Luận văn thạc sĩ nghiên cứu thực nghiệm các nhân tố tác động đến cấu trúc tài chính của các công ty niêm yết trên sàn hose

Luận văn thạc sĩ phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến cấu trúc tài chính của công ty niêm yết trên sàn HOSE qua nghiên cứu thực nghiệm chi tiết.

• Tác giả: Nguyễn Thị Thanh Hà
• Người hướng dẫn: PGS. Lê Thị Lanh
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài Chính Ngân Hàng
• Đề tài: Nghiên Cứu Thực Nghiệm Các Nhân Tố Tác Động Đến Cấu Trúc Tài Chính Của Các Công Ty Niêm Yết Trên Sàn Hose
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU
• 1.1. TỔNG QUAN NỘI DUNG CHÍNH CỦA BÀI NGHIÊN CỨU
• 1.2. MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU
• 1.3. XÁC ĐỊNH VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 1.4. CẤU TRÚC BÀI NGHIÊN CỨU
• 2. CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC ĐÂY
• 2.1. TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC ĐÂY
• 2.1.1. Các nghiên cứu về cấu trúc tài chính tại Trung Quốc
• 2.1.2. Một số nghiên cứu cấu trúc tài chính khác
• 2.2. CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN CẤU TRÚC TÀI CHÍNH
• 2.2.1. Nhân tố lợi nhuận (Profitability)
• 2.2.2. Nhân tố quy mô công ty (Size)
• 2.2.3. Nhân tố tài sản hữu hình (Tangibility)
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU
• 3.2. MÔ TẢ BIẾN
• 3.2.1. Biến lợi nhuận
• 3.2.2. Biến quy mô công ty
• 3.2.3. Biến tài sản hữu hình
• 3.2.4. Biến tấm chắn thuế phi nợ
• 3.2.5. Biến tốc độ tăng trưởng
• 3.2.6. Biến rủi ro kinh doanh
• 3.3. PHƯƠNG PHÁP KỸ THUẬT
• 4. CHƯƠNG 4: NỘI DUNG VÀ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. THỐNG KÊ MÔ TẢ
• 4.2. KIỂM ĐỊNH GIẢ THIẾT
• 4.3. ƯỚC LƯỢNG THAM SỐ
• 4.3.1. Ước lượng hàm hồi quy tổng thể
• 4.3.2. Ước lượng hàm hồi quy giới hạn
• 4.4. KIỂM ĐỊNH HỆ SỐ CỦA MÔ HÌNH HỒI QUY
• 4.4.1. Kiểm định giới hạn của mô hình hồi quy tổng thể
• 4.4.2. Kiểm định khả năng giải thích của mô hình hồi quy giới hạn
• 4.5. SO SÁNH VỚI CÁC MÔ HÌNH KHÁC
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• 5.1. GIỚI HẠN CỦA ĐỀ TÀI VÀ HƯỚNG NGHIÊN CỨU TIẾP THEO
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về nghiên cứu thực nghiệm cấu trúc tài chính

Nghiên cứu thực nghiệm về các nhân tố tác động đến cấu trúc tài chính của các công ty niêm yết trên sàn HOSE là một chủ đề quan trọng trong lĩnh vực tài chính doanh nghiệp. Việc hiểu rõ các yếu tố này không chỉ giúp các doanh nghiệp tối ưu hóa nguồn vốn mà còn nâng cao hiệu quả hoạt động kinh doanh. Luận văn này sẽ phân tích các nhân tố chính ảnh hưởng đến cấu trúc tài chính, từ đó đưa ra những khuyến nghị cho các công ty niêm yết.

1.1. Mục đích và ý nghĩa của nghiên cứu

Mục đích của nghiên cứu này là xác định các nhân tố tác động đến cấu trúc tài chính của các công ty niêm yết trên sàn HOSE. Nghiên cứu sẽ giúp các doanh nghiệp hiểu rõ hơn về cách thức quản lý tài chính và tối ưu hóa cấu trúc vốn của mình.

1.2. Phạm vi và đối tượng nghiên cứu

Nghiên cứu sẽ tập trung vào các công ty niêm yết trên sàn HOSE trong giai đoạn từ năm 2008 đến 2011. Đối tượng nghiên cứu bao gồm 229 công ty với các biến số tài chính được thu thập từ báo cáo tài chính của các công ty này.

