Mở đầu Trong thi công xây dựng công trình, việc lập kế hoạch tiến độ thi công là một khâu rất quan trọng, ảnh hưởng trực tiếp tới sự thành bại của một dự án đầu tư xây dựng. Kế hoạc tiến độ thi công tác động trực tiếp vào các mục tiêu mà các bên tham gia xây dựng đề ra như: Giá thành thấp, chất lượng tốt, đạt hoặc vượt thời gian quy định, an toàn lao động …. Kế hoạch tiến độ thi công là tài liệu quan trọng trong hồ sơ thiết kế công trình. Nó thể hiện thời gian thực hiện công việc và các mốc khởi công hoàn thành các công trình đơn vị.
Đồng thời là cơ sở để lập kế hoạch cung cấp thiết bị vật tư và tài chính. Đó cũng là văn bản để làm căn cứ chỉ đạo quá trình xây dựng công trình. Mục đích của việc lập kế hoạch tiến độ Việc lập kế hoạch tiến độ có mục đích: – Kết thúc và đưa các hạng mục công trình từng phần và tổng thể vào hoạt động đúng thời hạn định trước; – Sử dụng hợp lý máy móc thiết bị; – Giảm thiểu thời gian ứ đọng tài nguyên sử dụng; – Lập kế hoạch sử dụng tối ưu về cơ sở vật chất kỹ thuật phục vụ xây dựng công trình; – Cung cấp kịp thời các giải pháp có hiệu quả để tiến hành thi công công trình. Ý nghĩa của việc lập kế hoạch tiến độ Trong các ngành sản xuất, muốn đạt được các mục tiêu về chất lượng cung như giá thành đòi hỏi phải có một kế hoạch sản xuất cụ thể và các trình tự thực hiện.
Điều này cũng hoàn toán đúng với việc thi công, sản xuất các công trình xây dựng mà trong đó bản tiên độ thi công có thể coi là một bản kế hoạch về mặt thời gian. 11 Công trường xây dựng được tiến hành bởi nhiều tổ chức với sự tham gia của các nhà thầu, người thiết kế, doanh nghiệp cung ứng máy móc thiết bị và các loại tài nguyên… Xây dựng một công trình là một hệ điều khiển phức tạp rộng lớn. Sự phức tạp cả về số lượng các thành phần, trạng thái của nó là biến động và ngẫu nhiên. Vì vậy, trong xây dựng công trình không thể điều khiển chính xác mà có tính xác suất.
Để xây dựng một công trình cần phải có một mô hình khoa học để điều khiển các quá trình tổ chức và chỉ đạo việc thực hiện các công việc xây dựng. Mô hình đó chính là tiến độ thi công. Vậy ý nghĩa của tiến độ thi công là một mô hình sản xuất công nghiệp mà ở đó các yếu tố về nhân lực, máy móc thiết bị nguyên vật liệu được sắp xếp ứng với từng giai đoạn theo một trật tự hợp lý sao cho đảm bảo dự án xây dựng đạt được những hiệu quả về mặt kinh tế – kỹ thuật là cao nhất. Nguyên tắc của việc lập kế hoạch tiến độ Để tiến độ lập ra được hợp lý, làm cho việc xây dựng công trình đạt hiệu quả kinh tế kỹ thuật cao, chúng ta cần đảm bảo những nguyên tắc sau [1]: – Sự hoàn thành công trình phải nằm trong phạm vi thời hạn thi công do Nhà nước quy định đối với những công trình sử dụng vốn ngân sách hoặc do doanh nghiệp quy định nếu đó là công trình do doanh nghiệp làm chủ đầu tư.
