Luận văn thạc sĩ hòa giải ở cơ sở qua thực tiễn tỉnh hải dương

Luận văn thạc sĩ phân tích thực tiễn hòa giải ở cơ sở tỉnh Hải Dương, đánh giá hiệu quả và đề xuất giải pháp nâng cao chất lượng hòa giải.

• Tác giả: Đặng Thị Lan Phương
• Người hướng dẫn: GS. TS Hoàng Thị Kim Quế
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Lý luận và lịch sử Nhà nước và pháp luật
• Đề tài: Hòa Giải Ở Cơ Sở (Qua Thực Tiễn Tỉnh Hải Dương)
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HÒA GIẢI Ở CƠ SỞ
• 1.1. Hòa giải ở cơ sở trong hệ thống các phương thức giải quyết tranh chấp và sự cần thiết giải quyết các tranh chấp, xích mích trong cộng đồng bằng hòa giải
• 1.2. Khái niệm và đặc điểm cơ bản của hòa giải ở cơ sở
• 1.2.1. Khái niệm hòa giải ở cơ sở
• 1.2.2. Đặc điểm hòa giải ở cơ sở
• 1.3. Vai trò của hòa giải ở cơ sở và sự cần thiết điều chỉnh bằng pháp luật đối với hòa giải ở cơ sở
• 1.3.1. Vai trò của hòa giải ở cơ sở
• 1.3.2. Sự cần thiết điều chỉnh bằng pháp luật đối với hòa giải ở cơ sở
• 1.4. Nguyên tắc, phạm vi hòa giải ở cơ sở
• 1.4.1. Nguyên tắc tổ chức và hoạt động hòa giải ở cơ sở
• 1.4.2. Phạm vi hòa giải ở cơ sở
• 1.5. Quá trình hình thành và phát triển của thể chế hòa giải ở cơ sở tại Việt Nam
• 1.5.1. Giai đoạn trước cách mạng tháng Tám 1945
• 1.5.2. Giai đoạn từ cách mạng tháng 8 năm 1945 đến năm 1998
• 1.5.3. Giai đoạn từ năm 1998 đến năm 2013
• 1.5.4. Giai đoạn từ năm 2013 đến nay
• 1.6. Thể chế hòa giải một số nước trên thế giới và kinh nghiệm cho Việt Nam
• 1.6.1. Mô hình Hòa giải nhân dân. Mô hình trung tâm hòa giải cộng đồng
• 1.6.2. Mô hình hòa giải của Trưởng thôn ở Philippin
• 1.6.3. Những kinh nghiệm cho Việt Nam
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG TỔ CHỨC VÀ HOẠT ĐỘNG HÒA GIẢI Ở CƠ SỞ TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH HẢI DƯƠNG
• 2.1. Những điều kiện lịch sử, văn hóa chi phối và ảnh hưởng đến hoạt động hòa giải của tỉnh Hải Dương
• 2.2. Thực hiện pháp luật về hòa giải ở cơ sở trên địa bàn tỉnh Hải Dương
• 2.2.1. Những quy định chung về hòa giải ở cơ sở
• 2.2.2. Những quy định của tỉnh Hải Dương về hòa giải ở cơ sở
• 2.3. Thực trạng tổ chức và hoạt động hòa giải ở cơ sở trên địa bàn tỉnh Hải Dương
• 2.3.1. Tổ chức thực hiện hòa giải ở cơ sở trên địa bàn tỉnh Hải Dương
• 2.3.2. Hoạt động của Tổ hòa giải
• 2.3.3. Quản lý nhà nước về công tác hòa giải ở cơ sở trên địa bàn tỉnh Hải Dương
• 2.3.4. Đánh giá chung
• 3. CHƯƠNG 3: QUAN ĐIỂM, GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG, HIỆU QUẢ CÔNG TÁC HÒA GIẢI TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH HẢI DƯƠNG
• 3.1. Quan điểm về nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác hòa giải trên địa bàn tỉnh Hải Dương
• 3.2. Nâng cao nhận thức của các cấp, các ngành và toàn xã hội về hòa giải, xác định đó là một định chế xã hội phát huy quyền làm chủ của nhân dân ở cơ sở
• 3.3. Nâng cao năng lực quản lý của cơ quan Tư pháp và đội ngũ cán bộ Tư pháp – Hộ tịch các xã, phường, thị trấn đối với công tác hòa giải ở cơ sở
• 3.4. Nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động hòa giải ở cơ sở; Tiếp tục đảm bảo cơ sở vật chất cần thiết cho hoạt động hòa giải ở cơ sở
• 3.5. Tăng cường sự phối hợp giữa chính quyền với các đoàn thể, tổ chức chính trị trong thực hiện hòa giải ở cơ sở
• 3.6. Hòa giải ở cơ sở phải phù hợp với pháp luật, đạo đức xã hội
• 3.7. Tôn trọng quyền và lợi ích của nhân dân
• 3.8. Hoàn thiện các quy định của pháp luật
• 3.9. Xây dựng và kiện toàn các tổ chức hòa giải
• 3.10. Bảo đảm cơ sở vật chất cần thiết cho hoạt động hòa giải ở cơ sở
• 3.11. Tăng cường sự lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy đảng, chính quyền, sự phối hợp thực hiện của Mặt trận tổ quốc và các đoàn thể nhân dân đối với hoạt động hòa giải ở cơ sở
• 3.12. Nâng cao việc truyền truyền pháp luật về vai trò của hòa giải trong đời sống xã hội, phát huy dân chủ ở cơ sở
• 3.13. Giáo dục, đào tạo nâng cao trình độ kỹ năng hòa giải, kiến thức pháp luật và vận dụng pháp luật cho đội ngũ hòa giải viên
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về luận văn thạc sĩ hòa giải ở cơ sở tại Hải Dương

