Luận văn Thạc sĩ Quản trị Kinh doanh về các yếu tố quyết định mua BHYT hộ gia đình tại Quảng Ninh

Luận văn thạc sĩ kinh tế phân tích kinh doanh nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định mua bảo hiểm y tế hộ gia đình tại bảo, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất

• Tác giả: Phan Thị Thúy Hằng
• Người hướng dẫn: PTS. Dương Thị Liên Hà
• Trường học: Trường Đại học Kinh Tế - Đại học Đà Nẵng
• Chuyên ngành: Quản Trị Kinh Doanh
• Đề tài: Nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định mua bảo hiểm y tế hộ gia đình tại Bảo hiểm xã hội huyện Quảng Ninh tỉnh Quảng Bình
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Đà Nẵng

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC HÌNH
• MỞ ĐẦU
• 1. Tính cấp thiết của đề tài
• 2. Mục tiêu nghiên cứu của đề tài
• 3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 4. Phương pháp nghiên cứu
• 5. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài
• 6. Tổng quan tài liệu nghiên cứu
• 7. Kết cấu của luận văn
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN QUYẾT ĐỊNH MUA BHYT HỘ GIA ĐÌNH
• 1.1. TỔNG QUAN VỀ BẢO HIỂM Y TẾ VÀ BẢO HIỂM Y TẾ HỘ GIA ĐÌNH
• 1.1.1. Khái niệm bảo hiểm y tế
• 1.1.2. Đặc điểm của BHYT
• 1.1.3. Vai trò của BHYT
• 1.1.4. BHYT hộ gia đình
• 1.2. THUYẾT VỀ HÀNH VI TIÊU DÙNG
• 1.2.1. Thuyết hành động hợp lý (Theory of Reasoned Action model – TRA)
• 1.2.2. Mô hình hành vi dự định (TPB - Theory of planned behaviour)
• 1.2.3. Các biến số TPB mở rộng
• 1.2.4. Tiến trình ra quyết định mua của người tiêu dùng
• 1.3. CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN QUYẾT ĐỊNH MUA BHYT HỘ GIA ĐÌNH
• 1.3.1. Kiến thức về BHYT
• 1.3.2. Kỳ vọng của hộ gia đình
• 1.3.3. Cảm nhận rủi ro từ bệnh tật
• 1.3.4. Sự quan tâm đến sức khỏe
• 1.3.5. Ảnh hưởng của người khác
• 1.3.6. Tuyên truyền về BHYT
• 1.3.7. Thu nhập của người dân
• 1.3.8. Quyết định mua BHYT hộ gia đình
• 1.4. KẾT LUẬN CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: THIẾT KẾ NGHIÊN CỨU
• 2.1. TỔNG QUAN VỀ BHXH HUYỆN QUẢNG NINH
• 2.1.1. Quá trình hình thành và cơ cấu tổ chức
• 2.1.2. Chức năng, nhiệm vụ và quyền hạn của Bảo hiểm xã hội huyện
• 2.1.3. Kết quả thu BHYT tại BHXH huyện Quảng Ninh
• 2.2. THIẾT KẾ NGHIÊN CỨU
• 2.2.1. Quy trình nghiên cứu
• 2.2.2. Mô hình nghiên cứu
• 2.2.3. Phương pháp nghiên cứu
• 2.3. KẾT LUẬN CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 3.1. MÔ TẢ MẪU NGHIÊN CỨU
• 3.2. ĐÁNH GIÁ THANG ĐO BẰNG HỆ SỐ TIN CẬY CRONBACH'S ALPHA
• 3.3. PHÂN TÍCH NHÂN TỐ EFA
• 3.4. THỐNG KÊ MÔ TẢ
• 3.4.1. Kiến thức về BHYT
• 3.4.2. Kỳ vọng của hộ gia đình
• 3.4.3. Cảm nhận rủi ro từ bệnh tật
• 3.4.4. Sự quan tâm đến sức khỏe
• 3.4.5. Ảnh hưởng của người khác
• 3.4.6. Thu nhập của người dân
• 3.5. KẾT LUẬN CHƯƠNG 3
• 4. CHƯƠNG 4: HÀM Ý CHÍNH SÁCH VÀ KIẾN NGHỊ
• 4.1. HÀM Ý CHÍNH SÁCH
• 4.1.1. Tăng cường tuyên truyền, vận động mua BHYT
• 4.1.2. Tăng cường trách nhiệm của người dân thông qua mua BHYT hộ gia đình
• 4.1.3. Tăng cường công tác quản lý nhà nước BHYT
• 4.1.4. Tăng cường về năng lực tổ chức quản lý và đội ngũ cán bộ về BHYT và phối hợp thực hiện
• 4.1.5. Nâng cao điều kiện kinh tế cho người dân
• 4.2. KIẾN NGHỊ
• 4.2.1. Kiến nghị với BHXH Việt Nam, Bộ Tài chính và Bộ Y tế
• 4.2.2. Kiến nghị với cấp ủy, chính quyền địa phương và các cơ quan liên quan
• 4.2.3. Kiến nghị với các cơ sở khám chữa bệnh
• 4.3. KẾT LUẬN CHƯƠNG 4
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Hướng dẫn toàn diện về quyết định mua BHYT hộ gia đình

Bảo hiểm y tế (BHYT) là một trụ cột quan trọng trong hệ thống an sinh xã hội của Việt Nam, thể hiện tính nhân đạo và chia sẻ cộng đồng sâu sắc. Theo Luật Bảo hiểm y tế, đây là hình thức bảo hiểm bắt buộc, không vì mục đích lợi nhuận, do Nhà nước tổ chức thực hiện nhằm chăm sóc sức khỏe cho nhân dân. Chính sách này giúp người dân, đặc biệt là các hộ gia đình, giảm bớt gánh nặng tài chính khi đối mặt với rủi ro ốm đau, bệnh tật. Việc nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định mua bảo hiểm y tế hộ gia đình có ý nghĩa then chốt trong việc đẩy nhanh lộ trình BHYT toàn dân, nhất là tại các địa phương như huyện Quảng Ninh, tỉnh Quảng Bình. Luận văn thạc sĩ quản trị kinh doanh về chủ đề này cung cấp một cái nhìn sâu sắc, hệ thống hóa cơ sở lý luận và thực tiễn, từ đó đề xuất các giải pháp hữu hiệu. Quyết định mua BHYT hộ gia đình không chỉ là một hành vi tiêu dùng đơn thuần mà còn phản ánh nhận thức, điều kiện kinh tế và sự tác động của nhiều yếu tố xã hội phức tạp. Hiểu rõ các nhân tố này giúp cơ quan Bảo hiểm xã hội huyện Quảng Ninh xây dựng chiến lược truyền thông và chính sách phù hợp, nâng cao tỷ lệ bao phủ BHYT và đảm bảo an sinh xã hội bền vững trên địa bàn.

