Luận văn: Quản lý chi NSNN trong đầu tư XDCB tại huyện Vĩnh Thạnh, Bình Định

Luận văn thạc sĩ kinh tế phân tích quản lý kinh tế quản lý chi ngân sách nhà nước trong đầu tư xây dựng cơ bản trên địa bàn huyện vĩnh, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề

• Tác giả: Trần Thị Ánh Chung
• Người hướng dẫn: TS. Ninh Thị Thu Thủy
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế - Đại Học Đà Nẵng
• Chuyên ngành: Quản Lý Kinh Tế
• Đề tài: Quản Lý Chi Ngân Sách Nhà Nước Trong Đầu Tư Xây Dựng Cơ Bản Trên Địa Bàn Huyện Vĩnh Thạnh, Tỉnh Bình Định
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Đà Nẵng

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC HÌNH ẢNH, SƠ ĐỒ
• DANH MỤC SƠ ĐỒ
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC TRONG ĐẦU TƯ XÂY DỰNG CƠ BẢN
• 1.1. TỔNG QUAN VỀ QUẢN LÝ CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC TRONG ĐẦU TƯ XDCB
• 1.1.1. Một số khái niệm
• 1.1.2. Đặc điểm của chi đầu tư XDCB từ nguồn vốn NSNN
• 1.1.3. Nguyên tắc quản lý chi NSNN trong đầu tư XDCB
• 1.1.4. Vai trò của quản lý chi NSNN trong đầu tư XDCB
• 1.2. NỘI DUNG VÀ TIÊU CHÍ ĐÁNH GIÁ QUẢN LÝ CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC TRONG ĐẦU TƯ XDCB Ở CẤP HUYỆN
• 1.2.1. Lập dự toán chi NSNN trong đầu tư XDCB
• 1.2.2. Phân bổ và giao dự toán chi NSNN trong đầu tư XDCB
• 1.2.3. Kiểm soát chi NSNN trong đầu tư XDCB
• 1.2.4. Quyết toán chi NSNN trong đầu tư XDCB
• 1.2.5. Thanh tra, kiểm tra, xử lý vi phạm về chi NSNN trong đầu tư XDCB
• 1.3. CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN QUẢN LÝ CHI NSNN TRONG ĐẦU TƯ XDCB
• 1.3.1. Điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội địa phương
• 1.3.2. Tổ chức bộ máy và nguồn nhân lực quản lý chi NSNN cấp huyện
• 1.3.3. Các quy định của Nhà nước
• 1.4. KINH NGHIỆM QUẢN LÝ CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC TRONG ĐẦU TƯ XDCB Ở VIỆT NAM VÀ MỘT SỐ ĐỊA PHƯƠNG
• 1.4.1. Kinh nghiệm của thành phố Đà Nẵng
• 1.4.2. Kinh nghiệm của huyện Phù Cát, tỉnh Bình Định
• 1.4.3. Kinh nghiệm của huyện Vân Canh, tỉnh Bình Định
• 1.4.4. Một số bài học kinh nghiệm rút ra
• 1.5. KẾT LUẬN CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC TRONG ĐẦU TƯ XDCB TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN VĨNH THẠNH, TỈNH BÌNH ĐỊNH
• 2.1. TỔNG QUAN VỀ ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN, KINH TẾ - XÃ HỘI CỦA HUYỆN VĨNH THẠNH
• 2.1.1. Điều kiện tự nhiên
• 2.1.2. Điều kiện kinh tế
• 2.1.3. Điều kiện xã hội
• 2.2. THỰC TRẠNG BỘ MÁY VÀ CÁN BỘ QUẢN LÝ CHI NSNN HUYỆN VĨNH THẠNH
• 2.2.1. Tổ chức bộ máy
• 2.2.2. Nguồn nhân lực quản lý chi NSNN trong đầu tư XDCB
• 2.3. THỰC TRẠNG QUẢN LÝ CHI NSNN TRONG ĐẦU TƯ XDCB TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN VĨNH THẠNH GIAI ĐOẠN 2014-2018
• 2.3.1. Thực trạng lập dự toán chi NSNN trong đầu tư XDCB
• 2.3.2. Thực trạng phân bổ và giao dự toán chi NSNN trong đầu tư XDCB
• 2.3.3. Thực trạng kiểm soát chi NSNN trong đầu tư XDCB
• 2.3.4. Thực trạng quyết toán chi NSNN trong đầu tư XDCB
• 2.3.5. Thực trạng thanh tra, kiểm tra, xử lý vi phạm về chi NSNN trong đầu tư XDCB
• 2.4. ĐÁNH GIÁ CHUNG VỀ CÔNG TÁC QUẢN LÝ CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC TRONG ĐẦU TƯ XÂY DỰNG CƠ BẢN TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN VĨNH THẠNH
• 2.4.1. Những thành công
• 2.4.2. Những hạn chế và nguyên nhân
• 2.5. KẾT LUẬN CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN QUẢN LÝ CHI NSNN TRONG ĐẦU TƯ XÂY DỰNG CƠ BẢN TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN VĨNH THẠNH
• 3.1. CĂN CỨ ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP
• 3.1.1. Mục tiêu, phương hướng và nhiệm vụ phát triển KT-XH huyện Vĩnh Thạnh
• 3.1.2. Quan điểm, định hướng hoàn thiện quản lý chi NSNN trong đầu tư XDCB của huyện Vĩnh Thạnh
• 3.2. MỘT SỐ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN QUẢN LÝ CHI NSNN TRONG ĐẦU TƯ XÂY DỰNG CƠ BẢN TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN VĨNH THẠNH TRONG THỜI GIAN ĐẾN
• 3.2.1. Hoàn thiện công tác lập dự toán chi NSNN trong đầu tư XDCB
• 3.2.2. Hoàn thiện phân bổ và giao dự toán chi NSNN trong đầu tư XDCB
• 3.2.3. Hoàn thiện công tác kiểm soát chi NSNN trong đầu tư XDCB
• 3.2.4. Hoàn thiện quyết toán chi NSNN trong đầu tư XDCB
• 3.2.5. Giải pháp tăng cường thanh tra, kiểm tra, và xử lý kịp thời các vi phạm trong quản lý chi NSNN trong đầu tư XDCB
• 3.2.6. Các giải pháp khác
• 3.3. MỘT SỐ KIẾN NGHỊ
• 3.3.1. Kiến nghị đối với Nhà nước và các Bộ, Ban, Ngành
• 3.3.2. Kiến nghị đối với tỉnh Bình Định
• 3.4. KẾT LUẬN CHƯƠNG 3
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Khám phá cơ sở lý luận quản lý chi ngân sách nhà nước XDCB

