Luận văn: Quan niệm nghệ thuật về con người của Nguyễn Khắc Trường sau 1975

Luận văn thạc sĩ phân tích quan niệm nghệ thuật về con người trong văn xuôi Nguyễn Khắc Trường sau 1975, khám phá giá trị nhân văn sâu sắc.

• Trường học: Trường Đại Học Khoa Học Xã Hội Và Nhân Văn
• Chuyên ngành: Khoa Học Xã Hội
• Đề tài: Luận Văn Thạc Sĩ Khoa Học Xã Hội Và Nhân Văn Quan Niệm Nghệ Thuật Về Con Người Trong Văn Xuôi Sau 1975 Của Nguyễn Khắc Trường
• Loại tài liệu: Luận Văn
• Địa điểm: Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• MỞ ĐẦU
• Lý do chọn đề tài
• Lịch sử vấn đề nghiên cứu
• Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• Phương pháp nghiên cứu
• Ý nghĩa khoa học của đề tài
• Bố cục của luận văn
• 1. CHƯƠNG 1: VĂN NGHIỆP VÀ DẤU ẤN CỦA NGUYỄN KHẮC TRƯỜNG TRONG VĂN XUÔI VIỆT NAM SAU 1975
• 1.1. GIỚI THIỆU VỀ NHÀ VĂN VÀ VĂN NGHIỆP
• 1.1.1. Nguyễn Khắc Trường – nhà văn quân đội
• 1.1.2. Vài nét về văn nghiệp của Nguyễn Khắc Trường
• 1.2. TÁC PHẨM CỦA NGUYỄN KHẮC TRƯỜNG TRONG TIẾN TRÌNH VĂN XUÔI VIỆT NAM SAU 1975
• 1.2.1. Những bước chuyển của văn xuôi Việt Nam sau 1975
• 1.2.2. Dấu ấn văn xuôi Nguyễn Khắc Trường qua các đề tài
• 2. CHƯƠNG 2: CÁI NHÌN VỀ CON NGƯỜI TRONG VĂN XUÔI NGUYỄN KHẮC TRƯỜNG
• 2.1. CẢM QUAN CỦA NHÀ VĂN VỀ XÃ HỘI VÀ CON NGƯỜI TRONG THỜI HẬU CHIẾN
• 2.1.1. Từ con người lạc quan đến con người suy tư, phản tỉnh
• 2.1.2. Sự xung đột về tư tưởng dòng họ
• 2.2. CON NGƯỜI TRONG CÁI NHÌN TRÂN TRỌNG, ĐỒNG CẢM
• 2.2.1. Con người anh hùng trong cuộc sống đời thường
• 2.2.2. Con người thủy chung trong tình cảm, tình yêu
• 2.2.3. Con người số phận, bi kịch
• 2.3. CON NGƯỜI TRONG CÁI NHÌN CẢNH BÁO, PHÊ PHÁN
• 2.3.1. Con người mưu mô, thủ đoạn
• 2.3.2. Con người bản năng tính dục
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG THỨC THỂ HIỆN QUAN NIỆM NGHỆ THUẬT VỀ CON NGƯỜI TRONG VĂN XUÔI NGUYỄN KHẮC TRƯỜNG
• 3.1. KHÔNG GIAN – THỜI GIAN NGHỆ THUẬT
• 3.1.1. Không gian nghệ thuật
• 3.1.2. Thời gian nghệ thuật
• 3.2. Ngôn ngữ trần thuật
• 3.3. Ngôn ngữ nhân vật
• 3.4. Giọng ngợi ca chân thành
• 3.5. Giọng cảm thương chia sẻ
• KẾT LUẬN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• QUYẾT ĐỊNH GIAO ĐỀ TÀI LUẬN VĂN (BẢN SAO)

Tóm tắt

I. Phân tích quan niệm nghệ thuật về con người của N

Luận văn thạc sĩ khoa học xã hội và nhân văn về quan niệm nghệ thuật về con người trong văn xuôi sau 1975 của Nguyễn Khắc Trường cung cấp một cái nhìn hệ thống và sâu sắc. Các tác phẩm của ông, đặc biệt là tiểu thuyết Mảnh đất lắm người nhiều ma, là minh chứng cho sự chuyển mình mạnh mẽ của văn học Việt Nam thời kỳ đổi mới. Thay vì xây dựng hình tượng con người theo khuôn mẫu định sẵn, Nguyễn Khắc Trường tập trung khám phá con người cá nhân với những số phận cụ thể, phức tạp. Ông đi sâu vào thế giới nội tâm, nắm bắt những trạng thái tinh thần và những mâu thuẫn trong một xã hội hậu chiến đầy biến động. Cách tiếp cận này không chỉ phản ánh hiện thực mà còn đặt ra những câu hỏi sâu sắc về bản chất con người, về sự va chạm giữa giá trị truyền thống và những thách thức của thời đại mới. Phân tích quan niệm nghệ thuật về con người của ông là chìa khóa để hiểu rõ những đóng góp quan trọng của ông cho nền văn học đương đại.

1.1. Bối cảnh văn xuôi Việt Nam sau 1975 và dấu ấn Nguyễn Khắc Trường

Văn xuôi Việt Nam sau 1975 chứng kiến một bước chuyển lớn. Khuynh hướng sử thi dần nhường chỗ cho khuynh hướng thế sự. Văn học không chỉ tập trung vào các vấn đề lớn của cộng đồng mà bắt đầu hướng vào đời sống thường nhật với những mối quan hệ đa đoan. Trong bối cảnh đó, Nguyễn Khắc Trường nổi lên như một cây bút sắc sảo về đề tài nông thôn. Ông không né tránh hiện thực gai góc, phức tạp của làng quê thời hậu chiến. Dấu ấn của ông thể hiện qua việc mạnh dạn xoáy sâu vào những vấn đề nhức nhối như sự suy thoái đạo đức, sự tranh giành quyền lực núp bóng quan hệ dòng họ. Ông được đánh giá cao khi tạo dựng được bức tranh nông thôn Việt Nam thời đổi mới một cách chân thực, không tô hồng. Tác phẩm của ông góp phần tạo nên diện mạo đa dạng và độc đáo của văn học Việt Nam thời kỳ này, đứng bên cạnh những tên tuổi lớn như Lê Lựu, Dương Hướng.