Những công trình đơn vị hoặc các hạng mục công trình cần tuân theo thời hạn quy định trong tổng tiến độ chung. – Phân rõ công trình chủ yếu công trình thứ yếu để tập trung sức người sức của tạo điều kiện thi công thuận lợi cho những công trình mấu chốt. – Tiến độ phát triển xây dựng công trình theo thời gian và trong không gian phải được rằng buộc một cách chặt chẽ với các điều kiện địa chất, khí tượng, thể hiện được sự lợi dụng những điều kiện khách quan có lợi cho quá trình thi công công trình. – Tốc độ thi công và trình tự thi công đã quy định trong kế hoạch tiến độ đều phải thích ứng với điều kiện kỹ thuật thi công và phương pháp thi công được chọn dùng.
Nếu tận dụng các biện pháp tổ chức thi công tiên tiến như phương pháp thi công song song, thi công dây chuyền để rút ngắn thời hạn thi công, tăng nhanh tốc độ thi công, nhưng tránh làm đảo lộn trình tự thi công hợp lý. 12 – Khi sắp xếp kế hoạch tiến độ cần dựa vào điều kiện tự nhiên và tình hình thi công cụ thể mà tiến hành nghiên cứu để đảm bảo trong quá trình tiến hành thi công công trình được an toàn. – Khi chọn phương án sắp xếp kế hoạch tiến độ cần tiến hành xem xét các mặt, giảm thấp phí tổn công trình tạm và ngăn ngừa sự ứ đọng vốn xây dựng để đảm bảo việc sử dụng hợp lý vốn đầu tư xây dựng công trình.5: Đường tích lũy vốn đầu tư xây dựng theo các phương án sắp xếp kế hoạch tiến độ khác nhau + Đường tích lũy a là không tốt. + Đường tích lũy b là tương đối tốt.
+ Đường tích lũy c là tốt nhất. – Trong thời kỳ chủ yếu thi công công trình cần phải giữ vững sự cân đối về cung ứng nhân lực, vật liệu, động lực và sự hoạt động của thiết bị máy móc, xí nghiệp phụ. Để đảm bảo nguyên tắc này người ta có thể kiểm tra biểu đồ cung ứng nhân lực (Hình 1.6) được lập ra trên cơ sở của kế hoạch tiến độ đã sắp xếp. Nếu trong kế hoạch tiến độ không tuân theo nguyên tắc cân đối thì trên biểu đồ cung ứng nhân lực sẽ xuất hiện nhiều chỗ lồi lõm (Hình 1.6a) cho nên cần tiến hành chỉnh sửa nhiều lần kế hoạch tiến độ bằng cách thay đổi thời gian thi công của các đối tượng thi công hoặc điều chỉnh tăng giảm cường độ thi công để đạt đến sự cân bằng tổng hợp (Hình 1.6: Biểu đồ cung ứng nhân lực a) Khi chưa điều chỉnh ; b) Sau khi đã điều chỉnh Khi đánh giá chất lượng của biểu đồ cung ứng nhân lực người ta thường dùng hệ số không cân đối K, đặc trưng bằng tỷ số sau đây: 𝐴𝑚𝑎𝑥 K= 𝐴𝑡𝑏 Trong đó: + A max: Trị số lớn nhất của số lượng công nhân biểu thị trên biểu đồ cung ứng nhân lực.
+ A tb: Trị số trung bình của số lượng công nhân trong suốt quá trình thi công công trình, có thể tính như sau: ∑ 𝑎𝑖 𝑡𝑖 𝐴𝑡𝑏 = 𝑇 Trong đó: + a i : Số lượng công nhân làm việc trong ngày + t i : Thời đoạn thi công cần cung ứng số lượng công nhân trong mỗi ngày là a i (ngày) + T: Thời gian thi công toàn bộ công trình (ngày) Đối với kế hoạch tiến độ sắp xếp hợp lý thì trị số K không vượt quá giới hạn 1,3 – 1,6 (riêng khi dùng phương pháp thi công dây chuyền nên lấy trị số giới hạn cận dưới). Các phương pháp lập kế hoạch tiến độ 1. Tiến độ thi công theo sơ đồ ngang[5][6] Đặc điểm cấu tạo: – Còn gọi là mô hình kế hoạch tiến độ Gantt (được đề xướng từ năm 1917) – Đặc điểm là mô hình sử dụng đồ thị Gantt trong phần đồ thị tiến độ nhiện vụ đó là những đoạn thẳng nằm ngang có độ dài nhất định chỉ thời điểm bắt đầu, thời gian thực hiện, thời điểm kết thúc việc thi công các công việc theo trình tự công nghệ nhất định. Mô hình được ví dụ trong hình 1.7: Cấu trúc mô hình kế hoạch tiến độ ngang Ưu nhược điểm mô hình: – Ưu điểm: Diễn tả kế hoạch xây dựng tương đối rõ ràng mà đơn giản, trực quan.
