Chương 1 TONG QUAN TINH HÌNH NGHIÊN CỨU, CƠ SO LÝ LUẬN VÀ THỰC TIEN VE QUAN LÝ NGUÒN NHÂN LỰC TRONG TỎ CHỨC CÔNG 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu Trong những năm qua, van đề “nguồn nhân lực” và "nguồn nhân lực trong tô chức công" đã có các công trình nghiên cứu của nhiều tác giả. Có công trình nghiên cứu vấn đề ở tầm vĩ mô, cũng có công trình nghiên cứu vi mô về một lĩnh vực quan ly hay tại một cơ quan, đơn vi cu thể. Đa số các công trình nghiên cứu đã nhân mạnh tam quan trọng của nguồn nhân lực, quản lý nguồn nhân lực (trong đó có nguồn nhân lực trong t6 chức công), đưa ra những kiến nghị và các định hướng, giải pháp dé hoàn thiện van dé này.
Các nghiên cứu về nguồn nhân lực và phát triển nguồn nhân lực - Đề tài khoa học cấp Nhà nước “Nghiên cứu lý luận về Tổ chức Nhà nước giai đoạn 2001-2010”. Don vi chủ trì: Bộ Nội vụ, Chủ nhiệm dé tài: TS. Thang Văn Phúc, nghiệm thu năm 2009. Đề tài tập trung nghiên cứu làm rõ một số vấn đề ly luận co ban, thiết thực của tô chức Nha nước phục vụ cho việc xây dựng chiến lược, phương hướng, giải pháp cải cách bộ máy Nhà nước trong thời kỳ CNH-HĐH.
Tuy nhiên cho tới thời điểm hiện nay một số giải pháp đưa ra đã cũ, chưa đáp ứng được yêu cầu trong thời kỳ đổi mới; - Để tài nghiên cứu khoa học cấp Bộ “Nghiên cứu các giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động của cơ quan hành chính Nhà nước” do TS. Bùi Văn Minh, Vụ Tổ chức biên chế chủ trì thực hiện năm 2012. Đề tài nghiên cứu và đưa ra các giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động của cơ quan hành chính Nhà nước, có thể ứng dụng vào thực tế hoạt động của cơ quan hành chính; - Luận án Tiến sĩ đề tài “ Phat triển nguồn nhân lực ngành Du lịch khu vực duyên hải Nam trung bộ và Tây nguyên ” của nghiên cứu sinh Trần Sơn Hải. Luận án nghiên cứu chuyên sâu về vấn đề quản lý, phát triển ngành du lịch trên địa bản 5 tỉnh Nam trung bộ và Tây nguyên, đề xuất các giải pháp đồng bộ, có tỉnh khả thi dé phát triển nguồn nhân lực tại khu vực nay.
Tuy nhiên các giải pháp mang tam vĩ mô, phải có nhiều cơ chế, chính sách bổ sung của Nhà nước mới có thé áp dụng được; - Luận án Tiến sĩ đề tài “Nguồn nhân lực cho Công nghiệp hóa, hiện đại hóa gắn với phát triển kinh tế tri thức ở Thừa Thiên Hué hiện nay” của nghiên cứu sinh Hà Thị Hằng, Học viện Chính trị hành chính quốc gia Hồ Chí Minh. Luận án làm rõ các khái niệm của CNH - HĐH gắn với kinh tế tri thức, yếu tô tác động, xu hướng và tính quy luật trong chuyên dịch cơ cấu kinh tế theo hướng CNH- HĐH gan với kinh tế tri thức. Nêu ra 6 quan điểm va dé xuất 3 nhóm giải pháp nhằm phát triển nguồn nhân lực cho CNH - HĐH gắn phát triển kinh tế tri thức tại Thừa Thiên Huế đến 2020. Tuy nhiên các giải pháp chủ yếu ở tầm vĩ mô, cần nhiều chính sách của Nhà nước đầu tư mới có thé thực hiện được; - Luận án Tiền sĩ đề tài “Nghiên cứu phát triển Nguôn nhân lực chất lượng cao của tỉnh Phú Thọ ” của nghiên cứu sinh Nguyễn Quang Hậu, Trường Đại học Nông nghiệp Hà Nội.
