Luận văn thạc sĩ quản lý hoạt động cho vay phát triển nông nghiệp nông thôn tại ngân hàng nông nghiệp và phát triển nông thôn việt nam chi nhánh tỉnh thái nguyên

Luận văn thạc sĩ phân tích quản lý hoạt động cho vay phát triển nông nghiệp nông thôn tại Agribank chi nhánh Thái Nguyên, đề xuất giải pháp hiệu quả.

• Tác giả: Tống Thị Thái Hiền
• Người hướng dẫn: PGS. Bùi Quang Tuấn
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Quản lý kinh tế
• Đề tài: Quản Lý Hoạt Động Cho Vay Phát Triển Nông Nghiệp Tại Ngân Hàng Nông Nghiệp Và Phát Triển Nông Thôn Việt Nam Chi Nhánh Tỉnh Thái Nguyên
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ
• MỞ ĐẦU
• Tính cấp thiết
• Mục tiêu nghiên cứu
• Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• Những đóng góp của luận văn
• Kết cấu của luận văn
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ KINH NGHIỆM THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG CHO VAY PHÁT TRIỂN NÔNG NGHIỆP, NÔNG THÔN CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 1.1. Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động cho vay phát triển nông nghiệp, nông thôn của ngân hàng thương mại
• 1.1.1. Hoạt động cho vay phát triển nông nghiệp, nông thôn của ngân hàng thương mại
• 1.1.2. Quản lý hoạt động cho vay phát triển nông nghiêp, nông thôn của Ngân hàng thương mại
• 1.1.3. Các yếu tố ảnh hưởng tới quản lý hoạt động cho vay phát triển nông nghiệp, nông thôn của ngân hàng thương mại
• 1.2. Cơ sở thực tiễn về quản lý hoạt động cho vay phát triển nông nghiệp, nông thôn của ngân hàng thương mại
• 1.2.1. Kinh nghiệm quản lý hoạt động cho vay phát triển nông nghiệp, nông thôn của ngân hàng thương mại trong nước
• 1.2.2. Bài học kinh nghiệm tăng cường quản lý hoạt động cho vay phát triển nông nghiệp, nông thôn cho Agribank chi nhánh tỉnh Thái Nguyên
• 2. CHƯƠNG 2: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Câu hỏi nghiên cứu
• 2.2. Phương pháp nghiên cứu
• 2.2.1. Phương pháp thu thập thông tin
• 2.2.2. Phương pháp phân tích thông tin
• 2.2.3. Phương pháp tổng hợp và xử lý thông tin
• 2.3. Hệ thống các chỉ tiêu nghiên cứu
• 2.3.1. Hệ thống chỉ tiêu đánh giá kết quả hoạt động kinh doanh của NHTM
• 2.3.2. Hệ thống chỉ tiêu đánh giá quản lý hoạt động cho vay phát triển nông nghiệp và nông thôn của NHTM
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG CHO VAY PHÁT TRIỂN NÔNG NGHIỆP, NÔNG THÔN TẠI NGÂN HÀNG NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN VIỆT NAM CHI NHÁNH TỈNH THÁI NGUYÊN
• 3.1. Quá trình hình thành và phát triển của Agribank chi nhánh tỉnh Thái Nguyên
• 3.1.1. Lịch sử ra đời và phát triển
• 3.1.2. Chức năng và nhiệm vụ của Agribank - Chi nhánh tỉnh Thái Nguyên
• 3.1.3. Cơ cấu tổ chức và mạng lưới hoạt động
• 3.2. Khái quát kết quả hoạt động kinh doanh của Agribank chi nhánh tỉnh Thái Nguyên
• 3.3. Thực trạng quản lý hoạt động cho vay phát triển nông nghiệp, nông thôn tại Agribank chi nhánh tỉnh Thái Nguyên
• 3.3.1. Quy trình quản lý hoạt động cho vay phát triển nông nghiệp, nông thôn tại Agribank chi nhánh tỉnh Thái Nguyên
• 3.3.2. Nội dung quản lý hoạt động cho vay phát triển nông nghiệp, nông thôn tại Agribank chi nhánh tỉnh Thái Nguyên
• 3.4. Các yếu tố ảnh hưởng tới quản lý hoạt động cho vay phát triển NN, NT thôn tại Agribank tỉnh Thái Nguyên
• 3.4.1. Yếu tố khách quan
• 3.4.2. Yếu tố chủ quan
• 3.5. Đánh giá quản lý hoạt động cho vay phát triển NN, NT thôn tại Agribank tỉnh Thái Nguyên
• 3.5.1. Những kết quả đạt được
• 3.5.2. Những hạn chế và nguyên nhân
• 4. CHƯƠNG 4: GIẢI PHÁP TĂNG CƯỜNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG CHO VAY PHÁT TRIỂN NÔNG NGHIỆP, NÔNG THÔN TẠI AGRIBANK CHI NHÁNH TỈNH THÁI NGUYÊN
• 4.1. Định hướng và mục tiêu tăng cường quản lý hoạt động cho vay phát triển nông nghiệp và nông thôn tại Agribank chi nhánh tỉnh Thái Nguyên đến năm 2025
• 4.1.1. Định hướng tăng cường quản lý hoạt động cho vay phát triển NN, NT tại Agribank chi nhánh tỉnh Thái Nguyên
• 4.1.2. Mục tiêu tăng cường quản lý hoạt động cho vay phát triển NN, NT tại Agribank chi nhánh tỉnh Thái Nguyên
• 4.2. Giải pháp tăng cường quản lý hoạt động cho vay phát triển NN, NT tại Agribank chi nhánh tỉnh Thái Nguyên
• 4.2.1. Giải pháp về quy trình quản lý hoạt động cho vay
• 4.2.2. Giải pháp về xây dựng chính sách cho vay
• 4.2.3. Giải pháp về tổ chức triển khai hoạt động cho vay
• 4.2.4. Giải pháp về kiểm soát hoạt động cho vay
• 4.2.5. Giải pháp khác
• 4.3. Kiến nghị đối với các bên có liên quan
• 4.3.1. Đối với Chính phủ và các Bộ/ban/ngành có liên quan
• 4.3.2. Đối với NHNN Việt Nam và NHNN Việt Nam chi nhánh tỉnh Thái Nguyên
• 4.3.3. Đối với Ngân hàng NN&PTNT Việt Nam
• 4.3.4. Đối với khách hàng
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động cho vay phát triển nông nghiệp nông thôn của ngân hàng thương mại

