CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN VỀ AN TOÀN LAO ĐỘNG TRONG THI CÔNG XÂY DỰNG CÔNG TRÌNH NHÀ DÂN DỤNG 1. Khái niệm về an toàn lao động trong xây dựng công trình - An toàn lao động(ATLĐ): là tình trạng nơi làm việc đảm bảo cho người lao động được làm việc trong điều kiện an toàn, không gây nguy hiểm đến tính mạng, không bị tác động xấu đến sức khỏe. - ATLĐ là việc ngăn ngừa sự cố tai nạn xảy ra trong quá trình lao động, gây thương tích đối với cơ thể hoặc gây tử vong cho người lao động. - ATLĐ trong thi công xây dựng công trình: là hệ thống các biện pháp về tổ chức và quản lý, điều hành trên công trường nhằm cải thiện điều kiện lao động và ngăn chặn tai nạn lao động trong thi công xây dựng công trình[3].
- Tai nạn lao động: Theo điều 142 Bộ Luật Lao Động, tai nạn lao động là tai nạn gây tổn thương cho bất kỳ bộ phận, chức năng nào của cơ thể hoặc gây tử vong cho người lao động, xảy ra trong quá trình lao động, gắn liền với việc thực hiện công việc, nhiệm vụ lao động[4]. - Bảo hộ lao động: là hệ thống các quy phạm pháp luật, các biện pháp về tổ chức kinh tế-xã hội, khoa học công nghệ để cải tiến điều kiện lao động nhằm bảo vệ sức khỏe, tính mạng con người trong lao động, nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm. - Điều kiện lao động: Trong quá trình lao động để tạo ra sản phẩm vật chất và tinh thần, con người phải làm việc trong những điều kiện nhất định gọi là điều kiện lao động. - Các yếu tố của lao động bao gồm: Máy, thiết bị công cụ; nhà xưởng; năng lượng; nguyên vật liệu; đối tượng lao động; người lao động.
- Các yếu tố liên quan đến lao động bao gồm: + Các yếu tố tự nhiên liên quan đến nơi làm việc; + Các yếu tố kinh tế, xã hội, các mối quan hệ đời sống, hoàn cảnh gia đình người lao động. Học viên: Huỳnh Văn Bình 9 Lớp 20 QLXD-CS2 Trường Đại học Thủy Lợi Luận văn Thạc sĩ 1. Thực trạng về an toàn lao động ở Việt Nam và Thế giới * Trên Thế giới 1.200 người chết vì phục vụ World Cup tại Qatar Trên thế giới từ năm 2012 tới nay, đã có ít nhất 400 lao động Nepal và 500 lao động Ấn Độ tử vong tại Qatar. Trung bình, cứ mỗi tuần lại có 12 công nhân phải ngã xuống để các công trình chuẩn bị cho World Cup được dựng lên.000 công nhân phải nằm xuống trước khi trận bóng đầu tiên trong khuôn khổ World Cup 2022 được diễn ra", Tổng thư ký ITUC Sharan Burrow lên tiếng cảnh báo.
Hiện tại, có khoảng 1,4 triệu công nhân nhập cư đang làm việc tại Qatar. Rất nhiều trong số họ đang tham gia xây dựng các công trình công cộng để phục vụ World Cup. Tuy nhiên, điều kiện và môi trường lao động tại đây đang ở tình trạng báo động và công nhân xây dựng được ví như những "nô lệ thời hiện đại"[5]. Sập SVĐ Brazil trước thềm World Cup 2014 Hình1: Cần cẩu gãy trục làm sập mái và một phần khán đài SVĐ Arena Corinthians.
Học viên: Huỳnh Văn Bình 10 Lớp 20 QLXD-CS2 Trường Đại học Thủy Lợi Luận văn Thạc sĩ SVĐ Arena Corinthians, nơi sẽ diễn ra khai mạc World Cup 2014 vừa bất ngờ đổ sập trong quá trình thi công. Một chiếc cần cẩu khổng lồ bị gãy trục đổ xuống khiến một phần lớn mái vòm và khán đài bị phá hủy nghiêm trọng. Ít nhất 2 công nhân làm việc tại công trường bị cướp đi mạng sống bởi tai nạn đáng tiếc[5]. Sập mái SVĐ Hà Lan, 15 người thương vong Hình 2: Mái che SVĐ De Grolsch Veste bị sập.
