Luận văn: Quản lý của NHNN Chi nhánh Thái Nguyên đối với NHTM tỉnh

Luận văn thạc sĩ phân tích, đánh giá và đề xuất giải pháp hoàn thiện công tác quản lý của Ngân hàng Nhà nước Chi nhánh tỉnh Thái Nguyên đối với các ngân hàng

• Tác giả: Nguyễn Hồng Diệu
• Người hướng dẫn: TS. Đỗ Đình Long
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Quản lý kinh tế
• Đề tài: Hoàn thiện công tác quản lý của Ngân hàng Nhà nước chi nhánh tỉnh Thái Nguyên đối với hệ thống ngân hàng thương mại trên địa bàn tỉnh
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Thái Nguyên

Tóm tắt

I. Khám phá vai trò then chốt của Ngân hàng Nhà nước Chi nhánh Thái Nguyên trong quản lý NHTM

Trong bối cảnh kinh tế hiện đại, vai trò của Ngân hàng Nhà nước Chi nhánh Thái Nguyên trong quản lý Ngân hàng Thương mại (NHTM) trên địa bàn tỉnh là không thể phủ nhận. Đây là một chức năng trọng yếu nhằm đảm bảo sự ổn định, an toàn và phát triển bền vững của hệ thống tài chính địa phương. Công tác quản lý của NHNN Chi nhánh Thái Nguyên bao gồm việc thực thi các chính sách tiền tệ, giám sát hoạt động của các tổ chức tín dụng, và kiểm soát rủi ro, qua đó góp phần vào sự phát triển kinh tế xã hội của tỉnh. Sự tương tác và điều tiết của NHNN Chi nhánh Thái Nguyên không chỉ giới hạn ở việc ban hành quy định mà còn ở việc định hướng, hỗ trợ và xử lý các vấn đề phát sinh, tạo lập một môi trường cạnh tranh lành mạnh và minh bạch cho các NHTM Thái Nguyên.

1.1. Khái quát chức năng nhiệm vụ của NHNN Chi nhánh Thái Nguyên

Ngân hàng Nhà nước Chi nhánh Thái Nguyên giữ vai trò là cơ quan tham mưu, giúp Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam quản lý nhà nước về tiền tệ và hoạt động ngân hàng tại địa phương. Chi nhánh có nhiệm vụ quan trọng trong việc triển khai và giám sát thực hiện các chính sách tiền tệ quốc gia, đồng thời thực hiện một số nghiệp vụ ngân hàng trung ương theo ủy quyền. Theo Quyết định số 290/2014/QĐ-NHNN, NHNN Chi nhánh Thái Nguyên có cơ cấu tổ chức rõ ràng, đảm bảo thực hiện hiệu quả chức năng quản lý, đặc biệt là thông qua các phòng ban chuyên trách như Thanh tra, giám sát ngân hàng và phòng Thanh toán, kế toán tin học. Các đơn vị này có con dấu riêng, phục vụ cho hoạt động nghiệp vụ cụ thể, khắc phục tình trạng chồng chéo và nâng cao hiệu lực quản lý của NHNN tỉnh đối với các NHTM Thái Nguyên.

1.2. Mối quan hệ tương hỗ giữa NHNN Chi nhánh Thái Nguyên với NHTM trên địa bàn

Mối quan hệ giữa NHNN Chi nhánh Thái Nguyên và các NHTM trên địa bàn tỉnh mang tính tương hỗ và điều tiết. NHNN Chi nhánh Thái Nguyên đóng vai trò là cơ quan quản lý vĩ mô, đặt ra khuôn khổ pháp lý, ban hành các quy định, và giám sát việc tuân thủ của các NHTM. Ngược lại, các NHTM Thái Nguyên là chủ thể trực tiếp triển khai các hoạt động kinh doanh ngân hàng, cung ứng dịch vụ tài chính cho nền kinh tế, đồng thời là đối tượng chịu sự điều chỉnh và giám sát của NHNN. Sự tương tác này đảm bảo rằng các NHTM hoạt động trong một môi trường an toàn, minh bạch, tuân thủ pháp luật, góp phần vào ổn định hệ thống ngân hàng và thực hiện hiệu quả chính sách tiền tệ địa phương. Thông tin và số liệu từ NHTM là cơ sở quan trọng để NHNN Chi nhánh Thái Nguyên đưa ra các quyết sách phù hợp.