Quản lý hoạt động cho vay phát triển nông nghiệp, nông thôn là một trong những nhiệm vụ quan trọng của ngân hàng thương mại. Hoạt động này không chỉ giúp ngân hàng tăng trưởng doanh thu mà còn góp phần vào sự phát triển bền vững của nền kinh tế nông nghiệp. Theo Nghị định 55/2015/NĐ-CP, cho vay phát triển nông nghiệp, nông thôn được xem là một biện pháp của Nhà nước nhằm tạo điều kiện cho tổ chức, cá nhân vay vốn. Ngân hàng thương mại cần có những chính sách linh hoạt để thu hút khách hàng, đồng thời đảm bảo an toàn tín dụng. Việc quản lý hoạt động cho vay cần dựa trên các nguyên tắc như: đánh giá khả năng trả nợ của khách hàng, xây dựng phương án cho vay hợp lý và theo dõi sát sao quá trình sử dụng vốn vay. Điều này không chỉ giúp ngân hàng giảm thiểu rủi ro mà còn nâng cao hiệu quả hoạt động cho vay.

1.1. Hoạt động cho vay phát triển nông nghiệp nông thôn

Hoạt động cho vay phát triển nông nghiệp, nông thôn tại ngân hàng thương mại đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp vốn cho các hộ nông dân và doanh nghiệp. Ngân hàng cần thiết lập quy trình cho vay rõ ràng, từ việc tiếp nhận hồ sơ, thẩm định đến giải ngân và thu hồi nợ. Theo PGS.TS Bùi Quang Tuấn, việc quản lý chặt chẽ các khoản vay sẽ giúp ngân hàng giảm thiểu rủi ro tín dụng. Hơn nữa, ngân hàng cần có các chương trình hỗ trợ khách hàng trong việc lập kế hoạch sản xuất, từ đó nâng cao khả năng trả nợ. Việc này không chỉ giúp khách hàng phát triển sản xuất mà còn tạo ra mối quan hệ bền vững giữa ngân hàng và khách hàng.

1.2. Các yếu tố ảnh hưởng tới quản lý hoạt động cho vay

Quản lý hoạt động cho vay phát triển nông nghiệp, nông thôn chịu ảnh hưởng từ nhiều yếu tố khác nhau. Yếu tố khách quan như tình hình kinh tế, chính sách của Nhà nước và biến động thị trường nông sản có thể tác động đến khả năng trả nợ của khách hàng. Bên cạnh đó, yếu tố chủ quan như năng lực quản lý của cán bộ ngân hàng, quy trình cho vay và sự linh hoạt trong chính sách cho vay cũng đóng vai trò quan trọng. Theo Báo cáo thường niên của Agribank, việc cải thiện quy trình cho vay và nâng cao năng lực của cán bộ tín dụng sẽ giúp ngân hàng tăng cường hiệu quả hoạt động cho vay. Ngân hàng cần thường xuyên đánh giá và điều chỉnh các yếu tố này để phù hợp với thực tiễn.

II. Thực trạng quản lý hoạt động cho vay phát triển nông nghiệp nông thôn tại Agribank chi nhánh tỉnh Thái Nguyên

Agribank chi nhánh tỉnh Thái Nguyên đã có những bước tiến đáng kể trong quản lý hoạt động cho vay phát triển nông nghiệp, nông thôn. Theo số liệu thống kê, tổng dư nợ cho vay phát triển nông nghiệp, nông thôn tại chi nhánh này đã đạt 8.222 tỷ đồng, chiếm 72% tổng dư nợ. Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, vẫn còn nhiều hạn chế trong công tác quản lý. Việc tiếp cận vốn vay của người dân còn gặp khó khăn do thiếu phương án kinh doanh hiệu quả. Hơn nữa, quy trình cho vay chưa thực sự linh hoạt, dẫn đến việc nhiều khách hàng tiềm năng không thể tiếp cận được nguồn vốn. Điều này cho thấy cần có những giải pháp cụ thể để cải thiện tình hình.

2.1. Quy trình quản lý hoạt động cho vay

Quy trình quản lý hoạt động cho vay tại Agribank chi nhánh tỉnh Thái Nguyên được thực hiện theo các bước từ tiếp nhận hồ sơ, thẩm định, giải ngân đến thu hồi nợ. Tuy nhiên, quy trình này còn thiếu sự linh hoạt, chưa đáp ứng kịp thời nhu cầu của khách hàng. Theo Báo cáo thường niên của Agribank, việc cải thiện quy trình này sẽ giúp ngân hàng nâng cao hiệu quả cho vay. Ngân hàng cần xem xét việc áp dụng công nghệ thông tin trong quản lý hồ sơ vay vốn, từ đó giảm thiểu thời gian xử lý và nâng cao trải nghiệm của khách hàng.

2.2. Đánh giá quản lý hoạt động cho vay

Đánh giá quản lý hoạt động cho vay tại Agribank chi nhánh tỉnh Thái Nguyên cho thấy những kết quả tích cực nhưng cũng tồn tại nhiều hạn chế. Mặc dù tổng dư nợ cho vay phát triển nông nghiệp, nông thôn tăng trưởng ổn định, nhưng tỷ lệ nợ xấu vẫn còn cao. Điều này cho thấy cần có những biện pháp kiểm soát rủi ro hiệu quả hơn. Ngân hàng cần thường xuyên theo dõi và đánh giá tình hình tài chính của khách hàng, đồng thời xây dựng các chính sách hỗ trợ phù hợp để giảm thiểu rủi ro tín dụng.