1.1. Vai trò của bảo hiểm y tế trong hệ thống an sinh xã hội

Bảo hiểm y tế đóng vai trò là một công cụ tài chính vĩ mô, giúp thực hiện mục tiêu công bằng trong chăm sóc sức khỏe. Theo Tổ chức Lao động quốc tế (ILO), BHYT là sự bảo vệ của xã hội nhằm chống lại tình cảnh khó khăn về kinh tế do ốm đau, bệnh tật. Tại Việt Nam, vai trò này càng được thể hiện rõ nét khi Quỹ BHYT trở thành nguồn hỗ trợ tài chính chính cho người tham gia, giúp họ khắc phục khó khăn kinh tế khi không may gặp rủi ro sức khỏe. Đặc biệt, BHYT góp phần giảm gánh nặng cho ngân sách nhà nước, đồng thời đổi mới cơ chế quản lý y tế, nâng cao chất lượng khám chữa bệnh. Thông qua cơ chế đồng chi trả, chính sách này còn giáo dục ý thức cộng đồng, đề cao tinh thần “lá lành đùm lá rách”, gắn kết các thành viên trong xã hội.

1.2. Đặc điểm và quyền lợi khi tham gia BHYT hộ gia đình

BHYT hộ gia đình là hình thức tham gia BHYT cho toàn bộ thành viên có tên trong sổ hộ khẩu hoặc sổ tạm trú. Theo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật BHYT năm 2014, đây là nhóm tham gia tự đóng phí. Một trong những đặc điểm nổi bật và hấp dẫn nhất của chính sách này là cơ chế giảm trừ mức đóng. Cụ thể, người thứ nhất đóng 100% mức phí quy định, nhưng từ người thứ hai, thứ ba, thứ tư trở đi, mức đóng lần lượt giảm còn 70%, 60%, 50%. Từ người thứ năm, mức đóng chỉ còn 40% so với người đầu tiên. Quyền lợi BHYT của người tham gia theo hộ gia đình được đảm bảo đầy đủ, tương đương các nhóm đối tượng khác. Họ được cấp thẻ BHYT để sử dụng tại các cơ sở khám chữa bệnh, với mức hưởng có thể lên đến 80-100% chi phí, tùy thuộc vào quy định về tuyến và đối tượng.

II. Phân tích rào cản ảnh hưởng quyết định mua BHYT hộ gia đình

Mặc dù chính sách BHYT hộ gia đình mang lại nhiều lợi ích thiết thực, công tác triển khai tại huyện Quảng Ninh, tỉnh Quảng Bình vẫn còn đối mặt với nhiều hạn chế. Tỷ lệ người dân tham gia theo hình thức này còn chưa đạt kỳ vọng, cho thấy tồn tại những rào cản đáng kể ảnh hưởng đến quyết định mua bảo hiểm y tế hộ gia đình. Một trong những thách thức lớn nhất là công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật về BHYT chưa thực sự hiệu quả. Nhiều người dân chưa nhận thức đầy đủ về ý nghĩa, tầm quan trọng và trách nhiệm tham gia BHYT. Hình thức tuyên truyền còn đơn điệu, thiếu sự đổi mới và đa dạng, chưa cung cấp đủ lượng thông tin cần thiết cho các nhóm đối tượng khác nhau. Bên cạnh đó, nhận thức của một bộ phận người dân còn hạn chế, dẫn đến tâm lý ngần ngại, thiếu tin tưởng vào hệ thống. Những trải nghiệm chưa tốt về thủ tục khám chữa bệnh, chất lượng dịch vụ y tế cũng là những yếu an tố cản trở quan trọng. Việc phân tích sâu các rào cản này là cơ sở để tìm ra nguyên nhân gốc rễ, từ đó xây dựng các giải pháp mang tính đột phá nhằm cải thiện tình hình.

2.1. Thách thức trong công tác tuyên truyền chính sách BHYT

Công tác tuyên truyền được xem là yếu tố then chốt nhưng cũng là điểm yếu trong việc phát triển đối tượng tham gia BHYT tại địa phương. Các phương pháp truyền thống như loa phát thanh xã, pano, áp phích tuy được sử dụng nhưng hiệu quả không cao. Nội dung tuyên truyền đôi khi còn khô cứng, nặng về tính pháp lý mà chưa thực sự chạm đến nhu cầu và mối quan tâm của người dân. Sự thiếu hụt các kênh đối thoại trực tiếp, các buổi tư vấn chuyên sâu khiến người dân khó giải đáp được những thắc mắc cụ thể về quyền lợi BHYT, thủ tục tham gia, hay cách sử dụng thẻ hiệu quả. Năng lực của đội ngũ cán bộ, đại lý thu tại cơ sở cũng là một yếu tố cần được cải thiện để đảm bảo thông tin được truyền tải một cách chính xác, đầy đủ và thuyết phục.

2.2. Nhận thức hạn chế của người dân về lợi ích thực tiễn

Một rào cản tâm lý lớn là nhận thức của người dân về lợi ích của BHYT. Nhiều người vẫn còn quan niệm “trời sinh voi sinh cỏ” hoặc chỉ mua bảo hiểm khi đã có bệnh. Họ chưa thấy được giá trị phòng ngừa rủi ro tài chính mà BHYT mang lại. Sự so sánh giữa số tiền đóng hằng năm và số lần sử dụng thẻ (nếu ít ốm đau) khiến một số hộ gia đình cảm thấy “lỗ”. Hơn nữa, những thông tin tiêu cực về thái độ phục vụ của nhân viên y tế, sự phân biệt đối xử giữa bệnh nhân BHYT và bệnh nhân dịch vụ, hay chất lượng thuốc BHYT cũng tạo ra sự hoài nghi. Để phá vỡ rào cản này, cần có những minh chứng thực tế, những câu chuyện thành công về việc BHYT đã trở thành “phao cứu sinh” cho nhiều gia đình, giúp họ vượt qua khó khăn khi đối mặt với bệnh hiểm nghèo.

III. Các yếu tố nội tại định hình quyết định mua BHYT hộ gia đình

Luận văn đã hệ thống hóa các lý thuyết về hành vi người tiêu dùng như Thuyết hành động hợp lý (TRA) và Thuyết hành vi dự định (TPB) để xác định các nhân tố cốt lõi ảnh hưởng đến quyết định mua BHYT hộ gia đình. Trong đó, các yếu tố nội tại, xuất phát từ nhận thức và tâm lý của cá nhân, đóng vai trò nền tảng. Kiến thức về BHYT là yếu tố đầu tiên. Một người có hiểu biết rõ ràng về chính sách, mức đóng, quyền lợi và thủ tục sẽ có thái độ tích cực và xu hướng tham gia cao hơn. Ngược lại, sự thiếu hiểu biết sẽ dẫn đến tâm lý e ngại, lo sợ phiền phức. Tiếp theo là sự quan tâm đến sức khỏe. Trong bối cảnh đời sống nâng cao, ý thức bảo vệ sức khỏe bản thân và gia đình trở thành động lực mạnh mẽ thúc đẩy việc tìm kiếm các giải pháp bảo vệ tài chính, và BHYT là một lựa chọn ưu tiên. Cuối cùng, cảm nhận rủi ro từ bệnh tật cũng là một biến số quan trọng. Khi người dân nhận thức được nguy cơ mắc bệnh hiểm nghèo ngày càng tăng và chi phí y tế ngày càng đắt đỏ, họ sẽ chủ động tìm đến BHYT như một biện pháp phòng ngừa hiệu quả.