II. Các thách thức trong việc xây dựng cấu trúc tài chính

Việc xây dựng cấu trúc tài chính tối ưu cho các công ty niêm yết trên sàn HOSE gặp phải nhiều thách thức. Các công ty thường phải đối mặt với áp lực từ thị trường, sự biến động của nền kinh tế và các yếu tố nội tại như quy mô và lợi nhuận. Những thách thức này có thể ảnh hưởng đến quyết định tài chính và chiến lược phát triển của doanh nghiệp.

2.1. Áp lực từ thị trường và cạnh tranh

Các công ty niêm yết trên sàn HOSE phải đối mặt với áp lực cạnh tranh từ các doanh nghiệp trong và ngoài nước. Điều này yêu cầu họ phải có một cấu trúc tài chính linh hoạt để có thể thích ứng nhanh chóng với những thay đổi của thị trường.

2.2. Biến động kinh tế và rủi ro tài chính

Sự biến động của nền kinh tế có thể ảnh hưởng đến khả năng huy động vốn của các công ty. Rủi ro tài chính từ việc sử dụng nợ có thể dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng nếu không được quản lý tốt.

III. Phương pháp nghiên cứu các nhân tố tác động

Nghiên cứu sử dụng phương pháp hồi quy tuyến tính để phân tích mối quan hệ giữa các nhân tố tác động và cấu trúc tài chính. Các biến độc lập được lựa chọn dựa trên lý thuyết và các nghiên cứu trước đây, bao gồm lợi nhuận, quy mô công ty, và tài sản hữu hình.

3.1. Mô hình hồi quy tuyến tính

Mô hình hồi quy tuyến tính được sử dụng để xác định mối quan hệ giữa các biến độc lập và biến phụ thuộc. Phương pháp này cho phép đánh giá mức độ ảnh hưởng của từng nhân tố đến cấu trúc tài chính của doanh nghiệp.

3.2. Các biến số trong nghiên cứu

Các biến số được sử dụng trong nghiên cứu bao gồm tỷ suất sinh lợi, quy mô công ty, tài sản hữu hình, và các yếu tố khác. Những biến này được lựa chọn dựa trên các nghiên cứu trước đây và thực tiễn tại Việt Nam.

IV. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn

Kết quả nghiên cứu cho thấy có năm nhân tố tác động chính đến cấu trúc tài chính của các công ty niêm yết trên sàn HOSE. Những phát hiện này không chỉ có giá trị lý thuyết mà còn có thể áp dụng vào thực tiễn quản lý tài chính của doanh nghiệp.

4.1. Các nhân tố ảnh hưởng đến cấu trúc tài chính

Nghiên cứu chỉ ra rằng tỷ suất sinh lợi, quy mô công ty, và tài sản hữu hình có mối quan hệ đáng kể với cấu trúc tài chính. Cụ thể, tỷ suất sinh lợi có tương quan ngược chiều với tổng nợ, trong khi quy mô công ty có tương quan thuận chiều.

4.2. Ứng dụng kết quả nghiên cứu vào thực tiễn

Các công ty có thể sử dụng kết quả nghiên cứu để điều chỉnh chiến lược tài chính của mình. Việc tối ưu hóa cấu trúc tài chính sẽ giúp doanh nghiệp nâng cao hiệu quả hoạt động và tăng giá trị doanh nghiệp.

V. Kết luận và hướng nghiên cứu tiếp theo

Nghiên cứu đã chỉ ra tầm quan trọng của việc hiểu rõ các nhân tố tác động đến cấu trúc tài chính của các công ty niêm yết trên sàn HOSE. Kết quả nghiên cứu không chỉ có giá trị cho các doanh nghiệp mà còn cho các nhà quản lý và nhà đầu tư.

5.1. Tóm tắt kết quả nghiên cứu

Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng có nhiều yếu tố ảnh hưởng đến cấu trúc tài chính của doanh nghiệp. Những yếu tố này cần được xem xét kỹ lưỡng trong quá trình ra quyết định tài chính.