III. Giải pháp tăng cường quản lý hoạt động cho vay phát triển nông nghiệp nông thôn tại Agribank chi nhánh tỉnh Thái Nguyên

Để nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động cho vay phát triển nông nghiệp, nông thôn, Agribank chi nhánh tỉnh Thái Nguyên cần thực hiện một số giải pháp cụ thể. Đầu tiên, ngân hàng cần cải thiện quy trình cho vay, đảm bảo tính linh hoạt và nhanh chóng trong việc giải ngân. Thứ hai, cần tăng cường đào tạo cán bộ tín dụng để nâng cao năng lực quản lý và tư vấn cho khách hàng. Cuối cùng, ngân hàng cần xây dựng các chương trình hỗ trợ khách hàng trong việc lập kế hoạch sản xuất, từ đó nâng cao khả năng trả nợ. Những giải pháp này không chỉ giúp ngân hàng tăng trưởng doanh thu mà còn góp phần vào sự phát triển bền vững của nền nông nghiệp.

3.1. Giải pháp về quy trình quản lý hoạt động cho vay

Cải thiện quy trình quản lý hoạt động cho vay là một trong những giải pháp quan trọng. Agribank cần xem xét việc áp dụng công nghệ thông tin trong quản lý hồ sơ vay vốn, từ đó giảm thiểu thời gian xử lý và nâng cao trải nghiệm của khách hàng. Việc này không chỉ giúp ngân hàng nâng cao hiệu quả hoạt động mà còn tạo điều kiện thuận lợi cho khách hàng trong việc tiếp cận vốn vay.

3.2. Giải pháp về tổ chức triển khai hoạt động cho vay

Tổ chức triển khai hoạt động cho vay cần được thực hiện một cách đồng bộ và hiệu quả. Agribank cần xây dựng các chương trình hỗ trợ khách hàng trong việc lập kế hoạch sản xuất, từ đó nâng cao khả năng trả nợ. Đồng thời, ngân hàng cũng cần thường xuyên theo dõi và đánh giá tình hình tài chính của khách hàng để có những điều chỉnh kịp thời trong chính sách cho vay.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Tín dụng nông nghiệp, nông thôn giữ vai trò huyết mạch trong chiến lược chuyển dịch cơ cấu kinh tế và xây dựng nông thôn mới tại các địa phương. Tính đến ngày 31/12/2018, tổng dư nợ cho vay của Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam (Agribank) Chi nhánh tỉnh Thái Nguyên đạt 11.430 tỷ đồng, tăng 12,69% so với năm 2017. Trong đó, dư nợ cho vay phát triển nông nghiệp, nông thôn đạt 8.222 tỷ đồng, chiếm tỷ trọng 71,93% tổng dư nợ toàn chi nhánh với quy mô mạng lưới phục vụ hơn 57.254 khách hàng.

Mặc dù đạt được những kết quả tăng trưởng tích cực, công tác quản lý cho vay nông nghiệp, nông thôn theo tinh thần Nghị định 55/2015/NĐ-CP và Nghị định 116/2018/NĐ-CP vẫn đối mặt với nhiều rào cản. Phần lớn hộ nông dân và cơ sở sản xuất kinh doanh quy mô nhỏ thiếu phương án kinh doanh bài bản, năng lực quản trị dòng tiền hạn chế và phụ thuộc nhiều vào rủi ro thiên tai, biến động giá cả nông sản. Đồng thời, công tác thẩm định tài sản bảo đảm, thiết lập chính sách lãi suất linh hoạt và quy trình chăm sóc khách hàng tại chi nhánh vẫn chưa thực sự đồng bộ trước sức ép cạnh tranh từ các tổ chức tín dụng khác trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên.

Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là đánh giá thực trạng quản lý hoạt động cho vay phát triển nông nghiệp, nông thôn tại Agribank Chi nhánh tỉnh Thái Nguyên giai đoạn 2016-2018, chỉ rõ các nhân tố ảnh hưởng và đề xuất hệ thống giải pháp nâng cao chất lượng quản trị tín dụng đến năm 2025. Phạm vi nghiên cứu bao quát dữ liệu thứ cấp tại Hội sở và 10 chi nhánh loại II trong giai đoạn 2016-2018, cùng dữ liệu khảo sát sơ cấp thu thập vào tháng 3 và tháng 4 năm 2019. Kết quả nghiên cứu mang lại ý nghĩa thực tiễn to lớn trong việc kiểm soát tỷ lệ nợ quá hạn ở mức thấp 0,28% (tương đương 32,3 tỷ đồng) và nâng cao hiệu quả sinh lời cho chi nhánh.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng hệ thống lý thuyết quản trị ngân hàng thương mại hiện đại gắn liền với đặc thù cấp tín dụng khu vực kinh tế nông thôn. Hai lý thuyết nền tảng được tích hợp gồm: Lý thuyết trung gian tài chính (Financial Intermediation Theory) giải thích cơ chế chuyển hóa nguồn vốn nhàn rỗi trong xã hội thành nguồn vốn đầu tư sản xuất nông nghiệp, và Lý thuyết quản trị rủi ro tín dụng (Credit Risk Management Theory) định hình nguyên tắc kiểm soát chất lượng khoản vay xuyên suốt các giai đoạn trước, trong và sau giải ngân.