3.1. Phân tích nhân tố kiến thức và cảm nhận về rủi ro

Kiến thức không chỉ dừng lại ở việc biết BHYT là gì, mà còn bao gồm hiểu biết sâu về các quy định liên thông tuyến, danh mục thuốc được chi trả, và các thủ tục khám chữa bệnh. Nghiên cứu chỉ ra rằng, khi người dân nắm rõ thông tin, họ sẽ tự tin hơn khi sử dụng thẻ và cảm thấy giá trị của tấm thẻ BHYT. Song song đó, cảm nhận rủi ro đóng vai trò như một yếu tố thúc đẩy. Nhận thức về các loại bệnh hiểm nghèo, gánh nặng chi phí điều trị khổng lồ và nguy cơ rơi vào “bẫy nghèo y tế” khiến việc mua BHYT không còn là lựa chọn, mà trở thành một nhu cầu cấp thiết để bảo vệ sự ổn định tài chính của gia đình.

3.2. Vai trò của sự quan tâm sức khỏe trong quyết định mua

Sự quan tâm đến sức khỏe thể hiện qua việc chủ động tìm hiểu các biện pháp phòng bệnh, khám sức khỏe định kỳ và mong muốn được tiếp cận dịch vụ y tế chất lượng khi cần. Những người có ý thức sức khỏe cao thường xem việc tham gia BHYT là một khoản đầu tư cho tương lai. Họ không chỉ nghĩ đến lợi ích trước mắt mà còn nhìn xa hơn về sự an tâm cho bản thân và những người thân yêu. Yếu tố này đặc biệt quan trọng trong việc khuyến khích những người trẻ, khỏe mạnh tham gia, góp phần đảm bảo tính bền vững của Quỹ BHYT dựa trên nguyên tắc chia sẻ rủi ro cộng đồng.

IV. Yếu tố bên ngoài tác động đến lựa chọn mua BHYT hộ gia đình

Bên cạnh các yếu tố nội tại, quyết định mua bảo hiểm y tế hộ gia đình còn chịu sự chi phối mạnh mẽ từ các yếu tố bên ngoài. Thu nhập của người dân là yếu tố mang tính quyết định hàng đầu. Mặc dù mức phí BHYT hộ gia đình đã được thiết kế giảm trừ lũy tiến, đối với các hộ có thu nhập thấp và không ổn định, đây vẫn là một khoản chi cần cân nhắc. Việc đảm bảo thu nhập và cải thiện điều kiện kinh tế cho người dân là giải pháp căn cơ để mở rộng diện bao phủ BHYT. Yếu tố thứ hai là ảnh hưởng của người khác, bao gồm gia đình, bạn bè và cộng đồng. Những lời khuyên, chia sẻ kinh nghiệm thực tế từ những người đã sử dụng BHYT có sức ảnh hưởng lớn, đôi khi còn hiệu quả hơn cả các kênh tuyên truyền chính thức. Kỳ vọng của hộ gia đình cũng là một khía cạnh của ảnh hưởng xã hội. Sự ủng hộ và khuyến khích từ người thân tạo ra một chuẩn mực chủ quan, thúc đẩy cá nhân thực hiện hành vi mua. Cuối cùng, hiệu quả của công tác tuyên truyền về BHYT đóng vai trò định hướng nhận thức và cung cấp thông tin, giúp người dân từ “biết” đến “hiểu” và tiến tới “hành động”.

4.1. Tác động từ thu nhập và kỳ vọng của gia đình

Thu nhập ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng chi trả. Các hộ gia đình có thu nhập ổn định và dư dả sẽ dễ dàng hơn trong việc đưa ra quyết định tham gia. Ngược lại, các hộ làm nông, lâm, ngư nghiệp với thu nhập bấp bênh sẽ ưu tiên các chi tiêu thiết yếu khác. Cùng với đó, kỳ vọng của gia đình tạo ra một áp lực xã hội tích cực. Khi các thành viên trong gia đình cùng nhau nhận thức rằng BHYT là cần thiết để bảo vệ sức khỏe chung, quyết định mua sẽ được đồng thuận và thực hiện nhanh chóng.

4.2. Sức mạnh của truyền thông và ảnh hưởng từ cộng đồng

Công tác tuyên truyền về BHYT cần được đa dạng hóa. Ngoài các kênh truyền thống, việc tận dụng mạng xã hội, đối thoại trực tiếp và các buổi hội họp tại khu dân cư sẽ mang lại hiệu quả cao hơn. Đặc biệt, ảnh hưởng của người khác (marketing truyền miệng) là một kênh thông tin đáng tin cậy. Khi một người chia sẻ trải nghiệm tích cực về việc được Quỹ BHYT chi trả một khoản viện phí lớn, câu chuyện của họ sẽ có sức lan tỏa mạnh mẽ, tạo dựng niềm tin và khuyến khích những người xung quanh tham gia. Đây là một trong những kênh tuyên truyền hiệu quả và cần được phát huy.

V. Mô hình nghiên cứu quyết định mua BHYT tại huyện Quảng Ninh

Để phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định mua bảo hiểm y tế hộ gia đình tại địa bàn cụ thể, luận văn đã xây dựng một quy trình nghiên cứu khoa học và bài bản. Phương pháp nghiên cứu kết hợp cả dữ liệu thứ cấp và sơ cấp. Dữ liệu thứ cấp được tổng hợp từ các báo cáo của BHXH huyện Quảng Ninh, các văn bản pháp luật và các công trình nghiên cứu trước đó. Dữ liệu sơ cấp được thu thập thông qua khảo sát bằng bảng hỏi với kích thước mẫu là 200 người dân trên địa bàn, sau khi sàng lọc thu về 178 phiếu hợp lệ để phân tích. Dữ liệu sau đó được xử lý bằng phần mềm thống kê SPSS, sử dụng các công cụ như kiểm định độ tin cậy thang đo Cronbach's Alpha và phân tích nhân tố khám phá (EFA). Mô hình nghiên cứu đề xuất bao gồm 7 nhân tố độc lập tác động đến biến phụ thuộc là quyết định mua BHYT hộ gia đình, cung cấp một khung lý thuyết vững chắc cho việc kiểm định các giả thuyết và đưa ra kết luận. Kết quả nghiên cứu không chỉ có giá trị học thuật mà còn là tài liệu tham khảo quan trọng cho các nhà quản lý tại địa phương.

5.1. Quy trình và phương pháp nghiên cứu được áp dụng

Nghiên cứu được tiến hành qua 5 bước chặt chẽ. Bước đầu tiên là tổng quan cơ sở lý luận và các nghiên cứu liên quan. Bước hai, xây dựng khung lý thuyết và mô hình nghiên cứu đề xuất với 7 yếu tố. Bước ba là thiết kế bảng hỏi và tiến hành khảo sát thực địa. Bước bốn, dữ liệu được làm sạch, mã hóa và phân tích bằng các phương pháp thống kê định lượng để đánh giá thang đo và kiểm định mô hình. Cuối cùng, dựa trên kết quả phân tích, nghiên cứu đưa ra các kết luận và hàm ý chính sách. Phương pháp lấy mẫu thuận tiện được sử dụng để tiếp cận đối tượng khảo sát một cách nhanh chóng và hiệu quả trong phạm vi nguồn lực cho phép.

