Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ KINH NGHIỆM THỰC TIEN VE PHAT TRIEN NONG THON MỚI 1. Cơ sở lý luận về phát triển nông thôn mới 1. Quan niệm và đặc điểm nông thôn 1. Quan niệm về nông thôn Nông thôn là một trong những khu vực của đất nước, là khu vực sinh sống, làm việc chung của cộng đồng dân cư mà ở đây người dân sản xuất nông nghiệp là chủ yếu.
Nông thôn là một hiện tượng xuất hiện đồng thời với sự ra đời của nước Việt. Tại Việt Nam, nông thôn dường như mang những nét rất đặc thù so với các nước khác trên thế giới, thể hiện ở văn hóa làng xã và các đặc điểm xã hội tiềm ân trong mỗi chặng đường phát triển. Nếu như khái niệm đô thị được đề cập khá nhiều trong các văn bản pháp luật của các quốc gia trên thế giới cũng như ở Việt Nam thì khái niệm nông thôn dường như được quan tâm một cách khiêm tốn hơn. Các nghiên cứu từ trước đến nay đã cho thấy một điều rằng, cách nhìn nhận về nông thôn luôn đi theo hướng xác định những nội dung của nông thôn chứ ít khi đưa ra một định nghĩa chung đây đủ về nông thôn.
Theo quan điểm chung, nông thôn là khái niệm dùng để chỉ hệ thống cộng đồng xã hội lãnh thổ được hình thành trong quá trình phân công lao động xã hội mà ở đó mật độ dân cư tương đối thấp, lao động nông nghiệp chiếm tỷ trong cao, mối quan hệ cộng đồng chặt chẽ. Do vậy, lối sống, phương thức sống của cộng đồng dân cư nông thôn khác biệt với cộng đồng dân cư thành thị [3, tr. Xét về mặt tổ chức xã hội, làng xã và quốc gia Việt Nam là hai đối tượng quan trọng nhất đối với người Việt và được tổ chức chặt chẽ nhất. Chính vi thé mà người Việt thường nói làng với nước đi đôi với nhau.
Các hệ thống trung gian như huyện, tỉnh không có vai trò quan trọng như thể. Việt Nam có câu nói “lệnh vua thua lệ làng” cũng vì nghĩa này. Hiện nay, còn nhiều quan điểm khác nhau để phân biệt nông thôn với thành thị. Có quan điểm cho rằng nên dựa vào trình độ phát triển của người dân, quan điểm khác lại cho rằng chỉ dựa vào quy mô dân số, môi trường và phân công lao.
Với mỗi quan điểm khác nhau lại có những khái niệm khác nhau về nông thôn. Chính vì vậy, khái niệm nông thôn thường mang tính chất tương đối, phản ánh về tình hình kinh tế - xã hội của mỗi một quốc gia trên thế giới trong mỗi giai đoạn, thời kỳ. Đặc điểm của nông thôn Có thể nhận thấy đặc trưng cơ bản của cộng đồng dân cư nông thôn khác thành thị ở những điểm sau: Thứ nhất, dân cư là nông dân, kinh tế nông thôn chủ yếu là kinh tế nông nghiệp mang nhiều yếu tố tự nhiên vườn, ao, chuồng; ở đây trồng trọt và chăn nuôi là hai ngành nghề chính. Thứ hai, tính có kết cộng đồng cao.
So với cộng đồng dân cư thành thị, cộng. đồng dân cư nông thôn tiếp cận với thông tin ít hơn, chậm hơn; tiếp cận với các dịch vụ giáo dục y tế, văn hóa. thấp hơn, phong tục tập quán lạc hậu hơn. Thứ ba, ở nông thôn, quan hệ ứng xử xã hội của các thành viên trong cộng đồng về tục lệ truyền thống hơn là pháp lý được quy định bởi nhà nước.