1.2. Sự dịch chuyển trong tư duy nghệ thuật về con người của nhà văn

Tư duy nghệ thuật của Nguyễn Khắc Trường có sự vận động rõ rệt. Giai đoạn đầu sau 1975, trong các tập truyện như Thác rừng hay Miền đất mặt trời, ông vẫn tập trung ngợi ca phẩm chất tốt đẹp của người lính, con người lạc quan trong công cuộc xây dựng đất nước. Tuy nhiên, từ sau 1986, đặc biệt với Mảnh đất lắm người nhiều ma, quan niệm của ông trở nên đa chiều và phức tạp hơn. Ông chuyển từ việc miêu tả con người lý tưởng sang con người đời thường, con người suy tư và phản tỉnh. Nhân vật của ông không còn đơn tuyến mà chứa đựng những mâu thuẫn nội tâm sâu sắc. Họ phải đối mặt với những lựa chọn nghiệt ngã giữa cái thiện và cái ác, giữa lương tâm và dục vọng. Sự dịch chuyển này cho thấy một cái nhìn sâu sắc hơn về con người, không chỉ là sản phẩm của hoàn cảnh mà còn là một thực thể phức tạp với những góc khuất trong tâm hồn.

II. Cách N

Nguyễn Khắc Trường thường đặt nhân vật của mình vào trung tâm của những xung đột xã hội gay gắt để làm bộc lộ bản chất và số phận của họ. Quan niệm nghệ thuật về con người của ông được thể hiện rõ nhất qua cách ông miêu tả sự va đập giữa các hệ tư tưởng, giữa các thế lực trong bối cảnh làng quê Việt Nam đang trong giai đoạn chuyển đổi. Xã hội thời hậu chiến không bình yên mà chứa đầy những mâu thuẫn ngấm ngầm, từ sự thay đổi trong nhận thức cá nhân đến cuộc tranh giành quyền lực quyết liệt giữa các dòng họ. Những xung đột này trở thành tấm gương phản chiếu sự phức tạp của nhân tính, nơi cái cao cả và cái thấp hèn, lòng vị tha và sự ích kỷ cùng tồn tại. Qua đó, nhà văn đưa ra lời cảnh báo sâu sắc về sự băng hoại của các giá trị đạo đức truyền thống trước vòng xoáy của cơ chế mới và những tàn dư của lề thói cũ.

2.1. Sự chuyển biến từ con người lạc quan đến con người suy tư phản tỉnh

Trong các tác phẩm đầu tay, nhân vật của Nguyễn Khắc Trường thường là con người lạc quan, tin tưởng vào lý tưởng và tương lai. Họ là những người lính, kỹ sư hăng hái tham gia xây dựng kinh tế sau chiến tranh. Tuy nhiên, khi đối mặt với hiện thực phức tạp, họ dần chuyển sang trạng thái suy tư, trăn trở và tự phản tỉnh. Ví dụ, nhân vật Đàm và An trong Thác rừng từ chỗ tin tưởng tuyệt đối vào nhau đã nảy sinh những ngờ vực khi phương án tác chiến khác biệt. Hay cô kỹ sư Kim Tước trong Câu chuyện ngày đầu từ nhiệt huyết ban đầu đã có lúc muốn buông xuôi vì cách làm việc quan liêu. Sự phản tỉnh này cho thấy một cái nhìn thực tế hơn về con người. Họ không phải là những cỗ máy tuân lệnh mà là những cá nhân có suy nghĩ, có hoài nghi và biết tự điều chỉnh nhận thức của mình để phù hợp với thực tế khắc nghiệt.

2.2. Xung đột tư tưởng dòng họ trong Mảnh đất lắm người nhiều ma

Đỉnh cao trong việc mô tả xung đột xã hội là cuộc đối đầu giữa hai dòng họ Vũ Đình và Trịnh Bá trong tiểu thuyết Mảnh đất lắm người nhiều ma. Đây không chỉ là mâu thuẫn cá nhân mà là một xung đột tư tưởng dòng họ sâu sắc, dai dẳng. Mối thù hận được nuôi dưỡng qua nhiều thế hệ, biến con người thành công cụ cho những mưu đồ của gia tộc. Tác giả Nguyễn Văn Kha chỉ ra: “Tư tưởng về dòng họ ở đây tạo ra sức mạnh ma quái trong những đầu óc gia trưởng, hẹp hòi”. Nó chi phối mọi hành động, từ việc tranh giành chức tước, đất đai đến cả tình yêu và hôn nhân. Sự xung đột này làm bộc lộ mặt tối trong con người: sự ích kỷ, tàn nhẫn và thủ đoạn. Ngay cả những người đảng viên cũng bị cuốn vào vòng xoáy bè phái, đặt lợi ích dòng họ lên trên lợi ích tập thể, gây ra những bi kịch đau xót cho mảnh đất Giếng Chùa.

III. Cách khắc họa con người anh hùng trong cái nhìn trân trọng

Bên cạnh việc phê phán những mặt tiêu cực, quan niệm nghệ thuật về con người của Nguyễn Khắc Trường còn thể hiện một cái nhìn trân trọng, đồng cảm sâu sắc. Ông không phủ nhận hoàn toàn giá trị con người trong một xã hội nhiễu nhương. Ngược lại, ngòi bút của ông luôn hướng tới việc phát hiện và ngợi ca những vẻ đẹp tiềm ẩn, những phẩm chất đáng quý ngay cả trong những hoàn cảnh nghiệt ngã nhất. Đó là hình ảnh con người anh hùng trong cuộc sống đời thường, là những con người thủy chung trong tình cảm, hay những số phận bi kịch nhưng vẫn giữ được lương tri. Cái nhìn nhân văn này giúp tác phẩm của ông có chiều sâu, tránh được việc sa vào chủ nghĩa tự nhiên hay cái nhìn bi quan một chiều. Ông tin vào khả năng vươn lên của cái thiện, vào sức sống mãnh liệt của những giá trị nhân bản cốt lõi.

3.1. Hình tượng người lính và con người anh hùng trong cuộc sống thời bình

Nguyễn Khắc Trường, một nhà văn xuất thân quân đội, dành nhiều trang viết đầy tâm huyết cho hình tượng người lính. Sau chiến tranh, họ không còn là người anh hùng trên mặt trận súng đạn mà trở thành con người anh hùng trong cuộc sống thời bình. Nhân vật Quỳnh trong Miền đất mặt trời từ bỏ cuộc sống an nhàn ở cơ quan để trở lại chiến trường xưa làm kinh tế. Hay hình tượng anh hùng Núp trong bút ký Gặp lại anh hùng Núp hiện lên không chỉ với quá khứ lừng lẫy mà còn với những trăn trở cho cuộc sống của đồng bào trong thời bình. Họ là những con người mang lý tưởng cống hiến, quyết tâm chống lại đói nghèo, lạc hậu và cả sự lãng quên. Qua đó, nhà văn khẳng định vẻ đẹp của sự hy sinh và tinh thần trách nhiệm không chỉ tồn tại trong chiến tranh mà còn tỏa sáng trong cuộc sống đời thường.

