CHƯƠNG 1 TRUYỆN THIẾU NHI CỦA MA VĂN KHÁNG TRONG DONG CHAY VAN XUOI THIEU NHI VIET NAM DUONG ĐẠI. SY CHUYEN BIEN CUA VAN XUOI THIEU NE VIET NAM DUONG DAL 1.1 Những nhân tố ảnh hưởng đến sự chuyển biến của văn xuôi thiểu nhỉ sau 1986 `Văn học thiểu nhỉ có vai trồ quan trọng trong việc ¡nh thành nhân cách và làm giảu tâm hồn mỗi con người ngay từ thư ấu thơ. Đó là hành trang cho các em trên suốt chăng đường đời. Chính vì vậy, trong dòng chảy văn học Việt Nam, ming văn họ thiểu nhỉ luôn thủ hút được sự quan tâm của đông đảo giới nghệ ĩ,các nhà "nghiên cứu ph bình văn học và độc giá.
Đặc biệt, sau Đại hội Đăng toàn quốc lần thứ VI (1986), công với sự hay đổi của đất nước trên mọi mã trị, văn hóa, kính tế, xã hội nền văn học thiểu nhỉ nước nhà cũng đánh dấu bước ngoặt lớn. Lằn đầu tiên, vấn để tự do, đân chủ trong sáng tạo nghệ thuật đã được Đăng chủ trọng, xem đó như là "điều kiện sống còn để tạo nên giá trị đích thực trong văn hóa, văn nghệ, để phát triển ti ning” [33]. Chinh thấi độ "nhìn thẳng vào sự thật, đánh giá ding sự thật nồi rõ sự ã tao ra một lực đẩy thực sự đối với văn bọ thu nhị, “mở ra một chân trời mới thoáng rông cho quyŠn tự do sắng tạo của người nghệ sĩ. “Có thể nói, sau hơn ba mươi năm phát tiễn trong hoàn cảnh bắt bình thường của chiến tranh, hầu hết chủ thé sáng ao bí bố buộc trong khuôn mẫu sing tác chúng là động viên, ca ngợi cuộc kháng chiến trường kỹ của dân tộc, Bắt đầu những năm 80 của thé ki XX, trong xu thé chung của văn học nước nhà, những tác phẩm văn học thiểu nhỉ đã có chuyển đăng kể, ö phương diện tiếp cận cuộc sống mới sồi độngừ nhiều hướng, quan tâm một cách toàn diện đến mọi mặt đời ng trẻ em, Đứng như lồi nhân xét của Văn Hằng - nguyên Tổng biên tập Nhà xuất bản Kim "Đồng: "Thời đổi mới là thời kinh tế thị trường, công nghiệp hóa, đồ thị hóa.
Cái "hay, cái đỡ, ái tố, cái ấu cứ đan cải nhau đến bộn bŠ. Hiện thực đó là miếng mẫu mỡ dé tạo nên những tác phẩm đầy kịch tính, những bức tranh đầy màu sắc” IÖ3, tr23]. Nhiều tác phẩm văn học thiểu nhĩ trong giải đoạn này đã mạnh dạng "bước ra khỏi hệ quy chiếu trong cách xây dựng hình tượng nhân vật bé ngoan dưới ảnh hướng của tình thần tập thể, thay vào đồ là những sing tác mang đậm hoi thờ của đồi sống, chứa đựng những nỗi niềm trăn trở về con người, khắc họa bao nỗi bắt hạnh, khổ đau của tr em: Bên cạnh sự "cối tỏi” trên lĩnh vực tư tưởng, cơ chế quân lý, xuắt bản các sản phẩm văn học thiếu nhỉ cũng có nhiễu bước chuyển biến tích cực, Ngoài nhà xuất bản Kim Đồng, nhiễu nhà xuất bản khác như Nhà xuất bản Trẻ, Nhà xuất bản "Văn học, các nhà xuất bản địa phương, kê cả những nhả sách tư nhân cũng đã vả. đang đỡ đâu cho sự ra đời của nhiều tác phẩm thiểu nhi có giá trị.