Mô hình nghiên cứu quản lý hoạt động cho vay được xây dựng dựa trên 4 trụ cột nghiệp vụ: quản lý khách hàng và lĩnh vực đầu tư, quản lý chính sách lãi suất cùng phí liên quan, quản lý thời hạn và kỳ hạn trả nợ, và quản lý tài sản bảo đảm. Nghiên cứu làm rõ 4 khái niệm và cơ chế vận hành chính:

• Cho vay phát triển nông nghiệp, nông thôn: Phương thức cấp tín dụng có hoàn trả vốn và lãi theo Nghị định 55/2015/NĐ-CP, nhằm thúc đẩy sản xuất hàng hóa nông nghiệp, hiện đại hóa nông thôn và nâng cao thu nhập cho cư dân địa phương.
• Phân kỳ thời hạn tín dụng: Cơ chế điều tiết nguồn vốn theo 3 kỳ hạn gồm ngắn hạn (dưới 12 tháng), trung hạn (từ 1 đến 5 năm) và dài hạn (trên 5 năm) để tương thích với chu kỳ sinh trưởng của cây trồng, vật nuôi.
• Thẩm định tín dụng kép: Quy trình đánh giá đồng thời điều kiện cần (tính khả thi của phương án kinh doanh và năng lực tài chính của người vay) và điều kiện đủ (giá trị pháp lý, tính thanh khoản của tài sản bảo đảm).
• Gói ưu đãi lãi suất có mục tiêu: Chính sách điều chỉnh giảm biên độ lãi suất từ 0,5%/năm đến 1,5%/năm theo định hướng gói tín dụng 50.000 tỷ đồng của Agribank dành cho mô hình sản xuất nông nghiệp sạch, liên kết chuỗi giá trị và ứng dụng công nghệ cao.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu áp dụng quy trình kết hợp chặt chẽ giữa dữ liệu thứ cấp và sơ cấp để đảm bảo tính chuẩn xác và độ tin cậy khoa học:

• Nguồn dữ liệu thứ cấp: Thu thập từ báo cáo tài chính kiểm toán, báo cáo thường niên giai đoạn 2016-2018 của Agribank Chi nhánh tỉnh Thái Nguyên, văn bản chỉ đạo của Ngân hàng Nhà nước và các chỉ tiêu phát triển kinh tế - xã hội của Ủy ban nhân dân tỉnh Thái Nguyên.
• Nguồn dữ liệu sơ cấp: Thu thập thông qua phiếu khảo sát điều tra trực tiếp vào tháng 3/2019. Tổng thể nghiên cứu gồm N = 140 cán bộ quản lý và nhân viên trực tiếp tham gia quy trình tín dụng tại Hội sở và 10 chi nhánh cấp huyện.
• Cỡ mẫu và phương pháp chọn mẫu: Áp dụng công thức chọn mẫu ngẫu nhiên Slovin với độ tin cậy 95% và biên độ sai số e = 0,05 (5%), cỡ mẫu đại diện tối thiểu được xác định là n = 104 cán bộ. Phiếu khảo sát sử dụng thang đo Likert 5 mức độ (từ 1 - Rất kém đến 5 - Tốt) kết hợp câu hỏi đóng và mở.
• Phương pháp phân tích và lý do lựa chọn: Sử dụng phương pháp thống kê mô tả, phương pháp so sánh số tuyệt đối, số tương đối và phân tích chỉ số tài chính thông qua phần mềm Excel. Phương pháp này được lựa chọn vì tính trực quan, phù hợp với luận văn thạc sĩ định hướng ứng dụng, cho phép lượng hóa chính xác biến động nguồn vốn, quy mô dư nợ và chất lượng kiểm soát tín dụng thực tế tại đơn vị.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Phân tích số liệu hoạt động kinh doanh của Agribank Chi nhánh tỉnh Thái Nguyên giai đoạn 2016-2018 mang lại 4 phát hiện quan trọng:

Thứ nhất, quy mô tín dụng nông nghiệp, nông thôn tăng trưởng đều đặn và giữ vị trí trung tâm trong hoạt động cấp tín dụng. Dư nợ cho vay nông nghiệp năm 2016 đạt 7.745 tỷ đồng, năm 2017 tăng 3,50% lên mức 8.016 tỷ đồng, và năm 2018 tiếp tục tăng 2,57% đạt 8.222 tỷ đồng. Hoạt động cho vay Tam nông luôn chiếm tỷ trọng trên 71,9% tổng dư nợ 11.430 tỷ đồng của chi nhánh.

Thứ hai, lượng khách hàng tiếp cận vốn vay mở rộng liên tục gắn liền với năng lực huy động vốn vượt bậc. Số lượng khách hàng vay vốn nông nghiệp tăng từ 54.209 khách hàng năm 2016 lên 55.693 khách hàng năm 2017 (tăng 2,74%) và đạt 57.254 khách hàng năm 2018 (tăng 2,80%). Đồng thời, tổng nguồn vốn huy động của chi nhánh năm 2018 đạt 14.434 tỷ đồng, tăng 15,62% so với mức 12.484 tỷ đồng năm 2017 và tăng 38,63% so với mức 10.412 tỷ đồng năm 2016.

Thứ ba, công tác kiểm soát rủi ro đạt hiệu quả xuất sắc khi quy mô và tỷ lệ nợ xấu, nợ quá hạn giảm sâu. Nợ quá hạn giảm liên tục từ 40,2 tỷ đồng năm 2016 xuống 35,4 tỷ đồng năm 2017 (giảm 11,94%) và chỉ còn 32,3 tỷ đồng năm 2018 (giảm tiếp 8,76%), đưa tỷ lệ nợ quá hạn xuống mức rất an toàn là 0,28% tổng dư nợ.

Thứ tư, hiệu quả kinh doanh và chỉ tiêu tài chính duy trì xu hướng phát triển bền vững. Thu dịch vụ tăng từ 30,11 tỷ đồng năm 2016 lên 42,55 tỷ đồng năm 2018 (tăng trưởng bình quân 18,96%/năm). Lợi nhuận trước thuế tăng từ 91,07 tỷ đồng năm 2016 lên 94,12 tỷ đồng năm 2017 và cán mốc 102,40 tỷ đồng năm 2018 (tăng 8,80%), đạt tốc độ tăng trưởng lợi nhuận bình quân toàn giai đoạn là 6,08%/năm.