Quản lý chi ngân sách nhà nước (NSNN) trong đầu tư xây dựng cơ bản (XDCB) là một trụ cột của quản lý tài chính công, giữ vai trò quyết định đến hiệu quả của vốn đầu tư công và sự phát triển hạ tầng kinh tế - xã hội. Về bản chất, đây là quá trình các cơ quan nhà nước có thẩm quyền thực hiện phân phối và sử dụng quỹ NSNN để đầu tư vào các công trình XDCB, nhằm tái sản xuất và mở rộng tài sản cố định quốc gia. Hoạt động này không chỉ tuân thủ nghiêm ngặt Luật Ngân sách nhà nước và Luật Đầu tư công mà còn phải đảm bảo các nguyên tắc cốt lõi: chi đúng đối tượng, đúng mục đích, tiết kiệm và hiệu quả. Theo luận văn của Trần Thị Ánh Chung (2020), chi đầu tư XDCB từ NSNN có những đặc điểm riêng biệt: chiếm tỷ trọng lớn trong tổng chi ngân sách, nguồn vốn thuộc sở hữu toàn dân nên thiếu vắng "chủ sở hữu" thực sự, và quy trình cấp phát, sử dụng, giám sát vô cùng phức tạp. Chính vì những đặc thù này, việc nâng cao hiệu quả quản lý chi NSNN trở thành nhiệm vụ cấp thiết, đặc biệt ở cấp huyện như Vĩnh Thạnh, nơi nguồn lực còn hạn chế. Quản lý hiệu quả không chỉ giúp đạt được các mục tiêu phát triển mà còn góp phần phòng chống lãng phí, tham nhũng trong đầu tư xây dựng, đảm bảo kỷ luật tài chính và tạo nền tảng vững chắc cho sự tăng trưởng bền vững của địa phương.

1.1. Các khái niệm cốt lõi trong quản lý vốn đầu tư công

Để hiểu sâu về lĩnh vực này, cần nắm vững các khái niệm nền tảng. Chi ngân sách nhà nước là việc phân phối và sử dụng quỹ NSNN để thực hiện chức năng của nhà nước. Đầu tư xây dựng cơ bản là hoạt động bỏ vốn để tạo ra tài sản cố định, xây dựng mới hoặc cải tạo cơ sở hạ tầng. Do đó, chi đầu tư XDCB từ NSNN là quá trình nhà nước sử dụng ngân sách để đầu tư vào các dự án hạ tầng kỹ thuật, kinh tế và xã hội. Tại cấp huyện, hoạt động này chịu sự điều phối của các cơ quan chuyên môn như Phòng tài chính - kế hoạch huyện Vĩnh Thạnh và Kho bạc nhà nước huyện Vĩnh Thạnh, tuân thủ các quy định về phân cấp ngân sách.

1.2. Vai trò và nguyên tắc kiểm soát chi ngân sách nhà nước

Vai trò của quản lý chi NSNN trong đầu tư XDCB là vô cùng quan trọng. Nó đảm bảo nguồn lực công được sử dụng đúng mục tiêu, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, tạo việc làm và cải thiện đời sống người dân. Việc quản lý phải tuân thủ các nguyên tắc vàng: chi đúng đối tượng được quy định, tôn trọng cân đối tài chính tổng thể, đảm bảo tiết kiệm và hiệu quả tối đa, và tuân thủ nghiêm ngặt trình tự đầu tư xây dựng. Việc kiểm soát chi ngân sách nhà nước chặt chẽ giúp ngăn chặn đầu tư dàn trải, thất thoát và lãng phí, từ đó nâng cao hiệu quả sử dụng vốn ngân sách nhà nước.

II. Thách thức trong quản lý chi NSNN đầu tư XDCB tại Vĩnh Thạnh

Huyện Vĩnh Thạnh, tỉnh Bình Định, là một huyện miền núi với nhiều đặc điểm kinh tế xã hội còn khó khăn, do đó, vốn đầu tư công từ NSNN có ý nghĩa sống còn đối với sự phát triển. Giai đoạn 2014-2018, công tác quản lý chi NSNN trong đầu tư XDCB tại đây đã đạt được những thành tựu nhất định, góp phần thay đổi diện mạo hạ tầng. Tuy nhiên, nghiên cứu của Trần Thị Ánh Chung (2020) đã chỉ ra nhiều hạn chế và thách thức tồn tại dai dẳng. Thực trạng quản lý chi ngân sách cho thấy công tác quy hoạch và đầu tư còn dàn trải, thiếu tập trung. Nhiều dự án triển khai chậm tiến độ do vướng mắc trong giải phóng mặt bằng và năng lực quản lý của một số chủ đầu tư còn yếu kém. Tình trạng nợ đọng trong xây dựng cơ bản vẫn còn tồn tại, gây áp lực lên tài chính địa phương tỉnh Bình Định. Những yếu kém này không chỉ xuất phát từ các vấn đề trong từng khâu của quy trình quản lý, từ lập dự toán đến quyết toán, mà còn bắt nguồn từ những nguyên nhân sâu xa liên quan đến năng lực của bộ máy quản lý và sự thiếu đồng bộ của các cơ chế, chính sách. Việc nhận diện rõ những thách thức này là bước đi tiên quyết để tìm ra giải pháp phù hợp nhằm nâng cao hiệu quả quản lý chi NSNN.

2.1. Hạn chế trong lập và phân bổ ngân sách cho đầu tư phát triển

Công tác lập dự toán chi đầu tư XDCB tại huyện Vĩnh Thạnh đôi khi chưa sát với thực tế, dẫn đến việc phải điều chỉnh nhiều lần trong năm. Việc phân bổ ngân sách cho đầu tư phát triển còn mang tính bình quân, chưa thực sự ưu tiên cho các dự án trọng điểm có sức lan tỏa lớn. Hơn nữa, việc giao kế hoạch vốn đôi khi còn chậm, ảnh hưởng đến tiến độ giải ngân vốn đầu tư xây dựng cơ bản của các dự án, đặc biệt là vào các tháng đầu năm.

2.2. Bất cập trong quy trình cấp phát và thanh toán vốn đầu tư

Quy trình kiểm soát chi tại Kho bạc nhà nước huyện Vĩnh Thạnh tuy đã tuân thủ quy định nhưng đôi khi còn cứng nhắc, gây chậm trễ trong thanh toán. Công tác quyết toán vốn đầu tư các dự án hoàn thành còn nhiều tồn tại, một số dự án chậm nộp báo cáo quyết toán, gây khó khăn cho việc tổng hợp và đánh giá hiệu quả sử dụng vốn ngân sách nhà nước. Tình trạng nợ đọng xây dựng cơ bản, dù đã được kiểm soát, vẫn là một thách thức lớn cần giải quyết triệt để.

2.3. Nguyên nhân từ năng lực quản lý và cơ chế giám sát

Nguồn nhân lực tại các đơn vị như Phòng tài chính - kế hoạch huyện Vĩnh Thạnh và các ban quản lý dự án đôi khi còn thiếu kinh nghiệm thực tiễn. Năng lực một số chủ đầu tư, đặc biệt ở cấp xã, còn hạn chế. Bên cạnh đó, công tác thanh tra, kiểm toán chi đầu tư xây dựng dù đã được thực hiện nhưng chưa thường xuyên và quyết liệt, hiệu quả răn đe, phòng ngừa vi phạm chưa cao. Đây là những kẽ hở có thể dẫn đến lãng phí, thất thoát trong quản lý vốn đầu tư công.

