ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI KHOA LUẬT LƯU THANH NGUYÊN MỘT SỐ PHƯƠNG HƯỚNG HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VIỆT NAM VỀ THƯƠNG MẠI DỊCH VỤ TRONG TƯƠNG QUAN SO SÁNH VỚI ĐỊNH CHẾ WTO LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC Hà Nội – 2015 ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI KHOA LUẬT LƯU THANH NGUYÊN MỘT SỐ PHƯƠNG HƯỚNG HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VIỆT NAM VỀ THƯƠNG MẠI DỊCH VỤ TRONG TƯƠNG QUAN SO SÁNH VỚI ĐỊNH CHẾ WTO Chuyên ngành : Luật Quốc tế Mã số : 60 38 60 LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC Người hướng dẫn khoa học: TS.BÙI XUÂN NHỰ Hà Nội – 2015 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan Luận văn là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các kết quả nêu trong Luận văn chưa được công bố trong bất kỳ công trình nào khác. Các số liệu, ví dụ và trích dẫn trong Luận văn đảm bảo tính chính xác, tin cậy và trung thực. Tôi đã hoàn thành tất cả các môn học và đã thanh toán tất cả các nghĩa vụ tài chính theo quy định của Khoa Luật Đại học Quốc gia Hà Nội. Vậy tôi viết Lời cam đoan này đề nghị Khoa Luật xem xét để tôi có thể bảo vệ Luận văn. Tôi xin chân thành cảm ơn! NGƯỜI CAM ĐOAN LƯU THANH NGUYÊN MỤC LỤC Trang Lời cam đoan Mục lục Danh mục các ký hiệu, các chữ viết tắt Danh mục các bảng MỞ ĐẦU ………………………………………………………. 1 Chương 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ THƯƠNG MẠI DỊCH VỤ VÀ CÁC NGUYÊN TẮC CƠ BẢN CỦA HIỆP ĐỊNH GATS ………………………………. Khái niệm và phân loại Thương mại dịch vụ theo GATS …. Khái niệm, phân loại Thương mại dịch vụ theo GATS ………. Phương thức cung cấp dịch vụ theo GATS……………………. Khái niệm, phân loại và đặc điểm của Thương mại dịch vụ theo pháp luật Việt Nam ……………………………………. Khái niệm Thương mại dịch vụ theo pháp luật Việt Nam ……. Phân loại Thương mại dịch vụ theo pháp luật Việt Nam ……… 11 1. Đặc điểm của Thương mại dịch vụ ……………………………. Một số nghĩa vụ và nguyên tắc cơ bản về Thương mại dịch vụ theo GATS . Đối xử tối huệ quốc ……………………………………………. Các quy định trong nước ………………………………………. Trợ cấp chính phủ và tự vệ thương mại ………………………. 16 Kết luận Chương 1 ……………………………………………. 16 Chương 2 : HỆ THỐNG PHÁP LUẬT VIỆT NAM ĐIỀU CHỈNH LĨNH VỰC THƯƠNG MẠI DỊCH VỤ …………… 18 2. Các dịch vụ kinh doanh ………………………………………. Hệ thống văn bản pháp luật Việt Nam đối với dịch vụ pháp lý . Hệ thống văn bản pháp luật Việt Nam đối với dịch vụ kế toán, kiểm toán và ghi sổ kế toán ……………………………………. Hệ thống văn bản pháp luật Việt Nam đối với dịch vụ thuế … 21 2. Hệ thống văn bản pháp luật Việt Nam đối với dịch vụ kiến trúc, dịch vụ quy hoạch đô thị ………………………………………. Hệ thống văn bản pháp luật Việt Nam đối với dịch vụ thú y …. Hệ thống văn bản pháp luật Việt Nam đối với dịch vụ quảng cáo ……………………………………………………………… 25 2. Hệ thống văn bản pháp luật Việt Nam đối với dịch vụ liên quan đến khai thác mỏ ………………………………………………. Hệ thống văn bản pháp luật Việt Nam đối với Dịch vụ thông tin ………………………………………………………………. Dịch vụ chuyển phát …………………………………………… 28 2. Dịch vụ viễn thông ……………………………………………. Dịch vụ nghe nhìn ……………………………………………. Hệ thống văn bản pháp luật Việt Nam đối với Dịch vụ xây dựng và các dịch vụ kỹ thuật liên quan ……………………. Hệ thống văn bản pháp luật Việt Nam đối với Dịch vụ phân phối ……………………………………………………………… 32 2. Hệ thống văn bản pháp luật Việt Nam đối với Dịch vụ giáo dục ……………………………………………………………. Hệ thống văn bản pháp luật Việt Nam đối với dịch vụ môi trường ………………………………………………………… 35 2. Hệ thống văn bản pháp luật Việt Nam đối với Dịch vụ tài chính …………………………………………………………. Dịch vụ bảo hiểm ………………………………………………. Dịch vụ ngân hàng ……………………………………………. Dịch vụ chứng khoán …………………………………………. Hệ thống văn bản pháp luật Việt Nam đối với Dịch vụ y tế và xã hội ……………………………………………………………. Hệ thống văn bản pháp luật Việt Nam đối với Dịch vụ du lịch và dịch vụ liên quan ……………………………………… 50 2. Hệ thống văn bản pháp luật Việt Nam đối với Dịch vụ giải trí, văn hóa và thể thao ………………………………………. Hệ thống văn bản pháp luật Việt Nam đối với Dịch vụ vận tải ………………………………………………………………. 52 Kết luận Chương 2 ……………………………………………. 54 : Chương 3: PHƯƠNG HƯỚNG HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VIỆT NAM VỀ THƯƠNG MẠI DỊCH VỤ TRONG TƯƠNG QUAN SO SÁNH VỚI QUY ĐỊNH CỦA HIỆP ĐỊNH GATS …………………………………………………. Hoàn thiện văn bản pháp luật Việt Nam đối với các quy định chung của Hiệp định GATS …………………………….1 Nghĩa vụ MFN trong GATS …………………………………. Các quy định của Hiệp định GATS về minh bạch hoá ………… 60 3. Các nghĩa vụ trong GATS liên quan tới quy định trong nước … 64 3. Quy định về tiếp cận thị trường và đãi ngộ quốc gia …………. Độc quyền và các nhà cung cấp dịch vụ độc quyền …………… 67 3. Hoàn thiện văn bản pháp luật Việt Nam đối với các ngành cụ thể …………………………………………………………. Hoàn thiện văn bản pháp luật Việt Nam đối với các dịch vụ kinh doanh …………………………………………………….1 Dịch vụ pháp lý ………………………………………………… 69 3.2 Dịch vụ kế toán, kiểm toán và ghi sổ kế toán ………………….3 Dịch vụ thuế …………………………………………………….4 Dịch vụ kiến trúc, tư vấn kỹ thuật và quy hoạch đô thị ……….5 Dịch vụ quảng cáo …………………………………………….6 Dịch vụ liên quan đến khai thác mỏ…………………………… 76 3. Hoàn thiện văn bản pháp luật Việt Nam đối với dịch vụ thông tin ……………………………………………………………… 76 3.1 Dịch vụ chuyển phát …………………………………………… 77 3.2 Dịch vụ viễn thông ……………………………………………. Hoàn thiện pháp luật Việt Nam đối với thương mại dịch vụ xây dựng …………………………………………………………….4 Hoàn thiện pháp luật Việt Nam đối với dịch vụ phân phối …… 81 3.5 Hoàn thiện văn bản pháp luật Việt Nam đối với dịch vụ giáo dục ……………………………………………………………… 85 3.6 Hoàn thiện văn bản pháp luật Việt Nam đối với dịch vụ y tế ….7 Hoàn thiện văn bản pháp luật Việt Nam đối với dịch vụ tài chính ……………………………………………………….1 Dịch vụ bảo hiểm ……………………………………………….2 Dịch vụ ngân hàng ……………………………………………. Hoàn thiện văn bản pháp quy của Việt Nam đối với các lĩnh vực thương mại dịch vụ chưa có văn bản pháp luật điều chỉnh ………………………………………………………. Dịch vụ máy tính và dịch vụ liên quan ………………………… 93 3. Dịch vụ nghiên cứu và phát triển ………………………………… 94 3. Dịch vụ tư vấn quản lý …………………………………………… 95 3. Dịch vụ cho thuê không kèm người điều khiển …………………… 97 3. Dịch vụ phân tích và kiểm định kỹ thuật …………………………. Dịch vụ liên quan đến nông nghiệp, săn bắn và lâm nghiệp ………. Dịch vụ liên quan đến tư vấn khoa học kỹ thuật …………………. Dịch vụ sửa chữa, bảo dưỡng máy móc thiết bị; Dịch vụ sửa chữa, bảo dưỡng máy móc thiết bị văn phòng …………………………. Dịch vụ môi trường ………………………………………………. Tranh chấp về Thương mại dịch vụ trong WTO và việc hoàn thiện pháp luật Việt Nam theo xu hướng mới qua đàm 101 phán TPP, FTA – EU ………………………………………… 3. Tranh chấp về Thương mại dịch vụ trong WTO …………… 101 3. Việc hoàn thiện pháp luật Việt Nam theo xu hướng mới qua 102 đàm phán TPP, FTA – EU …………………………………… Kết luận Chương 3 ……………………………………… 104 KẾT LUẬN ………………………………. 