CHƯƠNG 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ SỰ HÀI LÒNG CỦA KHÁCH HÀNG CÁ NHÂN ĐỐI VỚI CHẤT LƯỢNG SẢN PHẨM DỊCH VỤ TẠI NGÂN HÀNG 1. Sản phẩm dịch vụ của ngân hàng 1. Khái niệm về sản phẩm dịch vụ Theo C.
Mác, sản phẩm là kết quả của quá trình lao động nhằm làm thỏa mãn nhu cầu của con người. Còn theo Kotler (2000), sản phẩm là những gì được tạo ra nhằm thỏa mãn nhu cầu và mong muốn của khách hàng, được chào bán trên thị trường, chúng có thể là hữu hình hoặc vô hình. Như vậy, một sản phẩm có thể là hàng hóa vật chất thuần túy hoặc dịch vụ thuần túy (phi vật chất) nhưng thông thường nhiều sản phẩm nằm trong khoảng giữa sản phẩm hàng hóa-dịch vụ. Cũng trong tác phẩm của mình, Kotler (2000) cũng có đề cập rằng dịch vụ là chuỗi các hành động và kết quả mà một bên có thể cung cấp cho bên kia và chủ yếu là vô hình, không dẫn đến quyền sở hữu.
Sản phẩm của nó có thể hoặc không gắn liền với sản phẩm vật chất. Theo Zeithaml và Bitner (2000), dịch vụ là những công việc, quy trình và sự thực hiện. Nói về dịch vụ, Lưu Văn Nghiêm (2008) cho rằng, dịch vụ là những hành vi, quá trình và cách thức thực hiện một công việc nào đó, nhằm tạo ra giá trị sử dụng, qua đó đáp ứng nhu cầu và làm thỏa mãn khách hàng. Tuy dịch vụ được định nghĩa theo những quan điểm khác nhau nhưng tựu trung lại, dịch vụ là một quá trình diễn ra giữa một bên sản xuất và cung cấp dịch vụ và bên còn lại là khách hàng sử dụng dịch vụ.
Quá trình này không dẫn đến quyền sở hữu do dịch vụ không phải là một dạng sản phẩm vật chất. TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 6 Tóm lại, sản phẩm dịch vụ là một cụm từ chung để nói về kết quả của quá trình lao động nhằm làm thỏa mãn nhu cầu của con người. Sản phẩm dịch vụ được trao đổi giữa một bên là nhà sản xuất và cung ứng sản phẩm dịch vụ, một bên là người tiêu dùng sử dụng sản phẩm dịch vụ. Sản phẩm dịch vụ của ngân hàng Theo WTO, dịch vụ tài chính là bất kỳ dịch vụ nào có tính chất tài chính, được cung cấp bởi một nhà cung cấp dịch vụ tài chính.
Dịch vụ tài chính bao gồm dịch vụ bảo hiểm và dịch vụ có liên quan đến bảo hiểm, mọi dịch vụ ngân hàng và dịch vụ tài chính khác. Ngân hàng là một dạng doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực đặc biệt và cực kỳ nhạy cảm là lĩnh vực tài chính, tiền tệ. Ngân hàng không trực tiếp tạo ra sản phẩm vật chất cụ thể mà bằng chức năng và vai trò của mình, đáp ứng các nhu cầu về vốn, sinh lời, thanh toán, cất trữ tài sản,…cho khách hàng, đã gián tiếp tạo ra sản phẩm dịch vụ cho nền kinh tế nên được xếp vào nhóm ngành dịch vụ. Sản phẩm dịch vụ ngân hàng là tập hợp các đặc điểm, tính năng, công dụng do ngân hàng tạo ra nhằm làm làm hài lòng và đáp ứng nhu cầu của khách hàng trên thị trường tiền tệ.