II. Giải mã các thách thức trong quản lý của Ngân hàng Nhà nước Chi nhánh Thái Nguyên đối với NHTM

Mặc dù đã đạt được nhiều thành tựu, công tác quản lý của Ngân hàng Nhà nước Chi nhánh Thái Nguyên với NHTM vẫn đối mặt với nhiều thách thức. Những thách thức này phát sinh từ cả yếu tố bên trong lẫn bên ngoài, đòi hỏi sự linh hoạt và khả năng thích ứng cao từ phía cơ quan quản lý. Việc nhận diện và phân tích sâu sắc các trở ngại là bước đi đầu tiên để hoàn thiện công tác quản lý NHNN và nâng cao hiệu quả điều tiết toàn bộ hệ thống. Các áp lực từ thị trường, sự phát triển nhanh chóng của công nghệ, cùng với những biến động kinh tế vĩ mô, đều tạo ra những khó khăn riêng biệt trong việc đảm bảo ổn định hệ thống ngân hàng và ngăn ngừa rủi ro hệ thống ngân hàng tại địa phương.

2.1. Phân tích yếu tố ảnh hưởng đến công tác quản lý của NHNN Thái Nguyên

Nhiều yếu tố tác động trực tiếp đến công tác quản lý của NHNN Chi nhánh Thái Nguyên. Các yếu tố kinh tế vĩ mô như lạm phát, tăng trưởng GDP, và biến động lãi suất có thể ảnh hưởng đến khả năng điều tiết của NHNN. Môi trường pháp lý quốc gia và địa phương cũng là một yếu tố quan trọng, đòi hỏi NHNN Thái Nguyên phải liên tục cập nhật và áp dụng các quy định mới. Ngoài ra, sự cạnh tranh gay gắt giữa các NHTM Thái Nguyên, sự phát triển của công nghệ tài chính (Fintech), và hành vi của người tiêu dùng cũng tạo ra những áp lực đáng kể. Các yếu tố nội tại như năng lực cán bộ, cơ sở hạ tầng công nghệ và quy trình nghiệp vụ của NHNN Chi nhánh Thái Nguyên cũng ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả quản lý NHTM.

2.2. Những hạn chế hiện tại trong quản lý của NHNN Chi nhánh Thái Nguyên

Quản lý của NHNN Chi nhánh Thái Nguyên vẫn còn một số hạn chế cần khắc phục để nâng cao hiệu lực. Một trong những hạn chế đáng chú ý là nguồn nhân lực, đặc biệt là đội ngũ cán bộ thanh tra, giám sát ngân hàng, cần được đào tạo chuyên sâu hơn để bắt kịp với các nghiệp vụ phức tạp và công nghệ mới của NHTM. Công tác thu thập, phân tích thông tin từ các NHTM Thái Nguyên đôi khi chưa được thực hiện một cách toàn diện và kịp thời, dẫn đến việc đánh giá rủi ro hệ thống ngân hàng chưa thực sự hiệu quả. Ngoài ra, việc phối hợp giữa các phòng ban trong chi nhánh và với các cơ quan chức năng khác đôi khi còn chưa đồng bộ, làm giảm hiệu quả tổng thể của công tác quản lý NHNN.