Luận văn thạc sĩ về hòa giải ở cơ sở tại tỉnh Hải Dương là một nghiên cứu quan trọng nhằm làm rõ vai trò và thực trạng của hoạt động hòa giải trong cộng đồng. Hòa giải không chỉ là một phương thức giải quyết tranh chấp mà còn là một phần không thể thiếu trong việc duy trì trật tự xã hội và phát triển bền vững. Nghiên cứu này sẽ cung cấp cái nhìn sâu sắc về các quy định pháp luật, thực tiễn áp dụng và những thách thức mà công tác hòa giải đang phải đối mặt.

1.1. Khái niệm và đặc điểm của hòa giải ở cơ sở

Hòa giải ở cơ sở được hiểu là một phương thức giải quyết tranh chấp giữa các bên liên quan thông qua sự trung gian của một bên thứ ba, thường là những người có uy tín trong cộng đồng. Đặc điểm của hòa giải ở cơ sở bao gồm tính tự nguyện, tính linh hoạt và sự gần gũi với cộng đồng.

1.2. Vai trò của hòa giải trong đời sống xã hội

Hòa giải đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì sự hòa thuận trong cộng đồng, giúp giảm thiểu xung đột và tranh chấp. Nó không chỉ giúp tiết kiệm thời gian và chi phí cho các bên mà còn góp phần nâng cao ý thức pháp luật trong nhân dân.

II. Thực trạng hòa giải ở cơ sở tại tỉnh Hải Dương

Thực trạng hòa giải ở cơ sở tại tỉnh Hải Dương cho thấy nhiều vấn đề cần được giải quyết. Mặc dù có nhiều quy định pháp luật về hòa giải tranh chấp, nhưng việc thực hiện còn gặp nhiều khó khăn. Các tổ hòa giải thường thiếu nguồn lực và sự hỗ trợ từ chính quyền địa phương, dẫn đến hiệu quả công việc không cao.

2.1. Các quy định pháp luật về hòa giải ở cơ sở

Các quy định pháp luật hiện hành đã tạo ra khung pháp lý cho hoạt động hòa giải ở cơ sở, tuy nhiên, việc áp dụng còn nhiều bất cập. Cần có sự điều chỉnh để phù hợp với thực tiễn địa phương.

2.2. Thực trạng tổ chức và hoạt động hòa giải

Hoạt động của các tổ hòa giải ở cơ sở tại Hải Dương hiện nay còn nhiều hạn chế. Nhiều tổ hòa giải không hoạt động hiệu quả do thiếu sự quan tâm từ chính quyền và cộng đồng.

III. Vấn đề và thách thức trong công tác hòa giải ở cơ sở

Công tác hòa giải ở cơ sở tại Hải Dương đang đối mặt với nhiều thách thức. Những vấn đề như thiếu nguồn lực, sự thiếu hụt về kỹ năng của hòa giải viên và sự không đồng thuận trong cộng đồng đang cản trở hiệu quả của hoạt động này.

3.1. Thiếu nguồn lực và hỗ trợ từ chính quyền

Nhiều tổ hòa giải không có đủ nguồn lực để hoạt động hiệu quả. Sự hỗ trợ từ chính quyền địa phương là rất cần thiết để nâng cao chất lượng công tác hòa giải.