5.2. Đề xuất hướng nghiên cứu tiếp theo

Các nghiên cứu tiếp theo có thể mở rộng phạm vi nghiên cứu ra các công ty niêm yết khác hoặc nghiên cứu sâu hơn về các yếu tố tác động đến cấu trúc tài chính trong bối cảnh kinh tế thay đổi.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh Việt Nam hội nhập sâu rộng với kinh tế thế giới và chịu ảnh hưởng của cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu bắt đầu từ năm 2008, các doanh nghiệp trong nước phải đối mặt với áp lực cạnh tranh ngày càng lớn. Theo ước tính, từ năm 2008 đến 2011, có khoảng 229 công ty niêm yết trên sàn giao dịch chứng khoán TP. Hồ Chí Minh (HOSE) được khảo sát nhằm nghiên cứu các nhân tố tác động đến cấu trúc tài chính của doanh nghiệp. Vấn đề nghiên cứu tập trung vào việc xác định các nhân tố ảnh hưởng đến cấu trúc tài chính nhằm giúp doanh nghiệp xây dựng cấu trúc tài chính tối ưu, qua đó nâng cao hiệu quả hoạt động và giá trị doanh nghiệp. Mục tiêu cụ thể của nghiên cứu là phân tích mối quan hệ giữa các biến như tỷ suất sinh lợi, quy mô công ty, tài sản hữu hình, tấm chắn thuế phi nợ, thuế suất thuế thu nhập doanh nghiệp, cơ hội tăng trưởng và rủi ro kinh doanh với cấu trúc tài chính của các công ty niêm yết trên sàn HOSE trong giai đoạn 2008-2011. Nghiên cứu có ý nghĩa thực tiễn quan trọng trong việc hỗ trợ các nhà quản lý doanh nghiệp và nhà đầu tư hiểu rõ hơn về các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định cấu trúc vốn, từ đó góp phần nâng cao hiệu quả quản trị tài chính doanh nghiệp.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết kinh điển về cấu trúc tài chính, bao gồm:

• Lý thuyết Modigliani-Miller (1958): Doanh nghiệp có khả năng sinh lời cao sẽ sử dụng nợ để tận dụng lợi ích từ tấm chắn thuế.
• Lý thuyết trật tự phân hạng (Pecking Order Theory): Doanh nghiệp ưu tiên sử dụng nguồn vốn nội bộ, sau đó mới đến nợ và phát hành cổ phần.
• Lý thuyết chi phí đại diện (Agency Cost Theory): Mối quan hệ giữa lợi nhuận, rủi ro và cấu trúc tài chính được điều chỉnh nhằm giảm chi phí đại diện giữa cổ đông và chủ nợ.

Các khái niệm chính được nghiên cứu gồm: tỷ suất sinh lợi (profitability), quy mô công ty (size), tài sản hữu hình (tangibility), tấm chắn thuế phi nợ (non-debt tax shields), thuế suất thuế thu nhập doanh nghiệp (tax), cơ hội tăng trưởng (growth opportunities) và rủi ro kinh doanh (volatility). Ba biến đại diện cho cấu trúc tài chính là tỷ lệ tổng nợ trên tổng tài sản (LEV), tỷ lệ nợ dài hạn trên tổng tài sản (LLEV) và tỷ lệ nợ ngắn hạn trên tổng tài sản (SLEV).

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu được thu thập từ báo cáo tài chính của 229 công ty phi tài chính niêm yết trên sàn HOSE trong giai đoạn 2008-2011, tổng cộng 916 quan sát. Phương pháp phân tích chính là mô hình hồi quy tuyến tính đa biến sử dụng phương pháp bình phương nhỏ nhất (OLS) để đo lường tác động của các biến độc lập đến cấu trúc tài chính. Các biến được mô tả cụ thể như sau:

• PROF: Tỷ suất sinh lợi tính bằng lợi nhuận trước thuế trên tổng tài sản.
• SIZE: Quy mô công ty tính bằng log tự nhiên của tổng tài sản.
• TANG: Tỷ trọng tài sản hữu hình trên tổng tài sản.
• NDTS: Tấm chắn thuế phi nợ tính bằng chi phí khấu hao trên tổng tài sản.
• GROW: Cơ hội tăng trưởng dựa trên tỷ lệ giá trị thị trường trên giá trị sổ sách.
• VOLATILITY: Rủi ro kinh doanh đo lường biến động lợi nhuận.
• TAX: Thuế suất thuế thu nhập doanh nghiệp.

Dữ liệu được xử lý và phân tích bằng phần mềm Eviews 5.1, kiểm tra hiện tượng đa cộng tuyến và các giả thiết của mô hình hồi quy để đảm bảo tính hợp lệ và độ tin cậy của kết quả.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tỷ suất sinh lợi (PROF) có mối tương quan ngược chiều với cấu trúc tài chính tổng thể (hệ số hồi quy -0.82), nợ dài hạn (-0.35) và nợ ngắn hạn (-0.46), cho thấy doanh nghiệp có lợi nhuận cao thường sử dụng ít nợ hơn. Mức ý nghĩa thống kê đạt dưới 1%, khẳng định tính chắc chắn của kết quả.