So với thành thị, cộng đồng dân cư nông thôn thường mang tính thuần nhất hơn; hướng dịch chuyển xã hội cũng khác hơn. Những người có học vấn cao, chuyên môn giỏi thường di động dọc và ra các thành phố, số còn lại di động ngang giữa các vùng và giữa các ngành, nghề. Thứ tư, về văn hóa, ở nông thôn, văn hóa của cộng đồng dân cư mang đậm nét dân gian. Đây là cái nôi nuôi dưỡng và lưu truyền những tập tục, tín ngưỡng, văn hóa truyền thống.
Ngoài những đặc trưng cơ bản nêu trên, thực tiễn khu vực nông thôn Việt Nam còn có những điều khác biệt như sau: Một là, nghị trồng lúa nước là nghề chính của dân cư nông thôn ở Việt Nam với quy mô sản xuất trong điều kiện thiên nhiên tương đối khắc nghiệt. Người dân ở đây phải luôn có những biện pháp, cách ứng phó đối với thiên tai thường xuyên xảy ra như lũ lụt, hạn hái Hai là, Việt Nam là nước phải đương đầu với nhiều cuộc chiến tranh xâm lược kéo dài, tàn khốc. Chính xã hội nông thôn với cộng đồng làng xã đã tạo thành những pháo đài kháng chiến bất khả xâm phạm, bảo tồn cả những giá trị văn hóa truyền thống của xã hội Việt Nam. Ba là, xã hội truyền thống ở nông thôn Việt Nam là xã hội của những người tiểu nông, sản xuất nhỏ, ruộng đất ít, tư liệu sản xuất thủ công, lạc do vậy, tư tưởng ít nhiều bảo thủ, tầm nhìn hạn chế.
Lợi nhuận từ các hoạt động sản xuất thường ngày thấp dẫn đến thu nhập của người dân ở nông thông không tương đồng so với cư dân thành thị. Bến là, xã hội nông thôn Việt Nam được chia thành những khu vực có đặc điểm phát triển kinh tế - xã hội khác nhau, mỗi vùng có trình độ phát triển khác nhau. Trình độ tiếp cận thị trường và trình độ sản xuất ở khu vực nông thôn còn thấp. Đồng thời, trong một phạm vi nhất định nào đó thì tính tự do, dân chủ, công bằng xã hội ở khu vực nông thôn vẫn còn thấp hơn so với khu vực thành thị [20, tr.
Khái niệm về phát triển nông thôn mới 1. Khái niệm nông thôn mới Nghị quyết số 26-NQ/TW của Trung ương đã đưa ra mục tiêu: “Xáy đựng nông thôn mới có kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội hiện đại, cơ cấu kinh tế và các hình thức tô chức sản xuất hợp lý, gắn nông nghiệp với phát triển nhanh công nghiệp, dịch vụ, đô thị theo quy hoạch; xã hội nông thôn ồn định, giàu bản sắc văn hóa dân tộc; dân trí được nâng cao. môi trường sinh thái được bảo vệ. hệ thống chính trị ở nông thôn dưới sự lãnh đạo của Đảng được tăng cường ”.
Nhu vậy, nông thôn mới trước tiên nó phải là nông thôn và khác với nông thôn truyền thống hiện nay, có thê khái quát gọn theo các nội dung cơ bản sau: 'Thứ nhất, đường làng, ngõ xóm, cảnh quan từng hộ xanh - sạch - đẹp, không có hoạt động làm suy giảm môi trường. Thứ hai, sản xuất các mặt hàng ổn định, đảm bảo công việc làm và thu nhập ôn định cho tắt cả người dân tại địa phương. Thứ ba, đời sống vật chất, tinh thần của dân cư dân nông thôn ngày càng được nâng cao, trên cơ sở ưu tiên nguồn lực để nâng cao chất lượng thu nhập và phát triển các hình thức tô chức sản xuắt, từng bước hoàn thiện kết cấu hạ tầng nông 10 thôn, đồng thời đa dạng hóa các loại hình đào tạo ở tất cả các cấp theo hướng xã hội hóa, nâng cao chất lượng và hiệu quả hoạt động giáo dục, hoạt động các trạm y tế xã, đây mạnh các hoạt động văn hóa, thể dục, thê thao. Thứ tư, bảo vệ và phát triển tài nguyên thiên thiên, chất thải, nước thải được thu gom và xử lý theo quy định, đảm bảo vệ sinh môi trường, không gây ô nhiễm môi trường và nguồn nước xung quanh.