5.2. Phác thảo chân dung người tham gia BHYT tại Quảng Ninh

Kết quả thống kê mô tả mẫu nghiên cứu cho thấy một bức tranh khá rõ nét về đối tượng khảo sát. Đa số người được hỏi là các hộ gia đình làm nghề nông, lâm, ngư, diêm nghiệp (chiếm 44,94%). Các nhóm khác bao gồm hộ cận nghèo (17,98%), kinh doanh nhỏ lẻ (15,73%) và lao động tự do. Về tình trạng tham gia, có 50% người được khảo sát đã mua BHYT hộ gia đình, cho thấy tỷ lệ thâm nhập khá tốt nhưng vẫn còn nhiều tiềm năng để khai thác. Đáng chú ý, có 20,79% chưa mua nhưng có ý định trong tương lai. Đây chính là nhóm đối tượng mục tiêu mà các hoạt động tuyên truyền, vận động cần tập trung hướng đến để gia tăng tỷ lệ bao phủ BHYT hộ gia đình trong thời gian tới.

VI. Bí quyết thúc đẩy quyết định mua bảo hiểm y tế hộ gia đình

Từ kết quả phân tích thực trạng và các yếu tố ảnh hưởng, luận văn đã đề xuất một hệ thống các hàm ý chính sách và kiến nghị cụ thể nhằm thúc đẩy quyết định mua bảo hiểm y tế hộ gia đình tại huyện Quảng Ninh. Trọng tâm của các giải pháp là tăng cường và đổi mới công tác tuyên truyền, vận động. Thay vì các phương pháp truyền thống, cần áp dụng cách tiếp cận đa kênh, linh hoạt, phù hợp với từng nhóm đối tượng. Nội dung truyền thông cần tập trung vào lợi ích thiết thực, nhấn mạnh vai trò của BHYT như một “tấm lưới an sinh” bảo vệ tài chính gia đình trước những rủi ro sức khỏe. Bên cạnh đó, việc nâng cao năng lực của đội ngũ cán bộ BHXH và hệ thống đại lý thu là cực kỳ quan trọng. Họ chính là cầu nối trực tiếp giữa chính sách và người dân. Các cơ quan quản lý nhà nước, chính quyền địa phương và cơ sở khám chữa bệnh cũng cần phối hợp chặt chẽ để tạo ra một môi trường thuận lợi, nâng cao chất lượng dịch vụ và củng cố niềm tin của người dân vào chính sách BHYT.

6.1. Đổi mới phương pháp tuyên truyền và vận động người dân

Để công tác tuyên truyền hiệu quả, cần chuyển từ hình thức một chiều sang đối thoại, tương tác. Tổ chức các buổi nói chuyện chuyên đề tại thôn, xóm, lồng ghép vào các buổi sinh hoạt hội, đoàn thể. Xây dựng các ấn phẩm truyền thông sinh động, dễ hiểu như tờ rơi, video ngắn. Đặc biệt, cần phát huy vai trò của những người có uy tín trong cộng đồng và những người đã được hưởng quyền lợi BHYT để họ trở thành những “đại sứ” tuyên truyền. Việc cá nhân hóa thông điệp, chỉ ra lợi ích cụ thể cho từng hộ gia đình dựa trên số thành viên và mức đóng được giảm trừ sẽ có sức thuyết phục cao hơn.

6.2. Kiến nghị chính sách nhằm nâng cao tỷ lệ bao phủ BHYT

Về mặt chính sách, nghiên cứu kiến nghị BHXH Việt Nam, Bộ Y tế và các cơ quan liên quan cần tiếp tục cải cách thủ tục hành chính, đặc biệt là trong khâu khám chữa bệnh, để tạo thuận lợi tối đa cho người có thẻ BHYT. Cần tăng cường công tác thanh tra, giám sát để đảm bảo chất lượng dịch vụ tại các cơ sở y tế, xóa bỏ tâm lý phân biệt đối xử. Đối với chính quyền địa phương, cần đưa chỉ tiêu phát triển BHYT hộ gia đình vào chương trình phát triển kinh tế - xã hội hàng năm. Đồng thời, cần có các chính sách hỗ trợ thêm cho các hộ gia đình có thu nhập cận nghèo hoặc gặp khó khăn đột xuất, giúp họ có điều kiện tham gia và duy trì việc đóng BHYT liên tục.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Bảo hiểm y tế là trụ cột an sinh xã hội then chốt, giữ vai trò nhân đạo và san sẻ gánh nặng tài chính trước rủi ro ốm đau bất ngờ. Nhằm cụ thể hóa Nghị quyết số 21-NQ/TW với mục tiêu trên 80% dân số tham gia bảo hiểm y tế và Quyết định số 1167/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ đặt chỉ tiêu đạt 90,7% dân số vào năm 2020, việc mở rộng diện bao phủ theo hình thức hộ gia đình là nhiệm vụ cấp bách. Tại huyện Quảng Ninh, tỉnh Quảng Bình – địa bàn có diện tích tự nhiên 119.089 ha, dân số trên 90.000 người gồm đồng bào Kinh và Vân Kiều, mặt bằng thu nhập bình quân đầu người còn thấp, công tác phát triển bảo hiểm y tế hộ gia đình đối mặt với nhiều thách thức đặc thù.

Dù số thu bảo hiểm y tế hộ gia đình tại địa phương đã tăng từ 7,20 tỷ đồng năm 2017 lên 12,85 tỷ đồng năm 2019, tỷ trọng này vẫn chỉ chiếm 18,05% tổng nguồn thu bảo hiểm y tế toàn huyện. Bên cạnh đó, tổng số người tham gia bảo hiểm y tế năm 2019 giảm xuống còn 78.659 người so với 83.150 người năm 2018 do tác động của việc kết thúc gói hỗ trợ sự cố môi trường biển. Vấn đề nghiên cứu trọng tâm là xác định rõ các rào cản và nhân tố thúc đẩy người dân ra quyết định tham gia bảo hiểm y tế hộ gia đình.

Mục tiêu cụ thể của luận văn là hệ thống hóa cơ sở lý luận, đo lường mức độ tác động của 7 nhóm nhân tố đến quyết định mua bảo hiểm y tế hộ gia đình tại Bảo hiểm xã hội huyện Quảng Ninh, và đề xuất các giải pháp khả thi đến năm 2025. Nghiên cứu sử dụng dữ liệu thứ cấp giai đoạn 2017-2019 và dữ liệu sơ cấp năm 2020. Kết quả nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn sâu sắc, cung cấp cơ sở khoa học để các nhà quản lý nâng cao tỷ lệ tham gia bảo hiểm y tế hộ gia đình từ 25,83% lên mục tiêu bao phủ trên 95% dân số toàn huyện.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu ứng dụng hai lý thuyết hành vi tiêu dùng kinh điển gồm Thuyết hành động hợp lý (TRA) của Fishbein và Ajzen (1975) cùng Thuyết hành vi dự định (TPB) của Ajzen (1991). Thuyết TRA khẳng định ý định hành vi được định hình bởi thái độ của cá nhân và chuẩn chủ quan. Thuyết TPB mở rộng thêm biến số kiểm soát hành vi cảm nhận, phản ánh nhận thức của người dân về nguồn lực tài chính, thời gian và các rào cản ngoại cảnh. Đồng thời, tiến trình 5 giai đoạn ra quyết định mua của Philip Kotler (2009) được tích hợp để giải thích hành vi tiêu dùng dịch vụ an sinh.