Mùa hè 2011 sân vận động SVĐ De Grolsch Veste của FC Twente, thành phố Enschede, Hà Lan cũng gặp một sự cố vô cùng đáng tiếc. Trong quá trình cơi nới chỗ ngồi trên khán đài từ 24.000 ghế ngồi, một cần trục đang hoạt động vô tình va vào mái che khiến toàn bộ phần mái bị đổ. Ít nhất 1 người tử vong, 14 người bị thương và mắc kẹt. Sân vận động đang được nâng cấp cũng bị phá hủy nghiêm trọng[5].
Học viên: Huỳnh Văn Bình 11 Lớp 20 QLXD-CS2 Trường Đại học Thủy Lợi Luận văn Thạc sĩ Sập cầu vòm SVĐ Jawaharlal Nehru, Ấn Độ Hình 3: Chiếc cầu dẫn vào SVĐ bị gãy ngang. Sân vận động Jawaharlal Nehru, Ấn Độ là địa điểm chính tổ chức sự kiện Đại hội thể thao khối Liên hiệp Anh 2010 (Commonwealth Games). Tuy nhiên, Ấn Độ gặp không ít rắc rối khi hàng loạt vụ tai nạn xảy ra tại SVĐ này ngay trước thềm Commonwealth Games diễn ra. 10 ngày trước khi khai mạc Commonwealth Games, SVĐ Jawaharlal Nehru bất ngờ bị sập một phần của vòm trần giả.
Lúc này có rất nhiều công nhân đang thi công công trình nhưng may mắn không ai bị thương. Đáng nói, mới chỉ 1 ngày trước đó, 26 công nhân xây dựng đã bị thương, trong đó 5 người bị thương nặng, khi một chiếc cầu dành cho người đi bộ đang xây bên ngoài sân vận động trên bị sập. Đây là chiếc cầu nối giữa khu vực đỗ xe tới sân vận động. Toàn bộ kết cấu thép vòm cao khoảng 50m của cây cầu bị gãy khiến lớp bê-tông vỡ vụn xuống phần đường nhựa bên dưới.
Nguyên nhân của những sự cố trên được cho là do chất lượng công trình kém và nguyên vật liệu bị cắt xén quá nhiều[5]. Học viên: Huỳnh Văn Bình 12 Lớp 20 QLXD-CS2 Trường Đại học Thủy Lợi Luận văn Thạc sĩ Sập khán đài SVĐ Peru, 117 người nhập viện Hình 4:Sập khán đài SVĐ Peru. Hồi năm 2011, đất nước Peru bàng hoàng trước tin 117 người phải nhập viện vì khán đài Nam của Sân vận động Estadio Monumental ở Lima bất ngờ sụp đổ. Đây là sân vận động lớn nhất Peru và lớn thứ 2 khu vực Nam Mỹ, từng tổ chức nhiều trận đấu vòng loại World Cup.
Sự cố xảy ra ngay trước thềm một trận bóng đá trẻ Copa Crema. Có khoảng 500 người có mặt trên khán đài phía Nam khi vụ sập xảy ra. 117 người bị thương và mắc kẹt nhưng may mắn không có ai bị tử vong. Hơn 80 cảnh sát và nhân viên cứu hộ ngay lập tức được điều động để kịp thời đưa nạn nhân tới bệnh viện.
Đây được xem là thảm kịch lớn nhất đối với bóng đá Peru trong hàng chục năm qua. Nguyên nhân của vụ sập có thể là do khán đài bị quá tải[5]. *Ở Việt Nam Theo báo cáo của 63/63 tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương, năm 2013 trên toàn quốc đã xảy ra 6695 vụ TNLĐ làm 6887 người bị nạn trong đó: Học viên: Huỳnh Văn Bình 13 Lớp 20 QLXD-CS2 Trường Đại học Thủy Lợi Luận văn Thạc sĩ - Số vụ TNLĐ chết người: 562 vụ; - Số vụ TNLĐ có hai người bị nạn trở lên: 113 vụ; - Số người chết: 627 người; - Số người bị thương nặng: 1506 người; - Nạn nhân là lao động nữ: 2308 người[6]. Theo báo cáo của 63/63 tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương, trong năm 2012 trên toàn quốc đã xảy ra 6777 vụ tai nạn lao động (TNLĐ) làm 6967 người bị nạn, trong đó: - Số vụ tai nạn lao động chết người: 552 vụ; - Số người chết: 606 người; - Số vụ TNLĐ có 02 người bị nạn trở lên: 95 vụ; - Số người bị thương nặng: 1470 người; - Nạn nhân là lao động nữ: 1842 người[7].