3.2. Sự không đồng thuận trong cộng đồng

Sự không đồng thuận giữa các bên liên quan trong cộng đồng có thể dẫn đến việc hòa giải không thành công. Cần có các biện pháp để tăng cường sự đồng thuận và hợp tác.

IV. Phương pháp nâng cao hiệu quả hòa giải ở cơ sở

Để nâng cao hiệu quả của công tác hòa giải ở cơ sở, cần áp dụng một số phương pháp như tăng cường đào tạo cho hòa giải viên, cải thiện quy trình hòa giải và tăng cường sự tham gia của cộng đồng.

4.1. Đào tạo và nâng cao kỹ năng cho hòa giải viên

Đào tạo kỹ năng cho hòa giải viên là rất quan trọng để họ có thể thực hiện tốt vai trò của mình. Cần tổ chức các khóa đào tạo thường xuyên để cập nhật kiến thức và kỹ năng.

4.2. Cải thiện quy trình hòa giải

Cần cải thiện quy trình hòa giải để đảm bảo tính minh bạch và công bằng. Việc này sẽ giúp tăng cường niềm tin của cộng đồng vào hoạt động hòa giải.

V. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu hòa giải ở cơ sở

Nghiên cứu về hòa giải ở cơ sở tại Hải Dương đã chỉ ra nhiều ứng dụng thực tiễn có thể áp dụng để nâng cao hiệu quả công tác này. Các kết quả nghiên cứu cho thấy rằng việc áp dụng các phương pháp hòa giải truyền thống vẫn có giá trị trong bối cảnh hiện đại.

5.1. Kinh nghiệm từ các mô hình hòa giải thành công

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng một số mô hình hòa giải thành công có thể được áp dụng tại Hải Dương. Những mô hình này thường dựa trên sự tham gia tích cực của cộng đồng.

5.2. Kết quả đạt được từ công tác hòa giải

Công tác hòa giải đã giúp giảm thiểu xung đột và tranh chấp trong cộng đồng, góp phần duy trì an ninh trật tự và phát triển kinh tế xã hội.

VI. Kết luận và triển vọng tương lai của hòa giải ở cơ sở

Kết luận từ nghiên cứu cho thấy hòa giải ở cơ sở có vai trò quan trọng trong việc duy trì sự hòa thuận trong cộng đồng. Triển vọng tương lai của hòa giải ở cơ sở tại Hải Dương phụ thuộc vào sự quan tâm và hỗ trợ từ chính quyền và cộng đồng.

6.1. Tầm quan trọng của hòa giải trong tương lai

Hòa giải sẽ tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong việc giải quyết các tranh chấp nhỏ trong cộng đồng, giúp duy trì sự ổn định xã hội.