– Nhược điểm: Phương pháp không thể hiện rõ ràng mối liên hệ phức tạp, sự rằng buộc về công nghệ và tổ chức thi công giữa các công việc mà nó phải thể hiện. Mô hình mang tính chất tĩnh không thích hợp tính chất động của sản xuất, cấu tạo gây cứng nhắc, khó điều chỉnh khi có sửa đổi. Sự phụ thuộc giữa các công việc chỉ thực hiện một lần duy nhất trước khi thực hiện kế hoạch do đó các giải pháp về công nghệ, tổ chức mất đi giá trị thực tiễn. Khó nghiên cứu sâu nhiều phương án, hạn chế về khả năng dự kiến diễn biến của công việc, không áp dụng được các tính 15 toán sơ đồ một cách nhanh chóng khoa học.
Không chỉ ra được công việc chính phụ, dễ bỏ sót công việc khi gặp công trình có quy mô lớn. Không có mối liên kết giữa các phần việc và tiến độ chung. Điều kiện áp dụng: Hiệu quả đối với các công việc đơn giản, số lượng đầu việc không nhiều, mối liên hệ qua lại giữa các công việc ít phức tạp. Tiến độ thi công theo sơ đồ xiên[1][5] Đặc điểm cấu tạo: – Còn gọi là sơ đồ xiên hay sơ đồ chu trình.
– Thay vì biểu diễn công việc bằng các đường thẳng nằm ngang, dùng các đường thẳng xiên để biểu thị quá trình thi công theo cả thời giam và không gian. – Đường biểu thị có hình dạng khác nhau phụ thuộc vào tính chất công việc và sơ đồ tổ chức thi công. – Các đường xiên này không được phép cắt ngang trừ trường hợp đó là những công việc độc lập với nhau về công nghệ thi công. Mô hình sơ đồ được thể hiện trên hình 1.8: Cấu trúc mô hình kế hoạch tiến độ xiên Ưu nhược điểm mô hình: – Ưu điểm: Biểu diễn tiến độ thi công theo hai chiều nên mô hình mang tính trực quan hơn sơ đồ ngang.
– Nhược điểm: Là mô hình biểu diễn tĩnh nên khi với khối lượng các phần việc nhiều, tốc độ thi công không đồng đều thì biểu đồ sẽ rối, khó nhìn, mất tính trực quan. 16 Phạm vi áp dụng: Áp dụng với những công trình có nhiều hạng mục giống nhau, mức độ lặp công việc cao; Các công trình đơn giản với các công tác có thể thi công dưới dạng dây chuyền. Tiến độ thi công theo sơ đồ mạng[5][6] Đặc điểm cấu tạo: – Phương pháp này có thể lập kế hoạch và điều khiển tiến độ có thể được áp dụng trong tất cả các dự án với quy mô và công nghệ thi công khác nhau với tính hiệu quả cao, trực quan, dễ viết cho các chương trình máy tính. – Đây là phương pháp không những thể hiện được các đầu việc, thời gian diễn ra mà còn phản ánh được các mối quan hệ rằng buộc giữa các công việc về công nghệ thi công hay tính logic trong tổ chức thi công.
– Gồm có hai phương pháp cơ bản là phương pháp đường găng (CPM), và phương pháp kỹ thuật ước lượng và kiểm tra dự án (PERT).