Điển hình năm 2013: theo nguồn tin từ Văn phòng UBND huyện Tĩnh Gia sáng 17.3, tại công trường thi công cầu Ghép trên QL1A - đoạn giáp ranh giữa huyện Quảng Xương và huyện Tĩnh Gia đã xảy ra vụ tai nạn lao động nghiêm trọng làm một công nhân mất tích. Đến sáng ngày 17.3, xác nạn nhân đã được tìm thấy[8]. Một vụ tai nạn lao động thương tâm đã xảy ra tại công trình xây dựng chung cư Khang Gia (đường Quang Trung, phường 14, quận Gò Vấp.HCM) khiến một nữ công nhân tử vong[9]. Trong lúc đang làm việc tại khu vực máy đổ bê tông, nam công nhân bị dây điện rò rỉ gây giật khiến nạn tử vong ngay sau đó[10].
Học viên: Huỳnh Văn Bình 14 Lớp 20 QLXD-CS2 Trường Đại học Thủy Lợi Luận văn Thạc sĩ Hình 5: Sập công trình xây dựng ở số 382 Nguyễn Tri Phương, phường Hòa Thuận Tây, quận Hải Châu, TP.3 tại công trình xây dựng ở số 382 Nguyễn Tri Phương, phường Hòa Thuận Tây, quận Hải Châu, TP.Đà Nẵng xảy ra vụ tai nạn lao động khiến một công nhân nguy kịch[11]. Vụ sập giàn giáo làm 3 người chết ngày 11/1/2013 ở thị trấn Ninh Giang, Hải Dương; Vụ ngã vào hồ xử lý chất thải ngày 24/4/2013 làm 3 người chết tại xã Long Thới, huyện Nhà Bè, TP HCM; Vụ sạt lở mỏ đá ngày 7/6/2013 làm 3 người chết tại xã Đông Quang, Đông Sơn, Thanh Hóa; Vụ tai nạn ngạt khí làm 6 người chết tại Đồng Tháp ngày 4/9/2013[12]. Gãy cần cẩu, hàng chục tấn sắt rơi xuống trung tâm TP.HCM Sự việc xảy ra vào khoảng 4 giờ sáng nay, ngày 04.1 tại công trình xây dựng "khu đất vàng - The One" gần chợ Bến Thành làm rơi hàng chục tấn sắt, gây đổ hàng rào Bảo tàng Mỹ thuật TP. Học viên: Huỳnh Văn Bình 15 Lớp 20 QLXD-CS2 Trường Đại học Thủy Lợi Luận văn Thạc sĩ Hình 6: Gãy cần cẩu công trình xây dựng "khu đất vàng - The One" gần chợ Bến Thành Như vậy qua các bài báo, các báo cáo về tai nạn lao động đã được công bố, cho thấy tình hình tai nạn lao động ở Việt Nam và trên thế giới là vấn đề hết sức nóng bỏng đòi hỏi cần thiết phải có những biện pháp hữu hiệu từ các ngành, các cơ quan hữu quan nhằm hạn chế tình hình tai nạn lao động hiện nay.
Ở Việt Nam tình hình tai nạn lao động cả nước năm 2013 tăng hơn so với năm 2012 tăng 1,8%, cho nên cần phải thực hiện nghiêm túc công tác an toàn lao động hơn trong trong thời gian tới cụ thể là năm 2014 1. Đặc điểm về công tác an toàn và quản lý an toàn lao động trong thi công xây dựng - Ngành xây dựng có nhiều nghề và công việc nặng nhọc, khối lượng về thi công cơ giới và lao động thủ công lớn. - Công nhân xây dựng phần lớn phải thực hiện công việc ngoài trời, chịu ảnh hưởng xấu của thời tiết. Lao động ban đêm trong nhiều trường hợp thiếu sáng vì điều kiện hiện trường rộng.
- Nhiều công việc phải làm trong môi trường ô nhiễm của các yếu tố độc hại như Học viên: Huỳnh Văn Bình 16 Lớp 20 QLXD-CS2 Trường Đại học Thủy Lợi Luận văn Thạc sĩ bụi, tiếng ồn, rung động lớn, hơi khí độc….