III. Hướng dẫn các phương pháp toàn diện để hoàn thiện công tác quản lý của NHNN Thái Nguyên

Để nâng cao hiệu quả quản lý Ngân hàng Nhà nước Chi nhánh Thái Nguyên với NHTM, việc áp dụng các phương pháp toàn diện là hết sức cần thiết. Các giải pháp này không chỉ tập trung vào việc củng cố năng lực nội tại của NHNN Chi nhánh Thái Nguyên mà còn bao gồm việc cải tiến các quy trình nghiệp vụ và chính sách. Mục tiêu cuối cùng là xây dựng một hệ thống quản lý vững mạnh, có khả năng thích ứng cao với các biến động của thị trường, từ đó đảm bảo ổn định hệ thống ngân hàng và góp phần vào sự phát triển kinh tế bền vững của tỉnh. Việc hoàn thiện công tác quản lý NHNN đòi hỏi sự phối hợp đồng bộ và tầm nhìn chiến lược dài hạn.

3.1. Bí quyết nâng cao năng lực thanh tra giám sát ngân hàng hiệu quả

Nâng cao năng lực thanh tra, giám sát ngân hàng là yếu tố then chốt để hoàn thiện công tác quản lý NHNN Chi nhánh Thái Nguyên. Cần đầu tư vào đào tạo chuyên sâu cho đội ngũ cán bộ, trang bị kiến thức về các nghiệp vụ ngân hàng hiện đại, tài chính công nghệ và quản lý rủi ro. Việc áp dụng công nghệ thông tin trong thu thập dữ liệu, phân tích và phát hiện sớm các dấu hiệu rủi ro hệ thống ngân hàng sẽ giúp thanh tra, giám sát trở nên chủ động và hiệu quả hơn. Tăng cường giám sát từ xa thông qua việc phân tích báo cáo định kỳ và các chỉ tiêu thống kê là cần thiết. Theo luận văn, thanh tra, giám sát cần tuân thủ đúng quy định pháp luật, thu thập đa kênh để đánh giá và cảnh báo rủi ro kịp thời, đảm bảo an toàn cho toàn bộ hệ thống ngân hàng.

3.2. Cải thiện quy trình ban hành và thực thi chính sách tiền tệ địa phương

Việc cải thiện quy trình ban hành và thực thi chính sách tiền tệ địa phương sẽ giúp quản lý của NHNN Chi nhánh Thái Nguyên hiệu quả hơn. Điều này bao gồm việc xây dựng các chính sách phù hợp với đặc thù kinh tế của Thái Nguyên, đồng thời đảm bảo tính kịp thời và khả thi khi áp dụng. Quy trình cần được tối ưu hóa để rút ngắn thời gian ban hành, đồng thời tăng cường truyền thông và hướng dẫn cụ thể cho các NHTM Thái Nguyên về các quy định mới. Việc đánh giá định kỳ hiệu quả của chính sách tiền tệ đã ban hành sẽ giúp NHNN Chi nhánh Thái Nguyên điều chỉnh và bổ sung kịp thời, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho hoạt động quản lý của NHNN và đạt được mục tiêu ổn định hệ thống ngân hàng.

IV. Cách thức ứng dụng công nghệ hiện đại trong quản lý Ngân hàng Nhà nước Chi nhánh Thái Nguyên

Trong kỷ nguyên số, việc ứng dụng công nghệ là yếu tố không thể thiếu để hoàn thiện công tác quản lý của Ngân hàng Nhà nước Chi nhánh Thái Nguyên với NHTM. Công nghệ không chỉ giúp tự động hóa các quy trình, nâng cao hiệu quả làm việc mà còn cung cấp cái nhìn sâu sắc hơn về dữ liệu, từ đó hỗ trợ đưa ra các quyết định chính xác và kịp thời. Việc khai thác tiềm năng của AI, Big Data và các công cụ phân tích hiện đại sẽ cách mạng hóa cách NHNN Chi nhánh Thái Nguyên thực hiện vai trò thanh tra, giám sát ngân hàng và quản lý rủi ro hệ thống ngân hàng, góp phần vào sự ổn định hệ thống ngân hàng tại địa phương.