6.2. Đề xuất hướng đi cho công tác hòa giải

Cần có các chính sách hỗ trợ và khuyến khích hoạt động hòa giải ở cơ sở, nhằm nâng cao hiệu quả và chất lượng công tác này trong tương lai.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh hội nhập toàn cầu và phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, các mâu thuẫn, tranh chấp trong cộng đồng dân cư ngày càng gia tăng và đa dạng về hình thức. Theo ước tính, mỗi năm tại Việt Nam có hàng chục nghìn vụ việc tranh chấp nhỏ phát sinh trong đời sống xã hội, đòi hỏi các phương thức giải quyết hiệu quả, tiết kiệm thời gian và chi phí. Hòa giải ở cơ sở, với truyền thống lâu đời và tính nhân văn sâu sắc, được xem là một giải pháp ưu việt nhằm giải quyết các tranh chấp nhỏ, giữ gìn tình làng nghĩa xóm, củng cố khối đại đoàn kết dân tộc và đảm bảo an ninh trật tự xã hội. Luận văn tập trung nghiên cứu thực trạng tổ chức và hoạt động hòa giải ở cơ sở tại tỉnh Hải Dương trong giai đoạn từ năm 2010 đến 2014, nhằm làm rõ vai trò, đặc điểm của hòa giải ở cơ sở, đồng thời đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả công tác này. Việc nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc phát huy vai trò của hòa giải ở cơ sở, góp phần giảm tải cho hệ thống tư pháp, nâng cao ý thức pháp luật của người dân và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên hai khung lý thuyết chính: lý thuyết về xung đột xã hội và lý thuyết về hòa giải trong pháp luật và xã hội. Lý thuyết xung đột xã hội giúp phân tích nguyên nhân, bản chất và các hình thức biểu hiện của mâu thuẫn trong cộng đồng dân cư. Lý thuyết hòa giải tập trung vào vai trò của bên thứ ba trung gian trong việc thúc đẩy các bên tranh chấp đạt được thỏa thuận tự nguyện, phù hợp với pháp luật và đạo đức xã hội. Các khái niệm trọng tâm bao gồm: hòa giải ở cơ sở, tổ hòa giải, hòa giải viên, nguyên tắc hòa giải (tự nguyện, khách quan, công bằng, kịp thời, giữ bí mật), phạm vi hòa giải (tranh chấp dân sự, hôn nhân gia đình, vi phạm pháp luật chưa đến mức truy cứu hình sự), và vai trò của pháp luật trong điều chỉnh hoạt động hòa giải.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng phương pháp nghiên cứu hỗn hợp, kết hợp phân tích lý thuyết, tổng hợp tài liệu pháp luật, điều tra xã hội học và thống kê thực tiễn. Nguồn dữ liệu chính bao gồm: văn bản pháp luật liên quan đến hòa giải ở cơ sở, báo cáo hoạt động của các tổ hòa giải tại tỉnh Hải Dương, phỏng vấn sâu với hòa giải viên, cán bộ tư pháp xã và người dân địa phương. Cỡ mẫu điều tra xã hội là khoảng 300 người, được chọn mẫu ngẫu nhiên có phân tầng tại các xã, phường thuộc tỉnh Hải Dương nhằm đảm bảo tính đại diện. Phân tích dữ liệu được thực hiện bằng phương pháp thống kê mô tả và so sánh tỷ lệ hòa giải thành qua các năm. Thời gian nghiên cứu kéo dài từ tháng 1/2014 đến tháng 12/2014, đảm bảo thu thập đầy đủ thông tin thực tiễn và cập nhật các quy định pháp luật mới nhất.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tỷ lệ hòa giải thành cao nhưng chưa đồng đều: Tại tỉnh Hải Dương, trung bình mỗi năm có khoảng 3.000 vụ việc hòa giải ở cơ sở, với tỷ lệ hòa giải thành đạt trên 75%. Tuy nhiên, sự phân bố hiệu quả hòa giải không đồng đều giữa các địa phương, có nơi tỷ lệ thành công chỉ đạt khoảng 60%, trong khi một số xã đạt trên 85%.

2. Nhận thức và năng lực hòa giải viên còn hạn chế: Khoảng 40% hòa giải viên được khảo sát cho biết chưa được đào tạo bài bản về kỹ năng hòa giải và kiến thức pháp luật, ảnh hưởng đến chất lượng giải quyết tranh chấp. Một số hòa giải viên còn thiếu kinh nghiệm trong xử lý các vụ việc phức tạp.

3. Cơ sở vật chất và nguồn lực hỗ trợ chưa đáp ứng yêu cầu: Hơn 50% tổ hòa giải tại Hải Dương thiếu phòng làm việc riêng biệt, trang thiết bị hỗ trợ còn nghèo nàn, gây khó khăn trong việc tổ chức hòa giải hiệu quả và bảo mật thông tin.

4. Phối hợp giữa các cơ quan, tổ chức chưa chặt chẽ: Việc phối hợp giữa chính quyền địa phương, Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể trong công tác hòa giải còn hạn chế, dẫn đến thiếu sự hỗ trợ đồng bộ và chưa phát huy hết vai trò của hòa giải ở cơ sở.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân của những tồn tại trên xuất phát từ việc chưa có sự đầu tư đồng bộ về đào tạo, cơ sở vật chất và chính sách hỗ trợ cho hòa giải viên. So sánh với một số nghiên cứu trong nước và quốc tế, tỷ lệ hòa giải thành tại Hải Dương tương đối cao nhưng vẫn còn khoảng cách so với các địa phương phát triển như Hà Nội hay TP. Hồ Chí Minh. Việc thiếu sự phối hợp chặt chẽ giữa các cấp chính quyền và tổ chức xã hội làm giảm hiệu quả công tác hòa giải, đồng thời ảnh hưởng đến việc tuyên truyền, nâng cao nhận thức pháp luật trong cộng đồng. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ cột thể hiện tỷ lệ hòa giải thành theo từng năm và bảng so sánh năng lực hòa giải viên qua các tiêu chí đào tạo, kinh nghiệm. Kết quả nghiên cứu khẳng định vai trò quan trọng của hòa giải ở cơ sở trong việc giữ gìn ổn định xã hội, giảm tải cho hệ thống tư pháp và nâng cao ý thức pháp luật của người dân.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường đào tạo, bồi dưỡng kỹ năng và kiến thức pháp luật cho hòa giải viên: Cần tổ chức các khóa tập huấn định kỳ, nâng cao năng lực chuyên môn và kỹ năng mềm cho hòa giải viên nhằm nâng cao chất lượng hòa giải. Mục tiêu đạt 100% hòa giải viên được đào tạo bài bản trong vòng 2 năm. Chủ thể thực hiện là Sở Tư pháp phối hợp với các trường đào tạo luật và các tổ chức xã hội.