Ba khái niệm cốt lõi được chuẩn hóa trong nghiên cứu bao gồm:

1. Bảo hiểm y tế hộ gia đình: Hình thức an sinh xã hội tự nguyện đóng phí theo Nhóm 5 của Luật Bảo hiểm y tế sửa đổi số 46/2014/QH13 và Nghị định 105/2014/NĐ-CP, áp dụng cơ chế giảm trừ mức đóng từ người thứ hai trở đi (lần lượt bằng 70%, 60%, 50% và 40% mức đóng của người thứ nhất) và quỹ hỗ trợ thanh toán tới 80% chi phí khám chữa bệnh.
2. Cảm nhận rủi ro từ bệnh tật: Đánh giá chủ quan của cá nhân về nguy cơ tổn thất tài chính khi gặp sự cố sức khỏe, thúc đẩy nhu cầu tìm kiếm công cụ bảo vệ.
3. Kỳ vọng của hộ gia đình: Chuẩn mực xã hội vi mô thể hiện sự đồng thuận, khích lệ từ các thành viên gia đình đối với việc mua bảo hiểm y tế.

Mô hình nghiên cứu đề xuất gồm 7 nhóm nhân tố tác động trực tiếp đến quyết định mua bảo hiểm y tế hộ gia đình: Kiến thức về bảo hiểm y tế, Kỳ vọng của hộ gia đình, Cảm nhận rủi ro từ bệnh tật, Sự quan tâm đến sức khỏe, Ảnh hưởng của người khác, Tuyên truyền về bảo hiểm y tế, và Thu nhập của người dân.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu kết hợp chặt chẽ giữa nguồn dữ liệu thứ cấp và dữ liệu sơ cấp:

• Dữ liệu thứ cấp: Thu thập từ các báo cáo thường niên giai đoạn 2017-2019 của Bảo hiểm xã hội huyện Quảng Ninh, niên giám thống kê huyện Quảng Ninh, các văn bản quy phạm pháp luật và các công trình khoa học công bố liên quan.
• Dữ liệu sơ cấp: Thu thập qua khảo sát bảng hỏi trực tiếp người dân sinh sống tại huyện Quảng Ninh trong thời gian từ ngày 18/5/2020 đến ngày 17/6/2020.

Cỡ mẫu và phương pháp chọn mẫu: Tác giả phát ra 200 phiếu khảo sát và thu về 178 phiếu hợp lệ (tỷ lệ sử dụng đạt 89,0%). Phương pháp lấy mẫu thuận tiện ngẫu nhiên được lựa chọn nhằm bao quát đa dạng các nhóm đối tượng kinh tế - xã hội tại các xã đồng bằng, miền núi và ven biển.

Phương pháp phân tích và lý do lựa chọn: Tác giả sử dụng phần mềm thống kê SPSS 20 và Microsoft Excel để xử lý dữ liệu. Quy trình phân tích gồm thống kê mô tả, kiểm định độ tin cậy thang đo bằng hệ số Cronbach's Alpha (tiêu chuẩn loại biến có tương quan biến - tổng nhỏ hơn 0,30 và hệ số tổng đạt trên 0,60), cùng phân tích nhân tố khám phá (EFA) với hệ số KMO và kiểm định Bartlett để kiểm tra tính hợp lệ của thang đo. Lý do lựa chọn phương pháp phân tích định lượng này là nhằm lượng hóa chính xác các biến số tâm lý, hành vi và kinh tế, loại bỏ sai số đo lường, tạo nền tảng vững chắc cho việc kiểm định các giả thuyết nghiên cứu.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Phân tích dữ liệu từ 178 mẫu khảo sát hợp lệ và số liệu thực tế tại Bảo hiểm xã hội huyện Quảng Ninh đã chỉ ra 4 phát hiện quan trọng:

Thứ nhất, cơ cấu nghề nghiệp của đối tượng khảo sát phản ánh rõ nét tính chất địa phương với 44,94% làm nghề nông, lâm, ngư, diêm nghiệp (80 người), 17,98% thuộc diện hộ cận nghèo được Nhà nước hỗ trợ một phần mức đóng (32 người), 15,73% kinh doanh buôn bán nhỏ lẻ (28 người), 11,80% lao động trong doanh nghiệp tư nhân (21 người), và 7,30% cán bộ không chuyên trách xã, phường (13 người).

Thứ hai, mức độ tham gia bảo hiểm y tế hộ gia đình phân chia thành 4 nhóm rõ rệt: có 50,00% người được khảo sát đang duy trì mua bảo hiểm y tế hộ gia đình (89 người), 20,79% chưa mua nhưng có ý định tham gia trong tương lai (37 người), 20,22% từng tham gia nhưng hiện đã dừng mua (36 người), và 8,99% hoàn toàn không quan tâm (16 người).

Thứ ba, số lượng người tham gia bảo hiểm y tế hộ gia đình thực tế trên địa bàn tăng trưởng vượt bậc 50,38% trong 3 năm, từ 13.509 người (chiếm 16,52% dân số có thẻ) năm 2017 lên 15.510 người (18,66%) năm 2018 và đạt 20.315 người (25,83%) năm 2019.

Thứ tư, nguồn thu bảo hiểm y tế hộ gia đình tăng trưởng đều đặn qua các năm: đạt 7,20 tỷ đồng năm 2017, tăng lên 10,45 tỷ đồng năm 2018 và cán mốc 12,85 tỷ đồng năm 2019, đóng góp tích cực vào việc bảo toàn quỹ khám chữa bệnh tại địa phương.

Thảo luận kết quả

Sự biến động giảm nhẹ của tổng số người tham gia bảo hiểm y tế toàn huyện năm 2019 (78.659 người so với 83.150 người năm 2018) được lý giải do chính sách cấp thẻ miễn phí cho người dân bị ảnh hưởng bởi sự cố môi trường biển đã hết hiệu lực. Tuy nhiên, việc số người tự nguyện mua theo hộ gia đình tăng lên 20.315 người cho thấy nhận thức chủ động phòng ngừa rủi ro của người dân đã chuyển biến tích cực.

Kết quả kiểm định tương đồng với nghiên cứu của Phan Thị Trúc Phương (2017) tại Kiên Giang và Nguyễn Xuân Cường cùng cộng sự (2014) tại Nghệ An, khi chứng minh kỳ vọng gia đình, sự quan tâm sức khỏe và marketing truyền miệng từ người thân có tác động thúc đẩy mạnh mẽ nhất. Đồng thời, việc 44,94% người khảo sát thuộc nhóm sản xuất nông ngư nghiệp củng cố kết luận của Lê Cảnh Bích Thơ cùng cộng sự (2017) rằng tính bấp bênh của thu nhập và trình độ nhận thức là rào cản chính khiến 20,22% người dân bỏ dở việc tái tục bảo hiểm y tế.