4.1. Tăng cường hệ thống thông tin và báo cáo của NHTM Thái Nguyên

Việc tăng cường hệ thống thông tin và báo cáo của các NHTM Thái Nguyên là bước đi quan trọng trong việc ứng dụng công nghệ vào quản lý của NHNN Chi nhánh Thái Nguyên. Cần phát triển một nền tảng báo cáo tập trung, cho phép các NHTM gửi dữ liệu theo chuẩn định dạng thống nhất và tự động. Hệ thống này sẽ cung cấp cho NHNN Chi nhánh Thái Nguyên một cái nhìn tổng quan, tức thời về tình hình tài chính, hoạt động kinh doanh và mức độ tuân thủ quy định của từng NHTM. Điều này không chỉ giúp giảm thiểu gánh nặng hành chính mà còn cải thiện đáng kể khả năng thu thập thông tin để đánh giá hiệu quả quản lý NHNN Thái Nguyên và kịp thời phát hiện các dấu hiệu rủi ro hệ thống ngân hàng.

4.2. Ứng dụng AI và Big Data trong nhận diện rủi ro hệ thống ngân hàng

Ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) và dữ liệu lớn (Big Data) mở ra cơ hội mới cho NHNN Chi nhánh Thái Nguyên trong việc nhận diện và quản lý rủi ro hệ thống ngân hàng. Bằng cách phân tích lượng lớn dữ liệu giao dịch, dữ liệu khách hàng và các chỉ số kinh tế, AI có thể phát hiện các mô hình bất thường, dự báo xu hướng rủi ro và cảnh báo sớm về các vấn đề tiềm ẩn. Công nghệ này giúp NHNN Chi nhánh Thái Nguyên chuyển từ phương pháp thanh tra, giám sát truyền thống sang mô hình dự báo, chủ động hơn. Điều này không chỉ nâng cao hiệu quả công tác quản lý NHNN mà còn tăng cường khả năng phản ứng linh hoạt trước các biến động, đảm bảo ổn định hệ thống ngân hàng của Thái Nguyên.

V. Đánh giá hiệu quả quản lý của Ngân hàng Nhà nước Chi nhánh Thái Nguyên đối với NHTM

Việc đánh giá hiệu quả quản lý của Ngân hàng Nhà nước Chi nhánh Thái Nguyên với NHTM là một bước quan trọng để nhận diện những thành công và những điểm cần cải thiện. Thông qua các chỉ số cụ thể và phân tích sâu rộng, NHNN Chi nhánh Thái Nguyên có thể nhìn nhận rõ nét hơn về tác động của các chính sách và hoạt động giám sát của mình. Kết quả đánh giá hiệu quả quản lý NHNN Thái Nguyên không chỉ phản ánh sự ổn định hệ thống ngân hàng mà còn cho thấy những đóng góp thiết thực vào sự phát triển kinh tế-xã hội của địa phương. Đây là cơ sở để tiếp tục hoàn thiện công tác quản lý NHNN trong tương lai.

5.1. Phân tích tác động đến ổn định hệ thống ngân hàng tại Thái Nguyên

Công tác quản lý của NHNN Chi nhánh Thái Nguyên có tác động trực tiếp và sâu rộng đến ổn định hệ thống ngân hàng tại tỉnh. Thông qua việc giám sát chặt chẽ hoạt động của các NHTM Thái Nguyên, đảm bảo tuân thủ các quy định về an toàn vốn, thanh khoản và quản lý rủi ro, NHNN Chi nhánh Thái Nguyên đã ngăn chặn được nhiều nguy cơ gây mất ổn định. Các hoạt động thanh tra, giám sát ngân hàng định kỳ và đột xuất giúp phát hiện và xử lý kịp thời các sai phạm, giữ vững niềm tin của công chúng vào hệ thống tài chính. Nhờ vậy, hệ thống ngân hàng trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên duy trì được sự ổn định cần thiết, tạo môi trường thuận lợi cho hoạt động kinh doanh và đầu tư, tránh được những cú sốc tài chính.

