CHƯƠNG 1 TONG QUAN VE QUAN LY AN TOÀN DAP DA 11. Quản lý an toàn đập trên thé gi 1. Sự quan tâm của các nước đến vin đề am toàn đập Hồ chứa nước là công trình quan trọng để khai thie sử dụng nước và phòng chống tác hại do nguồn nước gây ra. Từ nhiều thé kỹ qua, con người đã biết xiy dựng hd chứa nước tự nhiên, điều tiết dòng chảy phục vụ đa mục tiêu: cấp nước tưới, nước sinh hoạt, hạn chế lũ lụt, tạo môi trường sinh thái.
Do có nỈ trên Thể giới quan tâm xây dựng “Tổng số các ip cao được xây dựng tính từ 1960 đi nói lên tốc độ phát triển của đập đắt mạnh hơn so với Bằng 1. Một số đập đắt cao trên 100m trên thé gid TaẾp | Gượn | TU, EA [Hung 1. TẾ chức an toàn đập trên thé giới Tổ chức an toàn đập thé giới ICOLD được thành lập vào năm 1928 và có Ủy ban Quốc gia đến từ hơn 90 quốc gia với trên 7.000 thành viên nghề nghiệp và Việt Nam cũng là thành viên tham gia ích eye của tổ chúc này. ICOLD cung cắp một diễn din để trao đổi kỹ thuật và kinh nghiệm quản lý an toàn đập.
Mục tiêu của ICOLD là dé giảm. thiểu tác động bất lợi của sự mắt an toàn hỗ đập đổi với xã hội và môi trường. Tổ chức này có nhiệm vụ chính là thúc day và hướng dẫn mang tính chuyên nghiệp trong việc thiế lập th chỉ tiéu chuẩn dé dm bảo an toàn trong xây dựng, giám sát và in hành hi quả các hỗ chứa, giảm các tác động có hại đến môi trường ở tắt cả các giai đoạn của một dự án Hang năm, ICOLD tổ chức hi nghị chuyên đề quốc tế ở các nước khác nhau và định kỳ 3 năm một Lin hội nghị quốc tế lớn được tổ chúc. Uy ban kỹ thuật ICOLD xuất bản thông tin về các chủ đ khác nhau liên quan đến vấn đề kỹ thuật và quả lý an toàn đập được đăng tải trên Website, các đĩa CD, các ấn phẩm, tạp cl 1.
Xu thế quản lý an toàn đập ở cic nước Tir đầu thé kỹ 20 đến nay, cùng với sự phát triển của ngành thủy lợi ti các nước ở Châu Âu, Chiu Mỹ, Châu A, những sự cố công trình đập cũng tăng rõ rệt, gây ra những tổn thất to lớn về người và tài sản, Điễn hình nhất có thể kể đến sự cổ vỡ đập Bản Kiểu (Trung Quốc) vào năm 1975 đã lim cho 175,000 người thiệt mạng và hơn 11 triệu người khác mắt nhà cửa, sự cổ đập hồ Lawn tại Mỹ bi sập vào năm 1982 gây thiệthoi kinh t lên đến 31 triệu USD. Theo thống kê cho thấy, trên th giới rung bình cứ 100 đập thì có 1 dip bi sự cố. ĐiỄu này chứng tỏ cúc công tình hd chứn có đập luôn tiém din những nguy cơ rủi ro. Các chuyên gia đã nghiên cứu được những nguyên nhân gây nên các sự cổ vỡ đập, được thông kê ở bảng dưới đây: Bảng L2.