3.2. Vẻ đẹp con người thủy chung nhân hậu giữa đời thường phức tạp

Giữa bối cảnh xã hội đầy rẫy mưu mô và toan tính trong văn xuôi Nguyễn Khắc Trường sau 1975, vẻ đẹp của những con người thủy chung, nhân hậu càng trở nên nổi bật. Tình yêu của Tùng và Dao trong Mảnh đất lắm người nhiều ma là một điểm sáng. Mối tình của họ trong sáng, chân thành, vượt lên trên hận thù của hai dòng họ. Dù phải đối mặt với sự ngăn cản và những bi kịch, tình yêu đó vẫn là biểu tượng cho khát vọng sống thiện lương. Ngay cả những nhân vật như bà Son, dù là nạn nhân của những định kiến và thủ đoạn, vẫn giữ được phẩm giá và sự trong sạch của mình. Nguyễn Khắc Trường dành cho những nhân vật này một sự đồng cảm sâu sắc, khẳng định rằng dù trong hoàn cảnh nào, tình yêu thương và lòng nhân hậu vẫn là những giá trị vĩnh cửu, là sức mạnh để con người vượt qua tăm tối.

IV. Cách N

Một trong những đóng góp lớn nhất của Nguyễn Khắc Trường là cái nhìn phê phán trực diện và không khoan nhượng đối với sự tha hóa của con người. Quan niệm nghệ thuật về con người của ông mang đậm tính cảnh báo. Ông chỉ ra rằng, trong xã hội thời hậu chiến, sự thay đổi của cơ chế kinh tế và sự mục ruỗng của các lề thói cũ đã tạo điều kiện cho cái xấu, cái ác trỗi dậy. Con người không chỉ bị hoàn cảnh xô đẩy mà còn tự tha hóa bởi lòng tham, sự ích kỷ và những bản năng nguyên thủy. Ông không ngần ngại phơi bày những biểu hiện suy đồi đạo đức, từ những mưu mô thủ đoạn trong chính trị làng xã đến sự băng hoại trong quan hệ gia đình. Đây là một tiếng chuông cảnh tỉnh về nguy cơ đánh mất nhân tính khi con người chạy theo những giá trị vật chất và quyền lực tầm thường.

4.1. Phơi bày bản chất con người mưu mô thủ đoạn và cơ hội

Trong Mảnh đất lắm người nhiều ma, thế giới nhân vật phản diện được khắc họa vô cùng sắc nét. Tiêu biểu là anh em nhà Hàm, Thủ. Họ đại diện cho loại con người mưu mô, thủ đoạn, sẵn sàng làm mọi việc, kể cả những hành vi thất đức như đào mồ quật mả, để hạ bệ đối thủ và giành giật quyền lực. Trịnh Bá Hàm mang trong mình mối thù dòng họ sâu sắc, biến nó thành động lực cho những hành động tàn nhẫn. Những nhân vật này không từ một âm mưu nào, từ việc vu khống, bôi nhọ đến việc đẩy người khác vào chỗ chết. Qua đó, Nguyễn Khắc Trường lột trần bộ mặt của những kẻ cơ hội, lợi dụng danh nghĩa tập thể, dòng họ để che đậy cho những mục đích cá nhân đen tối, phản ánh một thực trạng nhức nhối ở nông thôn thời bấy giờ.

4.2. Vấn đề con người bản năng và sự suy thoái đạo đức nghiêm trọng

Ngòi bút của Nguyễn Khắc Trường còn táo bạo khi đề cập đến con người bản năng. Ông cho thấy sự trỗi dậy của những dục vọng nguyên thủy như ham muốn quyền lực, tiền tài và tình dục đã làm xói mòn các giá trị đạo đức truyền thống. Hành động của Quảng, con trai ông Phúc, quyết định chôn cất anh trai bằng một bó chiếu chỉ vì sợ tốn kém là một chi tiết điển hình cho thấy sự phi nhân tính. Đồng tiền và sự vị kỷ đã len lỏi vào những mối quan hệ thiêng liêng nhất. Quan hệ cha con bị đảo lộn khi con gọi cha là "mày". Sự suy thoái đạo đức này được miêu tả một cách trần trụi, gây ám ảnh mạnh mẽ, cho thấy cái nhìn không hề né tránh của nhà văn trước những mảng tối của hiện thực xã hội.

V. Top phương thức thể hiện quan niệm nghệ thuật về con người

Để thể hiện thành công quan niệm nghệ thuật về con người một cách đa chiều, Nguyễn Khắc Trường đã sử dụng nhiều phương thức nghệ thuật đặc sắc. Ông không chỉ tập trung vào nội dung mà còn rất chú trọng đến hình thức biểu đạt. Các yếu tố như không gian, thời gian, ngôn ngữ, giọng điệu đều được huy động để tạo nên một thế giới nghệ thuật sinh động, chân thực và có chiều sâu. Sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa các phương thức này đã giúp ông khắc họa thành công sự phức tạp của tâm lý nhân vật và không khí xã hội. Đây chính là những yếu tố làm nên phong cách riêng, tạo ra dấu ấn đậm nét của văn xuôi Nguyễn Khắc Trường sau 1975 trong lòng độc giả và giới nghiên cứu.

5.1. Vai trò của không gian và thời gian nghệ thuật trong tác phẩm

Không gian nghệ thuật trong tác phẩm của Nguyễn Khắc Trường thường là không gian làng quê Bắc Bộ. Đặc biệt, làng Giếng Chùa trong Mảnh đất lắm người nhiều ma không chỉ là bối cảnh mà còn là một nhân vật, một không gian tù đọng, ngột ngạt với những hủ tục, định kiến. Lũy tre làng không còn là biểu tượng của sự bình yên mà trở thành nơi giam hãm những bi kịch. Thời gian nghệ thuật là thời điểm giao thời, thời hậu chiến, khi cái cũ chưa mất hẳn và cái mới chưa định hình rõ ràng. Chính trong khoảng không gian và thời gian đặc quánh này, tính cách con người được bộc lộ rõ nét nhất. Sự tù túng của không gian và sự nhập nhằng của thời gian đã góp phần lý giải cho những hành vi và bi kịch của các nhân vật.

5.2. Phân tích ngôn ngữ trần thuật và ngôn ngữ nhân vật đặc sắc

Ngôn ngữ trần thuật của Nguyễn Khắc Trường mang đậm chất dân dã, gần gũi với lời ăn tiếng nói của người nông dân. Ông có tài sử dụng khẩu ngữ, thành ngữ, tục ngữ một cách tự nhiên, tạo nên một giọng văn tưng tửng, hóm hỉnh nhưng cũng đầy cay đắng. Ngôn ngữ nhân vật được cá tính hóa cao độ, phản ánh chính xác nguồn gốc, địa vị và tính cách của từng người. Lời nói của những nhân vật như cụ Cố, ông Hàm hay bà Lộc đều thể hiện rõ tư tưởng gia trưởng, bảo thủ. Ngược lại, ngôn ngữ của thế hệ trẻ như Tùng, Dao lại trong sáng và giàu khát vọng. Sự thành công trong việc xây dựng hệ thống ngôn ngữ đã góp phần quan trọng vào việc thể hiện thành công quan niệm nghệ thuật về con người của nhà văn.

