phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục, nội dung của luận văn gồm có 3 chƣơng: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về hoạch định ngân sách doanh nghiệp Chƣơng 2: Thực trạng về hoạch định ngân sách tại Công ty Cổ phần thủy điện Đăk Rơ Sa. 4 Chƣơng 3: Hoàn thiện công tác hoạch định ngân sách tại Công ty Cổ phần thủy điện Đăk Rơ Sa. Tổng quan tài liệu nghiên cứu Hiện tại công tác hoạch định ngân sách hàng năm của Công ty chủ yếu là để đối phó với những chỉ tiêu mà Hội đồng quản trị ấn định, vì vậy công tác hoạch định ngân sách thƣờng thiếu chính xác so với thực tế thực hiện, chƣa phản ánh đúng với tiềm năng hiện có của đơn vị. Do đó nội dung nghiên cứu của đề tài có ý nghĩa rất thiết thực cả về lý luận và thực tiễn đối với Công ty Cổ phần thủy điện Đăk Rơ Sa trong công tác hoạch định ngân sách hàng năm.
Hoạch định ngân sách là một công cụ khá phổ biến mà các doanh nghiệp đều vận dụng, đặc biệt là đối với các doanh nghiệp sản xuất, cho nên vấn đề này cũng đƣợc nhiều ngƣời quan tâm nghiên cứu ở nhiều khía cạnh khác nhau. Qua quá trình tìm hiểu và nghiên cứu những tài liệu có liên quan đã có những đề tài nghiên cứu những vấn đề khác nhau về ngân sách doanh nghiệp, điển hình là đề tài luận văn thạc sỹ của tác giả Nguyễn Ý Nguyên Hân với luận văn “Hoàn thiện dự toán ngân sách tại Công ty phân bón Miền Nam”, ngƣời hƣớng dẫn khoa học TS. Huỳnh Đức Lộng, Trƣờng Đại Học Kinh Tế TP.HCM, thực hiện năm 2008. Và đề tài của tác giả Trần Văn Thoại với luận văn “Hoạch định ngân sách tại Công ty Cổ phần đƣờng Kon Tum” ngƣời hƣớng dẫn khoa học GS.
Trƣơng Bá Thanh, trƣờng đại học Kinh tế Đà Nẵng thực hiện năm 2013. Với luận văn của tác giả Nguyễn Ý Nguyên Hân. Phƣơng pháp nghiên cứu đƣợc tác giả sử dụng trong luận này là tiếp cận, quan sát, tổng hợp và phân tích. Nội dung đề tài đã đề cập đến vấn đề ngân sách của doanh nghiệp ở những góc độ khác nhau cả về lý luận và thực tiễn nhƣ cơ sở lý luận về dự toán ngân sách doanh nghiệp, các mô hình lập dự toán ngân sách, nội dung lập các báo cáo dự toán ngân sách.
Tác giả cũng đã nghiên cứu thực trạng công tác lập dự toán ngân sách tại Công ty phân bón Miền Nam, trên cở sở đó đánh giá 5 những ƣu điểm và khuyết điểm để đƣa ra các giải pháp hoàn thiện và đề xuất phƣơng hƣớng ứng dụng dự toán ngân sách trong doanh nghiệp, chủ yếu tập trung vào nội dung lập các báo cáo dự toán ngân sách áp dụng cho doanh nghiệp sản xuất [2]. Còn luận văn của tác giả Trần Văn Thoại phƣơng pháp nghiên cứu đƣợc tác giả sử dụng trong luận này là đƣa ra phƣơng pháp hoạch định và thực hiện các bƣớc hoạch định nhƣ chuẩn bị hoạch định ngân sách, soạn thảo ngân sách và giám sát thực hiện ngân sách. Tác giả đã đƣa ra đƣợc phƣơng pháp lập ngân sách theo phƣơng pháp từ dƣới lên rất hoàn chỉnh đối với Công ty Cổ phần đƣờng Kon Tum [3]. Tuy nhiên luận văn nghiên cứu đã công bố trên, chƣa nghiên cứu chuyên sâu về hoạch định ngân sách doanh nghiệp áp dụng cho các doanh nghiệp sản xuất kinh doanh trong ngành điện và cũng chƣa có đề tài nghiên cứu nào đề cập đến hoạch định ngân sách tại Công ty cổ phần thủy điện Đăk Rơ Sa.