2. Quy mô công ty (SIZE) có mối tương quan thuận chiều với cấu trúc tài chính tổng thể và các loại nợ, phản ánh rằng doanh nghiệp lớn có xu hướng sử dụng nhiều nợ hơn, đặc biệt là nợ dài hạn. Tỷ lệ giải thích biến thiên của mô hình đạt khoảng 25-33%.

3. Tài sản hữu hình (TANG) tương quan dương với nợ dài hạn nhưng tương quan âm với nợ ngắn hạn, phù hợp với lý thuyết rằng tài sản hữu hình được dùng làm tài sản thế chấp cho các khoản vay dài hạn.

4. Tấm chắn thuế phi nợ (NDTS) có mối tương quan ngược chiều với tổng nợ và nợ ngắn hạn, nhưng tương quan thuận chiều với nợ dài hạn, cho thấy doanh nghiệp có tấm chắn thuế cao có xu hướng giảm sử dụng nợ ngắn hạn.

5. Thuế suất thuế thu nhập doanh nghiệp (TAX) và cơ hội tăng trưởng (GROW) đều có mối tương quan thuận chiều với cấu trúc tài chính, nghĩa là doanh nghiệp chịu thuế cao và có cơ hội tăng trưởng lớn thường sử dụng nhiều nợ hơn.

6. Rủi ro kinh doanh (VOLATILITY) không có ý nghĩa thống kê rõ ràng trong mô hình, cho thấy yếu tố này chưa ảnh hưởng đáng kể đến cấu trúc tài chính trong mẫu nghiên cứu.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu phù hợp với nhiều nghiên cứu thực nghiệm trên thế giới, đặc biệt là mối tương quan ngược chiều giữa lợi nhuận và đòn bẩy tài chính, phản ánh quan điểm của lý thuyết trật tự phân hạng và chi phí đại diện. Việc doanh nghiệp lớn sử dụng nhiều nợ hơn cũng được lý giải bởi khả năng tiếp cận nguồn vốn tốt hơn và chi phí vay thấp hơn. Mối quan hệ giữa tài sản hữu hình và loại nợ phù hợp với lý thuyết về tài sản thế chấp, trong khi tấm chắn thuế phi nợ thể hiện vai trò thay thế lợi ích thuế từ nợ. Thuế suất và cơ hội tăng trưởng có ảnh hưởng tích cực đến việc sử dụng nợ, phù hợp với lý thuyết Modigliani-Miller và các nghiên cứu trước đây. Rủi ro kinh doanh không có ý nghĩa thống kê có thể do đặc thù ngành nghề hoặc giai đoạn nghiên cứu. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ cột thể hiện hệ số hồi quy và mức ý nghĩa của từng biến, cũng như bảng tóm tắt các chỉ số thống kê mô tả và kết quả hồi quy.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường quản lý lợi nhuận và dòng tiền: Doanh nghiệp cần tối ưu hóa lợi nhuận và dòng tiền để giảm sự phụ thuộc vào nợ, qua đó giảm rủi ro tài chính. Mục tiêu giảm tỷ lệ nợ trên tổng tài sản xuống dưới 40% trong vòng 2 năm, do bộ phận tài chính doanh nghiệp thực hiện.

2. Phát triển tài sản hữu hình làm tài sản thế chấp: Khuyến khích đầu tư vào tài sản cố định nhằm tăng khả năng vay vốn dài hạn với chi phí thấp hơn. Mục tiêu tăng tỷ trọng tài sản hữu hình lên 35% tổng tài sản trong 3 năm, do ban lãnh đạo và phòng đầu tư chịu trách nhiệm.

3. Tối ưu hóa cấu trúc thuế và sử dụng tấm chắn thuế phi nợ: Doanh nghiệp cần khai thác hiệu quả các khoản khấu hao và chi phí hợp lệ để giảm thuế, từ đó giảm nhu cầu vay nợ ngắn hạn. Mục tiêu giảm tỷ lệ nợ ngắn hạn trên tổng tài sản xuống dưới 20% trong 2 năm, do bộ phận kế toán và thuế thực hiện.

4. Xây dựng chiến lược tăng trưởng bền vững: Tập trung vào các dự án đầu tư có cơ hội sinh lời cao, đồng thời cân nhắc kỹ lưỡng việc sử dụng nợ để tránh mất cơ hội đầu tư. Mục tiêu duy trì tốc độ tăng trưởng doanh thu trên 10% mỗi năm, do phòng kế hoạch và phát triển kinh doanh đảm nhiệm.