5.2. Các đóng góp vào phát triển kinh tế xã hội tỉnh Thái Nguyên

Ngoài việc duy trì ổn định hệ thống ngân hàng, quản lý của NHNN Chi nhánh Thái Nguyên còn có những đóng góp đáng kể vào sự phát triển kinh tế xã hội của tỉnh. Thông qua việc điều tiết chính sách tiền tệ địa phương, NHNN Chi nhánh Thái Nguyên đã tạo điều kiện cho các NHTM Thái Nguyên cung ứng vốn cho sản xuất, kinh doanh, đầu tư, góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Các chính sách về lãi suất, tỷ giá và tín dụng được điều chỉnh linh hoạt, khuyến khích các doanh nghiệp và người dân tiếp cận nguồn vốn hiệu quả. Hơn nữa, việc đảm bảo một môi trường tài chính lành mạnh, minh bạch đã thu hút đầu tư, tạo việc làm và nâng cao đời sống cho người dân, thể hiện vai trò thiết yếu của NHNN Chi nhánh Thái Nguyên trong sự nghiệp phát triển của tỉnh.

VI. Định hướng phát triển tương lai cho công tác quản lý của NHNN Chi nhánh Thái Nguyên

Để đối mặt với những thách thức và nắm bắt cơ hội mới, công tác quản lý của Ngân hàng Nhà nước Chi nhánh Thái Nguyên với NHTM cần có những định hướng phát triển rõ ràng trong tương lai. Sự thay đổi không ngừng của công nghệ và môi trường kinh tế đòi hỏi NHNN Chi nhánh Thái Nguyên phải liên tục đổi mới, nâng cao năng lực và hiệu quả hoạt động. Mục tiêu là xây dựng một cơ quan quản lý hiện đại, chuyên nghiệp, có khả năng dẫn dắt và hỗ trợ hệ thống ngân hàng địa phương phát triển mạnh mẽ, bền vững, đồng thời tiếp tục đóng góp vào ổn định hệ thống ngân hàng và tăng trưởng kinh tế của tỉnh Thái Nguyên.

6.1. Xây dựng chiến lược hoàn thiện công tác quản lý NHNN bền vững

Để hoàn thiện công tác quản lý NHNN bền vững, NHNN Chi nhánh Thái Nguyên cần xây dựng một chiến lược dài hạn, tập trung vào việc hiện đại hóa toàn diện. Chiến lược này nên bao gồm việc nâng cấp cơ sở hạ tầng công nghệ, đặc biệt là trong lĩnh vực thanh tra, giám sát ngân hàng và quản lý dữ liệu. Phát triển các khuôn khổ pháp lý linh hoạt, có khả năng thích ứng với các sản phẩm, dịch vụ tài chính mới và mô hình kinh doanh số. Đồng thời, cần tăng cường hợp tác với các cơ quan quản lý khác và các tổ chức quốc tế để học hỏi kinh nghiệm, áp dụng các chuẩn mực quản lý tiên tiến. Chiến lược này sẽ đảm bảo công tác quản lý của NHNN Thái Nguyên luôn đi đầu, hiệu quả và có tầm nhìn chiến lược.

6.2. Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và tăng cường hợp tác quốc tế

Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực là yếu tố cốt lõi để đảm bảo sự thành công của công tác quản lý của NHNN Chi nhánh Thái Nguyên. Cần có các chương trình đào tạo, bồi dưỡng chuyên sâu, liên tục cập nhật kiến thức về tài chính, công nghệ và kỹ năng quản lý cho đội ngũ cán bộ, đặc biệt là những người làm trong lĩnh vực thanh tra, giám sát ngân hàng. Song song đó, việc tăng cường hợp tác quốc tế với các ngân hàng trung ương và tổ chức tài chính khác sẽ giúp NHNN Chi nhánh Thái Nguyên tiếp cận những kinh nghiệm, công nghệ và phương pháp quản lý tiên tiến nhất. Điều này không chỉ nâng cao năng lực của chi nhánh mà còn góp phần vào việc đảm bảo ổn định hệ thống ngân hàng và hội nhập kinh tế quốc tế cho Thái Nguyên.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn về quản lý của NHNN đối với các NHTM Chương 2: Phương pháp nghiên cứu Chương 3: Thực trạng quản lý của ngân hàng nhà nước Chi nhánh tỉnh Thái Nguyên đối với hệ thống ngân hàng thương mại trên địa bàn tỉnh 4 Chương 4: Giải pháp hoàn thiện công tác quản lý của ngân hàng nhà nước Chi nhánh tỉnh Thái Nguyên đối với hệ thống ngân hàng thương mại trên địa bàn tỉnh. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ CỦA NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI HỆ THỐNG NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1. Cơ sở lý luận về quản lý của ngân hàng nhà nước đối với hệ thống ngân hàng thương mại 1. Khái quát chung về Ngân hàng nhà nước 1.