Luận án làm rõ các khái niệm, quan điểm về nguồn nhân lực, nguồn nhân lực chất lượng cao; phân tích tiêu chí, vai trò, đặc điểm và nội dung của phát triển NNL chất lượng cao dé trên cơ sở đó đề xuất giải pháp, khuyến nghị cho tỉnh Phú Thọ. Một số giải pháp của Luận án có thể ứng dụng đối với Hà Giang, tuy nhiên đây cũng là các giải pháp ở tầm vĩ mô, khó áp dụng vào thực tế nếu không có cơ chế, chính sách hỗ trợ của Nhà nước; - Luận văn Thạc sĩ đề tài “ Phát triển nguồn nhân lực hành chính cấp Phường tại Quận Hải châu, Thành phố Đà năng” của tác giả Nguyễn Thanh Thủy, Dai hoc Da nang 2012. Luận văn đi sâu phân tích về van đề nguồn nhân lực và phát triển nguồn nhân lực, đưa ra tiêu chí đánh giá, các giải pháp phát triển nguồn nhân lực cấp Phường. Các giải pháp có thể vận dụng đối với cơ quan hành chính như Sở Nội vụ, tuy nhiên mô hình tổ chức bộ máy cấp Phường có sự khác biệt nên việc tham khảo chỉ ở mức thấp.
Các nghiên cứu về công tác quản lý nguồn nhân lực - Đề tài khoa học cấp Nhà nước “Cơ sở lý luận và thực tiễn cho việc xây dựng hệ thong thang lương, bảng lương và phụ cấp mới”. Don vị chủ trì: Bộ Nội vụ, Chủ nhiệm đề tài PGS.TS Nguyễn Trọng Điều, nghiệm thu năm 2005. Đề tài tập trung nghiên cứu thiết kế hệ thống thang lương, bảng lương và phụ cấp lương mới, khuyến nghị các giải pháp thực hiện chế độ chỉ trả lương và phụ cấp lương mới đối với cán bộ, công chức, viên chức. Đề tài này đã được áp dụng khi xây dựng hệ thống thang bảng lương hành chính, sự nghiệp, tuy nhiên đến thời điểm hiện nay đã có nhiều nội dung lạc hậu, cần phải nghiên cứu và sửa đổi bổ sung cho phù hợp; - Đề tài nghiên cứu khoa học cấp Bộ “Cơ sở khoa học hoàn thiện tiêu chuẩn chức danh và nghiệp vụ các ngạch công chức hành chính” do TS.
Đỗ Viết Minh, Vụ Công chức viên chức, Bộ Nội vụ chủ trì thực hiện năm 2013. Dé tài đã nghiên cứu, đánh giá Hệ thống tiêu chuẩn chức danh và nghiệp vụ các ngạch công chức hành chính hiện nay của nước ta va đưa ra kiến nghị sửa đổi bổ sung cho phù hợp. Nội dung đề tài có thể tham khảo dé xây dựng quy định tiêu chuẩn chức danh và ngạch công chức; - Đề tài nghiên cứu khoa học cấp Bộ “Phương pháp xác định vị trí việc làm trong các cơ quan hành chính Nhà nước” do TS. Tạ Ngọc Hải, Viện khoa học tô chức Nhà nước, Bộ Nội vụ chủ trì thực hiện năm 2013.
Đề tài nghiên cứu và đưa ra phương pháp xác định vị trí việc làm trong các cơ quan hành chính Nhà nước. Có thé áp dụng trong xây dựng Đề án VỊ trí việc làm của Sở Nội vụ; - Để tài nghiên cứu khoa hoc cấp Bộ “Kinh nghiệm quản lý công chức theo Vi trí việc lam của các nước trên thé giới và vận dụng vào Việt nam” do TS. Phạm Thu Hằng, Vụ Hợp tác quốc tế, Bộ Nội vụ chủ trì thực hiện năm 2013. Đề tài nghiên cứu và dua ra kinh nghiệm xác định vi trí việc làm đối với công chức, viên chức của các nước và vận dụng thực hiện tại các cơ quan hành chính nước ta.