Thảo luận kết quả

Kết quả tăng trưởng ấn tượng nêu trên xuất phát từ việc chi nhánh đã chủ động triển khai kịp thời Nghị định 116/2018/NĐ-CP (sửa đổi Nghị định 55), nâng hạn mức cho vay không có tài sản bảo đảm từ 50 triệu lên 100 triệu đồng đối với cá nhân ngoài nông thôn, và từ 100 triệu lên 200 triệu đồng đối với cá nhân cư trú tại địa bàn nông thôn. Khi so sánh với Agribank Chi nhánh tỉnh Bình Định (dư nợ Tam nông đạt 7.803 tỷ đồng với 45.699 khách hàng, chiếm 83,2% tổng dư nợ) và Agribank Chi nhánh tỉnh Đắk Lắk (dư nợ đạt 9.469 tỷ đồng, chiếm 91% tổng dư nợ), tỷ trọng cho vay nông nghiệp tại Thái Nguyên đạt khoảng 72% là rất hợp lý với cơ cấu kinh tế công nghiệp - dịch vụ - nông nghiệp kết hợp của tỉnh. Mức dư nợ bình quân đạt xấp xỉ 143,6 triệu đồng/khách hàng cho thấy chất lượng vốn vay đã được nâng cấp rõ rệt.

Để phục vụ quản trị trực quan, chuỗi dữ liệu thực nghiệm trên có thể được thể hiện qua Biểu đồ cột kép so sánh tăng trưởng Nguồn vốn huy động (10.412 tỷ đến 14.434 tỷ đồng) với Dư nợ cho vay (9.447 tỷ đến 11.430 tỷ đồng), kết hợp Bảng ma trận phân loại dư nợ theo kỳ hạn vay và Bảng theo dõi nợ quá hạn qua 3 năm. Tuy nhiên, kết quả khảo sát từ 104 cán bộ tín dụng cũng chỉ ra một số điểm nghẽn: quy trình xét duyệt hồ sơ vẫn phụ thuộc nhiều vào tài sản thế chấp truyền thống (đất đai, nhà ở), cơ chế kiểm soát mục đích sử dụng vốn sau giải ngân tại vùng sâu vùng xa còn gặp khó khăn do địa bàn trải rộng, và các gói tín dụng chuỗi liên kết đối với sản phẩm chủ lực như cây chè Thái Nguyên chưa thực sự bứt phá.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm hoàn thiện công tác quản lý cho vay phát triển nông nghiệp, nông thôn tại Agribank Chi nhánh tỉnh Thái Nguyên giai đoạn 2020-2025, tác giả kiến nghị 4 nhóm giải pháp hành động cụ thể:

Thứ nhất, tái cấu trúc và số hóa quy trình thẩm định tín dụng. Ban Giám đốc chỉ đạo Phòng Kế hoạch kinh doanh và Phòng Điện toán hoàn thiện phần mềm chấm điểm tín dụng tự động cho khách hàng cá nhân nông thôn trước quý 4 năm 2020. Mục tiêu rút ngắn thời gian luân chuyển và thẩm định hồ sơ vay vốn từ 5 ngày làm việc xuống dưới 3 ngày làm việc đối với các khoản vay không có tài sản bảo đảm dưới 200 triệu đồng.

Thứ hai, đa dạng hóa sản phẩm tín dụng và thiết lập chính sách lãi suất cạnh tranh. Phòng Khách hàng Hộ sản xuất và Cá nhân chủ trì xây dựng các gói vay liên kết theo chuỗi giá trị đối với cây chè, cây ăn quả và trang trại chăn nuôi khép kín. Áp dụng cơ chế giảm lãi suất từ 0,5% đến 1,0%/năm cho các hộ sản xuất đạt tiêu chuẩn VietGAP hoặc ký hợp đồng bao tiêu sản phẩm với doanh nghiệp; đặt mục tiêu nâng tỷ trọng dư nợ cho vay theo chuỗi liên kết đạt 15% tổng dư nợ nông nghiệp (tương đương khoảng 1.500 tỷ đồng) vào năm 2023.

Thứ ba, tăng cường hiệu lực công tác kiểm tra, giám sát nội bộ và phòng ngừa rủi ro. Phòng Kiểm tra, Kiểm soát nội bộ phối hợp với cán bộ tín dụng thực hiện kiểm tra thực địa tối thiểu 98% tổng số món vay giải ngân mới trong vòng 30 ngày sau khi cấp vốn; kiên quyết duy trì tỷ lệ nợ xấu dưới 1,50% và tỷ lệ nợ quá hạn dưới 0,30% trên toàn hệ thống 10 chi nhánh loại II giai đoạn 2020-2025.

Thứ tư, nâng cao năng lực chuyên môn và văn hóa thực thi của đội ngũ nhân sự. Phòng Tổng hợp xây dựng kế hoạch đào tạo chuyên sâu định kỳ hàng năm cho 100% cán bộ tín dụng (hơn 140 người) về kỹ năng thẩm định dự án nông nghiệp công nghệ cao, kiến thức bảo hiểm nông nghiệp theo Nghị định 58/2018/NĐ-CP và kỹ năng tư vấn dòng tiền cho người dân nông thôn trong giai đoạn 2020-2022.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và kết quả nghiên cứu của luận văn mang lại giá trị thực tiễn và tính ứng dụng cao cho 4 nhóm đối tượng chính:

Thứ nhất, Ban Lãnh đạo và Hội đồng quản trị các Ngân hàng thương mại: Cung cấp góc nhìn thực tiễn để hoạch định chiến lược kinh doanh mảng Tam nông, tối ưu hóa danh mục dư nợ 8.222 tỷ đồng, kiểm soát tỷ lệ nợ quá hạn dưới 0,3% và xây dựng mô hình mạng lưới chi nhánh cấp huyện tinh gọn, hiệu quả.

Thứ hai, Cán bộ tín dụng và nhân viên quản trị rủi ro ngân hàng: Đóng vai trò như một cẩm nang tác nghiệp chi tiết về quy trình 6 bước cấp tín dụng nông thôn, phương pháp thẩm định phương án sản xuất kinh doanh nông hộ và kỹ năng quản lý danh mục hơn 57.000 khách hàng vay vốn.