Cùng với việc. xuất bản đa đạng các sản phẩm văn học thiếu nhĩ như truyện tranh cổ ích, truyện tranh lịch sử, tác phẩm thiểu nhỉ của những cây bút trẻ trong nước, các nhà xuất bản cũng đã mạnh tay đầu tr mua và phát hành các tác phẩm thiếu nhỉ nước ngoài “Chính điều này đã gốp phin thay đổi căn bản điện mạo thị tưởng sách thiểu nhỉ thời kỳ này. Không chỉ bố hẹp ở thị trường sách, từ sau năm 1986 dén nay, ming văn học thiểu nhỉ cảng được khẳng định mạnh mẽ khi có một "sẵn chơi” để thé hiện. Đó chính là hàng loạt các tờ báo hướng đến đối tượng là trẻ em ở mọi lứa tuổi, như: /foa sư (dành cho lứa tuổi ấu thơ), Như đẳng (đành cho lúa tuổi Nhỉ đồng), Thu niền tiền phong, Khăn quảng đồ (đành cho thiêu niễn), Hoa học tỏ, Mực im (dành cho tudi mới lớn).
Thông qua các sin phẩm báo chí, người đọc không chỉ đồn nhận những tác phim sổ gi tị vi cho thị nhĩ từ các cây bút tên tuổi, mã sn có cơ hội iếp cân với nhiều sáng tác của chính các em. Có th nổi, việc tạo ra “một không gian văn học riêng dành cho thiểu nhỉ như thể là điều rắt hữu ích và cần thiếc bối đó không chỉ là môi trường lành mạnh định hướng sự phát tiển phủ hợp, với từng độ tuổi thiểu nhỉ, mà còn là nhịp cầu nỗi, là sợi dây gắn kết để người lớn số thể hiểu hơn về thể giới trẻ thơ. Đây là những tiền để cần thiết góp phần vực dây cnn văn học thiểu nhỉ vốn còn non trẻ ở nước la aly nay, khi ý thức của xã hội về vai trổ của hiểu nhỉ ngày một năng cao, thì việc giáo đục thể hệ mằm non tương li của đắt nước ngây căng được chú trong “Trẻ em không chỉ được dạy dỗ trong khuôn viên của gia đình và nhà trường, qua sự. chỉ bảo của ba me, thay cô mà còn học tập kỹ năng sống cũng như trau dồi phim chit đạo đức từ những trang viết đình cho thi nhỉ.
Trước yêu cầu mới của cuộc sống, vẫn đỀ sáng tác cho thiểu nhỉ do đó ngày cảng được quan tâm và dành được sr ch ý của những nhà văn có tâm và có tằm. Có th nồi, những năm đầu đổi mới đã đánh dấu sự nở rô các cuộc vận động sing tie vin học đành cho thiểu nhỉ của tn vin hoc nue nha nu Cuộc tải vết cho Nhi đồng năm (1986 ~ 1987); Cuộc thị cho thiéu nhi (năm 1990 ~1991) đo Ủy ban Thi niên nhỉ ing Vigt Nam, Hội Nhà văn Việt Nam, Trung ương Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh phôi hợp. tổ chức; Cuốc vộn động viết cho tiểu nhí do Nhà xuất bản Kim Đồng tổ chức (điễn xa các năm 1993- 1995, 1996 -1997, 2001-2003). Ngoài ra, rất nhiều "tai sing tác" đành cho thiểu nhỉ ở khắp các địa phương tong cả nước đã tạo nên một mỗi trường tich eve ươm mằm nhiề tác phẩm chất lượng và nhiều cây bắt tâm huyết với thể hệ trẻ, Bên cạnh các cuộc thí sáng tác, hằng năm, các hôi nghị, hội hảo về văn học thiểu nhỉ được tổ chức, cùng với đó, nhiều giải thưởng có giá t lần lượt được trao cho những tác phẩm xuất sắc.