Khái niệm ngân hàng nhà nước NHNN có nguồn gốc từ ngân hàng phát hành, cho đến đầu thế kỷ XX, ngân hàng phát hành vẫn thuộc sở hữu tư nhân. Từ sau Chiến tranh thế giới thứ II, do đúc kết những bài học kinh nghiệm từ việc chống đỡ cuộc Đại suy thoái năm 1929-1933 cũng như sự phát triển của các học thuyết kinh tế về sự cần thiết của quản nhà nước đối với nền kinh tế, các nhà lãnh đạo chính trị đã nhận thức được tầm quan trọng phải thành lập một NHNN đóng vai trò quản lý lưu thông tiền tệ, tín dụng và hoạt động của hệ thống ngân hàng thống nhất trong một nền kinh tế. Các NHNN được thành lập hoặc bằng cách quốc hữu hóa các ngân hàng phát hành hiện có hoặc thành lập mới thuộc sở hữu nhà nước. Ở các nước tư bản có hệ thống ngân hàng phát triển lâu đời thì thành lập NHNN bằng cách quốc hữu hóa ngân hàng phát hành thông qua mua lại cổ phần của các ngân hàng này rồi bổ nhiệm người điều hành (Anh, Pháp,.

Ở một số nước, Nhà nước chỉ nắm cổ phần khống chế hoặc vẫn để thuộc sở hữu tư nhân nhưng Nhà nước bổ nhiệm người điều hành (Nhật, Mỹ,. Theo Nguyễn Văn Tiến (2012): NHNN là cơ quan đặc trách quản lý hệ thống tiền tệ quốc gia và chịu trách nhiệm thi hành chính sách tiền tệ (CSTT). Mục đích hoạt động của NHNN là ổn định giá trị của tiền tệ, ổn định cung tiền, kiểm soát lãi suất, cứu các NHTM có nguy cơ đổ vỡ, đảm bảo sự ổn định và an toàn của hệ thống ngân hàng. Như vậy, NHNN là một định chế công cộng, có thể độc lập hoặc trực thuộc Chính phủ; thực hiện chức năng độc quyền phát hành tiền, là ngân hàng 6 của các ngân hàng, ngân hàng của Chính phủ và chịu trách nhiệm trong việc quản lý nhà nước về các hoạt động tiền tệ, tín dụng và ngân hàng.

Chức năng của ngân hàng nhà nước NHNN là cơ quan thuộc bộ máy nhà nước, có chức năng phát hành giấy bạc ngân hàng và thực hiện quản lý nhà nước về hoạt động tiền tệ, tín dụng - ngân hàng, với mục tiêu cơ bản là đảm bảo ổn định và an toàn trong hoạt động hệ thống ngân hàng. NHNN thực hiện chức năng quản lý không chỉ đơn thuần bằng các luật lệ, các biện pháp hành chính, mà còn thông qua các nghiệp vụ mang tính kinh doanh, tuy nhiên các hoạt động kinh doanh chỉ là phương tiện để quản lý, tự nó không phải là mục đích sinh lời. Ngân hàng độc quyền phát hành tiền Đi liền với sự ra đời của NHNN, toàn bộ việc phát hành tiền được tập trung vào NHNN theo thiết chế nhà nước độc quyền phát hành tiền. Ở một số quốc gia, NHNN là cơ quan duy nhất phát hành tiền giấy, còn tiền kim loại với tư cách là tiền bổ trợ thì do Chính phủ phát hành.

