phần mở đầu, kết luận và tài liệu tham khảo, luận văn đƣợc kết cấu thành 4 chƣơng: Chƣơng 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu, cơ sở lý luận và thực tiễn về KSC NSNN theo mô hình KBNN điện tử; 3 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com Chƣơng 2. Phƣơng pháp nghiên cứu; Chƣơng 3. Thực trạng KSC NSNN theo mô hình KBNN điện tử ở Việt Nam; Chƣơng 4.
Định hƣớng và giải pháp hoàn thiện KSC NSNN theo mô hình KBNN điện tử ở Việt Nam. 4 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com CHƢƠNG 1 TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU, CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ KIỂM SOÁT CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƢỚC THEO MÔ HÌNH KHO BẠC NHÀ NƢỚC ĐIỆN TỬ 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu Đối với nền kinh tế mỗi quốc gia, NSNN có vai trò hết sức quan trọng, là công cụ huy động nguồn tài chính để đảm bảo các nhu cầu chi tiêu của nhà nƣớc, là công cụ điều tiết vĩ mô nền kinh tế, thúc đẩy quá trình phát triển kinh tế-xã hội của đất nƣớc. Quản lý và sử dụng hiệu quả NSNN nói chung, kiểm soát chi NSNN qua KBNN nói riêng có ý nghĩa hết sức to lớn và quan trọng về mặt kinh tế cũng nhƣ xã hội và là đối tƣợng nghiên cứu phổ biến của các công trình khoa học trong và ngoài nƣớc, từ sách chuyên khảo, bài báo, các đề tài nghiên cứu ở các qui mô, cấp độ khác nhau đến các luận án tiến sỹ, luận văn thạc sỹ,… 1.
Chủ thể quản lý - Quản lý ngân sách nhà nƣớc. - Quản lý các cơ quan sử dụng ngân sách nhà nƣớc - Quản lý con ngƣời có quyền điều hành để sử dụng ngân sách nhà nƣớc. - Minh bạch các khoản thu – chi của ngân sách nhà nƣớc. Các công trình nghiên cứu ngoài nước 1.Perkins, Steven Radelet, David L.Lindauer, Steven Bloc, Economics of Development - Kinh tế học phát triển (1983), Tái bản lần 7 (2013) W.W Norton & Company, New York - London.
Nội dung bao gồm 4 phần với 20 chƣơng, bao trùm các vấn đề từ lý thuyết, chiến lƣợc, chính sách đến thực hành; từ những vấn đề chung của nền kinh tế đến những chuyên đề về từng loại nguồn lực và lĩnh vực của quá trình phát triển. Chính sách tài khóa và chính sách tài chính đƣợc đề cập tại chƣơng 11 và 12 phần 3 với các nội dung: Ngân sách nhà nƣớc, những vấn đề tổng quan; Chi tiêu chính phủ; Chính sách thuế và tiết kiệm công; Hiệu quả kinh tế và ngân sách; Chức năng của hệ thống tài chính;…Trong đó Chi 5 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com tiêu chính phủ đƣợc phân tích chi tiết và hệ thống theo từng nhóm chi: Chi thƣờng xuyên; Tiền lƣơng và tiền công; Mua hàng hóa, dịch vụ, Trợ cấp; Doanh nghiệp nhà nƣớc; Chuyển nhƣợng của chính phủ [41].Potter and Jack Diamond (1998), Guidelines for Public Expenditure Management, IMF. Cuốn sách cung cấp một cái nhìn tổng quan về các nguyên tắc và thực tiễn quản lý chi tiêu công theo ba khía cạnh chính: Lập ngân sách; Thực hiện ngân sách và Lập kế hoạch tiền mặt. Với mỗi khía cạnh quản lý chi tiêu công, có hƣớng dẫn riêng rẽ các thông lệ khác nhau theo bốn nhóm quốc gia: hệ thống các nƣớc Pháp ngữ, hệ thống Cộng đồng chung, Mỹ Latin và các nƣớc thuộc nền kinh tế chuyển đổi.