III. Phương pháp hoàn thiện 4 giai đoạn quản lý chi NSNN đầu tư XDCB

Để khắc phục những hạn chế đang tồn tại, việc hoàn thiện toàn diện quy trình quản lý chi NSNN trong đầu tư XDCB là giải pháp mang tính hệ thống và bền vững. Luận văn của Trần Thị Ánh Chung (2020) đề xuất các giải pháp tập trung vào 4 giai đoạn cốt lõi của chu trình ngân sách: lập dự toán, phân bổ, kiểm soát chi và quyết toán. Mục tiêu là xây dựng một cơ chế quản lý tài chính dự án đầu tư minh bạch, chặt chẽ và hiệu quả hơn tại huyện Vĩnh Thạnh. Đối với khâu lập dự toán, cần nâng cao chất lượng khảo sát, đánh giá ban đầu để các con số đưa ra phải sát với thực tế, tránh tình trạng dàn trải và phải điều chỉnh liên tục. Trong phân bổ vốn, cần tuân thủ triệt để các nguyên tắc, tiêu chí theo Luật Đầu tư công, ưu tiên vốn cho các dự án dở dang, công trình trọng điểm, tránh khởi công mới tràn lan khi chưa cân đối được nguồn lực. Giai đoạn kiểm soát chi cần sự phối hợp nhịp nhàng giữa chủ đầu tư, Phòng tài chính - kế hoạch huyện Vĩnh Thạnh và Kho bạc Nhà nước. Cuối cùng, công tác quyết toán phải được siết chặt kỷ luật, xử lý nghiêm các trường hợp chậm trễ. Việc cải thiện đồng bộ cả 4 giai đoạn sẽ tạo ra một quy trình vận hành trơn tru, giúp nâng cao hiệu quả quản lý chi NSNN một cách thực chất.

3.1. Cải tiến công tác lập và giao dự toán chi ngân sách

Giải pháp quan trọng là nâng cao chất lượng dự báo và xây dựng kế hoạch đầu tư trung hạn 5 năm làm cơ sở cho việc lập dự toán hàng năm. Cần đảm bảo các dự án được đưa vào dự toán phải có đầy đủ thủ tục đầu tư theo quy định. Việc giao dự toán cần được thực hiện sớm ngay từ đầu năm để các chủ đầu tư chủ động triển khai, đẩy nhanh tiến độ giải ngân vốn đầu tư xây dựng cơ bản.

3.2. Tối ưu hóa việc kiểm soát chi ngân sách nhà nước tại Kho bạc

Cần tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin trong quy trình cấp phát và thanh toán vốn đầu tư. Đồng thời, cần có sự hướng dẫn, đối thoại thường xuyên giữa Kho bạc Nhà nước và các chủ đầu tư để tháo gỡ kịp thời các vướng mắc về hồ sơ, thủ tục. Việc kiểm soát chi ngân sách nhà nước phải dựa trên nguyên tắc "kiểm soát trước, thanh toán sau" nhưng vẫn cần linh hoạt để không làm ảnh hưởng đến tiến độ thi công.

3.3. Siết chặt kỷ luật trong công tác quyết toán vốn đầu tư

Cần quy định rõ trách nhiệm của người đứng đầu các đơn vị, chủ đầu tư trong việc lập và trình duyệt báo cáo quyết toán dự án hoàn thành đúng thời hạn. Kiên quyết không bố trí vốn cho các dự án mới của những chủ đầu tư có dự án cũ chậm quyết toán. Công khai danh sách các dự án chậm quyết toán để tăng cường giám sát từ cộng đồng, góp phần giảm thiểu nợ đọng và thất thoát vốn.

IV. Cách nâng cao năng lực giám sát quản lý chi NSNN đầu tư XDCB

Bên cạnh việc hoàn thiện quy trình, yếu tố con người và cơ chế giám sát đóng vai trò quyết định đến sự thành công của công tác quản lý chi NSNN trong đầu tư XDCB. Một quy trình dù hoàn hảo đến đâu cũng không thể phát huy hiệu quả nếu thiếu một bộ máy thực thi đủ năng lực và một hệ thống giám sát chặt chẽ. Do đó, các giải pháp cần tập trung vào việc nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ cho đội ngũ cán bộ trực tiếp làm công tác quản lý tài chính công tại huyện Vĩnh Thạnh. Cần thường xuyên tổ chức các lớp tập huấn, cập nhật các quy định mới của Luật Ngân sách nhà nước và các văn bản liên quan. Song song đó, phải tăng cường vai trò và hiệu lực của công tác thanh tra, kiểm toán chi đầu tư xây dựng. Hoạt động này cần được tiến hành định kỳ, đột xuất, tập trung vào các dự án có quy mô lớn, phức tạp hoặc có dấu hiệu rủi ro. Việc xử lý vi phạm phải kịp thời, nghiêm minh, không có vùng cấm. Đồng thời, cần phát huy vai trò giám sát của Hội đồng nhân dân và cộng đồng dân cư trong suốt quá trình đầu tư, từ khâu quyết định chủ trương đến khi nghiệm thu đưa công trình vào sử dụng. Sự kết hợp giữa "kiểm soát bên trong" và "giám sát bên ngoài" sẽ tạo ra một cơ chế vận hành minh bạch, hiệu quả, góp phần phòng chống lãng phí, tham nhũng trong đầu tư xây dựng.

4.1. Đào tạo và phát triển nguồn nhân lực quản lý tài chính

Cần xây dựng kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ thường xuyên cho cán bộ Phòng tài chính - kế hoạch huyện Vĩnh Thạnh, Kho bạc Nhà nước và các ban quản lý dự án. Chú trọng đào tạo các kỹ năng về lập, thẩm định dự án, quản lý hợp đồng và thanh quyết toán. Đồng thời, cần có chính sách đãi ngộ hợp lý để thu hút và giữ chân cán bộ có năng lực, tâm huyết.

4.2. Tăng cường hiệu quả thanh tra kiểm toán chi đầu tư xây dựng

Hoạt động thanh tra, kiểm tra cần được đổi mới theo hướng dựa trên đánh giá rủi ro, tập trung vào những khâu, những dự án tiềm ẩn nguy cơ sai phạm cao. Kết luận thanh tra, kiểm toán phải được công khai và theo dõi chặt chẽ việc thực hiện các kiến nghị. Cần phối hợp tốt hơn giữa các cơ quan thanh tra, kiểm toán và các cơ quan pháp luật để xử lý nghiêm các hành vi vi phạm.