Đặc biệt, từ sau 2001, Hội Nhà văn Việt Nam lưa văn học thiếu nhí vào xét chung giải thưởng với văn học người lớn Điều đó chứng tỏ, văn học thiếu nhỉ đã được coi là một bộ phận quan trọng vả Không thể thiểu tong dòng văn học Việt Nam Bản về những nhân tổinh hướng đến sự thay da đổi thị của văn xuôi tiến nhỉ đương đại không thể không kế đến những tác động của iễn trình giao lưu với văn học thiểu nhỉ thế giới. Sau my thập kỹ bị “tưới chặt" trong những khuôn khổ 20 sing tie ming tinh gido dit, triét I thì giờ đây văn học thiểu nh Việt Nam có cơ hội tiếp cân và bất nhịp với bê thống quan điểm sáng tao nghệ thuật đầy tiễn bộ của ‘vin hoe thiểu nhỉ thế giới từ cách lưa chọn, xử lý đ tải đến bút pháp, phong cách, Những tác phẩm văn học thiếu nhỉ từ các nước được du nhập vào nước ta không chỉ điền được nềm n yêu cũa đông đảo bạn đọc nhỏ tuổi mã đó còn là ko kh nghiệm quý bu đối với các nhà xãn chuyên ing tác cho rẻ thơ. Nhiễu tíc phẩm văn học tiểu nhỉ ung nước đã có ết tương đồng với sắn tác văn họ tiến nhỉ thể giới về văn phong, tỉnh cảm cũng như mỗsip cất truyền như: Ché Bi, hae lạc, Côi củt giữa cảnh đời của Ma Văn Kháng và Những ngày lưu lạc của Nguyễn Minh Châu là những câu chuyện giảu tỉnh cam voi métip lưu lạc - đoàn viên kiểu như tong tiêu thuyết Kidng gia dinh cia Hector Malot; Kính vụn loa của Nguyễn Nhật Ánh rắt gẳn với cách viết te ky eta Stefan Wolf tong Tit quái TKKG. Bn cạnh những mặt tích cực, sự du nhập của làn sóng văn học thiếu nhỉ ừ bên ngoài cũng đạtra nhiều thách thức mới đối với nễn văn học thiểu nhỉ tong nước.
Sự bình, trưởng va sic hip din của các săng tác thiếu nhỉ nước ngoài được địch sang tiếng Việt là một yếu tổ quan trong đẩy nền văn học thiểu nhỉ Việt Nam đương đại vào ‘tinh trang "yếu thế" ngay trên chính sân nhà. Sự xuất hiện của các tác phẩm văn xui thiểu nhỉ ăn khách nhất th giới như Harry Potter va nhitu bộ truyện tranh nước ngoài khác như Đớrâmon, Thám ử lùng danh Conan. những năm gin diy đã đáp ứng được nhu cầu khám phá thể giới cũng như kích thích tư duy của trẻ em. Do đó, hoàn toàn dễ hiểu khi tìm đến với tị trường sách dành cho thiểu nhỉ, các em cũng dẫn mang tâm lý "sính ngoại”.
Điễu này đặt ra yêu cầu mới đối với lực lượng sáng ác văn học thiểu nh trong nước: vừa phải tiếp thủ văn học su ahi tạ giữ thương hiệu của chính mình. Đây không chỉ là một thử thách mã còn là trách nhiệm đồi hỏi sự nỗ lực đầy tính nhân văn của người viết cho trẻ em hôm nay. Tả một bộ phận của kiến trúc thượng tằng, văn học nghệ thuật cũng như các hình thi ý thức xã hội khác đễu lệ thuộc vào nền tảng là cơ sở kinh. Sự thay đổi n kính tế đắt nước ừ bao cắp sang cơ chế thị tường vào giữa thập niễn âm mươi 2 của th kỹ trước đã tác động sâu sắc đến văn học, đặc b là văn học thiếu nhỉ.
ảo tp lợi nhuận kinh tế đã ảnh hướng rắt lớn đến mọi linh vực văn học, mà trong, đồ địa hạt văn học thiểu nhỉ lị tử thành tâm điểm của vòng xoáy. Có thể nói, sự uất hiện nhiều hình thức thụ hướng văn hóa như tryển hình, inlernetlan trân khắp mọi nơi đã làm thay đổi căn bản niềm đam mê của trẻ em. Giờ đây, các em có thé "ngồi hàng giờ đồng bồ trade tivi dé xem các bộ phim hoạt hình, hay tiêu tổn nhiều thời gian cho game online, nhưng rất ngại đọc một tác phẩm văn học dành cho tổi "mình. Hình thức hướng thụ văn hóa đọc, đặc biệt là đọc những tác phẩm văn học trở nên võ cùng lạ lẫm đối với phẳn lớn trẻ em hiện nay.
Bên cạnh đồ, sự cạnh tranh giành thị phần khốc liệt của các loại truyện tranh nước ngoài đã khiển thị trường sách văn học dành cho thiểu nhỉ dẫn thu hợp.