2. Đầu tư cải thiện cơ sở vật chất và trang thiết bị cho tổ hòa giải: Cấp kinh phí xây dựng phòng làm việc riêng, trang bị thiết bị hỗ trợ như máy tính, máy in, tài liệu pháp luật để tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động hòa giải. Thời gian thực hiện trong 3 năm, do UBND tỉnh và các địa phương chủ trì.

3. Tăng cường phối hợp giữa chính quyền, Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể: Xây dựng cơ chế phối hợp liên ngành chặt chẽ, tổ chức các hội nghị giao ban định kỳ để trao đổi thông tin, hỗ trợ công tác hòa giải. Mục tiêu nâng cao hiệu quả phối hợp lên trên 90% trong 1 năm. Chủ thể thực hiện là Ban Dân vận Tỉnh ủy và UBND tỉnh.

4. Đẩy mạnh tuyên truyền, phổ biến pháp luật về hòa giải ở cơ sở: Sử dụng đa dạng các hình thức truyền thông như phát thanh, truyền hình, mạng xã hội và các buổi sinh hoạt cộng đồng để nâng cao nhận thức của người dân về vai trò và lợi ích của hòa giải. Mục tiêu tăng tỷ lệ người dân hiểu biết về hòa giải lên 80% trong 2 năm. Chủ thể thực hiện là Sở Tư pháp phối hợp với các cơ quan truyền thông.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ tư pháp và hòa giải viên tại các xã, phường, thị trấn: Luận văn cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn giúp nâng cao năng lực nghiệp vụ, kỹ năng hòa giải và hiểu biết pháp luật, từ đó nâng cao hiệu quả công tác tại địa phương.

2. Lãnh đạo các cơ quan quản lý nhà nước về tư pháp và công tác hòa giải: Tài liệu giúp đánh giá thực trạng, nhận diện tồn tại và đề xuất các chính sách, giải pháp phù hợp để phát triển công tác hòa giải ở cơ sở.

3. Nhà nghiên cứu và giảng viên ngành luật, xã hội học: Luận văn là nguồn tham khảo quý giá về lý luận và thực tiễn hòa giải ở cơ sở, phục vụ cho nghiên cứu chuyên sâu và giảng dạy.

4. Các tổ chức xã hội, đoàn thể và cộng đồng dân cư: Giúp hiểu rõ vai trò của hòa giải trong xây dựng đời sống văn hóa, giữ gìn an ninh trật tự và phát huy quyền làm chủ của nhân dân tại cơ sở.

Câu hỏi thường gặp

1. Hòa giải ở cơ sở khác gì so với hòa giải tại tòa án?
   Hòa giải ở cơ sở do tổ hòa giải tại cộng đồng dân cư thực hiện, không mang tính tư pháp, dựa trên tự nguyện và thuyết phục, trong khi hòa giải tại tòa án là thủ tục bắt buộc, có yếu tố pháp lý ràng buộc và do cơ quan tư pháp tiến hành.

2. Phạm vi hòa giải ở cơ sở bao gồm những tranh chấp nào?
   Bao gồm tranh chấp dân sự nhỏ, tranh chấp hôn nhân gia đình, vi phạm pháp luật chưa đến mức truy cứu hình sự, các mâu thuẫn trong cộng đồng như sử dụng lối đi chung, điện nước sinh hoạt, và các vi phạm hành chính nhẹ.

3. Vai trò của hòa giải viên trong quá trình hòa giải là gì?
   Hòa giải viên đóng vai trò trung gian trung lập, giúp các bên tranh chấp hiểu nhau, vận dụng pháp luật và đạo đức xã hội để thuyết phục các bên tự nguyện đạt thỏa thuận, không áp đặt hay cưỡng chế.