V. Đánh giá hiệu quả quản lý chi NSNN đầu tư XDCB tại Vĩnh Thạnh

Việc đánh giá hiệu quả sử dụng vốn ngân sách nhà nước là thước đo chính xác nhất cho chất lượng công tác quản lý. Tại huyện Vĩnh Thạnh, giai đoạn 2014-2018, công tác quản lý chi NSNN trong đầu tư XDCB đã mang lại những kết quả tích cực. Nhiều công trình hạ tầng giao thông, thủy lợi, trường học, trạm y tế đã được đầu tư xây dựng, góp phần thúc đẩy kinh tế - xã hội, cải thiện đời sống nhân dân và thực hiện mục tiêu giảm nghèo bền vững. Luận văn của Trần Thị Ánh Chung (2020) chỉ ra rằng, tỷ lệ giải ngân vốn đầu tư xây dựng cơ bản hàng năm đạt mức khá, cơ cấu đầu tư dần chuyển dịch theo hướng tích cực, tập trung hơn vào các ngành kinh tế mũi nhọn. Tuy nhiên, nếu xét trên các tiêu chí hiệu quả sâu hơn, vẫn còn những điểm cần cải thiện. Tình trạng đầu tư dàn trải vẫn còn, một số công trình sau khi hoàn thành chưa phát huy hết công suất thiết kế. Tỷ lệ nợ đọng xây dựng cơ bản tuy có giảm nhưng vẫn còn ở mức cần lưu ý. Các số liệu thống kê về quyết toán vốn đầu tư cho thấy vẫn còn tình trạng chậm trễ. Những phân tích này cung cấp một bức tranh toàn diện, không chỉ ghi nhận thành tựu mà còn chỉ rõ những "điểm nghẽn" trong thực trạng quản lý chi ngân sách, làm cơ sở thực tiễn vững chắc cho việc đề xuất các giải pháp hoàn thiện trong tương lai.

5.1. Những thành tựu đạt được trong giai đoạn 2014 2018

Giai đoạn này chứng kiến sự tăng trưởng đáng kể về quy mô vốn đầu tư công trên địa bàn huyện. Hệ thống cơ sở hạ tầng được cải thiện rõ rệt, đặc biệt là giao thông nông thôn và các công trình phục vụ sản xuất. Công tác quản lý đã từng bước đi vào nề nếp, tuân thủ tốt hơn các quy định của Luật Đầu tư công và các văn bản hướng dẫn. Nhận thức và trách nhiệm của các chủ đầu tư, đơn vị liên quan đã được nâng lên một bước.

5.2. Phân tích các chỉ số về nợ đọng và tiến độ quyết toán

Số liệu cho thấy khối lượng nợ đọng xây dựng cơ bản đã giảm dần qua các năm, thể hiện nỗ lực của chính quyền huyện trong việc siết chặt kỷ luật tài chính. Tuy nhiên, tỷ lệ vốn đầu tư được quyết toán so với dự toán vẫn chưa đạt mức lý tưởng. Phân tích sâu hơn cho thấy nguyên nhân chủ yếu đến từ năng lực hạn chế của một số chủ đầu tư và những vướng mắc trong khâu hoàn thiện hồ sơ, thủ tục.

VI. Định hướng tương lai cho quản lý chi NSNN đầu tư XDCB Vĩnh Thạnh

Hoàn thiện quản lý chi NSNN trong đầu tư XDCB tại huyện Vĩnh Thạnh không phải là công việc một sớm một chiều mà là một quá trình liên tục, đòi hỏi sự quyết tâm chính trị và hành động đồng bộ. Định hướng trong thời gian tới là phải chuyển từ quản lý theo quy trình sang quản lý theo kết quả đầu ra, lấy hiệu quả kinh tế - xã hội của dự án làm thước đo cao nhất. Cần tiếp tục rà soát, hoàn thiện các quy định quản lý nội bộ cho phù hợp với đặc điểm kinh tế xã hội huyện Vĩnh Thạnh và các quy định mới của pháp luật. Việc phân bổ ngân sách cho đầu tư phát triển cần gắn chặt với quy hoạch phát triển của huyện và của tỉnh Bình Định, tập trung nguồn lực cho các dự án thực sự cấp thiết và có khả năng tạo động lực phát triển. Đặc biệt, cần tăng cường công khai, minh bạch trong mọi khâu của quá trình đầu tư, từ công bố danh mục dự án, kết quả đấu thầu đến tiến độ giải ngân và báo cáo quyết toán. Sự giám sát của người dân và xã hội là công cụ hữu hiệu nhất để phòng chống lãng phí, tham nhũng trong đầu tư xây dựng. Bên cạnh các giải pháp từ cấp huyện, những kiến nghị đối với tỉnh Bình Định và các bộ, ngành Trung ương về việc hoàn thiện cơ chế chính sách cũng rất quan trọng, nhằm tạo ra một hành lang pháp lý đồng bộ, thuận lợi cho việc nâng cao hiệu quả quản lý chi NSNN tại địa phương.

6.1. Các kiến nghị đối với chính quyền địa phương và tỉnh Bình Định

Huyện Vĩnh Thạnh cần quyết liệt hơn trong việc chỉ đạo xử lý dứt điểm nợ đọng XDCB và các dự án chậm tiến độ. Đối với tỉnh Bình Định, cần xem xét tăng thêm phân cấp, trao quyền tự chủ cao hơn cho huyện đi đôi với tăng cường kiểm tra, giám sát. Tỉnh cũng cần quan tâm hỗ trợ huyện trong công tác đào tạo cán bộ và thu hút các nguồn vốn đầu tư khác ngoài ngân sách.

6.2. Tầm nhìn phát triển gắn với hiệu quả sử dụng vốn đầu tư công

Tầm nhìn dài hạn là mỗi đồng vốn đầu tư công phải mang lại lợi ích tối đa cho cộng đồng. Điều này đòi hỏi một sự thay đổi trong tư duy, xem xét hiệu quả của cả vòng đời dự án thay vì chỉ tập trung vào giai đoạn xây dựng. Việc áp dụng các tiêu chí đánh giá hiệu quả đầu tư một cách khoa học và minh bạch sẽ là chìa khóa để đảm bảo nguồn lực NSNN được sử dụng một cách khôn ngoan, phục vụ đắc lực cho sự phát triển bền vững của huyện Vĩnh Thạnh.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Đầu tư phát triển kết cấu hạ tầng kỹ thuật là động lực then chốt thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và nâng cao đời sống xã hội. Tại Việt Nam, nguồn vốn từ ngân sách nhà nước luôn giữ vai trò chủ đạo khi chiếm gần 30% tổng vốn đầu tư toàn xã hội. Hàng năm, hàng chục ngàn tỷ đồng được phân bổ cho các dự án công cộng nhằm tạo lập nền tảng vật chất kỹ thuật vững chắc. Tuy nhiên, tại các địa bàn vùng cao còn nhiều khó khăn, việc quản lý và giải ngân nguồn vốn này vẫn gặp không ít thách thức về hiệu quả và tiến độ.

Huyện Vĩnh Thạnh là địa bàn miền núi vùng cao của tỉnh Bình Định, nằm trong danh sách 61 huyện nghèo của cả nước được thụ hưởng các chính sách hỗ trợ giảm nghèo bền vững theo Nghị quyết 30a của Chính phủ. Dù đạt tốc độ tăng trưởng kinh tế bình quân 14,5% trong giai đoạn 2011 - 2015, Vĩnh Thạnh vẫn đối mặt với địa hình hiểm trở, thời tiết khắc nghiệt và nguồn thu ngân sách hạn chế. Công tác đầu tư xây dựng cơ bản tại địa phương trong giai đoạn 2014 - 2018 bộc lộ nhiều điểm nghẽn như bố trí vốn dàn trải, vướng mắc giải phóng mặt bằng và xuất hiện tình trạng nợ đọng khối lượng thi công kéo dài.

