mới trang thiết bị với chi phí không quá lớn, kết hợp đƣợc cả công 9 nghệ truyền thống và hiện đại. Mặt khác, lĩnh vực sản xuất kinh doanh của các DNNVV thƣờng hƣớng tới phục vụ trực tiếp đời sống xã hội chủ yếu là đầu tƣ vào các sản phẩm có sức mua cao, nhạy cảm với biến động của thị trƣờng và khả năng phản ứng lại thị trƣờng linh hoạt, chuyển đổi nhanh mặt hàng phù hợp thị hiếu ngƣời tiêu dùng. - Bộ máy tổ chức hoạt động đơn giản: Do quy mô nhỏ và lƣợng lao động không nhiều nên việc tổ chức sản xuất cũng nhƣ bộ máy quản lí của DNNVV gọn nhẹ, đơn giản.

Không có sự phân tầng các phòng ban mang tính rõ rệt và chuyên môn hoá chƣa cao. Tuy nhiên đây cũng là 1 lợi thế của DNNVV do chi phí cho hoạt động tổ chức, quản lí tƣơng đối thấp, thời gian đƣa ra quyết định và truyền đạt ý tƣởng từ lãnh đạo tới công nhân viên nhanh chóng và hiệu quả, không phải qua nhiều khâu trung gian. - Về nguồn vốn: Các DNNVV thƣờng sử dụng vốn chủ sở hữu, ít sử dụng các nguồn vốn chính thức bên ngoài để tài trợ cho hoạt động của mình (Beck và cộng sự , 2004). Theo kết quả cuộc khảo sát doanh nghiệp (Enterprise Survey) của World Bank đƣợc thực hiện từ năm 2005 đến nay trên 139 quốc gia với 131.000 doanh nghiệp khảo sát, các công ty nhỏ gặp nhiều trở ngại trong tăng trƣởng, đặc biệt về khả năng tiếp cận vốn, hơn các doanh nghiệp lớn ở cả các nƣớc phát triển và đang phát triển.

Nghiên cứu của Beck và cộng sự (2005b) còn cho thấy các DNNVV không chỉ đối mặt với trở ngại về tài chính cao hơn mà trở ngại này còn ảnh hƣởng tiêu cực đối với hoạt động và tăng trƣởng của họ nhiều hơn so với các doanh nghiệp lớn. Một vấn đề của các DNNVV là sự thiếu minh bạch về thông tin. Các báo cáo tài chính của các DNNVV thƣờng không đồng nhất, không đƣợc kiểm toán và độ tin cậy không cao. Các DNNVV cũng không có nhiều kinh nghiệm trong việc lập báo cáo kinh doanh, quản trị dòng tiền.

Điều này khiến việc thu thập thông tin về các DNNVV rất khó khăn và tốn kém. Với quy mô nhỏ, các DNNVV cũng có thể không có đủ tài sản thế chấp cho các khoản vay. Vì lẽ đó, các tổ chức tài chính có thể không muốn cho các DNNVV vay do giá trị các khoản vay thƣờng nhỏ do quy mô, hiệu quả tín dụng thấp trong khi rủi ro và chi phí hoạt động cao. Ở các nƣớc kém phát triển, vấn đề thông tin bất cân xứng này càng trầm trọng, các tổ chức tài chính cũng kém phát triển hơn trong năng lực quản lý các khoản vay DNNVV, và khả năng tiếp cận vốn của các DNNVV càng kém hơn.

10 - Năng lực tài chính còn yếu: Các DNNVV hiện nay chƣa thực sự chú trọng đến tính minh bạch và hiệu quả của hoạt động tài chính trong doanh nghiệp.