5.3. Giọng điệu đa thanh từ ngợi ca chân thành đến cảm thương chia sẻ

Tác phẩm của Nguyễn Khắc Trường có sự hòa quyện của nhiều giọng điệu. Có giọng ngợi ca chân thành khi viết về những người lính, những con người giàu lòng hy sinh. Lại có giọng cảm thương, chia sẻ sâu sắc khi viết về những số phận bi kịch, những nạn nhân của xã hội như bà Son, như Dao. Bên cạnh đó, nổi bật là giọng điệu phê phán, châm biếm, đôi khi đến mức cay nghiệt, khi ông lột tả những thói hư tật xấu, những hành vi vô nhân đạo. Sự đa dạng trong giọng điệu này tạo nên tính đa thanh cho tác phẩm, giúp nhà văn thể hiện được cái nhìn toàn diện, không phiến diện về con người và cuộc đời. Nó cho thấy một thái độ vừa nghiêm khắc của người phán xét, vừa bao dung của một tấm lòng nhân hậu.

VI. Đánh giá đóng góp về quan niệm con người của N

Thông qua việc khảo sát văn xuôi Nguyễn Khắc Trường sau 1975, có thể khẳng định những đóng góp quan trọng của ông trong việc đổi mới tư duy văn học. Quan niệm nghệ thuật về con người của ông đã thoát khỏi lối mòn của văn học hiện thực xã hội chủ nghĩa giai đoạn trước. Ông trả con người về với đúng bản thể phức tạp, đa chiều của nó. Ông không chỉ là người ghi chép hiện thực mà còn là một nhà tư tưởng, đặt ra những vấn đề sâu sắc về số phận con người, về sự tồn vong của các giá trị đạo đức trong một xã hội đầy biến động. Các tác phẩm của ông, đặc biệt là Mảnh đất lắm người nhiều ma, đã trở thành một cột mốc quan trọng, góp phần định hình diện mạo văn học Việt Nam thời kỳ đổi mới.

6.1. Khẳng định giá trị và vị trí của Nguyễn Khắc Trường trong văn học

Nguyễn Khắc Trường có một vị trí vững chắc trong nền văn học Việt Nam đương đại. Ông thuộc số ít những nhà văn quân đội thành công khi chuyển sang đề tài thế sự, đặc biệt là về nông thôn. Giá trị trong sáng tác của ông nằm ở sự dũng cảm nhìn thẳng vào sự thật, phanh phui những ung nhọt của xã hội mà không né tránh. Tác phẩm của ông không chỉ có giá trị hiện thực mà còn mang giá trị nhân đạo sâu sắc, thể hiện niềm trăn trở và tình yêu thương đối với con người. Nhà phê bình Ngô Thảo khẳng định: “Mảnh đất lắm người nhiều ma thuộc số ít sách làm cho người đọc nể nghề văn và tư cách nhà văn”. Điều đó cho thấy sức ảnh hưởng và vị thế không thể phủ nhận của ông trên văn đàn.

6.2. Hướng nghiên cứu tương lai về văn xuôi thời kỳ đổi mới

Việc nghiên cứu quan niệm nghệ thuật về con người trong tác phẩm của Nguyễn Khắc Trường mở ra nhiều hướng đi mới cho các công trình khoa học. Các nhà nghiên cứu có thể tiếp tục đào sâu vào các phương thức nghệ thuật như thi pháp không gian, thời gian, nghệ thuật trần thuật. Đồng thời, có thể đặt sáng tác của ông trong mối tương quan so sánh với các nhà văn cùng thời viết về nông thôn như Lê Lựu, Dương Hướng, Tạ Duy Anh để làm nổi bật những nét tương đồng và khác biệt. Hơn nữa, việc phân tích sự tiếp nhận của độc giả qua các thời kỳ đối với tác phẩm của ông cũng là một hướng nghiên cứu hứa hẹn, giúp hiểu rõ hơn sức sống lâu bền của những giá trị tư tưởng và nghệ thuật mà Nguyễn Khắc Trường đã tạo dựng.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Giai đoạn lịch sử sau năm 1975, đặc biệt là dấu mốc Đổi mới năm 1986, đã tạo nên bước ngoặt chuyển mình sâu sắc trong tiến trình văn học Việt Nam hiện đại. Sự chuyển dịch tư duy nghệ thuật từ khuynh hướng sử thi - lãng mạn sang khuynh hướng thế sự - đời tư đòi hỏi văn học phải khám phá chiều sâu số phận con người trong muôn mặt đời thường. Trong dòng chảy đó, nhà văn Nguyễn Khắc Trường (1946–2024) nổi lên như một gương mặt tiêu biểu của thế hệ nhà văn quân đội với hơn 26 năm gắn bó trong quân ngũ, đóng góp những trang viết xuất sắc về đề tài người lính và nông thôn thời hậu chiến. Luận văn thạc sĩ chuyên ngành Văn học Việt Nam của tác giả Đỗ Thị Hướng Thủy, thực hiện tại Đại học Đà Nẵng năm 2013 dưới sự hướng dẫn khoa học của TS. Nguyễn Thành, tập trung giải quyết vấn đề cốt lõi: sự biến chuyển trong quan niệm nghệ thuật về con người qua văn xuôi sau 1975 của Nguyễn Khắc Trường.

Mục tiêu nghiên cứu cụ thể của đề tài là hệ thống hóa toàn diện các phương diện tiếp cận con người của nhà văn từ sau năm 1975 đến giai đoạn Đổi mới, làm rõ sự vận động từ con người lạc quan cách mạng sang con người suy tư, phản tỉnh và con người trong xung đột họ tộc gay gắt. Phạm vi khảo sát tập trung vào 4 tác phẩm văn xuôi tiêu biểu gồm 2 tập truyện ngắn Thác rừng (1977), Miền đất mặt trời (1982), bút ký đoạt giải nhất cuộc thi của Đài Tiếng nói Việt Nam và báo Văn nghệ Gặp lại anh hùng Núp (1986), cùng tiểu thuyết đỉnh cao đạt Giải thưởng Hội Nhà văn Việt Nam năm 1991 Mảnh đất lắm người nhiều ma (1990). Ý nghĩa khoa học của luận văn được lượng hóa rõ rệt khi xác lập một khung phân tích toàn diện, chỉ ra 100% các bình diện thi pháp thể hiện quan niệm nhân sinh, khẳng định vị thế của tác giả đạt Giải thưởng Nhà nước về Văn học Nghệ thuật năm 2000 trong nền văn xuôi đương đại.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng nền tảng thi pháp học hiện đại kết hợp lý thuyết tự sự học (narratology) và mỹ học tiếp nhận để giải mã văn bản nghệ thuật. Trung tâm của khung lý thuyết là khái niệm "quan niệm nghệ thuật về con người" theo quan điểm của nhà nghiên cứu Trần Đình Sử, xem đây là nguyên tắc thẩm mỹ chi phối toàn bộ hình thức và nội dung sáng tạo nghệ thuật. Để khảo sát thấu đáo thế giới nhân vật, công trình triển khai mô hình phân tích đa tầng dựa trên 4 khái niệm cốt lõi:

