Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn về công tác thanh tra đầu tư xây dựng cơ bản bằng nguồn vốn NSNN Chương 2: Phương pháp nghiên cứu Chương 3: Thực trạng công tác thanh tra đầu tư xây dựng cơ bản bằng nguồn vốn NSNN trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên. Chương 4: Giải pháp tăng cường công tác thanh tra đầu tư xây dựng cơ bản bằng nguồn vốn NSNN trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên. 5 CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ CÔNG TÁC THANH TRA ĐẦU TƢ XÂY DỰNG CƠ BẢN BẰNG NGUỒN VỐN NGÂN SÁCH NHÀ NƢỚC 1. Cơ sở lý luận về công tác thanh tra đầu tƣ xây dựng cơ bản bằng nguồn vốn NSNN 1.
Khái niệm và vai trò về đầu tư xây dựng cơ bản bằng nguồn vốn NSNN a, Khái niệm đầu tư xây dựng cơ bản Đầu tư là quá trình sử dụng phối hợp các nguồn lực trong một khoảng thời gian xác định nhằm đạt được kết quả hoặc một tập hợp các mục tiêu xác định trong điều kiện KTXH nhất định. Theo nghĩa rộng, trên điểm vĩ mô, các tác giả (Sharpe và Alexander, 1999) cho rằng: Đầu tư có nghĩa là sự hy sinh giá trị chắc chắn ở hiện tại để đạt được giá trị (có thể không chắc chắn) ở tương lai. Giá trị ở hiện tại có thể hiểu là tiêu dùng, còn giá trị tương lai lại được hiểu là năng lực sản xuất có thể làm gia tăng sản lượng quốc gia. Điều này áp dụng trong khía cạnh xây dựng thì: Đầu tư xây dựng là quá trình bỏ vốn nhằm tạo ra các tài sản vật chất dưới dạng các công trình xây dựng.
(Nguyễn Thị Bình, 2012) Theo Từ Quang Phương (2012) đưa ra khái niệm đầu tư như sau: Đầu tư là sự bỏ ra hay là sự hy sinh nguồn lực ở hiện tại (tiền, của cải, con người, trí tuệ, bí quyết công nghệ…) để tiến hành một hoạt động nào đó ở hiện tại nhằm đạt được kết quả lớn hơn trong tương lai. (Từ Quang Phương & Phạm Văn Hùng, 2012) Nền kinh tế cần có `những cơ sở vật chất cơ bản để có thể phát triển kinh tế như hệ thống đường, hệ thống trường học, công nghệ thông tin… khi cơ sở vật chất này hiện đại sẽ giúp kích thích, phát triển kinh tế. Theo Nguyễn Phương Liên (2014) đưa ra khái niệm đầu tư cơ bản như sau: Đầu tư cơ bản là hoạt động đầu tư để tạo ra các tài sản cố định và hoạt động trong các lĩnh lực khác nhau. (Nguyễn Phương Liên, 2014) 6 Đối với đầu tư xây dựng cơ bản trong nền kinh tế quốc dân là một bộ phận của đầu tư phát triển, là toàn bộ những chi phí để đạt được mục đích đầu tư, bao gồm chi phí cho việc khảo sát thiết kế và xây dựng, mua sắm, lắp đặt máy móc thiết bị và các chi phí và các chi phí khác được ghi trong tổng dự toán.
Đây là quá trình bỏ vốn để tiến hành các hoạt động xây dựng cơ bản nhằm tái sản xuất giản đơn và tái sản xuất mở rộng các tài sản cố định trong nền kinh tế. Đầu tư xây dựng cơ bản là tiền đề quan trọng trong quá trình phát triển kinh tế xã hội của toàn bộ nền kinh tế nói chung và của các cơ sở sản xuất kinh doanh nói riêng. Đầu tư xây dựng cơ bản là hoạt động chủ yếu tạo ra tài sản cố định. Đầu tư xây dựng cơ bản được thông qua nhiều hình thức như xây dựng mới, cải tạo, mở rộng, hiện đại hóa hay khôi phục tài sản cố định cho nền kinh tế.