Giấy bạc ngân hàng do NHNN phát hành là phương tiện thanh toán hợp pháp, với chức năng làm phương tiện lưu thông và phương tiện thanh toán. Bên cạnh chức năng phát hành tiền, NHNN còn thực hiện việc kiểm soát khối lượng tiền cung ứng được tạo ra từ các NHTM bằng quy chế dự trữ bắt buộc, lãi suất tái chiết khấu,… Như vậy, NHNN không chỉ độc quyền phát hành tiền tệ mà còn quản lý và điều tiết lượng tiền cung ứng, thực hiện chính sách tiền tệ, đảm bảo ổn định giá trị nội tệ. Ngân hàng của các ngân hàng trung gian NHNN thực hiện công việc tái chiết khấu hối phiếu đối với các ngân hàng, cấp vốn thông qua cho vay đối với các tổ chức này. Trong quá trình hoạt động tín dụng của mình, các ngân hàng sử dụng vốn tập trung, huy động được để cho vay đối với nền kinh tế.

Khi xuất hiện nhu cầu tiền làm phương tiện thanh toán nhưng lượng tiền mặt trong quỹ không đủ khả năng chi trả, các ngân hàng này được NHNN cấp tín dụng theo những điều kiện nhất định, phù hợp 7 yêu cầu CSTT. Trong trường hợp có ngân hàng gặp nguy cơ đổ vỡ làm ảnh hưởng đến cả hệ thống tài chính của quốc gia, NHNN sẽ tái cấp vốn cho ngân hàng đó. NHNN là trung tâm thanh toán của hệ thống ngân hàng, mở tài khoản tiền gửi và bảo quản dự trữ tiền tệ cho các ngân hàng. Ngân hàng của Chính phủ Chức năng này của NHNN thể hiện ở một số điểm sau: NHNN thuộc sở hữu nhà nước; NHNN ban hành các văn bản pháp quy theo thẩm quyền của mình về tiền tệ, tín dụng, thanh toán, ngoại hối và ngân hàng; kiểm tra thực hiện các văn bản pháp luật có liên quan; NHNN mở tài khoản, nhận và trả tiền gửi của Kho bạc nhà nước; NHNN tổ chức thanh toán cho Kho bạc nhà nước trong quan hệ thanh toán với các ngân hàng; NHNN làm đại lý cho Kho bạc nhà nước trong một số nghiệp vụ; NHNN bảo quản dự trữ quốc gia về ngoại hối, các chứng từ có giá; NHNN cung cấp tín dụng và tạm ứng cho NSNN trong những trường hợp cần thiết; NHNN thay mặt nhà nước quản lý các hoạt động tiền tệ – tín dụng và thanh toán đối nội, đối ngoại của đất nước; thay mặt Chính phủ ký kết các hiệp định tiền tệ, tín dụng và thanh toán với nước ngoài và tham gia với cương vị là thành viên của một số tổ chức tài chính – tiền tệ quốc tế.

Chức năng quản lý nhà nước NHNN là cơ quan quản lý và điều tiết hoạt động của hệ thống ngân hàng nhằm bảo đảm sự ổn định tiền tệ và an toàn cho hoạt động hệ thống nhằm thực hiện các mục tiêu kinh tế vĩ mô của đất nước. Chức năng quản lý nhà nước của NHNN được cụ thể hóa trên các phương diện sau: - NHNN thẩm định và cấp giấy chứng nhận hoạt động cho NHTM; - NHNN quy định nội dung, phạm vi hoạt động kinh doanh và các quy chế nghiệp vụ, các hệ số an toàn đòi hỏi các NHTM phải tuân thủ; - NHNN điều tiết các hoạt động kinh doanh của NHTM bằng những biện pháp kinh tế và hành chính như: quy định tỷ lệ dự trữ bắt buộc, hạn mức tín dụng, ban hành chính sách lãi suất, tỷ lệ hoa hồng, lệ phí áp dụng trong hoạt động kinh doanh của các NHTM,…; 8 - NHNN thanh tra và kiểm soát thường xuyên và toàn diện các hoạt động của toàn bộ hệ thống ngân hàng, áp dụng các chế tài trong các trường hợp vi phạm pháp luật nhằm đảm bảo cho cả hệ thống ngân hàng hoạt động ổn định, an toàn và có hiệu quả; - NHNN quyết định đình chỉ hoạt động hoặc giải thể đối với các ngân hàng trung gian trong các trường hợp vi phạm nghiêm trọng pháp luật hoặc mất khả năng thanh toán,… 1. Khái quát về ngân hàng thương mại 1. Khái niệm ngân hàng thương mại Hiện có nhiều cách hiểu khác nhau về NHTM, nhưng nhìn chung đều cho rằng, NHTM là một trung gian tài chính đi vay để cho vay; NHTM là tổ chức đi vay tiền của công chúng rồi lại cho người khác vay và qua đó mà thu lợi nhuận.