Đề tài tập trung hệ thống hóa cơ sở lý luận, phân tích toàn diện thực trạng quản lý chi ngân sách nhà nước trong đầu tư xây dựng cơ bản tại huyện Vĩnh Thạnh giai đoạn 2014 - 2018. Từ đó, tác giả đề xuất hệ thống giải pháp khả thi nhằm tối ưu hóa quy trình quản lý tài chính công cho giai đoạn 2020 - 2023, định hướng đến năm 2025. Nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn sâu sắc, góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng hơn 100 tỷ đồng vốn đầu tư công mỗi năm, hạn chế thất thoát và đẩy nhanh tiến độ hoàn thiện cơ sở hạ tầng nông thôn miền núi.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng các lý thuyết kinh tế và tài chính công hiện đại:

• Lý thuyết quản lý nhà nước về kinh tế của Đỗ Hoàng Toàn và Mai Văn Bưu (2008): Khẳng định chức năng điều tiết, lập kế hoạch và kiểm soát của bộ máy công quyền đối với các nguồn lực công.
• Lý thuyết kinh tế đầu tư của Từ Quang Phương và Phạm Văn Hùng (2012): Phân tích quy luật vận động của dòng vốn đầu tư phát triển và phương pháp đo lường hiệu quả vốn đầu tư công.
• Lý thuyết tài chính công của Vũ Văn Hóa và Lê Văn Hưng (2009): Làm rõ cơ chế phân phối, sử dụng và kiểm soát quỹ tiền tệ tập trung của Nhà nước.

Khung khổ pháp lý của đề tài dựa trên Luật Ngân sách nhà nước 2015, Luật Đầu tư công 2014 và Luật Xây dựng 2014. Nội dung quản lý chi ngân sách nhà nước trong đầu tư xây dựng cơ bản cấp huyện được chuẩn hóa thành chu trình khép kín gồm 5 khâu cốt lõi:

1. Lập dự toán chi đầu tư xây dựng cơ bản theo kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội.
2. Phân bổ và giao dự toán vốn đầu tư công trung hạn và hàng năm.
3. Kiểm soát chi qua hệ thống Kho bạc Nhà nước (mở tài khoản, kiểm soát cam kết chi, tạm ứng và thanh toán khối lượng hoàn thành).
4. Quyết toán vốn đầu tư dự án hoàn thành và quyết toán niên độ ngân sách.
5. Thanh tra, kiểm tra, giám sát và xử lý vi phạm trong sử dụng vốn.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu kết hợp phương pháp định tính và định lượng để đảm bảo tính khách quan và khoa học:

• Thu thập dữ liệu thứ cấp: Dữ liệu chuỗi thời gian 5 năm (2014 - 2018) được tổng hợp từ các báo cáo quyết toán ngân sách, báo cáo kiểm toán, kế hoạch giao vốn của Ủy ban nhân dân huyện Vĩnh Thạnh, Phòng Tài chính - Kế hoạch và Kho bạc Nhà nước huyện Vĩnh Thạnh.
• Thu thập dữ liệu sơ cấp: Tiến hành khảo sát bằng bảng hỏi cấu trúc đối với cỡ mẫu N = 50 cán bộ, công chức đang trực tiếp làm công tác tài chính, kế hoạch, quản lý dự án tại huyện Vĩnh Thạnh và tỉnh Bình Định. Phương pháp chọn mẫu chuyên gia có chủ đích được áp dụng nhằm thu thập đánh giá chuyên sâu về từng khâu nghiệp vụ.
• Phương pháp phân tích dữ liệu: Tác giả sử dụng phương pháp thống kê mô tả, phân tích tỷ lệ phần trăm, phân tích so sánh và tổng hợp trên phần mềm Microsoft Excel. Lý do lựa chọn công cụ này là khả năng mô phỏng rõ nét xu hướng biến động của dòng vốn ngân sách, đồng thời đo lường chính xác mức độ đồng thuận của cán bộ quản lý đối với các chính sách hiện hành.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình phân tích thực trạng quản lý chi ngân sách nhà nước trong đầu tư xây dựng cơ bản tại huyện Vĩnh Thạnh giai đoạn 2014 - 2018 chỉ ra 4 phát hiện quan trọng:

• Quy mô vốn tăng nhưng cơ cấu chưa cân đối: Vốn đầu tư xây dựng cơ bản chiếm tỷ trọng lớn, bình quân trên 60% tổng chi ngân sách huyện. Nguồn vốn tập trung phần lớn vào lĩnh vực giao thông và thủy lợi (chiếm hơn 70% tổng vốn xây lắp), trong khi hạ tầng giáo dục, y tế và cụm công nghiệp nông thôn chỉ nhận được khoảng 15% đến 20% nguồn lực.
• Công tác lập và giao dự toán còn bị động: Tỷ lệ điều chỉnh dự toán hàng năm dao động ở mức 15% - 25% so với kế hoạch giao đầu năm. Nguyên nhân do khâu khảo sát thực địa chưa sát thực tế và chậm trễ trong công tác đền bù giải phóng mặt bằng, dẫn đến việc phải điều chuyển vốn giữa các dự án nhiều lần.
• Áp lực nợ đọng xây dựng cơ bản kéo dài: Tình trạng nợ khối lượng xây dựng cơ bản chưa được xử lý dứt điểm. Tỷ lệ nợ đọng có xu hướng giảm sau khi thực hiện Luật Đầu tư công 2014 nhưng vẫn chiếm tỷ lệ đáng kể trong tổng dư nợ đầu tư phát triển của địa phương, gây khó khăn dòng tiền cho các doanh nghiệp xây lắp.
• Quyết toán dự án hoàn thành bị chậm tiến độ: Khoảng 30% số dự án hoàn thành chưa được phê duyệt quyết toán đúng thời hạn quy định. Hồ sơ nghiệm thu của các chủ đầu tư cấp xã thường bị trả lại nhiều lần do năng lực lập báo cáo tài chính của cán bộ cơ sở còn yếu.

Thảo luận kết quả

Khi xem xét dữ liệu qua Bảng thống kê cơ cấu chi đầu tư theo ngành và Sơ đồ quy mô vốn đầu tư xây dựng cơ bản giai đoạn 2014 - 2018, có thể thấy rõ sự phụ thuộc lớn của huyện Vĩnh Thạnh vào nguồn vốn bổ sung có mục tiêu từ ngân sách tỉnh và chương trình hỗ trợ giảm nghèo trung ương (chiếm trên 80% tổng nguồn vốn đầu tư công).