5. Nâng cao năng lực quản trị rủi ro tài chính: Mặc dù rủi ro kinh doanh chưa ảnh hưởng rõ rệt, doanh nghiệp cần xây dựng hệ thống quản lý rủi ro để ứng phó kịp thời với biến động thị trường. Mục tiêu hoàn thiện hệ thống quản lý rủi ro trong vòng 1 năm, do ban kiểm soát và phòng quản lý rủi ro thực hiện.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà quản lý doanh nghiệp: Giúp hiểu rõ các yếu tố ảnh hưởng đến cấu trúc tài chính, từ đó xây dựng chiến lược tài chính phù hợp nhằm tối ưu hóa nguồn vốn và nâng cao hiệu quả hoạt động.

2. Nhà đầu tư và phân tích tài chính: Cung cấp cơ sở khoa học để đánh giá mức độ rủi ro và tiềm năng sinh lời của các doanh nghiệp niêm yết trên sàn HOSE, hỗ trợ quyết định đầu tư chính xác hơn.

3. Giảng viên và sinh viên ngành Tài chính - Ngân hàng: Là tài liệu tham khảo thực tiễn về mô hình nghiên cứu cấu trúc tài chính, phương pháp phân tích dữ liệu và ứng dụng lý thuyết tài chính trong môi trường doanh nghiệp Việt Nam.

4. Cơ quan quản lý và hoạch định chính sách: Hỗ trợ trong việc xây dựng các chính sách phát triển thị trường vốn và quản lý doanh nghiệp niêm yết, góp phần nâng cao tính minh bạch và hiệu quả của thị trường chứng khoán.

Câu hỏi thường gặp

1. Cấu trúc tài chính là gì và tại sao quan trọng?
   Cấu trúc tài chính là tỷ lệ giữa các nguồn vốn nợ và vốn chủ sở hữu của doanh nghiệp. Nó ảnh hưởng trực tiếp đến chi phí vốn, rủi ro tài chính và khả năng sinh lời, do đó việc tối ưu cấu trúc tài chính giúp doanh nghiệp phát triển bền vững.

2. Những nhân tố nào ảnh hưởng mạnh nhất đến cấu trúc tài chính?
   Theo nghiên cứu, tỷ suất sinh lợi, quy mô công ty, tài sản hữu hình, tấm chắn thuế phi nợ và thuế suất thuế thu nhập doanh nghiệp là những nhân tố có ảnh hưởng đáng kể đến cấu trúc tài chính của doanh nghiệp niêm yết trên sàn HOSE.

3. Tại sao lợi nhuận lại có mối tương quan ngược chiều với nợ?
   Doanh nghiệp có lợi nhuận cao thường sử dụng nguồn vốn nội bộ để tài trợ cho hoạt động, giảm nhu cầu vay nợ nhằm tránh chi phí lãi vay và rủi ro tài chính, phù hợp với lý thuyết trật tự phân hạng.

4. Làm thế nào để doanh nghiệp xác định được cấu trúc tài chính tối ưu?
   Doanh nghiệp cần phân tích các yếu tố nội tại như lợi nhuận, quy mô, tài sản thế chấp, cùng với điều kiện thị trường và chi phí vốn để lựa chọn tỷ lệ nợ và vốn chủ sở hữu phù hợp nhằm tối đa hóa giá trị doanh nghiệp.

5. Rủi ro kinh doanh có ảnh hưởng như thế nào đến cấu trúc tài chính?
   Mặc dù rủi ro kinh doanh thường được cho là có mối tương quan âm với cấu trúc tài chính, nghiên cứu này không tìm thấy ý nghĩa thống kê rõ ràng, có thể do đặc thù ngành hoặc giai đoạn nghiên cứu. Tuy nhiên, quản lý rủi ro vẫn là yếu tố quan trọng trong quyết định tài chính.

Kết luận

• Nghiên cứu thực nghiệm trên 229 công ty niêm yết tại sàn HOSE giai đoạn 2008-2011 cho thấy năm nhân tố chính ảnh hưởng đến cấu trúc tài chính gồm: tỷ suất sinh lợi, quy mô công ty, tài sản hữu hình, tấm chắn thuế phi nợ và thuế suất thuế thu nhập doanh nghiệp.
• Tỷ suất sinh lợi và tấm chắn thuế phi nợ có mối tương quan ngược chiều với tổng nợ và nợ ngắn hạn, trong khi quy mô công ty, tài sản hữu hình, thuế và cơ hội tăng trưởng có mối tương quan thuận chiều với cấu trúc tài chính.
• Rủi ro kinh doanh không có ý nghĩa thống kê trong mẫu nghiên cứu, cần được nghiên cứu thêm trong các điều kiện khác nhau.
• Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học cho doanh nghiệp và nhà quản lý trong việc xây dựng cấu trúc tài chính tối ưu nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động và giá trị doanh nghiệp.
• Các bước tiếp theo bao gồm mở rộng mẫu nghiên cứu, cập nhật dữ liệu mới và áp dụng các phương pháp phân tích nâng cao để tăng độ chính xác và tính ứng dụng của nghiên cứu.