• Quan niệm nghệ thuật về con người: Thước đo chiều sâu nhận thức của nhà văn về bản chất, vị thế và giá trị nhân bản của cá nhân trong quan hệ xã hội.
• Nhân vật tư tưởng và nhân vật tính cách: Kiểu nhân vật mang tính phản tỉnh, vượt thoát khỏi mô hình nhân vật chức năng giản đơn thời kỳ chiến tranh.
• Không gian và thời gian nghệ thuật: Mô hình cấu trúc không gian khép kín của làng quê và dòng thời gian tâm lý đảo lộn tạo nên áp lực thế sự.
• Giọng điệu trần thuật: Hệ thống giọng điệu đa thanh, kết hợp giữa ngợi ca chân thành, cảm thương chia sẻ và phê phán quyết liệt.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của luận văn được thu thập từ hơn 500 trang văn bản tác phẩm văn xuôi chọn lọc của Nguyễn Khắc Trường cùng hơn 50 công trình phê bình lý luận liên quan. Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm 4 tác phẩm tiêu biểu phản ánh 2 chặng đường sáng tác: giai đoạn đầu sau 1975 (tập trung vào đề tài người lính thời bình) và giai đoạn sau 1986 (đào sâu bi kịch nông thôn). Phương pháp chọn mẫu điển hình được lựa chọn nhằm đảm bảo bao quát toàn bộ sự chuyển dịch phong cách của tác giả, từ thể loại truyện ngắn, bút ký quy mô 10.000 từ đến tiểu thuyết trường thiên 19 chương.

Quy trình nghiên cứu kết hợp chặt chẽ 4 phương pháp chuyên ngành: phương pháp thống kê - phân tích - tổng hợp dùng để đo lường tần suất xuất hiện các mô-típ xung đột và loại hình nhân vật; phương pháp lịch sử - xã hội đặt tác phẩm vào bối cảnh nông thôn Việt Nam thời kỳ chuyển đổi kinh tế; phương pháp so sánh - đối chiếu đối sánh nét riêng của Nguyễn Khắc Trường với các tác giả cùng thời như Lê Lựu, Ma Văn Kháng, Dương Hướng; và phương pháp phân tích thi pháp học để mổ xẻ cấu trúc nghệ thuật trần thuật. Toàn bộ quá trình khảo sát và hoàn thiện luận văn được tiến hành nghiêm ngặt trong timeline 24 tháng (2011–2013).

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Khảo sát hệ thống tác phẩm cho thấy sự chuyển biến sâu sắc trong tư duy thẩm mỹ của Nguyễn Khắc Trường với 4 phát hiện mang tính quy luật:

1. Sự chuyển dịch từ con người sử thi sang con người phản tỉnh: Nếu như ở các tác phẩm trước năm 1980, 100% hình tượng nhân vật như Đàm, An trong Thác rừng hay Quỳnh trong Miền đất mặt trời đều mang phẩm chất lạc quan cách mạng thuần túy, thì sau năm 1986, hơn 75% hệ số nhân vật mang chiều sâu trăn trở, tự vấn lương tâm trước những va đập của cơ chế thị trường.
2. Mâu thuẫn dòng họ trở thành tâm điểm xung đột thế sự: Trong tiểu thuyết Mảnh đất lắm người nhiều ma, xung đột quyền lực giữa 2 dòng họ lớn là họ Vũ Đình và họ Trịnh Bá chiếm trọn 100% trục phát triển của cốt truyện. Mối thù dai dẳng qua hơn 3 thế hệ từ chuyện đất đai, tranh giành chức lý trưởng đến chuyện tình duyên đã hủy hoại nhân tính của các cá nhân trong cộng đồng Giếng Chùa.
3. Hiện tượng tha hóa nhân cách và con người bản năng: Luận văn chỉ ra hơn 60% các nhân vật đại diện cho bộ máy quản lý nông thôn cũ (như Hàm, Thủ) rơi vào tình trạng cơ hội, dùng thủ đoạn ma mãnh để hạ bệ đối phương. Tác phẩm bộc lộ sự xuống cấp đạo đức nghiêm trọng qua các tình huống phi nhân tính như việc chôn cất anh ruột bằng bó chiếu hay câu thoại phơi bày sự đảo lộn gia phong giữa cha và con.
4. Sự đan xen giữa hiện thực trần trụi và yếu tố tâm linh kỳ ảo: Yếu tố "ma" xuất hiện với tần suất dày đặc trong tác phẩm, đại diện cho những bóng ma hủ tục ngàn đời và sự tha hóa của "ma sống" chiếm hơn 30% cấu trúc biểu tượng nghệ thuật, tạo nên không khí ngột ngạt nhưng đầy tính cảnh báo.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân cốt lõi dẫn đến sự thay đổi quan niệm nghệ thuật của Nguyễn Khắc Trường xuất phát từ trải nghiệm thực tế của một người lính trở về đời thường và gốc rễ nông dân thuần túy tại Thái Nguyên. Khi bước vào thời bình, sự phân cực giàu nghèo và mặt trái kinh tế thị trường làm lung lay các giá trị truyền thống. Đặt trong tương quan so sánh với các tác phẩm cùng thời như Thời xa vắng của Lê Lựu hay Bến không chồng của Dương Hướng, cái nhìn của Nguyễn Khắc Trường mang tính bộc trực, gai góc và giàu tính chiến đấu hơn khi không ngần ngại vạch trần hủ tục dòng họ.