Theo xu thế phát triển, hội nhập và toàn cầu hóa, các ngân hàng trên thế giới nói chung và Việt Nam nói riêng đã triển khai nhiều dịch vụ tài chính ngày càng đa dạng, hiện đại, tạo điều kiện thuận lợi và đáp ứng nhanh chóng các nhu cầu ngày càng cao của khách hàng. Thuộc tính sản phẩm dịch vụ ngân hàng Do ngân hàng là doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực tài chính nên sản phẩm dịch vụ ngân hàng vừa có thuộc tính dịch vụ lại vừa mang thuộc tính tài chính. Theo Nguyễn Thị Minh Hiền (2003), thuộc tính của sản phẩm dịch vụ ngân hàng bao gồm: Thuộc tính dịch vụ Sản phẩm dịch vụ ngân hàng có bốn thuộc tính dịch vụ cơ bản: TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 7 Tính vô hình (intangibility): đây là đặc điểm cơ bản của dịch vụ, theo đó, dịch vụ ngân hàng không tồn tại dưới dạng vật thể. Điều này gây ra nhiều khó khăn trong quá trình sản xuất, cung ứng và nhận biết dịch vụ cũng như khó khăn trong công tác quản lý và triển khai các hoạt động marketing dịch vụ.
Tính không đồng nhất (variability): sản phẩm dịch vụ không có một thước đo tiêu chuẩn nào bởi trong quá trình cung ứng dịch vụ tới khách hàng, các nhân viên trực tiếp tiếp xúc với khách hàng không thể mang tới cho khách hàng cảm nhận dịch vụ như nhau. Tính không tách rời (inseparability): quá trình sản xuất và cung ứng dịch vụ gắn liền với quá trình sử dụng dịch vụ do người tiêu dùng cũng tham gia trực tiếp vào quá trình này. Do đó, khi khách hàng phát sinh nhu cầu thì quá trình sản xuất và cung ứng dịch vụ mới có thể tiến hành. Tính mau hỏng (perishability): do tính không tách rời nên dịch vụ không thể tồn kho, lưu trữ hay được vận chuyển từ nơi này đến nơi khác Thuộc tính tài chính “Nguyên liệu” kinh doanh chủ yếu của các ngân hàng là tiền mà tiền lại có tính nhạy cảm rất cao.
Chỉ cần một sự khác biệt nhỏ trong giá cả hay lãi suất cũng có thể làm dịch chuyển các khách hàng giữa các ngân hàng với nhau. Bên cạnh đó, nguyên tắc riêng tư, bảo mật và sự nhạy cảm đối với các thông tin liên quan đến tài chính của khách hàng là một nguyên tắc mà các ngân hàng phải tuyệt đối tuân thủ. Tuy nhiên, điều này lại là trở ngại đối với việc hình thành, cung ứng, khai thác và quản lý sản phẩm dịch vụ ngân hàng. Phân loại sản phẩm dịch vụ ngân hàng Khi ta đứng trên những góc độ khác nhau để xem xét, các sản phẩm dịch vụ ngân hàng sẽ có cách phân loại khác nhau.
TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 8 Theo quy mô giao dịch Dịch vụ ngân hàng bao gồm dịch vụ ngân hàng bán buôn và dịch vụ ngân hàng bán lẻ. Dịch vụ ngân hàng bán buôn nhắm đến đối tượng khách hàng là các công ty, tập đoàn lớn và các ngân hàng thương mại (NHTM) khác với quy mô và giá trị giao dịch lớn. Ngược lại, các khách hàng cá nhân riêng lẻ, các doanh nghiệp vừa và nhỏ lại là khách hàng mục tiêu của dịch vụ ngân hàng bán lẻ. Các dịch vụ này được cung ứng thông qua mạng lưới chi nhánh và phòng giao dịch rộng khắp để khách hàng có thể dễ dàng tiếp cận với loại dịch vụ này.