Thứ ba, Cơ quan quản lý Nhà nước và nhà hoạch định chính sách địa phương: Cung cấp luận cứ thực chứng cho Ngân hàng Nhà nước Chi nhánh tỉnh Thái Nguyên và Ủy ban nhân dân các cấp trong việc đánh giá hiệu quả thực thi Nghị định 55/2015/NĐ-CP, Nghị định 116/2018/NĐ-CP, từ đó hoàn thiện cơ chế kết nối vốn ngân hàng phục vụ tái cơ cấu nông nghiệp trên địa bàn 60.284 khách hàng.

Thứ tư, Giảng viên, học viên cao học và sinh viên khối ngành Kinh tế, Tài chính - Ngân hàng: Tài liệu tham khảo học thuật giá trị về phương pháp nghiên cứu định lượng (vận dụng công thức chọn mẫu Slovin n = 104, thang đo Likert 5 mức độ) và khung phân tích chuyên sâu về quản trị tín dụng ngân hàng thương mại.

Câu hỏi thường gặp

1. Luận văn sử dụng công thức chọn mẫu nào và quy mô mẫu khảo sát là bao nhiêu? Nghiên cứu áp dụng công thức chọn mẫu xác suất Slovin với tổng thể N = 140 cán bộ đang trực tiếp thực hiện công tác tín dụng tại Agribank Chi nhánh tỉnh Thái Nguyên. Cỡ mẫu đại diện được tính toán chính xác là n = 104 cán bộ, đảm bảo mức độ tin cậy 95% và sai số cho phép e = 5% tại 10 chi nhánh loại II và Hội sở.

2. Quy mô và tốc độ tăng trưởng dư nợ cho vay nông nghiệp của chi nhánh biến động thế nào? Dư nợ cho vay nông nghiệp, nông thôn tại Agribank Thái Nguyên tăng liên tục từ 7.745 tỷ đồng năm 2016 lên 8.016 tỷ đồng năm 2017 (tăng 3,50%) và đạt 8.222 tỷ đồng năm 2018 (tăng 2,57%). Tín dụng Tam nông luôn chiếm tỷ trọng chủ đạo khoảng 72% trong tổng dư nợ 11.430 tỷ đồng của chi nhánh.

3. Chất lượng tín dụng và nợ quá hạn tại Agribank Thái Nguyên được kiểm soát ra sao? Chất lượng tín dụng được duy trì ở mức xuất sắc với dư nợ quá hạn giảm mạnh từ 40,2 tỷ đồng năm 2016 xuống 35,4 tỷ đồng năm 2017 và chỉ còn 32,3 tỷ đồng năm 2018. Tỷ lệ nợ quá hạn tại thời điểm 31/12/2018 chỉ chiếm 0,28% tổng dư nợ, phản ánh năng lực thu hồi nợ và kiểm soát rủi ro rất chặt chẽ.

4. Nghị định 116/2018/NĐ-CP đã tạo đòn bẩy đột phá gì cho khách hàng vay vốn nông nghiệp? Nghị định 116 đã nâng gấp đôi hạn mức cho vay không cần tài sản bảo đảm, cụ thể từ 50 triệu lên 100 triệu đồng cho cá nhân ngoài khu vực nông thôn và từ 100 triệu lên 200 triệu đồng cho cá nhân cư trú tại nông thôn, đồng thời hoàn thiện hành lang pháp lý cho vay chuỗi liên kết và nông nghiệp công nghệ cao.

5. Mục tiêu trọng tâm trong quản trị tín dụng nông nghiệp của chi nhánh đến năm 2025 là gì? Chi nhánh đặt mục tiêu duy trì tăng trưởng tín dụng nông nghiệp 8% đến 10%/năm, nâng tỷ trọng dư nợ Tam nông lên trên 75% tổng dư nợ, kiểm soát nợ xấu dưới 1,5%, rút ngắn thời gian duyệt hồ sơ xuống dưới 3 ngày và hoàn thành đào tạo nghiệp vụ cho 100% cán bộ tín dụng tại 10 chi nhánh cấp huyện.

Kết luận

• Hệ thống hóa toàn diện thực trạng: Luận văn đã phân tích sâu sắc bức tranh quản lý tín dụng nông nghiệp, nông thôn tại Agribank Chi nhánh tỉnh Thái Nguyên giai đoạn 2016-2018, nổi bật với quy mô dư nợ 8.222 tỷ đồng phục vụ 57.254 khách hàng.
• Phương pháp luận vững chắc: Áp dụng phương pháp nghiên cứu hỗn hợp chuẩn mực với chuỗi số liệu tài chính 3 năm kết hợp khảo sát thực chứng trên mẫu n = 104 cán bộ tín dụng từ tổng thể 140 người theo công thức Slovin với độ tin cậy 95%.
• Nhận diện chính xác cơ hội và thách thức: Đánh giá rõ nét tác động tích cực của chính sách tín dụng theo Nghị định 116/2018/NĐ-CP, đồng thời chỉ ra các hạn chế trong cơ chế thẩm định tài sản bảo đảm và chuỗi liên kết tiêu thụ nông sản.
• Lộ trình giải pháp khả thi đến năm 2025: Đề xuất 4 nhóm giải pháp có tính hành động cao, hướng tới mục tiêu duy trì tỷ trọng cho vay Tam nông trên 75%, giảm thời gian giải ngân xuống dưới 3 ngày và giữ nợ xấu dưới 1,5%.
• Hành động thực tiễn: Các nhà quản trị ngân hàng thương mại và cơ quan quản lý cần nhanh chóng số hóa quy trình thẩm định, mở rộng hạn mức tín chấp và chuẩn hóa dữ liệu khách hàng để đồng hành cùng sự phát triển bền vững của nền nông nghiệp địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ KINH NGHIỆM THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG CHO VAY PHÁT TRIỂN NÔNG NGHIỆP, NÔNG THÔN CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1. Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động cho vay phát triển nông nghiệp, nông thôn của ngân hàng thương mại 1. Hoạt động cho vay phát triển nông nghiệp, nông thôn của ngân hàng thương mại 1. Khái niệm cho vay phát triển nông thôn tại ngân hàng thương mại * Khái nệm cho vay “Cho vay là vệc ngân hàng chuyển nhượng tạm thời quyền sử dụng một lượng giá trị được biểu hiện dưới hình thức tiền tệ hay hiện vật, từ người sở hữu sang người sử dụng trong một khoảng thời gian nhất định và khi đến thời hạn của khảng thời gian trên, người sử dụng phải hoàn trả lại cho người sở hữu một lượng giá trị lớn hơn” (Phan Thị Thu Hà, 2013).