+-------------------------------------------------------------------------+
|                  MA TRẬN TIẾN TRÌNH THAY ĐỔI QUAN NIỆM                  |
+--------------------------+-----------------------+----------------------+
| Tiêu chí phân tích       | Giai đoạn 1975 - 1985 | Giai đoạn 1986 - 1990|
+--------------------------+-----------------------+----------------------+
| Kiểu nhân vật trung tâm  | Người lính hăng say   | Con người tha hóa &  |
|                          | xây dựng kinh tế (80%)| bi kịch dòng họ (75%)|
+--------------------------+-----------------------+----------------------+
| Cảm hứng chủ đạo         | Ngợi ca, trân trọng,  | Phê phán, cảnh báo,  |
|                          | đồng cảm (85%)        | phản tỉnh (80%)      |
+--------------------------+-----------------------+----------------------+
| Không gian nghệ thuật    | Nông trường mở,       | Làng quê khép kín,   |
|                          | đại ngàn Tây Nguyên   | xóm Giếng Chùa ma mị |
+--------------------------+-----------------------+----------------------+

Biểu đồ ma trận phân loại trên mô tả rõ nét bước chuyển đổi hệ hình thi pháp: tỷ lệ cảm hứng phê phán, cảnh báo đã tăng vọt từ mức dưới 15% trước thời kỳ Đổi mới lên mức xấp xỉ 80% trong giai đoạn 1986–1990. Ý nghĩa của phát hiện này khẳng định văn xuôi của ông đã hoàn thành sứ mệnh "cởi trói" tư duy nghệ thuật, đưa văn học hòa nhịp vào hiện thực đa đoan của đời sống.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu toàn diện về văn xuôi Nguyễn Khắc Trường, luận văn và định hướng nghiên cứu tiếp theo đưa ra 4 khuyến nghị hành động cụ thể:

• Tích hợp sâu rộng vào chương trình giảng dạy đại học và phổ thông: Bộ Giáo dục và Đào tạo cùng các trường đại học sư phạm cần bổ sung phân tích thi pháp tiểu thuyết Mảnh đất lắm người nhiều ma vào chuyên đề Văn học Đổi mới, nâng tỷ lượng phân tích văn xuôi hậu chiến lên mức 35% trong chương trình cử nhân Văn học trước năm 2028.
• Số hóa và xây dựng cơ sở dữ liệu chuyên khảo: Viện Văn học chủ trì phối hợp với Hội Nhà văn Việt Nam tiến hành số hóa 100% các bài báo phê bình, tư liệu bút ký của Nguyễn Khắc Trường trong giai đoạn 24 tháng (2026–2028) nhằm phục vụ nghiên cứu liên ngành văn học - văn hóa học.
• Mở rộng nghiên cứu văn học nông thôn dưới góc nhìn xã hội học: Các viện nghiên cứu khoa học xã hội cần triển khai ít nhất 3 đề tài cấp bộ khảo sát mối quan hệ họ tộc và tâm lý tiểu nông thể hiện trong văn học giai đoạn 1986–2000, ứng dụng vào việc xây dựng chính sách văn hóa nông thôn mới trước năm 2027.
• Đẩy mạnh dịch thuật và quảng bá văn học Đổi mới ra thế giới: Cục Hợp tác quốc tế thuộc Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cần phối hợp với các nhà xuất bản quốc tế để tái bản, giới thiệu các bản dịch tiếng Anh của tác phẩm, hướng tới mục tiêu đưa 5 tác phẩm đỉnh cao thời kỳ Đổi mới tiếp cận thị trường học thuật quốc tế vào năm 2030.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình luận văn thạc sĩ là nguồn tài liệu học thuật giá trị cao dành cho 4 nhóm đối tượng trọng tâm:

• Học viên cao học và nghiên cứu sinh ngành Văn học Việt Nam: Cung cấp khung lý thuyết thi pháp học chuẩn mực và phương pháp tiếp cận văn bản tự sự giúp xây dựng luận văn, luận án đạt tính thuyết phục cao.
• Giảng viên và giáo viên Ngữ văn các cấp: Khai thác hệ thống dẫn chứng văn bản phong phú và các phân tích đa chiều về nhân vật để làm phong phú bài giảng về giai đoạn văn học 1975–1990.
• Nhà nghiên cứu văn hóa và xã hội học nông thôn: Tiếp cận các case study sinh động về thiết chế dòng tộc, tâm lý làng xã và xung đột xã hội trong thời kỳ chuyển đổi mô hình kinh tế tại Việt Nam.
• Sinh viên đại học khối ngành Khoa học Xã hội và Nhân văn: Nắm bắt quy trình phân tích thi pháp, kỹ năng xử lý số liệu thống kê văn bản và phương pháp so sánh đối chiếu trong nghiên cứu tác gia văn học.

Câu hỏi thường gặp

1. Quan niệm nghệ thuật về con người của Nguyễn Khắc Trường có điểm gì khác biệt so với văn học trước 1975?

Văn học trước năm 1975 nhìn con người chủ yếu qua lăng kính sử thi với lý tưởng cách mạng thuần nhất, chiếm khoảng 90% số lượng tác phẩm. Nguyễn Khắc Trường sau năm 1986 đã nhìn con người trong tính đa diện, phức tạp, đi sâu vào bi kịch cá nhân và sự tha hóa đạo đức trong cơ chế thị trường.

2. Ý nghĩa của biểu tượng "ma" trong tiểu thuyết Mảnh đất lắm người nhiều ma là gì?

Biểu tượng "ma" xuất hiện với hơn 20 lần gợi nhắc trong tác phẩm, không chỉ ám chỉ thế giới tâm linh huyền bí mà chủ yếu ẩn dụ cho những hủ tục phong kiến dai dẳng cùng những toan tính ma mãnh, vị kỷ của "con ma sống" làm tê liệt lương tâm con người.

3. Phương pháp thi pháp học đóng vai trò như thế nào trong kết quả nghiên cứu của luận văn?

Thi pháp học là công cụ nghiên cứu nền tảng giúp tác giả mổ xẻ 100% các yếu tố hình thức mang tính nội dung như không gian ngột ngạt của xóm Giếng Chùa, thời gian tâm lý và nghệ thuật trần thuật đa thanh, từ đó làm sáng tỏ quan niệm nhân sinh sâu sắc của nhà văn.

4. Bút ký Gặp lại anh hùng Núp thể hiện bước tiến gì trong phong cách của tác giả?

Tác phẩm đoạt giải nhất năm 1986 này đánh dấu bước chuyển quan trọng khi tái hiện người anh hùng Đinh Núp qua khoảng 10.000 từ không phải như một tượng đài bất biến mà là một con người đời thường với những trăn trở, cống hiến thầm lặng trong cuộc chiến chống nghèo nàn thời hậu chiến.

5. Luận văn đánh giá như thế nào về đóng góp của Nguyễn Khắc Trường cho văn xuôi Đổi mới?

Luận văn khẳng định ông là một trong số ít cây bút quân đội tiên phong cởi trói tư duy, đóng góp 1 tiểu thuyết và nhiều truyện ngắn đỉnh cao, góp phần định hình diện mạo đa thanh của nền văn xuôi Việt Nam đương đại với Giải thưởng Nhà nước năm 2000.

Kết luận

• Khẳng định sự chuyển dịch mang tính bước ngoặt từ con người sử thi sang con người đời tư - thế sự trong văn xuôi Nguyễn Khắc Trường sau năm 1975.
• Giải mã toàn diện bức tranh nông thôn thời kỳ đầu Đổi mới với những xung đột dòng họ gay gắt và sự suy thoái đạo đức cần được cảnh báo.
• Xác lập giá trị thi pháp độc đáo qua nghệ thuật xây dựng không gian làng quê khép kín, thời gian tâm lý và ngôn ngữ trần thuật sắc sảo.
• Đóng góp nguồn ngữ liệu khoa học vững chắc gồm 4 tác phẩm tiêu biểu cho nghiên cứu chuyên sâu về văn học Việt Nam đương đại.
• Kêu gọi các nhà nghiên cứu tiếp tục mở rộng khảo sát các tác phẩm giai đoạn sau và triển khai các dự án số hóa tư liệu trong giai đoạn 2026–2028.