106 TÀI LIỆU THAM KHẢO ……………………………………. 108 DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT WTO : Tổ chức Thương mại Thế giới GATS : Hiệp định chung về Thương mại dịch vụ của WTO PLVN : Pháp luật Việt Nam PLQG : Pháp luật quốc gia PLQT : Pháp luật quốc tế TMDV : Thương mại dịch vụ MFN : Đối xử tối huệ quốc NT : Đối xử quốc gia CPC : Phân loại WT/120 của WTO PCPC : Bảng phân loại các sản phẩm cơ bản tạm thời của WTO DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 1.1 Các ngành dịch vụ theo phân loại của Ban Thư ký WTO…………………………………………………………………………………6 Bảng 2.1 Tóm tắt các Luật được ban hành trong lĩnh vực TMDV sau khi Việt Nam gia nhập tổ chức WTO ……………………………………………………………57 MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu: Ngày nay, dịch vụ phát triển vô cùng nhanh chóng, từ một ngành phát triển tự phát, chiếm tỷ trọng nhỏ trong nền kinh tế, nó đã trở thành một ngành kinh tế mũi nhọn của nhiều quốc gia đóng góp lớn vào tăng trưởng kinh tế. Dịch vụ là lĩnh vực tăng trưởng nhanh nhất của nền kinh tế thế giới, chúng chiếm 60% sản xuất trên toàn thế giới, tạo ra 30% việc làm và chiếm gần 20% thương mại. Trong xu thế toàn cầu hoá nền kinh tế thế giới, tự do hoá thương mại dịch vụ là một điều tất yếu. Tuy nhiên để thương mại dịch vụ phát triển có hiệu quả thì cần phải xây dựng cho nó một khuôn khổ hoạt động có tính thống nhất. Để có được một quy tắc đa phương điều chỉnh hoạt động thương mại dịch vụ trên toàn thế giới, các nước thành viên WTO đã tiến hành đàm phán thương lượng, và kết quả là Hiệp định chung về thương mại dịch vụ (GATS) đã ra đời. Đây là một trong ba nền tảng cơ bản của Tổ chức thương mại Thế giới. Nó tạo ra những quy tắc đầu tiên về tự do hoá thương mại dịch vụ trên phạm vi toàn cầu. Trong xu thế tự do hoá thương mại dịch vụ, các ngành dịch vụ Việt Nam có những bước phát triển rất đáng kể, trở thành ngành chiếm tỷ trọng lớn nhất trong GDP. Các doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ Việt Nam đã từng bước nâng cao khả năng cạnh tranh, tăng thị phần, cải thiện vị thế của Việt Nam trên thị trường thế giới. Tuy nhiên, trong điều kiện Việt Nam đẩy mạnh hội nhập kinh tế quốc tế thì sự phát triển của các ngành dịch vụ Việt Nam còn tỏ ra nhiếu yếu kém như: trang thiết bị nghèo nàn, lạc hậu; chất lượng dịch vụ chưa cao; trình độ người lao động còn nhiều hạn chế…dẫn đến năng lực cạnh tranh rất thấp. Trong bối cảnh Việt Nam đã là thành viên của Tổ chức Thương mại Thế giới WTO thì việc tuân thủ tất cả các quy định của WTO trong đó có Hiệp định GATS là điều bắt buộc. Việc nghiên cứu hệ thống văn bản pháp luật Việt Nam điều chỉnh lĩnh vực Thương mại dịch vụ trong tương quan so sánh với các quy định của Hiệp định GATS là một vấn đề có ý nghĩa lý luận và thực tiễn. Nhận thức được tầm quan trọng của vấn đề này, Tôi đã chọn đề tài “Một số phương hướng hoàn thiện pháp luật Việt Nam về Thương mại dịch vụ trong tương quan so sánh với định chế WTO” làm luận văn thạc sĩ luật học của mình nhằm củng cố kiến thức của bản thân cũng như đưa ra những kiến nghị nhằm hoàn thiện các quy định pháp luật Việt Nam về vấn đề này. Mục tiêu nghiên cứu: 2.1 Mục tiêu tổng quát: Trên cơ sở nghiên cứu và phân tích các quy định và nghĩa vụ chung của Hiệp định GATS, bên cạnh đó tác giả tiến hành rà soát hệ thống văn bản pháp luật Việt Nam điều chỉnh lĩnh vực thương mại dịch vụ.