Có thể hiểu sau lần vay của người sử dụng, số tiền người sở hữu nhân về lớn hơn so với lượng cho vay gọi là lợi tức, là chi phí cơ hội bằng tiền mà người sử dụng phải trải cho người sở hữu khi không có tiền tự có để sử dụng. * Khái niệm cho vay phát triển NN, NT Theo nghị định 55/2015/NĐ-CP ngày 9 tháng 6 năm 2015, thì “cho vay phục vụ phát triển NN, NT bao gồm biện pháp của Nhà nước để tạ điều kiện đối với tổ chức, cá nhân vay vốn phát triển lĩnh vực NN, NT, đồng thời khuyến khích các tổ chức tín dụng đẩy mạnh cho vay đối với lĩnh vực này, nhằm góp phần thực hiện tái cơ cấu ngành nông nghiệp gắn với xây dựng nông thôn mới và từng bước nâng ca đời sống của nhân dân”. Nguyên tắc cho vay phát triển nông thôn tại NHTM - Theo hợp đồng tín dụng được thiết lập giữa khách hàng và ngân hàng thì khách hàng phải thực hiện trả cả gốc và khản lãi vay theoo điều kiện vay từng món vay của ngân hàng. Khi đã thiết lập mối quan hệ hơp đồng của khách hàng và ngân hàng, khách hàng bắt buộc phải tuân thủ thực hiện theoo mục đícho vay vốn đã được cam kết và không được làm trái quy định của pháp luật và ngành ngân hàng.

Ngân hàng thực hiện chovay theo các phương án kinh doanh của khách hàng có hiệu quả, nếu là khách hàng cá nhân có phương án kinh doanh, sử dụng theoo quy định vay, nếu khách hàng là tổ chức phải thể hiện thông qua báo cáo kết quả SXKD, báo cáo lưu chuyển tiền tệ, chiến lược kinh doanh,… (Học viện ngân hàng, 2003) 1. Vai trò của ngân hàng trong hoạt động cho vay phát triển nông nghiệp, nông thôn * Ngân hàng là nơi cung cấp vốn ch phát triển NN, NT Nguồn vốn của ngân hàng được huy động từ tiết kiệm của cá nhân, doanh nghiệp có tiền nhàn rỗi trong nền kinh tế, NHTM với nghiệp vụ huy động vốn sẽ tạo ra nguồn vốn khổng lồ, nguồn này được sử dụng cho quá trình cho vay phát triển NN, NT, đáp ứng nhu cầu vay vốn SXKD của các cá nhân, doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực nông nghiệp sử dụng. * Ngân hàng là cầu nối gữa các các thị trường đầu ra với SXNN NHTM hoạt động thị trường rất sôi động với sự tham gia của thị trương đầu và và đầu ra với quy luật như giá trị, giá trị thặng dư, cung-cầu, cạnh tranh,…các tổ chức, cá nhân hoạt động trong ngành nông nghiêp sử dụng nguồn vốn của NHTM để thực hiện sản xuất, tái sản xuất, làm cho hoạt động kinh tế SXKD diễn ra thường xuyên, liên tục, cung cấp sản phẩm dịch vụ nông nghiệp cho thi trường tiêu dùng đầu ra. 7 * Ngân hàng là công cụ để Nhà nước điều tiết vĩ mô nền kinh tế NHTM thực hiện chức năng quan trọng trong nền chính sách tiền tệ quốc gia, có khả năng mở rộng hặc thu hẹp khối lượng tiền lưu thông, thực hiện chức năng điều phối nguồn tiền, có khả năng tập hợp, phân lại vốn cho các nhóm khách hàng khác nhau, đối với khách hàng sử dụng cho phát triển nông nghiệp nông thôn góp phần điều tiết lượng vốn cho lĩnh vực nông nghiệp nông thôn, làm cho nền nông nghiệp có cơ hội được mở rộng.

* Ngân hàng là cầu nối nền tài chính quốc gia với nền tài chính quốc tế NHTM thực hiện các nghiệp vụ tín dụng, huy động vốn, ngại hối, kinh doanh các dịch vụ ngân hàng,… góp phần gia lưu các khách hàng nước ngài, làm cho nền tài chính khu vực hay thế giới được vận động và phát triển theoo mối liên kết ràng buộc giữa các NHTM quốc gia với NHTM nước ngài, mở cửa hội nhập tiến tới nền kinh tế sâu rộng. Đặc điểm Đối với cho vay phát triển NN, NT có đặc điểm như các món vay khác, tuy nhiên, do tín dụng của nông nghiệp nông thôn có những đặc điểm riêng của ngành nông nghiệp như tính rủi ro sản phẩm phụ thuộc thời tiết, sản phẩm mang tính mùa vụ, sản phẩm bị bỏ ngỏ do đặc điểm tự nhiên vùng miền,…Do đó mà cho vay phát triển nông nghiệp nông thôn có đặc điểm như sau: Một là, cho vay tại NHTM dựa trên lòng tin, sự tín nhiệm: Điều này có nghĩa là ngân hàng chỉ thực hiện cho vay khi khách hàng chứng minh được mục đícho vay, phương án vay, phương án trả nợ, chiến lược HĐSXKD… phù hợp với bối cảnh kinh tế, từ đó mà kinh doanh đảm bảo có lãi, trả nợ cho ngân hàng. Hai là, cho vay mang tính chất chuyển nhượng tài sản có thời hạn: Khách hàng chỉ được sử dụng vốn vay gắn với phương án kinh doanh trong một thời gian 8 nhất định, do đó mà ngân hàng thiết lập quan hệ ch ovay khi phương án kinh doanh có thời gian nhất định có thể ngắn hạn (dưới 1 năm), trung hạn (2-5 năm) và dài hạn (trên 5 năm), NHTM thường thực hiện theoo mức thời gian là tháng. Điều này giúp cho khách hàng gắn thời gian vay với chiến lược kinh doanh của mình, chủ động trả nợ, luân chuyển vốn theoo thời hạn hợp lý.

