CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ CÔNG TÁC ĐẤU THẦU TRONG XÂY DỰNG 1. Tổng quan về các dự án đầu tư xây dựng công trình 1. Khái niệm về dự án đầu tư xây dựng công trình Hiện nay cùng với xu hướng hội nhập khu vực và toàn cầu hóa trong mọi lĩnh vực chúng ta nhận thấy công tác quản lý đầu tư xây dựng ngày càng trở nên phức tạp, cần phải có sự phối hợp của nhiều nhiều nghành, nhiều cấp, nhiều đối tác và đặc biệt là các bộ phận liên quan. Vì vậy đỏi hỏi phải có sự phát triển sâu rộng và mang tính chuyên nghiệp hơn mới có thể đáp ứng nhu cầu xây dựng các công trình và quản lý dự án ở nước ta trong thời gian tới.
Dự án đầu tư XDCT là tập hợp những đề xuất có liên quan đến việc bỏ vốn để xây dựng mới, mở rộng hoặc cải tạo công trình xây dựng nhằm mục đích duy trì, phát triển, nâng cao chất lượng công trình hoặc sản phẩm, dịch vụ trong một thời gian nhất định để đạt được mục tiêu. Trình tự thực hiện dự án đầu tư xây dựng công trình Quá trình hình thành và thực hiện một dự án đầu tư được trải qua ba giai đoạn: Chuẩn bị đầu tư; thực hiện đầu tư; kết thúc xây dựng đưa dự án vào khai thác sử dụng. Các giai đoạn của một dự án đầu tư xây dựng 1. Khái niệm chu trình của một dự án đầu tư xây dựng Chu trình của dự án đầu tư là tất cả những bước công việc mà một dự án phải trải qua kể từ khi mới chỉ là ý định đầu tư đến khi thực hiện được ý định và kết thúc ý định đó.
Như vậy dự án đầu tư bao gồm 3 thời kỳ và bảy giai đoạn sau: THỜI KỲ THỰC HIỆN THỜI KỲ KẾT THÚC THỜI KỲ CHUẨN BỊ ĐẦU TƯ ĐẦU TƯ ĐẦU TƯ Nghiên Nghiên Nghiên Đưa dự án Kiểm kê Xây dựng Thanh lý cứu cơ hội cứu tiền cứu khả vào hoạt đánh giá cơ bản dự án đầu tư khả thi thi động dự án Bảng 1.1 Chu trình của một dự án đầu tư xây dựng 4 1. Nội dung các giai đoạn trong chu trình một dự án đầu tư - Giai đoạn nghiên cứu cơ hội đầu tư: Đây là giai đoạn đầu tiên trong việc hình thành ý tưởng về một dự án đầu tư, người ta còn gọi đây là giai đoạn nghiên cứu cơ hội đầu tư. Mục đích của giai đoạn này là để trả lời câu hỏi có hay không cơ hội đầu tư. Đây là một việc làm quan trọng có ý nghĩa rất lớn đến sự thành công hay thất bại của dự án.
Vì thế nghiên cứu cơ hội đầu tư không thể thực hiện một cách tùy tiện mà phải được dựa vào các căn cứ có khoa học. - Giai đoạn nghiên cứu tiền khả thi. Nghiên cứu tiền khả thi là nỗ lực đầu tiên nhằm đánh giá triển vọng chung của dự án. Trong suốt quá trình thẩm định dự án, đặc biệt trong giai đoạn nghiên cứu tiền khả thi, việc sử dụng thông tin thiên về một hướng nào đó lại có giá trị hơn là việc tính toán trị số trung bình của các biến số mà chúng chỉ được biết với mức độ không chắc chắn lắm.