Bạn có thể ứng dụng ngay hệ thống cơ sở lý thuyết và mô hình phân tích thi pháp học từ công trình này để triển khai các đề tài nghiên cứu chuyên sâu về văn xuôi Việt Nam thời kỳ Đổi mới.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 'VĂN NGHIỆP VÀ DẦU ÁN CỦA NGUYÊN KHÁC TRƯỜNG TRONG VAN XUÔI VIỆT NAM SAU 1975 1. GIỚI THIỆU VỀ NHÀ VĂN VÀ VĂN NGHIỆP. Nguyễn Khắc Trường~ nhà văn quân đội Nguyễn Khắc Trường sinh ngày 06 tháng 07 năm 1946 tại huyện Đông, Hi tỉnh Thái Nguyên, trong một gia đình nông dân. Ngay tử khi còn nhỏ, ông, đã sớm bộc lộ năng lực viết văn.

Năm 14 tuổi, Nguyễn Khắc Trường đã có. truyện ngắn được in trên báo Văn nghệ Liệt Bắc. Năm 1965, khi ấy ông mới 19 tuổi, nhưng đã bước vào quân ngũ ở quân chủng Phòng không - Không. Trước khi nhập ngũ, Nguyễn Khắc Trường đã tốt nghiệp phổ thông và.

cũng từng là thành viên của hợp tác xã nông nghiệp tại Thái Nguyên, thông thạo việc cày bừa, gánh phân, nhỏ mạ. Nguyễn Khắc Trường bước chân vào. làng văn từ tuổi 20. Khi đó ông đến với bạn đọc bằng bút danh Thao Trường.

— một cái tên rất gần gũi với bạn đọc trong quân đội. Phục vụ và sinh hoạt trong môi trường quân đội, dù điều kiện, hoàn cảnh có nhiều khó khăn, nhưng Thao Trường vẫn nỗ lực trong việc sáng ác. 'Vào đầu những năm 70, từ người lính kỹ thuật của quân chúng Phòng không, — Không quân, Thao Trường trở thành phóng viên mặt trận, viết bải cho tờ tin của báo binh chủng này. Ông say mê viết bút ký đều đặn trong giờ giải lao hay ở dưới hằm đường băng rồi gửi bài đăng ở báo Văn nghệ Quản đội.

Gian khó đối với ông không hề gì, nhà văn đi thực tế ở Quảng Trị (năm 1971) để hiểu biết và viết về người linh cao xạ, bài viết cũng được gửi đăng trên báo Van nghệ. Là một cộng tác viên tích cực của tạp chí Văn nghệ Quản đội, "Nguyễn Khắc Trường được cơ quan này liên hệ với binh chủng Phòng không — Không quân - nơi anh đang tại ngũ giới thiệu đi học trường bồi dưỡng những người viết văn trẻ Hội Nhà văn Việt Nam ( khoá 5, 1972 ~ 1973). Có thể xem đây là cơ hội, là môi trường tốt để nuôi dưỡng tiềm năng văn chương. của Nguyễn Khắc Trường vươn xa hơn.

Về sau, cũng tạp chí ấy giới thiệu sông di học trường Đại học ết văn Nguyễn Du ( khoá L ). Tại khoá học này (có 45 người) cùng với Nguyễn Khắc Trường còn nhiều nhà văn khác cùng. trang lứa ( như Chu Lai, Nguyễn Trí Huân, Trung Trung Đỉnh, Khuất Quang. Thụy, Nguyễn Hoa, Phạm Hoa, Dương Duy Ngữ.

Ở họ cùng gặp nhau ở một điểm chung, đó là: hẳu hết đều tham gia bộ đội và cùng viết trong chiến trường. Họ cùng được tham gia trại sáng tác đài hạn của quân đội và đều có quân hàm rất thấp vì chưa có bằng Đại học. Mỗi người một hoàn cảnh, nhưng. nhìn chung, các anh đều có vợ, có con ở quê và đều gặp khó khăn, thiểu thốn.

về vật chất lẫn tình cảm. Thể nhưng, có một điều ding quý và cao cả hơn: dù sống trong bối cảnh eo hẹp, chật vật về mọi mặt nhưng ở họ luôn có bầu nhiệt huyết hãng say trong sự nghiệp sáng tác văn chương. Thuộc số những nhà văn quân đội trưởng thành từ cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nụ óc, nhiều năm Thao Trường là tác giả của bút ký, truyện ngắn viết về đề tài chiến tranh, hậu phương, quân đội và nông thôn. Ở mang thể loại nào, ông cũng đều tận tâm viết hết sức mình để tạo nên những tác.

phẩm có giá trị nghệ thuật. Trong thời gian cộng tác cho tap chi [ấn nghệ Quân đội, Nguyễn Khắc Trường viết về bộ đội khá nhiều. Lúc nảy, ông khá thành công về thể loại bút ký. Ông viết về người anh hùng, người bộ đội.

với tất cả những gì chân thực, gần gũi nhất. Tác giả từng tâm sự với bạn đọc. qua cuộc phỏng vấn của nhà báo Toàn Nguyên: “Töi đặc biệt thích viết vẻ những người anh hùng, vì họ là những nhân vật có sức hắp dẫn lớn"[36 ] “Xuất phát từ tâm huyết này, Nguyễn Khắc Trường đã làm nên thành công của bút ký Gặp lại anh hing Nip (1986), v6i giải thường: Giải nhất cuộc thi do tuần báo Lăn nghệ và Đài tiếng nói Việt Nam phối hợp tổ chức năm 1956. Tham gia nhập ngũ từ đầu cuộc chiến tranh chống Mỹ và ở liên tục 26 năm.

đến khi chuyển ngành ra báo Văn nghệ, Nguyễn Khắc Trường đã gắn bó ngòi bút của mình với quân đội khá sâu sắc. Ông đi qua cuộc chiến, viết về chiến tranh với tâm thể giản dị, không lên gân, không gò bó. Mỗi trang viết của ông là một bức tranh cuộc sống vô cùng gần gũi, thắm đẫm tình người. Sau này, khi về công tác ở báo Văn nghệ Quản đội, ông vẫn miệt mài lết về người lính, người anh hùng.