4. Làm thế nào để nâng cao hiệu quả công tác hòa giải ở cơ sở?
   Cần tăng cường đào tạo hòa giải viên, cải thiện cơ sở vật chất, phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan, đẩy mạnh tuyên truyền pháp luật và nâng cao nhận thức cộng đồng về hòa giải.

5. Hòa giải ở cơ sở có góp phần giảm tải cho hệ thống tư pháp không?
   Có. Hòa giải thành công giúp giảm số lượng vụ việc phải đưa ra tòa án, tiết kiệm thời gian, chi phí cho nhà nước và người dân, đồng thời giữ gìn ổn định xã hội tại cơ sở.

Kết luận

• Hòa giải ở cơ sở là phương thức giải quyết tranh chấp hiệu quả, mang tính nhân văn và truyền thống lâu đời của dân tộc Việt Nam, góp phần giữ gìn đoàn kết cộng đồng và ổn định xã hội.
• Thực trạng tại tỉnh Hải Dương cho thấy tỷ lệ hòa giải thành đạt trên 75%, tuy nhiên còn tồn tại hạn chế về năng lực hòa giải viên, cơ sở vật chất và phối hợp liên ngành.
• Luận văn đã đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm nâng cao chất lượng và hiệu quả công tác hòa giải, bao gồm đào tạo, đầu tư cơ sở vật chất, tăng cường phối hợp và tuyên truyền pháp luật.
• Kết quả nghiên cứu có thể áp dụng trong công tác quản lý nhà nước, đào tạo nghiệp vụ và xây dựng chính sách phát triển hòa giải ở cơ sở.
• Các bước tiếp theo cần triển khai thực hiện các giải pháp đề xuất trong vòng 2-3 năm tới, đồng thời tiếp tục nghiên cứu mở rộng phạm vi và đối tượng hòa giải để phát huy tối đa vai trò của hòa giải trong đời sống xã hội.

Hành động ngay hôm nay để góp phần xây dựng cộng đồng dân cư hòa thuận, phát triển bền vững!

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu và kết luận, luận văn gồm 3 chương: Chƣơng 1. Cơ sở lý luận về hoà giải ở cơ sở. Trực trạng tổ chức và hoạt động hòa giải ở cơ sở trên địa bàn tỉnh Hải Dương. Quan điểm, giải pháp nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác hoà giải ở cơ sở trên địa bàn tỉnh Hải Dương.

7 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HÒA GIẢI Ở CƠ SỞ 1. Hòa giải ở cơ sở trong hệ thống các phƣơng thức giải quyết tranh chấp và sự cần thiết giải quyết các tranh chấp, xích mích trong cộng đồng bằng hòa giải Trong xã hội, mỗi con người là một cá thể độc lập. Mác cho rằng, bản chất của con người là tổng hòa các mối quan hệ xã hội. Trong đời sống xã hội, mối quan hệ giữa con người với con người rất đa dạng, phong phú, bao gồm tổng hòa các mối quan hệ xã hội: quan hệ giữa các thành viên trong gia đình (quan hệ vợ chồng, ông bà, bố mẹ, con cái, anh chị em.), quan hệ giữa các thành viên trong môi trường giáo dục: quan hệ thầy trò; quan hệ của những nhóm người trong xã hội: quan hệ đồng nghiệp, quan hệ bạn bè, quan hệ đồng hương.

Các quan hệ này có thể hình thành dưới nhiều góc độ khác nhau như quan hệ huyết thống được pháp luật quy định (quan hệ gia đình), các quan quan hệ xã hội khác được hình thành và chi phối bởi các quy phạm đạo đức xã hội và được tồn tại dưới hình thức khác nhau. Thực tiễn cho thấy, qua các giai đoạn, qua các thời kỳ lịch sử, trong xã hội, tồn tại và phổ biến là những quan hệ xã hội tốt đẹp, lành mạnh. Chính những quan hệ tốt đẹp, lành mạnh đó là nền tảng, là cơ sở, là động lực cho việc xây dựng lối sống văn hóa, xã hội công bằng, dân chủ và văn minh. Tuy nhiên, bên cạnh những quan hệ tốt đẹp kể trên, còn tồn tại những mối quan hệ không lành mạnh, tiêu cực, lệch chuẩn, những quan hệ bị biến dạng theo chiều hướng xấu, thậm chí đi ngược lại với lợi ích chung của cộng đồng, của xã hội.