Có thể tham khảo khi xây dựng quy định chung về vị trí việc làm trong tô chức công; - Đề tài nghiên cứu khoa học cấp Bộ “Co sở khoa học xây dựng chương trình đào tạo bồi dưỡng theo vị trí việc làm, tiêu chuẩn ngạch và chức vụ lãnh đạo quản lý” do TS. Nguyễn Xuân Dung, Vụ Đào tạo bồi dưỡng Bộ Nội vụ, chủ trì thực hiện năm 2012. Đề tài nghiên cứu và đưa ra cơ sở khoa học xây dựng chương trình đào tạo bồi dưỡng theo vị trí việc làm, tiêu chuẩn ngạch và chức vụ lãnh đạo quản lý. Có thê tham khảo khi xây dựng chương trình đào tạo bồi dưỡng theo vị trí việc làm trong tổ chức công; - Luận văn Thạc sĩ đề tài “ Hodn thiện công tác quản trị nguôn nhân lực tại sân bay quốc tế Nội bai” của tác giả Nguyễn Việt Hà, Học viện Bưu chính viễn thông 2012.
Luận văn đã hệ thống hóa các vấn đề về cơ sở lý luận của quản trị nguồn nhân lực, đánh giá thực trạng và đề xuất giải pháp hoàn thiện công tác quản trị NNL tại sân bay. Tuy nhiên việc nghiên cứu, áp dụng vào cơ quan hành chính sự nghiệp như Sở Nội vụ không phù hợp vì mô hình tô chức bộ máy có sự khác biệt; - Luận văn Thạc si đề tài “ Đào tao Nguồn nhân lực cho ngành y tế tỉnh Bình Định” của tác giả Nguyễn Thị Ngọc Lan, Đại học Đà nẵng 2012. Luận văn hệ thông hóa các vân đê vê cơ sở lý luận của dao tao nguôn nhân lực ngành, đánh giá thực trạng và đề xuất giải pháp hoàn thiện công tác dao tạo nguồn nhân lực ngành y tế tỉnh. Tuy nhiên việc áp dụng đối với Sở Nội vụ chưa phù hợp do tính đặc thù của hai ngành Y tế và Nội vụ khác nhau; - Bài viết của Th.S Thạch Thọ Mộc, Viện khoa học tổ chức nhà nước, Bộ Nội vụ “Tiếp tục đổi mới công tác tuyển dung và đánh giá đội ngũ công chức ở nước ta hiện nay", (2014); Bài viết đã đưa ra các giải pháp đổi mới công tác tuyên dụng và đánh giá cán bộ công chức viên chức như: Ứng dụng công nghệ tin học trong thi tuyển, phỏng vấn b6 sung sau khi thi; xây dựng bộ tiêu chí đánh giá và nâng cao trách nhiệm người đứng đầu trong đánh giá cán bộ công chức viên chức.
Có thê tham khảo các giải pháp trong quản lý công chức tại Sở Nội vụ; - Bài viết của tác giả Nguyễn Duy Tuân, Dương Thùy Linh, Đại học Kinh tế quốc dân “Mới số kinh nghiệm về thu hút nguôn nhân lực trong khu vực cong”, (2014). Bài viết đã phân tích kinh nghiệm của các nước tiên tiễn trong thu hút nhân lực chất lượng cao vào khu vực công, đưa ra 03 giải pháp khuyến nghị là: Chính sách tuyển dụng (xét tuyên); chính sách tiền lương (có phần lương mềm) và chính sách đào tao (ưu tiên dao tạo). Có thể tham khảo dé xây dựng chính sách thu hút; - Bài viết của TS. Nguyễn Thị Hồng Hải, Khoa Tổ chức và quản lý nhân sự, Học viện hành chính “Tao động lực làm việc cho cản bộ công chức nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động cua tổ chức hành chính nhà nước ”; Bài viết đã đi sâu phân tích vai trò, ý nghĩa quan trọng của tạo động lực làm việc cho cán bộ công chức, đưa ra 06 giải pháp dé tạo động lực gồm: Lương hợp lý; Phân công công tác phù hợp; Hiểu rõ mục tiêu của cấp dưới; tạo cơ hội thăng tiến cho nhân viên; Xây dựng môi trường công tác hài hòa; Ghi nhận đóng góp của cấp dưới.