Trong phần thực hiện ngân sách, các tác giả hƣớng dẫn rất cụ thể những vấn đề cần giải quyết nhƣ: Các bƣớc khác nhau trong quy trình thực hiện ngân sách; Ai chịu trách nhiệm phân bổ ngân sách; Ngân sách phân bổ có thể đƣợc sửa đổi nhƣ thế nào; Những vấn đề gặp phải trong thực hiện thủ tục ngân sách [42]. Colin Thain and Maurice Wright, The Planing and Control Public Expenditure, 1976-1993, Oxford: Clarendon Press; New York: Oxford University Press, 2006. Cuốn sách tập trung nghiên cứu hai khía cạnh; thể chế và quá trình chi tiêu công, với quan niệm kho bạc là trọng tâm của chính phủ, quyết định mức chi tiêu và chi tiêu cho cái gì. Với sự hợp tác của các cơ quan thuộc kho bạc nhà nƣớc và chính phủ Anh, nghiên cứu cho thấy các quyết định quan trọng của việc lập kế hoạch, phân bổ và kiểm soát chi tiêu công đƣợc thực hiện nhƣ thế nào.
Qua tiếp cận với bộ phận kiểm soát chi của KBNN và các quan chức tài chính cao cấp của các Bộ ngành liên quan, cuốn sách mô tả khá rõ vai trò, mối quan hệ và các hành động tƣơng tác của các bên đóng vai trò then chốt trong Chi tiêu Chính phủ khi họ đối đầu với nhau tại “nghi lễ” Khảo sát Chi tiêu hàng năm. Nó giải thích cách thức, các quy tắc của “trò chơi chi tiêu” trong những năm 1980 trong nỗ lực tìm kiếm không ngừng cắt giảm, tiết kiệm chi tiêu, hiệu quả hơn trong việc thiết kế và phân phối các dịch vụ công và tạo ra nền văn hóa hành chính có tổ chức hơn. Cuốn sách thảo luận về cách thức và lý do tại sao KBNN hiếm khi có khả năng áp đặt thẩm 6 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com quyền theo hiến pháp của mình để ngăn chặn trào lƣu tăng chi tiêu công trong những năm khó khăn dƣới thời thủ tƣớng Thatcher và thủ tƣớng Major. Cuốn sách cũng cho thấy Kho bạc đã bị khóa vào một hệ thống các mối quan hệ quyền lực bị ràng buộc lẫn nhau với các bộ của Chính phủ và bắt buộc phải thƣơng lƣợng một thẩm quyền tùy ý để kiểm soát chi tiêu của họ.
Các tác giả đã dành một chƣơng (Chƣơng 14) để bàn về “Kiểm soát chi tiêu công”. Chƣơng này xem xét KBNN thực hiện kiểm soát chi tiết về chi tiêu công và những thay đổi khác của hệ thống nhƣ thế nào; Những khó khăn nảy sinh từ Đạo luật của KBNN về thực hiện kiểm soát chặt chẽ chi tiêu vì có những giới hạn về hiến pháp và thực tiễn áp đặt lên trách nhiệm của Kho bạc; Những vấn đề nảy sinh từ tình trạng căng thẳng trong việc cân bằng giữa kiểm soát tập trung tổng nguồn lực với quyền hạn tùy ý cho các nhà quản lý trong việc lập và phân bổ ngân sách trong các hệ thống tài chính phân cấp của các bộ ngành. Các yếu tố hệ thống cũng đƣợc xem xét khi có thêm nguồn lực do có các quy tắc của trò chơi khi đấu thầu, đàm phán, giám sát và kiểm soát việc sử dụng ngân sách [45]. Ian Storkye, Government Cash and Treasury Management Reform, ADB, The Governance Brief, Issue 7-2003.
Theo tác giả bài viết, chính phủ các nƣớc đang phát triển cần cải cách khu vực công để khắc phục sự kém hiệu quả của quản lý ngân hàng và quản lý tiền mặt và thông qua các thông lệ quốc tế tốt nhất. Quản lý tiền mặt và quản lý kho bạc chính phủ ở hầu hết các nƣớc đang phát triển sử dụng quy trình thủ công với thanh toán bằng séc và thanh toán bằng tiền mặt, với nhiều tài khoản ngân hàng, số dƣ tiền mặt lớn trong khi số dƣ này kiếm đƣợc ít hoặc hầu nhƣ không có lãi suất. Điều này dẫn đến sự lãng phí hàng năm nhiều chục đến nhiều trăm triệu USD. Quản lý tiền mặt nghĩa là đảm bảo sao cho có đúng lƣợng tiền tại đúng địa điểm và đúng lúc để đáp ứng các nghĩa vụ của chính phủ một cách hiệu quả nhất.