—_ Cúc nguyên nhân gây sự cổ đập STT "Yếu tố. "Nguyên nhân gây vỡ đập. Bão Wit thường Động đất Yêu tổ tr : 1 nhiên wt ° wre lưu “Trượt mái hạ lưu và mãi thượng XXöi ngoài, xói tần định hoặc xói chân mái thượng lưu “Xối trong (ói dạng ông. xôi tgp xúc hoặc xối ng) Diu tra nghiện cứu điều kiệnthin nhiên nơi xây đựng Không x toảndiện hoặc xử lý không chính xác vee ae “Thiết kế mặt cất không chính xác, mái của đập dit quá đốc ` Dự đoán sai đối với điều kiện lâm việc của công trình trong tương.
hi —— [Lam sai yu clu sa tế kế 3 | Yéusbthi [Sic qung vat liệu khong ding ching Topi, KRG Heong sông Phuong pháp thi công không hợp lý. STT Yếu tế "Nguyên nhân gây vỡ đập. hông đảm bảo chấ lượng theo quy định “Công tá giảm st, Kidm tra chấ lượng không hiệu quả - “hiểu quan tắc, kim tra tạng thái Kim vige của công Win 4 Yêu lô khai và qua ;hông thud ý | Khong tường xuyên ên kid thị ‘hd hư hỏng kịp thị km tr, tụ sửa những ch hư hồng kip Đi Nhữn vid quan lý ao tiếc Không cal xe Yên in smu es 5 | YBSNE Í boat dng chiến tanh xảy ra 1. Tình hình xây dựng va quản lý an toàn ip ỡ Việt Nam 1.
Tình hành xây đựng, nâng cấp công trình 4 SỐ lượng hi chứa nước ở nước ta Tính đến tháng 10/2015, cả nước ta đã xây dụng được 6.886 hồ chứa nước, trong đó có 6.648 hỗ chứa nước thay lợi và 238 hỗ chứa nước thủy điện [11] Biing 1. Bảng thing Kê các hỗ chia nước thủy lợi trên nước ta Hỗ chứa Số lượng TH chữa số đụng ích wén 100 wigu mô. 16 HB chứa sồ dung ich (10-100) tiệu mồ aT HO chia sồ dung tích từ (5-10) wigu ms s TH chữa số dung ich te Œ-5) wigu mã xi TH chữa số dung ich ti (1-3) niệu mã 459 TH chứa số dung ich tir (02-1) wu mã 1752 TH chữa cố dung ich đưới 02 gu mã i8 “Các tỉnh xây dựng nhiều hồ chứa Nghệ An 752 hồ, Thanh Hóa 526 hd, Hòa Bình. 521 hd, Tuyên Quang 478 „ Bắc Giang 467 hi, Dic Lắk 375 hỗ, Hà Tĩnh 345 hd, "Phú Thọ 342 hỗ, Phúc 270 hồ, Lâm Ding 213 hd, Bình Định 159 hồ.
Hign nay, hơn 90% số đập tạo hỗ ở nước ta là đập đắc. Loại đập này có điểm yếu là khi ước trần qua thì dB gây xí u vào thân dẫn đến bị vỡ. Ngoài ra, khí cường suất mưa lớn và kéo đài, thin đập bị bão ha nước làm giảm khá năng chẳng đỡ, dẫn đến trượt mái và hư hông đạp Là một quốc gia trên thé giới có nguồn trữ năng thủy điện dồi đào nên trong những. năm vừa qua các dự án thủy điện phát triển nhanh chóng cùng với đó là việc xây dựng các hỗ chứa có đập lớn.
Mot si chứa nước có đập đất ở nước ta Chiu | Dung ich en công tì Năm xây ne Heung tich htw TTỊ Tén cong erinh cao | toan bp nt dựng Hmax (10% m) ích (0° m)) 1 |B chứa nước núi Cốc 1973-1982. HÀ 115,5 168 TH chúa nước Cảm 2 | Smdmgso) 1966-19 | 415 338 7 THồ chứa nước Xe › ¬ | 19771980. | 41 ua 17 Hỗ chứa nước Kẻ Gỗ 4 906-1986 | 374 435 sas a) 3 | Tiếng He chứa nước Daw 1981-1985 | 28 1580 110 T thiy điện Trị An mm 1984-1991 | 40 265 25 (Đằng Nai) Hồ thiy lợi Phước 7 hòa (Bình Phước). 2006-2010 *s Hồ chứa nước Suỗi > ® | ng nh Nón 19531964 | 29 465 2 THE chữa nước Đông 9 Í Moai nop 1969-1974 969-19 | 240 ir 0 58,nói THỗ chứa nước Đại Lãi 5 10 | Vnh nha) 19591961 | 125 345 207 THồ chứa nước Sông " Rắc (Hà Tinh) 9871996 | 268 | 1345 1098 0 ụ Ninh (Quang Nam) Hồ chữa nước Phi 40 34 7 Hồ chứa nước Nũi ụ 908-1980 | 335 | 1387 m Mặt (Bình Định) 14 | Hồ chứa nước Thuận 1992-1996 28,7 35,36 32,26 Ninh 15 | Hồ chia nước Nim » Bọ ws Cit (Bie Ken) b, Thực trạng an toàn, Hiện nay ở nước ta các hồ chứa có dung tích trên 100 triệu m* hầu hết đã được nâng.