Trong báo cáo nghiên cứu, các phát hiện này được trực quan hóa thông qua biểu đồ tròn thể hiện cơ cấu 4 nhóm trạng thái tham gia của người dân, biểu đồ cột kép so sánh tốc độ tăng trưởng doanh thu và số người tham gia giai đoạn 2017-2019, cùng bảng phân tích tương quan EFA làm nổi bật trọng số của 7 nhân tố ảnh hưởng.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu thực nghiệm, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp chiến lược nhằm thúc đẩy quyết định mua bảo hiểm y tế hộ gia đình tại huyện Quảng Ninh đến năm 2025:

1. Đổi mới và đa dạng hóa hình thức truyền thông chính sách

• Chủ thể thực hiện: Bảo hiểm xã hội huyện Quảng Ninh chủ trì phối hợp với Ban Tuyên giáo Huyện ủy, Trung tâm Văn hóa - Thể thao và Truyền thông huyện, cùng Ủy ban nhân dân các xã, thị trấn.
• Hành động: Thay thế các buổi phổ biến một chiều bằng hình thức đối thoại trực tiếp tại nhà văn hóa thôn bản, phát thanh định kỳ 3 lần mỗi tuần trên hệ thống loa truyền thanh cơ sở, lồng ghép nội dung mức đóng giảm dần vào các buổi sinh hoạt hội phụ nữ, nông dân, cựu chiến binh.
• Chỉ số mục tiêu và lộ trình: Nâng tỷ lệ người dân hiểu rõ chính sách giảm trừ mức đóng từ người thứ hai trở đi lên 85% vào năm 2023 và đạt trên 95% trước năm 2025.

2. Chuyên nghiệp hóa mạng lưới đại lý thu và số hóa quy trình thu nộp

• Chủ thể thực hiện: Bảo hiểm xã hội huyện Quảng Ninh phối hợp cùng Bưu điện huyện và Ủy ban nhân dân cấp xã.
• Hành động: Tổ chức đào tạo và cấp chứng chỉ bồi dưỡng kỹ năng tư vấn khách hàng cho 100% nhân viên đại lý thu xã; triển khai ứng dụng quản lý điện tử VssID; áp dụng linh hoạt phương thức thu phí định kỳ 3 tháng, 6 tháng hoặc 12 tháng để giảm áp lực tài chính cho hộ nông nghiệp.
• Chỉ số mục tiêu và lộ trình: Giảm tỷ lệ người dân ngưng tái tục thẻ từ 20,22% xuống dưới 5% vào năm 2024, phấn đấu đạt tỷ lệ tái tục thẻ đúng hạn 92% vào năm 2025.

3. Nâng cao chất lượng khám chữa bệnh và cải cách thủ tục hành chính

• Chủ thể thực hiện: Trung tâm Y tế huyện Quảng Ninh, các trạm y tế cơ sở và Tổ giám định Bảo hiểm xã hội huyện.
• Hành động: Thực hiện nghiêm quy chế liên thông khám chữa bệnh tuyến huyện, cắt giảm tối thiểu 30% thời gian chờ đợi xét nghiệm và làm thủ tục thanh toán bảo hiểm y tế, đảm bảo đủ danh mục thuốc thiết yếu, xóa bỏ định kiến phân biệt giữa khám dịch vụ và khám bảo hiểm y tế.
• Chỉ số mục tiêu và lộ trình: Đạt tỷ lệ hài lòng của người bệnh có thẻ bảo hiểm y tế trên 90% trong giai đoạn 2023-2025.

4. Hoàn thiện cơ chế hỗ trợ tài chính địa phương cho nhóm yếu thế

• Chủ thể thực hiện: Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân huyện Quảng Ninh, Sở Y tế và Bảo hiểm xã hội tỉnh Quảng Bình.
• Hành động: Tham mưu trích ngân sách địa phương hỗ trợ thêm từ 10% đến 20% mức đóng bảo hiểm y tế cho các hộ nông, lâm, ngư nghiệp có mức sống trung bình và hộ cận nghèo sau khi hết các gói trợ cấp đột xuất.
• Chỉ số mục tiêu và lộ trình: Đưa tỷ lệ bao phủ bảo hiểm y tế toàn huyện đạt 95% dân số vào năm 2025 theo đúng kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang giá trị tham khảo thiết thực cho 4 nhóm đối tượng:

1. Cán bộ quản lý và chuyên viên ngành Bảo hiểm xã hội: Cung cấp mô hình định lượng đánh giá hành vi khách hàng, giúp các cơ quan Bảo hiểm xã hội cấp huyện xây dựng kế hoạch tiếp cận, mở rộng đối tượng tham gia bảo hiểm y tế hộ gia đình phù hợp với từng địa bàn dân cư.
2. Cơ quan quản lý nhà nước và chính quyền địa phương (UBND cấp huyện, xã): Sử dụng bộ chỉ số thực trạng để hoạch định chính sách an sinh xã hội, lồng ghép tiêu chí phát triển bảo hiểm y tế toàn dân vào chương trình xây dựng nông thôn mới và giảm nghèo bền vững.
3. Ban giám đốc và đội ngũ y tế tại các cơ sở khám chữa bệnh: Nắm bắt các rào cản tâm lý của người dân về thủ tục và chất lượng phục vụ, từ đó cải tiến quy trình đón tiếp bệnh nhân, nâng cao y đức và đảm bảo công bằng y tế.
4. Giảng viên, học viên cao học và sinh viên các ngành Quản trị kinh doanh, Quản lý công, Xã hội học: Làm tài liệu tham khảo khoa học chuẩn mực về việc ứng dụng lý thuyết TRA/TPB trong phân tích hành vi tiêu dùng dịch vụ công ích và thiết kế nghiên cứu định lượng trên phần mềm SPSS.

Câu hỏi thường gặp

Mua bảo hiểm y tế theo hộ gia đình mang lại lợi ích tài chính vượt trội nào so với mua cá nhân riêng lẻ? Theo Nghị định 105/2014/NĐ-CP, khi các thành viên cùng tham gia, người thứ nhất đóng 4,5% mức lương cơ sở, người thứ hai, thứ ba, thứ tư lần lượt chỉ đóng 70%, 60%, 50% mức đóng của người thứ nhất, và từ người thứ năm chỉ đóng 40%. Tất cả đều hưởng quyền lợi chi trả chi phí y tế lên tới 80%.

Thực trạng tham gia bảo hiểm y tế hộ gia đình tại huyện Quảng Ninh giai đoạn 2017-2019 diễn biến như thế nào? Số người tham gia bảo hiểm y tế hộ gia đình tăng trưởng liên tục từ 13.509 người (năm 2017) lên 15.510 người (năm 2018) và 20.315 người (năm 2019), nâng tỷ trọng bao phủ từ 16,52% lên 25,83% tổng số người có thẻ trên toàn địa bàn huyện.

Nguyên nhân chính nào khiến một bộ phận người dân dừng mua hoặc chưa tham gia bảo hiểm y tế hộ gia đình? Khảo sát 178 phiếu cho thấy 20,22% người từng tham gia đã dừng mua và 8,99% không quan tâm. Nguyên nhân chủ yếu do 44,94% mẫu có thu nhập bấp bênh từ nông ngư nghiệp, cùng với việc thiếu thông tin về thủ tục liên thông và e ngại chất lượng dịch vụ tại trạm y tế.

Mô hình lý thuyết nào được tác giả kết hợp để phân tích hành vi của người dân? Luận văn tích hợp Thuyết hành động hợp lý (TRA), Thuyết hành vi dự định (TPB) và Tiến trình 5 bước quyết định mua của Philip Kotler. Mô hình đánh giá 7 nhân tố độc lập: kiến thức, kỳ vọng gia đình, cảm nhận rủi ro, quan tâm sức khỏe, người xung quanh, tuyên truyền và thu nhập.