Cải cách quản lý tiền mặt và quản lý kho bạc ở một số nƣớc, đặc biệt là các nƣớc OECD đã tiết kiệm đáng kể chi phí cho chính phủ các nƣớc này. Nghiên cứu thực tiễn cải cách của các nƣớc nhƣ Úc, Niu Di Lân, Anh và Mỹ bài viết nhận định, khả năng áp dụng ở các nƣớc đang phát triển không phải dễ dàng do (i) hạn 7 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com chế về nguồn nhân lực; (ii) sự không sẵn lòng cải cách; (iii) tình trạng công nghệ không phát triển đủ để đáp ứng yêu cầu; (iv) các phƣơng tiện internet và truyền thông băng thông rộng có thể không có sẵn do những hạn chế về ngân sách. Tuy nhiên, tác giả khẳng định cải cách là cần thiết đối với các nƣớc đang phát triển và đƣa ra sáu khuyến nghị cho các nƣớc này, trong đó khuyến nghị thứ năm nhấn mạnh sử dụng các quy trình công nghệ mới nhất để chuyển từ quy trình thủ công sang quy trình điện tử đến mức độ đầy đủ nhất có thể và điều đó sẽ mang lại lợi ích rất lớn cho các nƣớc này [44]. Sailendra Pattanayak, Expenditure Control: Key Features, Stages, and Actors.
IMF, Fiscal Affairs Department, Technical Notes and Manuals No. Nghiên cứu này khẳng định kiểm soát chi tiêu hiệu quả là điều kiện tiên quyết của quản lý tài chính công tốt. Các quy định về ngân sách, kế hoạch ngân sách trung hạn và ngân sách hàng năm là không có ý nghĩa nếu không thể kiểm soát chi tiêu trong quá trình thực hiện. Việc thiếu kiểm soát chi tiêu của chính phủ vẫn đang là vấn đề ở nhiều quốc gia.
Hơn hai phần ba các nƣớc có thu nhập thấp và trung bình có hệ thống kiểm soát chi tiêu yếu đồng thời cũng là những nƣớc có mức nợ rất cao và sự thiếu tín nhiệm ngân sách. Kiểm soát yếu kém không chỉ đe dọa sự ổn định về kinh tế vĩ mô và kỷ luật tài chính, mà còn có thể đặt ra vấn đề về tính toàn vẹn của hệ thống quản lý tài chính công và làm giảm lòng tin vào việc quản lý các nguồn lực công của chính phủ. Cuốn sách đề cập đến các nội dung chủ yếu sau: (i) Giải thích bẩy giai đoạn chính của chi tiêu chính phủ; (ii) Mô tả các loại kiểm soát đƣợc áp dụng ở từng giai đoạn của chuỗi chi tiêu, các mục tiêu và các đặc điểm chính; (iii) Xem xét ảnh hƣởng của các truyền thống hành chính khác nhau đối với các loại hình kiểm soát, bao gồm quyền hạn và trách nhiệm của các bên liên quan; (iv) Xác định các điểm yếu điển hình và các vấn đề liên quan đến các mô hình chi tiêu khác nhau; (v) Các hành động cụ thể mà các chính phủ có thể thực hiện để giải quyết những thách thức này. Cuốn sách cũng đƣa ra những hƣớng dẫn hỗ trợ kỹ thuật cho việc hiện đại hóa hệ thống kho bạc, bao gồm thiết kế và thực hiện hệ thống thông tin quản lý tài chính dựa trên CNTT [40].
8 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Salvatore Schiavo-Compo, Daniel Tommasi, Managing Goverment Expenditure, Asian Development Bank 1999. Đây là một cuốn sách hƣớng dẫn có tính toàn diện vừa đƣa ra một khung khổ lý thuyết đầy đủ vừa chú trọng khá chi tiết đến hoạt động điều hành.