'Thứ năm, giữ gìn, phát huy và phát triển bản sắc văn hóa dân tộc, phát triển các di sản văn hóa truyền thông của địa phương. Không có tụ điểm phức tạp về trật tự xã hội, không phát sinh thêm người mắc các tệ nạn xã đảm bảo an ninh, trật tự ở địa phương. Một cách khái quát, nông thôn mới là nông thôn mà trong đó, đời sống vật chất, văn hóa, tỉnh thần của người dân không ngừng được nâng cao, giảm dần sự cách biệt giữa nông thôn và thành thị. Nông dân được đào tạo, tiếp thu các tiết kỹ thuật tiên tiến, có bản lĩnh chính trị vững vàng, đóng vai trò làm chủ nông thôn mới.
Bên cạnh đó, nông thôn mới phải có kinh tế phát triển toàn diện, bền vững, cơ sở hạ tầng được xây dựng đồng bộ, hiện đại, phát triển theo quy hoạch, gắn kết hợp lý giữa nông nghiệp với công nghiệp, dịch vụ và đô thị. Nông thôn ôn định, giàu bản sắc văn hóa dân tộc, môi trường sinh thái được bảo vệ. Sức mạnh của hệ thống chính trị được nâng cao, đảm bảo giữ vững an ninh chính trị và trật tự xã hội [22, tr. Khái niệm về phát triển nông thôn mới Phát huy nội lực, nâng cao tính chủ động là một việc làm cần thiết nhằm đây.
nhanh tiến độ xây dựng nông thôn mới tại mỗi địa phương [16, tr. Sau hơn ba mươi năm thực hiện đường lối đổi mới dưới sự diu dit cia Đảng, nông nghiệp, nông thôn nước ta đã đạt nhiều thành tựu đáng ghi nhận. Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, vẫn tồn tại một số yếu kém. Nông nghiệp, nông thôn phát triển thiếu quy hoạch, môi trường có nguy cơ bị ô nhiễm, một số kết cấu hạ tầng còn yếu kém.
Đời sống nhân dân chưa ôn định, tỷ lệ hộ nghèo cao, nhiều tệ nạn xã hội thường xuyên xảy ra. Không thể có một nước công nghiệp nếu nông nghiệp và nông thôn còn lạc hậu và đời sống nhân dân còn thấp và “phát friền nông thôn mới là một trong những nhiệm vụ quan trọng hàng đầu của sự nghiệp công nghiệp hóa, 11 hiện đại hóa quê hương, đất nước; đồng thời, góp phân cải thiện, nâng cao đời sống vật chất và tình thân cho người dân sinh sống ở địa bàn nông thôn ". Vì vậy, có thể hiểu xây dựng nông thôn mới là một cuộc cách mạng và vận động lớn; cần có sự vào cuộc quyết liệt của toàn Đảng, toàn dân, nhân dân đồng lòng cùng nhau xây dựng để góp phần phát triển địa phương một cách toàn diện. Xây dựng nông thôn mới nhằm không ngừng nâng cao đời sống cho nông dân.
Vì vậy, người nông dân và cộng đồng dân cư giữ vai trò là chủ thê, nòng cốt trong xây. dựng nông thôn mới. Họ được biết, được bàn, được quyết định, tự làm, tự giám sát và được thụ hưởng, đóng góp công sức, tiền của đề chỉnh trang nơi ở của gia đình mình, đầu tư cho sản xuất, đóng góp xây dựng các công trình công cộng của thôn, xã. Cấp ủy, chính quyền xã, chỉ ủy, trưởng thôn là người trực tiếp tổ chức, chỉ đạo.
xây dựng nông thôn mới trên địa bàn.