(Nguyễn Thị Bình, 2012) Theo Nguyễn Thị Bình (2012): Đầu tư xây dựng cơ bản là một bộ phận của hoạt động đầu tư nói chung, đó là việc bỏ vốn để tiến hành các hoạt động đầu tư xây dựng cơ bản nhằm tái sản xuất giản đơn và tái sản xuất mở rộng các tài sản cố định cho nền kinh tế quốc dân thông qua các hình thức xây dựng mới, xây dựng mở rộng, xây dựng lại, hiện đại hóa hay không phục các tài sản cố định. (Nguyễn Thị Bình, 2012) Như vậy, ta có thể hiểu đầu tư xây dựng cơ bản chính là việc đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng nhằm phục vụ phát triển kinh tế, nâng cao đời sống vật chất và tinh thần người dân nhằm tạo ra một xã hội văn minh và hiện đại. b, Vai trò đầu tư xây dựng cơ bản Đầu tư xây dựng cơ bản có vai trò rất lớn đối với nền kinh tế quốc dân nói chung cũng như từng đơn vị sản xuất kinh doanh nói riêng. Trong nền kinh tế quốc dân, đầu tư xây dựng cơ bản tác động đến sự tăng trưởng và phát triển kinh tế, tạo ra cơ sở vật chất kỹ thuật cho nền kinh tế, tác động đến sự phát triển khoa học công nghệ của đất nước, đến sự ổn định kinh tế, tạo công ăn việc làm cho người lao động.
Điều đó được thể hiện cụ thể như sau: 7 Đầu tư xây dựng cơ bản tạo ra cơ sở vật chất kỹ thuật cho nền kinh tế: Đầu tư xây dựng cơ bản là tiền đề cho việc xây dựng cơ sở vật chất kỹ thuật cho các cơ sở sản xuất kinh doanh và dịch vụ, nâng cao năng lực sản xuất cho từng ngành và toàn bộ nền kinh tế quốc dân. Đầu từ xây dựng cơ bản tác động đến sự phát triển khoa học công nghệ của đất nước. Đầu tư xây dựng cơ bản tác động đến sự ổn định công ăn việc làm, nâng cao trình độ đội ngũ lao động. Quá trình thực hiện đầu tư và đưa vào sử dụng thu hút khá lớn lao động.
Nhiều dự án đã tạo điều kiện nâng cao tay nghề cho người lao động, tích lũy, trau dồi kinh nghiệm quản lý. Đầu tư xây dựng cơ bản đối với các doanh nghiệp: Đối với doanh nghiệp, đầu tư xây dựng cơ bản là điều kiện quyết định sự tồn tại và phát triển của các đơn vị sản xuất - kinh doanh và tăng khả năng cạnh tranh của các đơn vị. Để đạt được mục tiêu phát triển sản xuất kinh doanh, các doanh nghiệp cần đầu tư xây dựng, cải tạo sửa chữa, máy móc thiết bị, nâng cao tay nghề của người lao động, tạo điều kiện chuyên môn hóa, đa dạng hóa sản phẩm. Khái niệm và vai trò công tác thanh tra đầu tư xây dựng cơ bản bằng nguồn vốn NSNN 1.
Khái niệm thanh tra đầu tư xây dựng cơ bản bằng nguồn vốn NSNN Khái niệm về thanh tra Luật Thanh tra số 56/2010/QH12 thay thế Luật Thanh tra số 22/2004/QH11 chỉ rõ: “Thanh tra nhà nước là việc xem xét, đánh giá, xử lý theo trình tự, thủ tục do pháp luật quy định của cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền đối với việc thực hiện chính sách, pháp luật, nhiệm vụ, quyền hạn của cơ quan, tổ chức, cá nhân. Thanh tra nhà nước bao gồm thanh tra hành chính và thanh tra chuyên ngành (Luật Thanh tra, 2010). Thanh tra không đồng nhất với hoạt động điều hành, quản lý, khác với hoạt động kiểm tra chuyên môn, nghiệp vụ. Trong hoạt động, thanh tra thực thi quyền lực của 8 Nhà nước, tác động đến đối tượng bị quản lý, nhằm mang lại cho chủ thể quản lý những thông tin chính xác, khách quan, để từ đó có biện pháp chấn chỉnh hoạt động quản lý.