Vì vậy, đề tài mà tác giả lựa chọn để nghiên cứu không trùng với các đề tài nghiên cứu trƣớc đây. Những vấn đề mang tính chất định hƣớng đƣợc nêu trong đề tài này, tác giả đã tham khảo ở một số tài liệu nhƣ: Sách Quản trị tài chính, NXB Thống Kê, Hà Nội của tác giả TS. Nguyễn Thanh Liêm, ThS. Nguyễn Thị Mỹ Hƣơng (2009); Giáo trình kế toán quản trị, Đại học kinh tế Đà Nẵng của tác giả GS.
Trƣơng Bá Thanh, TS Trần Đình Khôi Nguyên, ThS Lê Văn Nam (2008); Stephen Brookson (2005), Quản lý ngân sách (Lê Ngọc Phƣơng Anh dịch), NXB tổng hợp, TP. HCM; Howard Senter (2008), lập và quản lý ngân sách doanh nghiệp (Quách Thu Nguyệt dịch) NXB trẻ TP. HCM; Quyết định số 176/QĐ - TTg ngày 05 tháng 10 năm 2004 của Thủ tƣớng Chính phủ phê duyệt Chiến lƣợc phát triển ngành Điện Việt Nam giai đoạn 2004 - 2010, định hƣớng đến 2020; Quyết định số 1855/QĐ-TTg ngày 27 tháng 12 năm 2007 của Thủ tƣớng Chính phủ phê duyệt chiến lƣợc phát triển năng lƣợng quốc gia của Việt Nam đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2050; Quyết định số 1208/QĐ - 6 TTg ngày 21 tháng 7 năm 2011 của Thủ tƣớng Chính phủ phê duyệt Quy hoạch phát triển điện lực quốc gia giai đoạn 2011 - 2020 có xét đến 2030, Quyết định số 18/2008/QĐ-BCT ngày 18 tháng 7 năm 2008 của Bộ trƣởng Bộ Công Thƣơng ban hành Quy định về biểu giá chi phí tránh đƣợc và Hợp đồng mua bán điện mẫu áp dụng cho các nhà máy điện nhỏ sử dụng năng lƣợng tái tạo; Luật thuế tài nguyên số 45/2009/QH12. Nghị định Số: 928/2010/UBTVQH12 ngày 19 tháng 4 năm 2010 về việc ban hành thuế suất thuế tài nguyên.
Luật thuế GTGT số 13/2008/QH12 ngày 03/06/2008 về thuế GTGT. Luật thuế thu nhập doanh nghiệp số 14/2008/QH12 ngày 03/06/2008. Hoạch định ngân sách là một công cụ quản lý khoa học và hiệu quả trong việc quản lý hoạt động sản xuất của các doanh nghiệp, giúp chuẩn bị các nguồn lực để đối phó kịp thời với mọi tình huống xảy ra trong tƣơng lai nhằm đạt đƣợc những mục tiêu nhất định. Với lộ trình hội nhập kinh tế quốc tế, các doanh nghiệp sản xuất điện trong nƣớc đang đối mặt với rất nhiều khó khăn và thách thức.
Cùng với định hƣớng phát triển chung của ngành điện, các doanh nghiệp sản xuất điện trong nƣớc trong đó có Công ty Cổ phần thủy điện Đăk Rơ Sa đang từng bƣớc nâng cao khả năng cạnh tranh bằng nhiều giải pháp khác nhau để tồn tại và phát triển. Trong nghiên cứu về hoạch định ngân sách tại Công ty Cổ phần thủy điện Đăk Rơ Sa; Tác giả đi sâu nghiên cứu, phân tích và đánh giá những vấn đề có liên quan đến hoạch định ngân sách doanh nghiệp dựa trên cơ sở phân tích và đánh giá các nguồn lực hiện có của đơn vị, phân tích và đánh giá công tác dự báo hiện tại trên cơ sở phân tích việc dự báo các yếu tố tác động từ môi trƣờng bên trong và môi trƣờng bên ngoài; về môi trƣờng hoạch định ngân sách, đi sâu phân tích mối quan hệ trong quá trình lập ngân sách giữa lãnh đạo Công ty với các phòng ban chức năng, các phòng ban chức năng với nhau và các cá nhân có liên quan trong quá trình hoạch định ngân sách, phƣơng pháp lập ngân sách đi sâu nghiên cứu 7 phƣơng pháp lập ngân sách phù hợp đối với các doanh nghiệp sản xuất, đặc biệt là đối với các doanh nghiệp sản xuất điện nhƣ Công ty Cổ phần thủy điện Đăk Rơ Sa và quan trọng là nội dung và tiến trình lập ngân sách hiện tại của Công ty. Trên cơ sở phân tích tất cả các yếu tố liên quan đến hoạch định ngân sách doanh nghiệp, kết hợp giữa cơ sở lý luận khoa học và thực tiễn, đề tài đƣa ra một số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác hoạch định ngân sách tại Công ty Cổ phần thủy điện Đăk Rơ Sa. 8 CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HOẠCH ĐỊNH NGÂN SÁCH DOANH NGHIỆP 1.