Các giải pháp trọng tâm nào giúp Bảo hiểm xã hội huyện Quảng Ninh đạt mục tiêu bao phủ đến năm 2025? Luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp: đổi mới truyền thông đa kênh để nâng nhận thức lên 95%, chuẩn hóa 100% nhân viên đại lý thu xã, giảm 30% thời gian chờ làm thủ tục y tế, và đề xuất ngân sách hỗ trợ 10% đến 20% phí đóng cho hộ nông nghiệp khó khăn.

Kết luận

• Hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về hành vi tham gia bảo hiểm y tế hộ gia đình trên nền tảng tích hợp hai mô hình TRA và TPB mở rộng.
• Phản ánh trung thực thực trạng thu bảo hiểm y tế hộ gia đình tại huyện Quảng Ninh giai đoạn 2017-2019 với mức tăng trưởng doanh thu từ 7,20 tỷ đồng lên 12,85 tỷ đồng.
• Khảo sát thực nghiệm 178 mẫu hợp lệ, chỉ rõ 44,94% người tham gia làm nông lâm ngư nghiệp và xác thực tác động của 7 nhóm nhân tố đến quyết định tiêu dùng.
• Xây dựng hệ thống 4 nhóm giải pháp đồng bộ về truyền thông, mở rộng đại lý thu, cải cách y tế và hỗ trợ tài chính với lộ trình cụ thể đến năm 2025.
• Đóng góp luận cứ khoa học sắc bén giúp cơ quan quản lý an sinh xã hội hiện thực hóa mục tiêu bao phủ bảo hiểm y tế toàn dân trên 95%.

Các cơ quan quản lý, đơn vị bảo hiểm xã hội địa phương và các nhà nghiên cứu hãy tham khảo, vận dụng ngay những phát hiện và hàm ý chính sách từ luận văn để tối ưu hóa chiến lược phát triển đối tượng an sinh xã hội bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Cơ sở lý luận về các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định mua bảo hiểm y tế hộ gia đình Chương 2: Thiết kế nghiên cứu Chương 3: Kết quả nghiên cứu Chương 4: Hàm ý chính sách và kiến nghị. CHUONG 1 CƠ SỞ LÝ LUAN VE CAC YEU TO ANH HUONG DEN QUYET DINH MUA BHYT HO GIA DINH 1. TONG QUAN VE BAO HIEM Y TE VA BAO HIEM Y TE HQ GIA ĐÌNH 1. Khái niệm bảo hiểm y tế “Trên thế giới có nhiều khái niệm khác nhau về BHYT, nhưng mục dich chung của BHYT đều giống nhau là huy động nguồn tài chính để chỉ trả các chỉ phí KCB cho người mua BHYT khi không may bị ốm đau, bệnh tật Theo Tổ chức Lao động quốc tế (ILO), BHYT được tiếp cận với tư cách là “một bộ phận cấu thành của hệ thống ASXH quốc gia có mục đích chung là bảo vệ cuộc sống của các thành viên trong xã hội: BHYT là sự bảo vệ của xã hội đối với các thành viên của mình thông qua hàng loạt các biện pháp công cộng nhằm chống lại tình cảnh khốn khó về kinh tế và xã hội gây ra bởi tình trạng bị ngừng hoặc giảm sút đáng kể về thu nhập do ốm đau, thai sản, thương tật trong lao động, thất nghiệp, tàn tật, tuổi già, tử vong, sự cung.

cấp về chăm sóc y tế và cả sự cung cấp các khoản tiền trợ giúp cho các gia đình đông con”. Tổ chức Y tế thế giới (WHO) đã xác định BHYT có vai trò quan trọng trong đời sống kinh tế xã hội. Trong tuyên bố Alma-Ata năm 1978 có đề cập BHYT là ức khỏe cho mọi người, còn WHO quan niệm BHYT là loại hình bảo hiểm không kinh doanh, không vì mục đích lợi nhuận và được tiếp cận chủ yếu dưới góc độ quyền con người”. Theo quan điểm của Tổ chức Phát triển và hợp tác kinh tế (OECD), thì BHYT có thể được định nghĩa như là “một cách để phân phối các rủi ro tài chính liên quan tới sự sự thay đổi chỉ phí chăm sóc sức khỏe cá nhân bằng 10 cách tổng hợp chỉ phí theo thời gian thông qua thanh toán trước” (OECD, 2004) Theo Luật Bảo hiểm y tế số 25/2008/QH12 ngày 14/11/2008 “BHYT là hình thức bảo hiểm được áp dụng trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe, không vì mục đích lợi nhuận, do Nhà nước tô chức thực hiện và các đối tượng có trách nhiệm tham gia theo quy định của luật BHYT [Trích Khoản I điều 2 Luật BHYT số 25/2008/QH12 ngày 14/11/2008] Theo Luật sửa đổi bổ sung một số điều của Luật BHYT số 46/2014/QH13 ngày 13/06/2014 thì: “Bảo hiểm y tế là hình thức bảo hiểm bắt buộc được áp dụng đối với các đối tượng theo quy định của Luật này đề chăm sóc sức khỏe, không vì mục đích lợi nhuận, do Nhà nước tổ chức thực hiện” [Trích Khoản 1 điều 1 Luật sửa đổi bổ sung một số điều của Luật BHYT] 'Như vậy, BHYT được hiểu là sự đóng góp theo chu kỳ đều đặn tạo nên một quỹ chung để cùng nhau chia sẻ những rủi ro thông qua việc thanh toán chỉ trả chỉ phí KCB bằng quỹ bảo hiểm.

Tại Việt Nam, có hai loại hình BHYT, đó là BHYT bắt buộc và BHYT tự nguyện. ~ BHYT bắt buộc là loại hình BHYT chỉ áp dụng đối với một nhóm đối tượng nhất định như người làm việc theo hợp đồng lao động có thời han tir 1 tháng đến dưới 3 tháng; cán bộ, công chức, viên chức; công nhân quốc phòng, công nhân công an, sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp quân đội nhân di ~ BHYT tự nguyện là loại hình BHYT đa dạng hơn vẻ thành phần và nhận thức xã hội, có điều kiện kinh tế và có nhu cầu chăm sóc sức khỏe khác nhau. BHYT tự nguyện được triển khai theo địa giới hành chính, áp dụng cho. hộ gia đình và theo nhóm.đối tượng học sinh, sinh viên và hội viên các đoàn.

Đặc điểm của BHYT BHYT ra đời trên cơ sở chia sẻ rủi ro. Do đó, tính chất cộng đồng xã hội tương thân, tương ái, đùm bọc lẫn nhau được đặt lên hàng đầu. Ngoài ra, để phát triển hệ thống y tế, chia sẻ bớt gánh nặng về bệnh tật của bản thân mỗi người và xã hội, sự ra đời của chính sách BHYT là cần thiết. Do đó, BHYT có những đặc điểm sau: ~ BHYT có đối tượng tham gia rộng rãi, bao gồm mọi thành viên trong.

xã hội, không phân biệt giới tính, tuổi tác, khu vực làm việc, hình thức quan hệ lao động ~ BHYT không nhằm bù đắp thu nhập cho người hưởng bảo hiểm như chế độ ốm đau, tai nạn lao động. mà nhằm chăm sóc sức khỏe cho họ khi ốm đau, bệnh tật. trên cơ sở BHYT mà họ tham gia ~ BHYT là chỉ phí ngắn hạn, không xác định trước, không phụ thuộc vào thời gian đóng, mức đóng mà phụ thuộc vào mức độ bệnh tật và khả năng. cung ứng các dịch vụ y tế.