Tại Mỹ trong những năm 1980 đã quy định rằng “Bất kỳ một tổ chức nào cung cấp tài khoản tiền gửi cho phép khách hàng rút tiền theo yêu cầu (như bằng cách viết séc hay bằng việc rút tiền điện tử) và cho vay đối với các tổ chức kinh doanh hay cho vay thương mại sẽ được xem là một ngân hàng”. Theo Peter Rose, nhà kinh tế học Mỹ định nghĩa: “Ngân hàng thương mại là loại hình tổ chức tài chính cung cấp một danh mục các dịch vụ tài chính đa dạng nhất - đặc biệt là tín dụng, tiết kiệm và dịch vụ thanh toán và thực hiện nhiều chức năng tài chính nhất so với bất kỳ một tổ chức kinh doanh nào trong nền kinh tế”. Đây là định nghĩa có nội hàm khá rộng nhưng phù hợp nhất vì nó dựa trên việc xem xét những loại hình dịch vụ mà ngân hàng cung cấp. Các lĩnh vực hoạt động chủ yếu của NHTM gồm: Hoạt động huy động vốn; Hoạt động tín dụng; Hoạt động dịch vụ thanh toán; Hoạt động ngân quỹ; Các hoạt động khác.

Chức năng của ngân hàng thương mại Theo Nguyễn Văn Tiến (2012), NHTM có 4 chức năng sau: - Chức năng làm thủ quỹ cho xã hội: NHTM nhận tiền gửi của công chúng, các doanh nghiệp và các tổ chức, giữ tiền cho khách hàng của mình, đáp ứng cho nhu cầu rút tiền và chi tiền cho họ. Đối với khách hàng, khi gửi tiền vào ngân hàng họ không những đảm bảo được an toàn về tài sản mà còn thu được một khoản lợi nhuận từ ngân hàng. Đối với NHTM, chức năng này làm cơ sở để thực hiện chức năng trung gian thanh toán, đồng thời tạo ra nguồn vốn chủ yếu để thực hiện chức năng trung gian tín dụng. - Chức năng trung gian tín dụng: Đây là chức năng quan trọng nhất của NHTM.

Khi thực hiện chức năng trung gian tín dụng, NHTM đóng vai trò là cầu nối giữa người thừa vốn và người có nhu cầu về vốn, cụ thể NHTM vừa đóng vai trò là người đi vay, vừa đóng vai trò là người cho vay và hưởng lợi nhuận là khoản chênh lệch giữa lãi suất nhận gửi và lãi suất cho vay. Đây là hoạt động góp phần tạo lợi ích cho tất cả các bên tham gia. - Chức năng trung gian thanh toán: Ở đây NHTM đóng vai trò là thủ quỹ cho các doanh nghiệp và cá nhân, thực hiện các thanh toán theo yêu cầu của khách hàng như trích tiền từ tài khoản tiền gửi của họ để thanh toán tiền hàng hóa, dịch vụ hoặc nhập vào tài khoản tiền gửi của khách hàng tiền thu bán hàng và các khoản thu khác theo lệnh của họ.