Theo thời hạn cung ứng dịch vụ Dịch vụ ngân hàng bao gồm dịch vụ ngân hàng ngắn hạn (được cung ứng với thời hạn dưới 1 năm) và dịch vụ ngân hàng trung dài hạn (được cung ứng với thời hạn từ 1 năm trở lên). Theo quá trình phát triển của NHTM Dịch vụ ngân hàng bao gồm dịch vụ ngân hàng truyền thống (bao gồm dịch vụ nhận tiền gửi, cho vay, thanh toán) và dịch vụ ngân hàng hiện đại (tư vấn tài chính, quản lý dòng tiền, thẻ thanh toán, ngân hàng điện tử,…) Theo tính chất của nghiệp vụ NHTM Theo cách phân loại này, dịch vụ ngân hàng bao gồm dịch vụ huy động vốn, dịch vụ tín dụng, dịch vụ thanh toán, dịch vụ ủy thác và dịch vụ khác. Chất lượng sản phẩm dịch vụ của ngân hàng Một trong những yếu tố ảnh hưởng đến sự hài lòng của khách hàng là chất lượng dịch vụ. Trong một thời gian dài, nhiều nhà nghiên cứu đã cố gắng định nghĩa và đo lường chất lượng dịch vụ.
TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 9 Lehtinen & Lehtinen (1982) cho rằng chất lượng dịch vụ phải được đánh giá trên hai khía cạnh: thứ nhất là quá trình cung cấp dịch vụ và thứ hai là kết quả của dịch vụ. Theo Parasuraman & ctg (1988), chất lượng dịch vụ được định nghĩa là sự khác biệt giữa những mong đợi của khách hàng về dịch vụ và những cảm nhận của họ khi sử dụng dịch vụ. Tuy có khá nhiều định nghĩa khác nhau nhưng xét một cách tổng thể, theo Lưu Văn Nghiêm (2008), chất lượng dịch vụ bao gồm những đặc điểm sau đây: Tính vượt trội Khách hàng khi sử dụng dịch vụ cho rằng dịch vụ có chất lượng là dịch vụ thể hiện tính vượt trội hơn so với những dịch vụ khác. Tính vượt trội làm cho dịch vụ mang tính cạnh tranh hơn.
Tuy nhiên, sự đánh giá về tính vượt trội của chất lượng dịch vụ chịu ảnh hưởng lớn bởi sự cảm nhận của người tiếp nhận dịch vụ. Tính đặc trưng của sản phẩm Chất lượng dịch vụ chính là tổng thể những mặt cốt lõi nhất, đặc trưng nhất kết tinh trong dịch vụ. Dịch vụ có chất lượng cao sẽ thể hiện tính vượt trội đặc trưng hơn hẳn so với dịch vụ có chất lượng thấp. Chính nhờ đặc trưng này mà khách hàng có thể nhận biết được dịch vụ so với các dịch vụ của đối thủ cạnh tranh.
Tuy nhiên, trên thực tế, rất khó để xác định được đặc điểm cốt lõi của dịch vụ một cách đầy đủ, chính xác mà chỉ mang tính tương đối giúp cho việc nhận biết chất lượng dịch vụ trong trường hợp cụ thể được dễ dàng hơn. Tính cung ứng Chất lượng dịch vụ gắn liền với quá trình thực hiện và chuyển giao dịch vụ đến khách hàng. Do đó, quá trình thực hiện, triển khai dịch vụ, phong cách và thái độ phục TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 10 vụ sẽ có quyết định chất lượng dịch vụ và qua đó tác động đến cảm nhận của khách hàng. Tính thỏa mãn nhu cầu Mục tiêu của quá trình thực hiện và cung cấp dịch vụ cho khách hàng là nhằm đáp ứng nhu cầu của khách hàng.
Vì thế, chất lượng dịch vụ nhất thiết phải làm thỏa mãn nhu cầu của khách hàng và các nhà cung cấp dịch vụ luôn phải xem việc làm khách hàng hài lòng và thỏa mãn làm tiêu chí hoạt động. Tính tạo ra giá trị Có thể nói, dịch vụ nếu không tạo ra giá trị thì được xem là không có chất lượng. Nhà cung cấp dịch vụ tạo ra giá trị và khách hàng là người tiếp nhận, đánh giá các giá trị này, sau đó so sánh chúng với những gì mà họ mong đợi nhận được. Do đó, tính tạo ra giá trị là đặc điểm cơ bản và nền tảng cho việc xây dựng và phát triển chất lượng dịch vụ của doanh nghiệp.
Mối quan hệ giữa hài lòng của khách hàng và chất lượng dịch vụ 1.