Hành động ngay hôm nay: Các nhà quản lý doanh nghiệp và nhà đầu tư nên áp dụng các kết quả nghiên cứu để đánh giá và điều chỉnh cấu trúc tài chính, đồng thời tiếp tục theo dõi các biến động thị trường để duy trì sự ổn định và phát triển bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 giới thiệu vấn đề nghiên cứu. Chương 2 tác giả tổng quan các nghiên cứu trước đây. Chương 3 tác giả đưa ra phương pháp nghiên cứu, chương 4 kết quả nghiên cứu và thảo luận. Cuối cùng, chương 5 kết luận và khuyến nghị TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 4 CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC ĐÂY 2.1 TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC ĐÂY Trước khi đi sâu vào phân tích các nhân tố tác động đến cấu trúc tài chính của các doanh nghiệp niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam, cụ thể là sàn chứng khoán Hồ Chí Minh (Hose), tác giả muốn đưa ra một số kết quả các nghiên cứu trước đây của các tác giả trên thế giới đã nghiên cứu về vấn đề này để có cái nhìn tổng thể về vấn đề đang nghiên cứu.

Trong giới hạn nghiên cứu, tác giả chỉ tóm tắt kết quả một số nghiên cứu các nhân tố tác động đến cấu trúc tài chính chứ không đi sâu vào từng nghiên cứu.1 Các nghiên cứu về cấu trúc tài chính tại Trung Quốc Một trong số các nghiên cứu về các yếu tố ảnh hưởng đến cấu trúc vốn tại Trung Quốc có nghiên cứu của Samuel G. Huang và Frank M. Song (2006) và Jean J. Huang và Frank M.

Song (2006) nghiên cứu trên 1000 công ty niêm yết từ năm 2000. Ngoài xác định yếu tố ảnh hưởng đến cấu trúc vốn của các công ty niêm yết, bài nghiên cứu còn trả lời câu hỏi các yếu tố ảnh hưởng đến cấu trúc vốn của các nước khác có giống với các yếu tố ảnh hưởng đến cấu trúc vốn của Trung Quốc? Tác giả sử dụng phương pháp bình phương nhỏ nhất OLS để phân tích tám nhân tố tác động đến cấu trúc tài chính của doanh nghiệp. Tám nhân tố tác giả đưa vào mô hình là: Lợi nhuận (Profitability), Tài sản hữu hình (Tangibility), Tấm chắn thuế phi nợ (Non-debt tax shields), cơ hội tăng trưởng (Growth opportunities), thuế (Tax), quy mô công ty (Size), rủi ro kinh doanh (Volatility) và sở hữu (Ownerships TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 5 structure and Managerial shareholding). Ba chỉ số để đo lường đòn bẩy tài chính là tỷ lệ nợ dài hạn (long-term debt ratio), tổng nợ (total debt ratio) và tổng nợ phải trả (total liabilities ratio).

Kết quả nghiên cứu giống với các nghiên cứu trên thế giới ở điểm: đòn bẩy tài chính tương quan thuận chiều với quy mô công ty, tấm chắn thuế phi nợ và tài sản hữu hình, tương quan ngược chiều với lợi nhuận. Điểm khác với các nghiên cứu khác trên thế giới là đòn bẩy tài chính tương quan thuận chiều với rủi ro kinh doanh và có xu hướng ít sử dụng nợ dài hạn. Bài nghiên cứu cũng lý giải vì sao các công ty có xu hướng ít sử dụng nợ dài hạn. Các lý do tác giả đưa ra là: giá cổ phiếu cao so với giá sổ sách.