Nguyên nhân của những hạn chế bắt nguồn từ cả yếu tố khách quan và chủ quan:

• Yếu tố khách quan: Điều kiện địa hình đồi núi dốc, thời tiết mưa lũ làm rút ngắn thời gian thi công thực tế trong năm xuống còn 7 đến 8 tháng, đẩy chi phí vận chuyển vật liệu tăng cao từ 10% đến 15% so với vùng đồng bằng.
• Yếu tố chủ quan: Tổ chức bộ máy quản lý tại Phòng Tài chính - Kế hoạch và các ban quản lý dự án còn thiếu cán bộ có chuyên môn sâu về kỹ thuật công trình và luật đấu thầu. Sự phối hợp giữa chủ đầu tư, Kho bạc Nhà nước và đơn vị thẩm định chưa thực sự chặt chẽ.

Kết quả này hoàn toàn tương đồng với các nghiên cứu của Lê Hoằng Bá Huyền (2008) tại huyện Bá Thước và Nguyễn Thị Kim Thanh (2012) tại Thừa Thiên Huế. Điểm chung của các địa bàn miền núi là tính dàn trải trong phân bổ vốn và năng lực quản lý dự án cấp cơ sở còn hạn chế. Tuy nhiên, huyện Vĩnh Thạnh đã bước đầu kiểm soát tốt cam kết chi qua Kho bạc Nhà nước, giúp tỷ lệ sai phạm trong thanh toán giảm hơn 40% so với giai đoạn trước năm 2014.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm nâng cao hiệu quả quản lý chi ngân sách nhà nước trong đầu tư xây dựng cơ bản trên địa bàn huyện Vĩnh Thạnh giai đoạn 2020 - 2023, tác giả đề xuất 5 nhóm giải pháp đồng bộ:

• Hoàn thiện công tác lập dự toán chi: Phòng Tài chính - Kế hoạch chủ trì phối hợp với các chủ đầu tư khảo sát kỹ hiện trường trước khi lập dự toán. Phấn đấu giảm tỷ lệ dự án phải điều chỉnh dự toán vốn xuống dưới 5% mỗi năm, thực hiện lập dự toán trung hạn 3 năm cuốn chiếu theo đúng quy định của Luật Ngân sách nhà nước.
• Nâng cao chất lượng phân bổ và giao kế hoạch vốn: Ủy ban nhân dân huyện kiên quyết không bố trí vốn cho các dự án chưa hoàn tất thủ tục đầu tư hoặc chưa giải phóng mặt bằng sạch. Ưu tiên bố trí vốn thanh toán nợ đọng xây dựng cơ bản và các dự án chuyển tiếp hoàn thành trong năm, đặt mục tiêu tỷ lệ giải ngân hàng năm đạt trên 95% kế hoạch giao trước ngày 31 tháng 12.
• Siết chặt quy trình kiểm soát chi qua Kho bạc Nhà nước: Thực hiện nghiêm quy trình 4 bước từ kiểm soát cam kết chi, phê duyệt tạm ứng đến nghiệm thu thanh toán khối lượng hoàn thành. Ứng dụng dịch vụ công trực tuyến của Kho bạc Nhà nước để rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ thanh toán từ 7 ngày xuống còn tối đa 3 ngày làm việc.
• Đẩy nhanh tiến độ quyết toán vốn đầu tư hoàn thành: Thành lập Tổ công tác liên ngành định kỳ hàng quý đôn đốc, tháo gỡ vướng mắc hồ sơ quyết toán cấp xã. Phấn đấu xử lý dứt điểm 100% nợ đọng xây dựng cơ bản cũ trước năm 2023 và hoàn thành thẩm tra quyết toán dự án trong vòng 3 tháng kể từ ngày nhận đủ hồ sơ.
• Tăng cường thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm: Ủy ban nhân dân huyện chỉ đạo Thanh tra huyện tổ chức tối thiểu 2 cuộc thanh tra chuyên đề mỗi năm về quản lý dự án và định mức đơn giá xây dựng. Xử lý nghiêm minh các trường hợp nghiệm thu khống khối lượng hoặc thi công sai hồ sơ thiết kế được duyệt.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nghiên cứu cung cấp tài liệu tham khảo giá trị cho 4 nhóm đối tượng cụ thể:

• Cán bộ quản lý tài chính và kế hoạch cấp huyện: Vận dụng trực tiếp quy trình kiểm soát chi 5 bước và các tiêu chí đánh giá hiệu quả giải ngân vốn đầu tư công vào công tác tham mưu cho Ủy ban nhân dân huyện.
• Lãnh đạo chính quyền địa phương và Hội đồng nhân dân: Cung cấp luận cứ khoa học và bài học thực tiễn để xây dựng kế hoạch đầu tư công trung hạn 5 năm, giúp cân đối nguồn lực và hạn chế tình trạng phê duyệt danh mục dự án vượt khả năng ngân sách.
• Học viên cao học và nhà nghiên cứu chuyên ngành Quản lý kinh tế: Tiếp cận một mô hình nghiên cứu hoàn chỉnh kết hợp dữ liệu thống kê thứ cấp 5 năm và khảo sát thực địa 50 chuyên gia tại địa bàn huyện nghèo miền núi.
• Chủ đầu tư và các ban quản lý dự án đầu tư xây dựng: Nắm vững các quy định pháp luật về trình tự thủ tục tạm ứng, thanh toán khối lượng và lập hồ sơ quyết toán dự án hoàn thành theo chuẩn mực tài chính hiện hành.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao công tác quản lý chi đầu tư xây dựng cơ bản tại huyện miền núi như Vĩnh Thạnh lại phức tạp hơn khu vực đô thị?

Địa bàn Vĩnh Thạnh có địa hình đồi núi hiểm trở, thường xuyên chịu ảnh hưởng của bão lũ, dẫn đến chi phí vận chuyển vật liệu cao hơn khoảng 15% so với đồng bằng. Ngoài ra, dân cư sống phân tán và năng lực quản lý dự án của cán bộ cấp xã còn hạn chế, khiến khâu lập dự toán và giải phóng mặt bằng kéo dài.

Mẫu khảo sát 50 cán bộ có đảm bảo tính đại diện cho kết quả nghiên cứu không?

Cỡ mẫu N = 50 được chọn lọc có chủ đích, bao gồm toàn bộ cán bộ chủ chốt của Phòng Tài chính - Kế hoạch, Ban Quản lý dự án huyện, lãnh đạo phụ trách kinh tế và kế toán trưởng của 9 xã, thị trấn. Đây là những người trực tiếp thực hiện chu trình ngân sách, đảm bảo phản ánh chính xác 100% thực trạng nghiệp vụ tại địa phương.

Đâu là nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng nợ đọng xây dựng cơ bản kéo dài tại địa phương?

Nguyên nhân cốt lõi là việc phê duyệt chủ trương đầu tư trong giai đoạn trước chưa gắn chặt với khả năng cân đối nguồn thu ngân sách hàng năm. Việc bố trí vốn đầu tư còn dàn trải cho nhiều công trình cùng lúc, kết hợp với phát sinh khối lượng thi công ngoài dự toán ban đầu, gây áp lực thiếu hụt nguồn thanh toán cục bộ.

Quy trình kiểm soát chi qua Kho bạc Nhà nước gồm những bước trọng tâm nào?