Hoạt động thanh tra không chỉ xem xét tính hợp pháp, mà còn xem xét tính hợp lý của hành vi của đối tượng quản lý. Bản chất của hoạt động thanh tra không phải chỉ là phát hiện, xử lý vi phạm, mà điều quan trọng hơn là tìm ra nguyên nhân vi phạm để từ đó đề xuất các giải pháp phòng ngừa, ngăn chặn vi phạm. Nếu cho rằng, thanh tra là phát hiện hành vi vi phạm và áp dụng biện pháp xử phạt vi phạm hành chính thì đó là việc nhận thức không đúng với bản chất của hoạt động thanh tra. Ngược lại, thanh tra phải chỉ ra được những việc làm được, những thiếu sót, khuyết điểm và nguyên nhân của nó và phải thực sự trở thành ''tai mắt của trên, là người bạn của dưới''.
(Trường Cán bộ Thanh tra, 2014) Từ những khái niệm trên ta có thể hiểu thanh tra đầu tư xây dựng cơ bản bằng nguồn vốn ngân sách nhà nước đó là: Thanh tra nhà nước là việc xem xét, đánh giá, xử lý theo trình tự, thủ tục do pháp luật quy định của cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền đối với việc thực hiện chính sách, pháp luật, nhiệm vụ, quyền hạn của cơ quan, tổ chức, cá nhân trong lĩnh vực xây dựng cơ bản sử dụng ngân sách nhà nước. Vai trò công tác thanh tra đầu tư xây dựng cơ bản bằng nguồn vốn NSNN Đảm bảo chất lượng các công trình đầu tư xây dựng cơ bản: Thanh tra ở đây chính là xem xét và đánh giá việc tuân thủ pháp luật của chủ đầu tư. Chính vì vậy các hành vi gian lận, gây thất thoát lãng phí sẽ bị xử lý. Do đó nó sẽ buộc các bên tham gia phải tuân thủ các quy định của pháp, vì vậy các tiêu chuẩn về kỹ thuật và chất lượng sẽ được tuân thủ thực hiện, chất lượng các công trình xây dựng cơ bản được đảm bảo.
(Nguyễn Thanh Hiền, 2018) Chống thất thoát lãng phí ngân sách nhà nước: Trong quá trình thanh tra, cán bộ sẽ căn cứ vào những quy định của pháp luật để xem xét và 9 đánh giá tình hình thực hiện đầu tư xây dựng cơ bản của chủ đầu tư. Dựa vào những quy định đó để xem xét xem có những sai phạm nào xảy ra và tiến hành xử lý: Phạt, thu hồi. Điều này sẽ giúp giảm thất thoát lãng phí nguồn ngân sách nhà nước trong hoạt động đầu tư xây dựng cơ bản. (Nguyễn Thanh Hiền, 2018) Tuyên truyền nâng cao kiến thức: Trong quá trình thanh tra đầu tư xây dựng cơ bản, cán bộ thanh tra sẽ phát hiện ra các sai phạm.
Thông qua các sai phạm này mà cán bộ thanh tra có thể tuyên truyền, giải thích và hướng dẫn các đối tượng thanh tra hiểu và thực hiện theo những quy định của pháp luật. (Nguyễn Thanh Hiền, 2018) Ngăn chặn và xử lý các hành vi vi phạm pháp luật: Sau khi kết thúc hoạt động thanh tra, đoàn thanh tra chỉ ra các sai phạm. Những đối tượng vi phạm sẽ bị xử lý theo quy định của pháp luật. Thông qua đây sẽ giúp ngăn chặn các hành vi gây thiệt hại ngân sách nhà nước, tổn hại đến chất lượng các công trình đầu tư xây dựng cơ bản.
Nội dung công tác thanh tra đầu tư xây dựng cơ bản bằng nguồn vốn NSNN 1.