Lý do thứ hai tác giả đề cập đến đó là các nhà quản lý thích sử dụng vốn cổ phần hơn nợ vì công ty sẽ không bị ràng buộc gì. Lý do cuối cùng là thị trường trái phiếu vẫn còn sơ khai, kênh huy động chủ yếu là ngân hàng. Chen nghiên cứu các nhân tố tác động đến cấu trúc tài chính của doanh nghiệp, các nhân tố tác giả đưa ra gồm: Lợi nhuận (Profitability), Tài sản hữu hình (Tangibility), Tấm chắn thuế phi nợ (Non-debt tax shields), cơ hội tăng trưởng (Growth opportunities), quy mô công ty (Size), chi phí kiệt quệ tài chính (Cost of financial distress); hai biến đại diện cho cấu trúc tài chính của doanh nghiệp là tổng nợ (total leverage) và nợ dài hạn (long-term leverage). Thông qua phương trình hồi quy tổng quát và sử dụng phương pháp bình phương nhỏ nhất OLS để đo lường tác động của các biến đến cấu trúc tài chính của doanh nghiệp.

Kết quả cho thấy, mối tương quan ngược chiều giữa lợi nhuận và nợ, tương quan thuận chiều giữa cơ hội tăng trưởng và nợ, nợ dài hạn và quy mô công ty tương quan ngược chiều.2 Một số nghiên cứu cấu trúc tài chính khác - Giáo sư I.Pandey tại Học viện quản lý Ahmedabad, Ấn Độ nghiên cứu về “ Capital structure and the firm characteristics: Evidence from an emerging market” TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 6 Tác giả cũng sử dụng phương pháp bình phương nhỏ nhất OLS để xem xét mối tương quan của các biến. Bảng tổng hợp kết quả nghiên cứu như sau: Bảng 2.1: Kết quả nghiên cứu thực nghiệm của giáo sư I.Pandey Nợ ngắn hạn Nợ dài hạn Tổng nợ Biến Giá trị Giá trị Giá trị Giá trị Giá trị Giá trị sổ sách TT sổ sách TT sổ sách TT Lợi nhuận - - - - - - Rủi ro kinh doanh + + - - Cơ hội tăng trưởng + + + + + + Quy mô công ty + + + + + + Tài sản hữu hình - - _ Cơ hội đầu tư Không có ý nghĩa thống kê Nguồn: Tác giả tổng hợp từ bài nghiên cứu “ Capital structure and the firm characteristics: Evidence from an emerging market”- I.Pandey - Nghiên cứu của N Hewa Wellalage - 2011 về “Capital structure choice: A case study on New Zealand Unlisted Firms” Bảng tổng hợp kết quả nghiên cứu của tác giả như sau: Bảng 2.2: Bảng kết quả nghiên cứu thực nghiệm của N Hewa Wellalage - 2011 Biến Nợ ngắn hạn Nợ dài hạn TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 7 Sở hữu - - Lợi nhuận - - Tính thanh khoản + + Tài sản hữu hình - - Cơ hội tăng trưởng - - Rủi ro kinh doanh - - Quy mô công ty - - Tuổi - - Chỉ số công nghiệp - - Nguồn: Tác giả tổng hợp từ bài nghiên cứu “Capital structure choice: A case study on New Zealand Unlisted Firms”- N Hewa Wellalage - 2011 Dưới đây là bảng tổng hợp kết quả nghiên cứu thực nghiệm các nhân tố tác động đến cấu trúc tài chính của các tác giả trên Thế giới: Bảng 2.3: Tổng hợp kết quả nghiên cứu theo lý thuyết và thực nghiệm các nhân tố tác động đến cấu trúc tài chính của doanh nghiệp: Các nhân tố tác Kết quả nghiên Các tác giả cùng kết quả nghiên động đến cấu trúc cứu theo lý cứu tài chính thuyết I.Pandey ; N Hewa Wellalage Lợi nhuận - (2011); Jean J. Chen (2003); TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 8 (Thuyết trật tự Samuel G. Huang và Frank M.

phân hạng) Song (2006); I.Pandey; Kester (1986); Friend and Lang (1988); Baskin (1989) + Bowen et al. (1982); Dammon and (Thuyết đánh đổi, Senbet (1988); Givoly et al. (1992) Thuyết tín hiệu) - N Hewa Wellalage (2011); Long (Thuyết đánh đổi) and Malitz (1985) Cơ hội tăng trưởng +/- I. Chen (2003); (Thuyết tín hiệu, Titman and Wessels (1988); Lang Thuyết trật tự et al.

(Thuyết trật tự Chen (2003); Kester (1986); phân hạng) Titman and Wessels (1988) Quy mô công ty + I. Huang (Thuyết đánh đổi, và Frank M. Song (2006); Marsh Thuyết tín hiệu) (1982); Rajan and Zingales (1995); TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 9 Chittenden et al.Pandey ; N Hewa Wellalage (2011); Booth et al. (2001); Rủi ro kinh doanh - Bradley et.