Quy trình chuẩn hóa gồm 4 bước: đăng ký mở tài khoản dự án, kiểm soát và xác nhận cam kết chi ngân sách, kiểm soát hồ sơ cấp vốn tạm ứng theo hợp đồng, và thẩm định thanh toán khối lượng hoàn thành trước khi chuyển tiền trực tiếp cho nhà thầu xây lắp.

Giải pháp nào mang tính đột phá nhất để nâng cao tỷ lệ giải ngân vốn đầu tư công tại huyện Vĩnh Thạnh?

Đột phá quan trọng nhất là gắn trách nhiệm giải ngân với đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ của người đứng đầu từng cơ quan, đơn vị. Đồng thời, kiên quyết thu hồi và điều chuyển vốn từ các dự án giải ngân dưới 60% sang các công trình có tiến độ thi công tốt và có nhu cầu thanh toán thực tế.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa toàn diện lý luận về quản lý chi ngân sách nhà nước trong đầu tư xây dựng cơ bản cấp huyện tại địa bàn miền núi đặc thù.
• Phân tích thực trạng 5 năm (2014 - 2018) tại huyện Vĩnh Thạnh, chỉ rõ thành tựu mở rộng hạ tầng và những điểm nghẽn về nợ đọng, dàn trải và chậm quyết toán.
• Khẳng định vai trò quyết định của việc kết hợp đồng bộ giữa kế hoạch vốn trung hạn và quy trình kiểm soát chi chặt chẽ qua Kho bạc Nhà nước.
• Đề xuất 5 nhóm giải pháp có lộ trình thực hiện rõ ràng đến năm 2023, định hướng đến năm 2025, giúp nâng tỷ lệ giải ngân vốn đạt trên 95%.
• Cung cấp nguồn tài liệu học thuật và thực tiễn giá trị cho các nhà hoạch định chính sách, cán bộ tài chính và các nhà nghiên cứu quản lý kinh tế.

Đổi mới công tác quản lý tài chính công là yêu cầu cấp thiết để đảm bảo hiệu quả từng đồng vốn đầu tư từ ngân sách. Các cấp chính quyền địa phương và nhà nghiên cứu quan tâm có thể áp dụng các giải pháp trong luận văn để nâng cao năng lực quản trị nguồn vốn đầu tư công ngay hôm nay.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1. Cơ sở lý luận về quản lý chỉ ngân sách nhà nước trong đầu tư xây dựng cơ bản. Thực trạng công tác quản lý chi ngân sách nhà nước trong đầu tư xây dựng cơ bản trên địa bàn huyện Vĩnh Thạnh, tỉnh Bình Định giai đoạn 2014 - 2018. Giải pháp hoàn thiện quản lý chỉ NSNN trong đầu tư xây dựng cơ bản trên địa bàn huyện Vĩnh Thạnh, tỉnh Bình Định.

12 CHUONG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VE QUAN LY CHI NGAN SÁCH NHÀ NƯỚC TRONG ĐẦU TƯ XÂY DỰNG CƠ BẢN 1. TONG QUAN VE QUAN LY CHI NGAN SACH NHA NUGC TRONG DAU TU XDCB 1. Một số khái niệm * Khái niệm Chỉ ngân sách nhà nước: Chỉ ngân sách nhà nước là việc phân phối và sử dụng quỳ ngân sách nhà nước nhằm đảm bảo thực hiện chức năng của nhà nước theo những nguyên tắc nhất định. Thực chất chỉ ngân sách Nhà nước chính là việc cung.

cấp các phương tiện tài chính cho các nhiệm vụ của Nhà nước [14]. * Khái niệm đầu tư xây dựng cơ bản Đối với quan niệm về đầu tư, các lĩnh vực như kinh tế, xã hội, luật pháp. lại có những cách tiếp cận khác nhau. Với phương diện kinh tế, thuật ngữ đầu tư dùng để nói về việc bỏ ra các nguồn lực ở hiện tại đẻ tiến hành các hoạt động nào đó nhằm thu về cho.

người đầu tư các kết quả nhất định trong tương lai lớn hơn các nguồn lực đã bỏ ra để đạt kết quả đó. Nói cách khác, đầu tư là quá trình vận dụng, sử dụng. những nguồn lực sẵn có ở hiện tại để đem lại những kết quả lớn hơn nguồn lực đã sử dụng, thu lại những kết quả tích cực về cả kinh tế và xã hội [15]. Với phương diện pháp luật, khoản 5 Điều 3 Luật Đầu tư 2014 đã nêu rõ “Đầu tư kinh doanh là việc nhà đầu tư bỏ vốn đầu tư đề thực hiện hoạt động kinh doanh thông qua việc thành lập tổ chức kinh tế; đầu tư góp vồn, mua cổ phân, phần vốn góp của tô chức kinh tế; đầu tư theo hình thức hợp đồng hoặc thực hiện dự án đầu tư”.

Còn theo Điều 4 của Luật Đầu tư công 2014 thì “Đầu tư công là hoạt động đầu tư của Nhà nước vào các chương trình, dự án xây dựng kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội và đâu tư vào các chương trình, dự 13 án phục vụ phát triển kinh tế xã hội” Như vậy, dù duge hiéu theo bất kỳ cách tiếp cận nào, về cả nghĩa hẹp hay nghĩa rộng, thì đầu tư hay đầu tư công đều đề cập tới công tác sử dụng nguồn vốn hiện có để xây dựng mới, mở rộng hay cải tạo những cơ sở vật chất nhất định với mục đích thu được tăng trưởng về số lượng hay duy trì hoặc cải tiến, nâng cao chất lượng, giá trị của sản phẩm. hay dịch vụ trong một khoảng thời gian đã được xác định. Theo Luật đầu tư của Việt Nam: “Đâu 0 là việc nhà đâu tư bỏ vốn bằng các loại tài sẵn hữu hình hoặc vô hình để hình thành tài sản tiến hành các hoạt động đâu tư theo quy định của Luật này và các quy định khác của pháp luật có liên quan” [1]. Xây dựng là công tác vốn được thực hiện đề tạo ra các công trình mới nhằm phục vụ cho các hoạt động, mục đích không chỉ thuộc về lĩnh vực kinh tế mà còn phục vụ đời sống xã hội như cầu, đường, công trình thủy lợi, nhà máy, xí nghiệp, trường học, bệnh viện, cơ quan.