Những quan hệ đó có thể là những nguyên nhân trực tiếp nảy sinh những hiện tượng tiêu cực trong xã hội như những tệ nạn xã hội, vi phạm pháp luật thậm chí là hành vi phạm tội. 8 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Trong giai đoạn hiện nay, khi đất nước hòa mình vào trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế, đa dạng hóa các mối quan hệ, chủ động xây dựng kinh tế thị trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa, bên cạnh những thành tựu, kết quả trên tất cả các lĩnh vực: kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội mà nền kinh tế thị trường mang lại, sự phát triển của đời sống xã hội trên các lĩnh vực cũng kéo theo những hạn chế, tiêu cực và những mặt trái của nó: sự xung đột về lợi ích, sự xuống cấp về đạo đức, lối sống thực dụng. Chính những yếu tố đó đã trực tiếp hoặc gián tiếp làm ảnh hưởng, biến dạng những quan hệ truyền thống tốt đẹp vốn có của dân tộc ta. Trong một chừng mực nào đó, ở những hoàn cảnh cụ thể, quan hệ giữa các thành viên trong gia đình, dòng tộc, thầy trò, bạn bè.

cũng có những xáo trộn nhất định, bị chi phối bởi những yếu tố về lợi ích, quan điểm khác nhau, hay có thể gọi chung là những xung đột xã hội nhỏ. Như vậy, xung đột xã hội là sự biểu hiện của những mâu thuẫn xã hội khách quan hoặc chủ quan phản ánh sự đối lập giữa những người đại diện của chúng. Các xung đột xã hội được thể hiện dưới nhiều hình thức khác nhau, trong đó có các tranh chấp, xích mích ở cộng đồng dân cư. Những va chạm, xích mích giữa các thành viên trong gia đình, trong cộng đồng là điều không thể tránh khỏi, có điều kiện nảy sinh tồn tại thậm chí phát triển.

Có thể là mâu thuẫn ngay giữa các thành viên trong gia đình, giữa hai hay nhiều hộ gia đình, có khi là mâu thuẫn giữa một dòng họ, một dòng tộc, xóm này với xóm kia, mâu thuẫn giữa làng với làng. Mâu thuẫn đó xảy ra khá đa dạng, phong phú trên các lĩnh vực kinh tế, dân sự, hôn nhân và gia đình. Những mâu thuẫn, xích mích, tranh chấp này dù là nhỏ nhưng nếu không có biện pháp giải quyết sẽ gây mất ổn định xã hội, ảnh hưởng đến sự phát triển của xã hội. Khi xung đột xã hội xảy ra có rất nhiều phương thức để giải quyết.

Để giữ gìn trật tự xã hội, việc giải quyết xung đột có thể được tiến 9 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] hành theo năm phương pháp: giải quyết bằng sự tác động của dư luận xã hội, thông qua hòa giải, giải quyết bằng các phán quyết của trọng tài, bằng quyết định của cơ quan hành chính và thông qua cách giải quyết của tòa án. Hòa giải là một trong những phương thức có hiệu quả để giải quyết các xung đột đó. Thực tế cho thấy, không thể tránh được xung đột xã hội, nhưng cần thiết phải hạn chế và tránh được những thiệt hại mà xung đột xã hội mang lại do không được kiểm soát. Hiện nay, ở nước ta có nhiều hình thức hòa giải với phạm vi, đối tượng, phương pháp, trình tự thủ tục.tiến hành hòa giải khác nhau như hòa giải tại Tòa án theo quy định của pháp luật tố tụng dân sự, hôn nhân và gia đình, hòa giải các tranh chấp lao động, hòa giải bằng trọng tài kinh tế, hòa giải ở cơ sở, hòa giải tranh chấp đất đai tại Ủy ban nhân dân các xã, phường, thị trấn theo Luật Đất đai, kể cả thỏa thuận trong tố tụng hành chính và tố tụng dân sự cũng được coi là một biểu hiện của hòa giải.

Hòa giải trong tố tụng dân sự của Tòa án là thủ tục bắt buộc trong quá trình giải quyết vụ án dân sự, hôn nhân gia đình, thương mại, lao động. Trong quá trình giải quyết vụ án, Tòa án tiến hành hòa giải để giúp các đương sự thỏa thuận với nhau trừ những trường hợp pháp luật quy định không được hòa gải. Khi không hòa giải được hoặc hòa giải không thành Tòa án mới đưa vụ án ra xét xử. Trường hợp các bên đương sự thống nhất thỏa thuận với nhau về vấn đề phải giải quyết trong vụ án thì Tòa án lập biên bản hòa giải thành.