Vì vậy trong phân tích tiền khả thi để tránh việc chấp thuận những dự án dựa trên những ước tính quá lạc quan về chi phí và lợi ích, chúng ta nên sử dụng các thông tin thiên lệch về hướng làm giảm bớt lợi ích của dự án hoặc làm tăng cao mức ước tính về chi phí, nếu dự án vẫn còn hấp dẫn sau khi đã tiến hành thẩm định ở giai đoạn này thì có rất nhiều khả năng dự án sẽ đứng vững khi được thẩm định kỹ hơn, chính xác hơn - Giai đoạn nghiên cứu khả thi. Nghiên cứu khả thi là nhằm để xem xét liệu dự án có triển vọng đáp ứng đuợc các tiêu chuẩn về kinh tế, tài chính và xã hội mà chủ đầu tư và chính quyền đã đưa ra cho các khoản đầu tư hay không? Chúng ta cần phân tích độ nhạy cảm của dự án để xác định các biến số chủ yếu có vai trò quyết định đối với kết quả dự án. Chức năng của giai đoạn nghiên cứu khả thi trong việc thẩm định dự án là nhằm tăng cường mức độ chính xác của việc tính toán các biến số chủ yếu nếu như dự án có triển vọng thành công. Để tăng cường mức độ chính xác cho giai đoạn nghiên cứu này, thì việc sử dụng thông tin sơ cấp là cần thiết khi tính toán các biến số chủ yếu của dự án.
- Giai đoạn xây dựng cơ bản 5 + Thiết kế chi tiết: Sau khi thẩm định dự án ở giai đoạn nghiên cứu khả thi và dẫn đến quyết định phê duyệt dự án, thì công việc tiếp theo là thực hiện thiết kế chi tiết. Giai đoạn này bao gồm các công việc chủ yếu sau: + Xác định các hoạt động cơ bản, phân chia nhiệm vụ, xác định nguồn lực dùng cho dự án để thực hiện các công việc đó. + Xác định rõ các yêu cầu về kỹ thuật: Nhu cầu lao động kỹ thuật, hoàn tất hồ sơ, bản vẽ thiết kế chi tiết và qui cách kỹ thuật cho việc xây dựng nhà xưởng, trang thiết bị. + Lên kế hoạch và thời gian biểu thực hiện dự án và kế hoạch đề phòng bất trắc.tổng hợp thành kế hoạch chính thức.
Giai đoạn thiết kế chi tiết của việc thẩm định dự án nhằm để tăng cường độ chính xác của mọi dữ kiện đã được sử dụng trong các phần phân tích trước đó để sao cho kế họach thực hiện dự án chính thức có thể được xây dựng. Trong giai đoạn này, không những hoàn tất về mặt thiết kế vật chất mà còn lên kế hoạch quản lý hành chính, vận hành sản xuất và tiếp thị cho dự án.Việc thẩm định dự án ở giai đoạn này nhằm xem xét lại một lần nữa dự án còn đáp ứng được các tiêu chuẩn đề ra đã được phê chuẩn và thực hiện hay không. Nếu đáp ứng được thì chuyển sang giai đoạn thực hiện dự án. - Thực hiện dự án: Nếu giai đoạn thẩm định và thiết kế được thực hiện tốt.
Việc lựa chọn dự án để thực hiện chỉcòn lại là kết thúc thương thảo để xác định các điều kiện của việc tài trợ và chính thức phê duyệtdự án. Thực hiện dự án bao gồm: + Điều phối và phân bổ nguồn lực để thực hiện dự án + Thành lập nhóm thực hiện dự án bao gồm các nhà chuyên môn và kỹ thuật gia để tiếnhành điều phối các chuyên gia tư vấn, các nhà thầu, các nhà cung cấp thiết bị, vật tư. + Bổ nhiệm quản trị gia dự án gắn với việc giao trách nhiệm và quyền hạn quản lý dự án một cách rõ rang. 6 + Lập thời gian biểu thực hiện dự án cũng như xây dựng qui chế kiểm tra và báo cáo để nắm thông tin cung cấp cho các cấp quản lý để ra quyết định liên quan đến quá trình thực hiện dự án.