Công trình xây dựng là sản phẩm được tạo thành bởi các vật liệu, thiết bị xây dựng và cả bằng lao động. Công trình xây dựng là thành quả của các công nghệ trong xây lắp gắn bó mật thiết với không chỉ đất đai mà còn cả với khoảng không, mặt nước, mặt biển và cả thềm lục địa. Các công trình xây dựng cũng đồng thời là thành quả của quá trình vốn đầu tư được sử dụng cho các công trình đó. Xây dung cơ bản là xây dựng hạ tầng cơ sở, hạ tầng kỹ thuật cho kinh tế - xã hội nhằm mục đích phục vụ phát triển kinh tế như các công trình xây dựng các công trình giao thông, cầu cảng, thủy điện, thủy lợi, nhà máy, công sở, nhà cửa.; cũng như các mục đích phục vụ phát triển xã hội như nhà văn hóa, công viên và các công trình phúc lợi xã hội khác [6] Xây dụng cơ bản là hoạt động có chức năng tái sản xuất giản đơn và tái sản xuất mở rộng các tài sản có định có tô chức sản xuất và không có tổ chức.

sản xuất các ngành kinh tế thông qua các hoạt động xây dựng mới, xây dựng 14 mở rộng, xây dựng lại, hiện đại hoá hay khôi phục các tài sản cố định. Đầu tư xây dựng cơ bản là các hoạt động đầu tư có mục đích tạo ra các tài sản cố định. Trong quá trình đầu tư, các yếu tố cần được các nhà đầu tư chú trọng đến là: sức lao động, tư liệu lao động và đối tượng lao động. Các tư liệu lao động (như nhà máy, nhà xưởng, máy móc, thiết bị, phương tiện vận tải.) là những phương tiện vật chất được con người sử dụng đề tác động vào.

các đối tượng lao động (như nguyên vật liệu, sản phẩm dé dang, bán thành phẩm. đổi các đối tượng lao động theo nhu cầu sử dụng của mình. Tài sản cố định là bộ phận quan trọng nhất trong các loại tư liệu lao động, vì đây là tư liệu lao động được sử dụng chủ yếu không chỉ trực tiếp mà cả gián tiếp trong suốt quá trình kinh doanh. Các tài sản cố định này bao gồm thiết bị, máy móc, phương tiện vận tải, nhà xưởng, các công trình kiến trúc khác và cả tài sản cố định vô hình.

Để được coi là một tài sản cố định, một tư liệu lao động phải thỏa mãn cả hai điều kiện cơ bản là: có thời gian sử dụng tối thiểu và có giá trị tối thiểu ở một mức nhất định. Mỗi quốc gia lại có một qui định riêng sao cho phù hợp với điều kiện kinh tế tại nước mình cũng như từng thời kỳ thực tiễn. Nếu có tư liệu lao động không thể thỏa mãn đồng thời hai điều kiện nêu trên, chúng sẽ được xếp vào danh mục công cụ lao động nhỏ và được mua bằng vốn lưu động. Còn tài sản cố định sau đó sẽ được chia thành hai loại là tài sản cố định hữu hình (là tài sản có hình thái vật chất) và tài sản cố định vô hình (là tài sản cố định không có hình thái vật chất).

Khái niệm đầu tư XDCB theo Luật xây dựng của Việt Nam (2014): Dự án đầu tư XDCB là tập hợp các đề xuất có liên quan đến việc sử dụng vốn đề tiến hành hoạt động xây dựng để xây mới, sửa chữa, cải tạo công trình xây dựng nhằm phát triển, duy trì, nâng cao chất lượng công trình hoặc sản phẩm, dịch vụ trong thời hạn và chỉ phí xác định. Ở giai đoạn chuẩn bị dự án đầu tư xây dựng, dự án được thể hiện thông qua báo cáo nghiên cứu tiền khả thi đầu 15 tư xây dựng, báo cáo nghiên cứu khả thi đầu tư xây dựng hoặc báo cáo kinh tế ~ kỹ thuật đầu tư xây dựng [14] Một trong những đặc thù riêng của xây dựng cơ bản chính là ích lợi mà nó đem lại có thê phục vụ cho mọi tầng lớp nhân dân, mọi ngành nghề trong xã hội. vậy, nó thường đòi hỏi nguồn vốn đầu tư lớn và cả sự quản lý chặt chẽ của Nhà nước. Đầu tư xây dựng cơ bản được Nhà nước giảnh sự quan tâm lớn trong các năm qua, đặc biệt trong quá trình đây mạnh công nghiệp hóa — hiện đại hóa đất nước.

Hàng chục ngàn tỷ đồng được Nhà nước chỉ ra mỗi năm đề đầu tư xây dựng cơ bản. Đầu tư của Nhà nước trong xây dựng cơ bản chiếm tỷ trọng lớn và có tầm ảnh hưởng không thể phủ nhận trong toàn bộ hoạt động đầu tư xây dựng cơ bản trên lãnh thổ Việt Nam. Thành quả của quá trình đầu tư xây dựng do Nhà nước là các công trình như nhà máy, đường giao thông, cầu cảng. có vị trí chiến lược và ý nghĩa quan trọng, mang tới cả các lợi ích về kinh tế và xã hội thiết thực.

Mục đích của hoạt động đầu tư xây dựng cơ bản là tạo ra các tài sản cố định. Xây dựng cơ bản, bao gồm cả các bước như khảo sát, thì , Xây dựng, lắp đặt chỉ là một bước thuộc đầu tư xây dựng cơ bản. Đầu tư xây dựng cơ bản là một lĩnh vực kinh tế đặc biệt với những công trình có qui mô từ lớn đến rất lớn và có thời gian thực hiện đầu tư dài (từ vài năm trở lại, thậm chí lên tới cả vài chục năm). Một công trình đầu tư xây dựng thường đòi hỏi một lực lượng vật chất lớn, kết cấu xây dựng đa dạng, phức tạp cũng như sự phối hợp tham gia của nhiều ngành nghề, lĩnh vực khác nhau (như xây dựng, thủy lợi, giao thông, công nghiệp, chế tạo vật liệu.

Bên cạnh đó, đầu tư vào. các công trình xây dựng đòi hỏi nhiều giai đoạn tiến hành phải được đảm bảo. thực hiện theo các bước chặt chẽ, từ lập dự án, khảo sát, thiết kế cho đến lựa chọn nhà thầu thực hiện thi công và cuối cùng là nghiệm thu, đưa công trình vào khai thác sử dụng thực tế. Tắt cả các giai đoạn này đều có mối liên hệ mật 16 thiết, tác động lẫn nhau và không thể bỏ qua bắt cứ một giai đoạn nào trong công tác thực hiện, nhằm đảm bảo cho công trình đầu tư xây dựng có được chất lượng cũng như tiến độ thi công đáp ứng yêu cầu.

* Khái niệm chỉ đầu tư xây dựng cơ bản từ ngân sách nhà nước Chi ngân sách nhà nước là hoạt động phân phối và sử dụng quỹ ngân sách của Nhà nước theo những quy tắc, nguyên tắc nhất định cho mục đích thực hiện các chức năng nhiệm vụ mà Nhà nước giao{ I8]. Trong toàn bộ các hoạt động của ngân sách nhà nước, không thể phủ nhận tầm quan trọng của quá trình chỉ ngân sách. Chi ngân sách nhà nước là sự phối hợp của quá trình phân phối và sử dụng quỹ ngân sách nhà nước. Quá trình phân phối quỹ ngân sách của Nhà nước là quá trình thành lập và phân bổ dự toán của quỹ ngân sách nhà nước.

Đây là quá trình hình thành nên các loại quỹ trước khi được đưa vào sử dụng. Số lượng cũng như tỷ trọng của từng loại quy được phân bổ theo chức năng cũng như vai trò của Nhà nước theo.