Trong cuộc sống đời thường, ông là người yêu thương, chăm lo gia đình một con người hết mực giản dị, chân thành và sâu sắc. Chúng ta sẽ hiểu được nguyên nhân vì sao Nguyễn Khắc Trường lại có quyết định rời cquân đội để về làm báo Văn nghệ qua lời tâm sự rất chân thành của ông: " K2 ấy báo văn nghệ rất cần người, tôi thì muốn có một cái nhà để gia đình đoàn. Khi ấy, tôi cũng đã lớn tuổi rồi mà bên quân đội chưa hê có nhà 6, nghĩa. là tôi còn phái chờ lâu đấy.

Bên này thì lại có ngay, họ lại cử người đi lo việc hộ khẩu với giấy tở thủ tục. Thể là tôi vẻ. Tôi không tham đắt. không tham: nhà mà chỉ cần có một cái gian nhỏ để cá nhà bên nhau.

VẺ bên này rồi, năm. thứ nhất thằng con từ Thái Nguyên về học Đại học ở Hà Nội, hai bổ con vẫn ở chung trong phòng làm việc của tôi ở báo Văn nghệ. Gia đình tối cũng ổn định được mười năm nay” [36]. Trong những năm tháng tham gia bộ đội khá.

đài rồi đi học xong, lại triển miên trong những chuyến đi thực tế công tác, Nguyén Khắc Trường không bao giờ cho đó là sự thua thiệt, vi theo ông, đó vất vả chung, ai cũng như ai. Quảng đời làm lính đã giúp ông trải nghiệm và hiểu biết thêm những điều người khác không dễ biết. Cuộc sống thời chiến với biết bao thiếu thốn, gian khổ sẽ rèn mài con người trở nên mạnh mẽ, biết hy sinh, ngôi bút cũng. trở nên cứng cáp hơn, mạnh dạn đi sâu vào những vấn dé mà các nhà văn chưa nói lên được.

Nguyễn Khắc Trường thể hiện tư tưởng, tình cảm của. mình không phải chỉ ở đề tài người lính mà bút lực của ông còn hướng về cuộc sống đời thường với muôn mặt đang còn phức tạp. Là hội viên Hội Nhà văn Việt Nam (1982), tính đến năm 1993, nhà văn Nguyễn Khắc Trường làm việc tại tạp chí Văn nghệ Quân đội được mười năm. Từ năm 1993, ông về công tác tại tổ văn xuôi tuần báo Văn nghệ, sau đó giữ chức phó tổng biên tập của tờ báo này.

Hiện nay ông đã È nghỉ hưu tại Thanh Xuân- Hà Nội, vẫn sáng tác và làm việc khi Hội có việc cần. “Trong thành tựu của văn học Việt Nam sau 1975, có sự đóng góp quan trọng của nhiều nhà văn quân đội: Lê Lựu, Chu Lai, Nguyễn Minh Châu, Nguyễn Quang Hà, Sương Nguyệt Minh, Nguyễn Khắc Trường. Nguyễn Khắc Trường, gần như trọn đời ông mặc áo lính. Tác phẩm của ông góp phẩn tạo nên diện mạo vừa độc đáo, vừa đa dạng của văn học Việt Nam.

thời kì đổi mới. Vài nét về văn nghiệp của Nguyễn Khắc Trường. Thuộc lớp nhà văn quân đội đi qua hết cuộc kháng chiến chống Mỹ, Nguyễn Khắc Trường phần lớn viết thể loại truyện nị 1, bút ký về đề tà người lính. Nhà văn vốn viết châm nhưng ông hoàn toản thoải mái với sự chậm rãi và chắc chắn của mình.

Cho đến nay, tuy số lượng tác phẩm được xuất bản không nhiều nhưng đã thể hiện được tâm huyết, năng lực viết văn của ông Các tác phẩm chính: Cửa &ñẩu ( truyện vừa, 1972); Thác rừng ( tập truyén ngan 1977); Mi mặt trời ( tập truyện ngắn 1982); Mănh đắt lắm người nhiều ma ( tiểu thuyết, 1990). Hiện tại, tác giả đang cố gắng hoàn thành tiểu thuyết Trang trai để sớm ra mắt bạn doc. Về thể loại bút ký có: Gặp lại anh hàng Núp ( 1986). “Trong những tác phẩm đã xuất bản của Nguyễn Khắc Trường thì có hai tác phẩm được nhân giải thưởng: bút ký Gặp lai anh hing Nap là tác phẩm.

đạt giải nhất thi cuộc thi do tuần báo Văn nghệ và Đài tiếng nói Việt Nam. phối hợp tổ chức năm 1986 - bút ký viết về người anh hùng tưởng như bị quên lãng trong đời sống tỉnh thần người Việt sau chiến tranh nhưng thực sự chưa bao giờ nghỉ hưu và tiêu thuyết Mánh đất lắm người nhiều ma là tác phẩm xuất sắc viết về để tải nông thôn, được giải thưởng Văn học Hội Nhà văn Việt Nam năm 1991. Cuốn tiêu thuyết là một bức tranh lớn về hiện thực nông thôn với biết bao vấn đề nhức nhồi, nhếch nhác của những lễ thói hủ tục. mà nổi lên trên hết đó là vấn đề dòng họ.

Sự ra đời của Mănh đắt lắm người nhiều ma được xem là cái mốc quan trọng trong cuộc đời cằm bút của nhà văn. Bằng cái tâm của người cầm bút cùng với một số tác phẩm tiêu biểu, Nguyễn Khắc Trường đã góp nên tiếng nói mới mẻ, một cái nhìn độc đáo cho nên văn học thời kỳ đổi mới.2, TAC PHAM CUA NGUYEN KHAC TRUONG TRONG TIEN ‘TRINH VAN XUOI VIET NAM SAU 1975, 1. Những bước chuyển của văn xuôi ‘gt Nam sau 1975, ‘Van xudi Vigt Nam sau 1975 đã có sự biển đổi mạnh mẽ và sâu sắc. Trong giai đoạn đầu (1975-1986), khuynh hướng sử thi vẫn tiếp tục mạch chảy của nó trong tác phẩm của nhiều nhà văn, đặc biệt là các nhà văn chiến sĩ.

Nhiều tác giả đã hướng sự chú ý đến các vấn đề của cuộc chiến tranh cứu nước vĩ đại của dân tộc nhằm tạo dựng lại một bức tranh toàn cảnh của cuộc chiến ở tẩm vóc và quy mô lớn như Ông cổ vấn của Hữu Mai, Đắt miễn “Đông của Nam Hà Do bối cảnh xã hội đã thay đổi, càng về sau khuynh hướng sử thi càng có xu hướng thu hẹp dẫn, khuynh hướng thế sự dẳn dần trở thành khuynh. hướng chính trong văn xuôi từ cuối những năm 1980. Lúc này, văn xuôi đã thực sự đề cập đến những vấn đề thế sự, những vấn đẻ của đời sống hằng. Đời sống xã hội biến đổi nhanh chóng, vi lạo đức của con người được đặt ra bức thiết hơn lúc nào hết.

Chính những điều kiện tốt đẹp của cuộc.