TỔNG QUAN VỀ NGÂN SÁCH VÀ HOẠCH ĐỊNH NGÂN SÁCH 1. Một số khái niệm a. Khái niệm ngân sách Có nhiều khái niệm về ngân sách, tùy theo mục tiêu nghiên cứu. Theo Howard Senter [7, tr.3-4] “Ngân sách là kế hoạch hành động đƣợc lƣợng hóa và đƣợc chuẩn bị cho một khoảng thời gian cụ thể”, có thể xem xét kỹ hơn khái niệm này về ngân sách nhƣ sau: - Ngân sách phải đƣợc lƣợng hóa: Điều này có nghĩa là ngân sách phải đƣợc biểu thị bằng các con số, thực tế thƣờng là một số tiền.
Một danh sách liệt kê những gì dự tính thực hiện có thể hữu ích, nhƣng đó không phải là một bảng ngân sách nếu nó không đƣợc thể hiện bằng các con số. - Ngân sách phải là một kế hoạch hành động: Đây có lẽ là điểm quan trọng nhất, ngân sách không phải là một bảng bao gồm các số liệu thực tế vì nó liên quan đến những sự việc chƣa hề xảy ra. Tình hình có thể thay đổi trong thời gian thực hiện ngân sách, có nghĩa là khi đó ngân sách không còn chính xác. Giống nhƣ các kế hoạch khác, ngân sách rất ít khi đƣợc dự báo hoàn toàn chính xác về tƣơng lai.
Tuy nhiên, ngay cả trong trƣờng hợp nhƣ vậy, nó vẫn đóng vai trò định hƣớng cho những ngƣời thực hiện và vai trò này rất quan trọng. Tuy nhiên phải biết đƣợc cần phải đạt đƣợc điều gì trƣớc khi lập kế hoạch, trong kinh doanh đƣợc gọi là mục tiêu. Các mục tiêu của doanh nghiệp phụ thuộc một phần vào loại hình doanh nghiệp, có thể là mục tiêu ngắn hạn, trung hoặc dài hạn. 9 Theo Stephen Brookson [6, tr.6]: “Ngân sách là kế hoạch cho những hoạt động tƣơng lai”.
Ngân sách có thể diễn đạt theo nhiều cách, nhƣng thƣờng thì nó mô tả toàn bộ quá trình kinh doanh bằng ngôn ngữ tài chính và là thƣớc đo nhằm định lƣợng các hoạt động của một tổ chức. Ngân sách là một thuyết minh kế hoạch tài chính đƣợc chuẩn bị trƣớc cho giai đoạn sắp tới, thƣờng là một năm. Ngân sách thƣờng chỉ bao gồm những khoản doanh thu và chi tiêu có kế hoạch. Ngân sách sẽ thể hiện những khoản thu nhập mà các bộ phận trong tổ chức có khả năng tạo đƣợc và tổng chi phí đƣợc phép sử dụng.
Tuy nhiên, cũng nên đƣa vào ngân sách những kế hoạch tài sản và nguồn vốn của cả tổ chức (bảng cân đối kế toán theo ngân sách) và những khoản thu chi (dòng tiền theo ngân sách). Khái niệm hoạch định ngân sách Từ các khái niệm về ngân sách ta thấy rằng tất cả doanh nghiệp hoạt động sản xuất kinh doanh đều đặt ra những mục tiêu nhất định liên quan đến tài chính, để đạt đƣợc những mục tiêu này đòi hỏi phải có một nguồn tiền, nguồn tiền này đƣợc xác định thông qua hoạch định ngân sách. Hoạch định ngân sách sẽ giúp phân bổ nguồn tài chính cho các mục tiêu cụ thể, từ đó các doanh nghiệp có thể quản lý hoạt động của mình hiệu quả hơn và đảm bảo việc chi tiêu không vƣợt mức dự báo.