~ BHYT là một loại hàng hóa có giá trị sử dụng, giúp con người bảo vệ sức khỏe, giảm gánh nặng tài chính và cũng có tính cạnh tranh như các loại bảo hiểm thương mại khác. ~ BHYT không chỉ là trách nhiệm của bản thân cá nhân, gia đình mà còn là trách nhiệm của Nhà nước, của cộng đồng xã hội. Do đó, BHYT là công cụ quan trọng để quản lý xã hội và là kênh phân phối thu nhập hiệu quả nếu xét về phương diện kinh tế. Vai trò của BHYT ~ BHYT là nguồn hỗ trợ tải chính giúp người tham gia khắc phục những.

khó khăn về kinh tế khi bắt ngờ 6m dau, bénh tat - BHYT góp phần giảm gánh nặng cho NSNN 12 - BHYT gp phan thuc hign nang cao chat Iugng va thyc hign muc tiu công bằng xã hội trong chăm sóc sức khỏe nhân dân, thể hiện rõ nét tính nhân đạo, cộng đồng xã hội sâu sắc. BHYT ra đời góp phần giáo dục cho mọi người dân trong xã hội về tính nhân đạo theo phương châm “lá lành đùm lá rách”, đặc biệt là giúp giáo dục cho trẻ em ngay từ khi còn nhỏ vẻ tính cộng. đồng thông qua loại hình học sinh - sinh viên. ~ BHYT nâng cao tính cộng đồng và gắn bó mọi thành viên trong xã hội.

BHYT là biện pháp để xóa đi sự bất công giữa người giàu và người nghèo, để mọi người có bệnh đều được điều trị với điều kiện họ có mua BHYT. ~ BHYT làm tăng chất lượng KCB và quản lý thông qua hoạt động quỹ BHYT đầu tư ~ BHYT là công cụ vĩ mô của Nhà nước để thực hiện tốt phúc lợi xã hội, đồng thời tạo nguồn tài chính hỗ trợ, cung cấp cho hoạt động chăm sóc. sức khỏe của người din ~ BHYT còn góp phần đề phòng và hạn chế những bệnh hiểm nghèo theo phương châm “Phỏng bệnh hơn chữa bệnh ”. ~ BHYT còn góp phần đổi mới cơ chế quản lý y tế, thông qua BHYT mạng lưới KCB sẽ được sắp xếp lại, không có phân tuyến theo địa giới hành.

chính một cách máy móc mà phân theo tuyến kỹ thuật, đảm bảo thuận tiện cho người bệnh, tạo điều kiện cho họ lựa chọn cơ sở điều trị có chất lượng. phù hợp Như vậy, BHYT ra đời không những giúp cho người mua BHYT khắc phục khó khăn về kinh tế khi rủi ro ốm đau xảy ra, mà còn giảm bớt gánh nặng cho ngân sách Nhà nước, góp phần đổi mới cơ chế quản lý, nâng cao. chất lượng và công bằng trong khám chữa bệnh. BHYT hộ gia đình Theo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật BHYT có hiệu lực từ ngày 01/01/2015, có 05 nhóm đối tượng mua BHYT, tùy thuộc vào sự đóng góp và sự hỗ trợ của các bên tham gia, đó là: Nhóm 1: Nhóm do người lao động và người sử dụng lao động đóng (người lao động hợp đồng trên 03 tháng, công nhân, cán bộ, công chức, viên chức); Nhóm 2: nhóm do tổ chức Bảo hiểm xã hội đóng (hưu trí, mắt sức, tai nạn lao động, thất nghiệp, Nhóm 3: Nhóm do ngân sách nhà nước đóng (người nghèo, bảo trợ, trẻ em, người dân tộc thiểu số, người dân tại các xã đặc biệt khó khăn.); Nhóm 4: Nhóm được ngân sách nhà nước hỗ trợ mức đóng (hộ nông lâm ngư diêm nghiệp có mức sống trung bình, học sinh, sinh viên và hộ cận nghèo); Nhóm 5: Nhóm tham gia theo hộ gia đình tự đóng phí mua BHYT.

Theo đó, BHYT hộ gia đình thuộc Nhóm 5: Nhóm tham gia theo hộ gia đình tự đóng phí mua BHYT. Theo quy định tại Khoản 1 Điều 7 Luật BHYT và Khoản 5 Điều 1 Thông tư liên tịch số 41/TTLT-BTC-BYT, hộ gia đình mua BHYT bao gồm. toàn bộ người có tên trong số hộ khẩu (trừ người đã khai báo tạm vắng) hoặc. số tạm trú, Thành viên trong hộ gia đình mua BHYT theo hộ gia đình gồm.

những người thuộc hộ gia đình, có tên trong số hộ khẩu, trừ đối tượng đã mua BHYT thuộc nhóm do người lao động, chủ sử dụng lao động đóng; nhóm do tổ chức BHXH đóng; các nhóm được NSNN đóng hoặc hỗ trợ mức đóng BHYT. Để triển khai thực hiện cho người dân mua BHYT theo hộ gia đình, Luật đã quy định UBND cấp xã có trách nhiệm lập danh sách mua BHYT 14 theo mẫu do BHXH Việt Nam quy định (thông qua hệ thống đại lý BHYT hoặc từ thôn, bản của xã, phường, thị trắn). Cho tới nay, BHYT được xem như là một công cụ tương trợ cộng đồng văn minh và hữu hiệu nhất đề nhân loại phòng ngừa và chống chọi với những. rủi ro sức khỏe - vốn là loại rủi ro thường xuyên của con người Cũng như các đối tượng mua BHYT khác, mua BHYT theo theo hộ gia đình được hưởng đầy đủ những quyền lợi của BHYT, được cấp thẻ BHYT để sử dụng khi KCB và hưởng các quyền lợi BHYT, được trợ cấp tải chính cho những dịch vụ KCB, phục hồi chức năng, khám thai định kỳ và sinh con với mức hưởng tùy theo từng trường hợp: KCB tại nơi đăng ký KCB BHYT hoặc theo quy định về chuyển tuyến điều trị, đảm bảo thủ tục KCB BHYT.

Quyền lợi hưởng BHYT theo hộ gia đình cơ bản đầy đủ, tương đồng với những nhóm đối tượng khác mua BHYT, mặc dù mức phí mua BHYT theo hộ gia đình khá có lợi đối với các hộ gia đình. Ở mức cao nhất, Quỹ BHYT có thé chỉ trả tới 80% chi phi KCB BHYT và bệnh nhân có thẻ BHYT chỉ cần thực hiện đồng chỉ trả 20% chỉ phí. Do vậy, mua BHYT theo hộ gia đình chính là việc mỗi cá nhân, gia đình tự bảo vệ, chăm sóc sức khỏe cho. bản thân và các thành viên trong gia đình mình.