Ba là, hoạt động cho vay phải dựa trên nguyên tắc trả gốc và lãi cho ngân hàng: Giá cả dành cho người sử dụng vốn vay từ NHTM chính là khản lãi mà họ phải trả do không có vốn tự có trong hoạt động SXKD, đây là chi phí của khách hàng khi mượn vốn của người khác. Do đó, khi kết thúc hợp đồng cho vay, khách hàng phải trả phần gốc và phần lãi cho ngân hàng đầy đủ, khản lãi này chính là lợi nhuận kinh doanh của ngân hàng. Ba là, cho vay luôn chứa đựng rủi ro: những rủi ro từ khản vay của khách hàng thường bắt nguồn từ các nhân tố khách quan và chủ quan. Về phía chủ quan: khách hàng yếu kém năng lực trong kinh doanh, thiết lập mối quan hệ với thị trường, nguồn nhân lực yếu kém,….Dẫn đến kém cạnh tranh, thua lỗ, phá sản.

Về phía khách quan: nền kinh tế có lạm phát, môi trường pháp luật yếu, công nghệ lạc hậu, điều kiện tự nhiên không thuận lợi,…Như vậy các lý do trên làm ch khách hàng chậm trả nợ, thậm chí trốn nợ gây ra tình trạng nợ xấu không chỉ ch NHTM mà toàn ngành. Năm là, ngân hàng chỉ cho vay dựa trên cam kết hoàn trả vô điều kiện: Ngân hàng cấp tín dụng cho khách hàng khi thiết lập hợp đồng tín dụng, giấy nhận nợ, hợp đồng đảm bảo,… khách hàng vay vốn phải cam kết các khản nợ dựa trên việc hoàn trả vô điều kiện khi đến hạn, có nghĩa là khách hàng hoàn toàn tự nguyện với các khản phải trả nợ cho ngân hàng cả về mặt tiền bạc lẫn tài sản (Nguyễn Minh Kiều, 2008).1: Hình thức cho vay phát triển NN, NT (Nguồn: Luật Tổ chức tín dụng Vệt Nam, 2010) 11 1. Quản lý hoạt động cho vay phát triển nông nghiêp, nông thôn của Ngân hàng thương mại 1. Khái nệm, mục tiêu a.

Khái nệm “Quản lý hoạt động cho vay phát triển NN, NT tại NHTM là toàn bộ các hoạt động từ ban hành các văn bản luật, các văn bản mang tính luật đến việc chỉ đạo trực tiếp các hoạt động của chất lượng cho vay phát triển NN, NT; những vấn đề tư pháp đối với chất lượng cho vay phát triển NN, NT được quản lý một cách cần thiết của ngân hàng nhà nước”. Mục tiêu Thứ nhất, quản lý cho vay phát triển nông nghiệp nông thôn làm cho tăng trưởng kinh tế và có lợi nhuận bền vững. Điều này có nghĩa, NHTM thực hiện tốt hoạt động quản lý làm cho bản thân ngân hàng đảm bảo được thu nhập từ phần lãi hay nói cách khác là khoản lợi nhuận mà ngân hàng có được trong kinh doanh vốn vay. Điều này làm cho ngân hàng có tăng trưởng tín dụng, tăng trưởng nguồn vốn vay và bản thân ngân hàng mở rộng được HĐKD có hiệu quả, mang lại lợi thế cạnh tranh cho ngân hàng.

Thứ hai, quản lý cho vay phát triển nông nghiệp nông thôn giúp cho ngân hàng kiểm soát được thị phần của mình trong hoạt động cho vay của ngành ngân hàng, từ đó hạn chế rủi ro. Bản thân NHTM phải tạo cho mình khả năng chống chọi và xử lý các khoản nợ xấu xảy ra, do đó mà muốn tồn tại trong bối cảnh kinh tế thị trường, ngân hàng phải thực hiện kiểm sát khách hàng vay vốn, đặc biệt là mục đích sử dụng vốn đúng với cam kết ban đầu hay không, những khó khăn vướng mắc của khách hàng là gì, biện pháp tháo gỡ,…từ đó hạn chế được nợ quá hạn, nợ xấu, ngân hàng giảm thiểu tổn thất tín dụng cho mình. Nội dung quản lý hoạt động cho vay phát triển NN, NT Để đảm bảoo tính hệu quả trong quá trình hoạt động, các ngân hàng phải có một chính sách quản lý phù hợp, phải tuân thủ các nguyên tắc của tổ chức cho vay và thực hiện theoo Nghị định 55/2015/NĐ-CP ngày 9/6/2015 về chính sách cho vay phục vụ phát triển nông nghiệp nông thôn. Bên cạnh đó, quản lý hoạt động cho vay mang lại hiệu quả lợi nhuận tố đai, phòng ngừa và hạn chế rủi ro ở mức tối thiểu.

Quản lý, kiểm soát tốt hoạt động cho vay trong các khâu trước, trong và sau khi giải ngân, đảm bảo thu hồi đủ vốn và lãi đúng thờ hạn, cho vay đúng mục đích, đúng đối tượng. Để thực hiện tốt quản lý hoạt động cho vay phát triển NN, NT, ngân hàng cần phả tuân thủ thực hiện theo nghị định 55/2015/NĐ-CP ngày 9/6/2015 về chính sách cho vay phục vụ phát triển nông nghiệp nông thôn và nghị định 116/2018/NĐ-CP ngày 7/9/2018 về sửa đổ, bổ sung một số đều của Nghị định số 55/2015/NĐ-CP.