(1984); Chaplinsky and Niehaus (1993); Wald (1999); Titman and Wessels (1988) Nguồn: Tổng hợp từ các nghiên cứu trước đây Trong đó: Dấu (-): Chỉ mối tương quan ngược chiều Dấu (+): Chỉ mối tương quan thuận chiều 2.2 CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN CẤU TRÚC TÀI CHÍNH Từ tổng hợp các nghiên cứu trước đây về tác động của các nhân tố tới cấu trúc tài chính của doanh nghiệp cho thấy, có rất nhiều yếu tố tác động đến cấu trúc tài chính của doanh nghiệp. Tuy nhiên, cũng như tác giả Samuel G. Huang và Frank M. Song; và Jean J.

Chen (2003) cùng nghiên cứu thực nghiệm các nhân tố tác động đến cấu trúc tài chính tại Trung Quốc, tác giả cho rằng có các nhân tố chủ yếu sau tác động đến cấu trúc tài chính của doanh nghiệp: TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.1 Nhân tố lợi nhuận (Profitability) Cho đến nay, mối liên quan giữa tỷ suất sinh lợi của doanh nghiệp và cấu trúc tài chính vẫn còn là vấn đề tranh cãi của nhà khoa học trên thế giới. Đã có nhiều công trình nghiên cứu, tuy nhiên, vẫn chưa đưa ra 1 thống nhất nào về mối liên hệ trên. Theo Modigliani and Miller (MM)-1958 thì các doanh nghiệp càng có khả năng sinh lời cao thì càng sử dụng nợ để hưởng lợi ích từ tấm chắn thuế. Ngược lại, lý thuyết trật tự phân hạng lại cho rằng doanh nghiệp sử dụng lợi nhuận để lại như nguồn vốn tái đầu tư, sau đó mới sử dụng nợ và phát hành cổ phần để huy động vốn khi cần thiết.

Lý thuyết về chi phí đại diện thì lại có một lập luận khác, doanh nghiệp có dòng tiền tự do hay khả năng sinh lợi cao thì việc sử dụng nợ nhiều sẽ hạn chế tính tùy tiện của Ban quản lý. Hầu hết những nghiên cứu thực nghiệm chỉ ra rằng mối tương quan (-) giữa cấu trúc tài chính và lợi nhuận. Friend và Lang (1988), and Titman và Wessels (1988)- nghiên cứu các công ty của Mỹ. Các nghiên cứu của Kester (1986) ở Mỹ và Nhật.

Ở các nước đã phát triển có nghiên cứu của Rajan và Zingales (1995), và Wald (1999), các nước đang phát triển có Wiwattanakantang (1999) và Booth et al. Tất cả các nghiên cứu trên đều cho ra cùng kết quả: tương quan (-) giữa cấu trúc tài chính và lợi nhuận. Ngược lại, Long và Maltiz (1985) lại tìm thấy mối tương quan (+) giữa cấu trúc tài chính và lợi nhuận nhưng mối tương quan này không có ý nghĩa thống kê. Vậy, giả thiết đặt ra là tỷ suất sinh lợi có tương quan (+) hoặc (-) với cấu trúc tài chính.2 Nhân tố quy mô công ty (Size) TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 11 Cũng như nhân tố lợi nhuận, mối tương quan giữa quy mô công ty và cấu trúc tài chính vẫn đang có nhiều quan điểm trái ngược nhau.

Nhiều nghiên cứu cho rằng mối tương quan giữa cấu trúc tài chính và quy mô công ty là (+). Kết quả nghiên cứu của Marsh (1982) cho thấy rằng các doanh nghiệp lớn thường sử dụng nợ dài hạn trong khi các doanh nghiệp nhỏ thì sử dụng nợ ngắn hạn. Các doanh nghiệp lớn có thể tận dụng sự phát triển của quy mô trong việc sử dụng nợ dài hạn và có sức đàm phám cao với các định chế tài chính. Vì vậy, chi phí phát hành nợ và vốn cổ phần có mối quan hệ nghịch biến với quy mô công ty.

Các doanh nghiệp lớn thường đa dạng hóa lĩnh vực hoạt động, dòng tiền ổn định, khả năng phá sản thấp hơn doanh nghiệp có quy mô nhỏ là những điều kiện thuận lợi khi tiếp cận nguồn vốn vay.