+ Ký kết hợp đồng kinh tế + Xây dựng - lắp đặt; tuyển mộ lao động + Nghiệm thu và bàn giao công trình Khi dự án sắp hoàn tất, chúng ta cần tiến hành việc giảm dần công tác xây dựng, khi dự án hoàn thành thì chuyển giao nhân sự và thiết bị sang giai đoạn vận hành. Khi chuyển sang vận hành việc xây dựng một bộ máy quản lý hoàn chỉnh để tiếp tục thực hiện các chức năng của dự án. - Giai đoạn đưa dự án vào hoạt động: Giai đoạn này còn được gọi là vòng đời của dự án, đó là khoảng thời gian được tính khi dự án hoàn thành xong việc xây dựng cơ bản, đưa vào hoạt động đến khi chấm dứt hoạt động. - Giai đoạn đánh giá dự án sau hoạt động: Đây là giai đoạn kiểm kê đánh giá và xác định giá trị còn lại của tài sản sau một thời gian sử dụng.
- Giai đoạn thanh lý dự án: Đây là giai đoạn thu hồi phần giá trị còn lại của tài sản, là giai đoạn ghi nhận những giá trị thanh lý tài sản ở năm cuối cùng trong vòng đời dự án và là điểm khởi đầu của một chu trình dự án mới. Vai trò của đấu thầu trong xây dựng 1. Khái niệm về đấu thầu trong xây dựng Đấu thầu là quá trình lựa chọn nhà thầu đáp ứng các yêu cầu của bên mời thầu để thực hiện gói thầu thuộc các dự án theo quy định (của luật đấu thầu) trên cơ sở bảo đảm tính cạnh tranh, công bằng, minh bạch và hiệu quả kinh tế. Công tác đấu thầu đảm bảo 7 sự cạnh tranh công khai, lành mạnh và bình đẳng giữa các nhà thầu nhằm tạo cơ hội nhận hợp đồng trên cơ sở đáp ứng yêu cầu của chủ đầu tư trong hồ sơ mời thầu.
Vai trò của đấu thầu trong xây dựng Mục tiêu của đấu thầu là nhằm thực hiện tính cạnh tranh công bằng, minh bạch trong quá trình đấu thầu để lựa chọn được nhà thầu thích hợp đảm bảo cho lợi ích kinh tế của dự án. Đấu thầu có vai trò hết sức to lớn đối với các doanh nghiệp xây lắp, chủ đầu tư và đối với cả Nhà Nước. - Đối với chủ đầu tư thì đấu thầu có vai trò: + Giúp cho chủ đầu tư lựa chọn được nhà thầu đáp ứng được các yêu cầu của mình với chi phí hợp lý nhất và chất lượng cao nhất. + Thông qua hình thức đấu thầu giúp chủ đầu tư tăng cường quản lý vốn đầu tư, tránh thất thoát, lãng phí vốn.
+ Phương thức đấu thầu giúp chủ đầu tư trong quá trình thực hiện dự án được chủ động, tránh được tình trạng phụ thuộc vào nhà xây dựng trong xây dựng công trình. + Đấu thầu có vai trò đảm bảo bốn nội dung: Hiệu quả - cạnh tranh - công bằng - minh bạch. - Đối với các nhà thầu. + Đấu thầu tạo ra sự cạnh tranh lành mạnh giữa các nhà thầu.
Để có thể thắng thầu thì nhà thầu phải tự nâng cao năng lực, năng suất chất lượng sản phẩm của mình. + Để có thể thắng thầu trong công tác đấu thầu thì nhà thầu phải phát huy tối đa tính chủ động, tích cực trong việc tìm kiếm các thông tin về công trình mời thầu, về chủ đầu tư, về các cơ hội tham dự đấu thầu. + Đấu thầu tạo cơ hội cho các nhà thầu khẳng định vị thế của mình trên thị trường, chứng minh khả năng, ưu thế của doanh nghiệp trước đối thủ cạnh tranh.