sắp sửa chữa bằng nguồn vin trong nước và vốn từ các dự án VWRAP, WBS, WB7. Nhìn chung các hồ chica có dung tích trên 100 triệu m' đã đảm bảo an toàn rong điều kiện thời tiết không quá bất thường, Phin lớn các hỗcó dung tích (10 + 100) triệu m' đã được Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn (Bộ NN&PTNT), các tinh đầu tư sửa chữa, nai ấp các công trình đầu mỗi, các hỗ này về cơ bản có di khả năng đảm bảo an toàn. Tuy nhiên, hiện nay ở một số công trình vẫn có một số đầu mỗi hư hỏng cần được theo doi sat hoặc sửa chữa ngay, đa phần là ở đập vật liệu địa phương Đối với đậpđất, các hiện tượng hư hỏng gồm, + Thắm qua thân dap và thắm nền, thắm vòng qua hai vai đập; ++ Xối lở mái hạ lưu và hư hỏng lớp gia cố mái thượng lưu; + Mỗi xâm hại thân đập đắt gây sụt lún trong thân đập, mái đập và làm thắm mắt nước: ++ hàn không đủ năng lực xã, thẳm qua mang trần và xố lbs, sân tiêu năng “Theo báo cáo từ các địa phương. những hỗ có dung tích từ (3+ 10) trigu m một số hồ ‘bj hư hỏng công trình đầu mối tương đối nặng.
Hiện tượng hư hỏng như đã nêu ở trên nhưng mức độ tằm trong hơn. Thậm chí có hồ trần bằng dit không được gia cổ, rồ rỉ cửa van ở cổng và tran. Nói chung, ngoài các công trình đã được sửa chữa, nâng cấp, cồn lại đều không đảm bảo khả năng chống lũ theo tiêu chuẩn hiện hành nên. mie độ đảm bảo an toàn trong mba mưa lũ cũng hạn chế Các hồ có dung tích dưới 3 triệu mỀ chiém phần lớn các hỗ chữa ở nước ta (6393 hồ/6648 hồ).
VỀ mức độ an toàn. ngoài một số lượng nhỏ các hỗ đã được sửa chữa. nâng cấp, các hồ còn lại đều ở mức an toàn không cao. Phin lớn các hỏ này đều được đầu tw xây dựng từ nhăng năm 1960 > 1970 nên thiểu ei lệu thiết kế (nhất à tà liệu thủy văn), chit lượng thi công không tốt, công tie duy tu bão dưỡng chưa được quan tâm thích đáng dẫn đến công trình bị xuống cắp nghiêm trọng [II].
Đánh giá chung vỀ mức độ mắt an toần' + Các hồ nhỏ mức độ mắt an toàn cao hơn các hỗ lớn; + Đối với các hỗ vừa và lớn: cơ bản mới chỉ dim bảo trong điều kiện thời tết không quá bit thường. Trong điều kiện biến đổi khí hậu bắt thường như hiện nay một số hồ loại cũng có nguy cơ mắt an toàn: + Đối với những hỗ chứa có vàng hạ du là khu dn cư, khu kinh tế thi mới chỉ dâm bảo an toàn ở mức thấp theo tiêu chuẳn hiện hành.