Hết thời hạn bẩy ngày, kể từ ngày lập biên bản hòa giải thành mà không có đương sự nào thay đổi ý kiến về sự thỏa thuận đó, thì về nguyên tắc chung Tòa án sẽ ra quyết định công nhận sự thỏa thuận của các đương sự. Quyết định này có hiệu lực pháp luật ngay tại thời điểm ký. Theo quy định của pháp luật, đối với các ngành luật như dân sự, kinh tế, lao động, hôn nhân và gia đình, đất đai.hòa giải đều được coi là một nguyên tắc, một thủ tục bắt buộc khi giải quyết tranh chấp. Theo Điều 12 Bộ luật Dân 10 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] sự quy định về nguyên tắc hòa giải như sau: “Trong quan hệ dân sự, việc hòa giải giữa các bên phù hợp với quy định của pháp luật được khuyến khích.

Không ai được dùng vũ lực hoặc đe dọa dùng vũ lực khi tham gia quan hệ dân sự, giải quyết các tranh chấp dân sự” [42]. Dưới góc độ của Luật hình thức, hòa giải là thủ tục bắt buộc thể hiện thông qua trách nhiệm hòa giải thuộc về Tòa án. Đây cũng là một nguyên tắc được quy định tại Điều 10 Bộ luật Tố tụng dân sự (được Quốc hội khóa XI, kỳ họp thứ 5 thông qua ngày 15 tháng 6 năm 2004): “Tòa án có trách nhiệm tiến hành hòa giải và tạo điều kiện thuận lợi để các đương sự thỏa thuận với nhau về việc giải quyết vụ việc dân sự theo quy định của Bộ luật này” [41]. Hòa giải là hoạt động của Tòa án khi tiến hành giải quyết vụ kiện dân sự.

Theo quy định tại Khoản 1 Điều 180 Bộ luật Tố tụng dân sự, hòa giải là thủ tục bắt buộc ở thời điểm trước khi mở phiên tòa xét xử sơ thẩm để giải quyết vụ án dân sự. Tuy nhiên, không phải tất cả các vụ án Dân sự tòa án đều phải tiến hành hòa giải. Theo quy định của Bộ luật Dân sự và Bộ luật Tố tụng dân sự, Tòa án không tiến hành thủ tục hòa giải đối với những vụ việc mà nếu hòa giải sẽ trái với mục đích xét xử của vụ án đó. Đó là những vụ việc được quy định tại Điều 181 Bộ luật Tố tụng dân sự như yêu cầu đòi bồi thường gây thiệt hại đến tài sản của Nhà nước, những vụ án dân sự phát sinh từ giao dịch trái pháp luật hoặc trái đạo đức xã hội.

Trong Tố tụng hình sự cũng có những quy định gần với hòa giải. Khoản 1, Điều 105 Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2003 quy định: Những vụ án về các tội phạm được quy định tại khoản 1 các điều 104, 105, 106, 108, 109, 111, 113, 121, 122, 131 và 171 của Bộ luật Hình sự được khởi tố khi có yêu cầu của người bị hại hoặc người đại diện hợp pháp của người bị hại là người chưa thành niên, người có nhược điểm về tâm thần hoặc thể chất [40]. 11 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Như vậy, không phải mọi trường hợp phạm vào các tội nêu trong điều luật nói trên đều bị khởi tố theo yêu cầu của người bị hại. Theo quy định, chỉ được áp dụng việc khởi tố theo yêu cầu của người bị hại trong trường hợp hành vi phạm tội được nói đến ở khoản 1 của các điều nói trên.

Điều đó có nghĩa là việc khởi tố vụ án theo yêu cầu của người bị hại chỉ áp dụng trong trường hợp hành vi phạm tội xảy ra ở mức độ nguy hiểm thấp nhất cho xã hội, tội phạm ít nghiêm trọng, không có tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự. Và khi người bị hại không yêu cầu khởi tố hoặc rút yêu cầu khởi tố vụ án hình sự theo quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự, Viện kiểm sát nhân dân hoặc Tòa án nhân dân không tiếp tục tiến hành tố tụng và không bị cơ quan nhà nước có thẩm quyền xử lý vi phạm hành chính theo quy định của pháp luật thì có thể tự dàn xếp với nhau. Hòa giải trong tố trụng trọng tài, trong quá trình giải quyết tranh chấp tại trọng tài, các bên tranh chấp có thể thương lượng, tự hòa giải hoặc đề nghị trọng tài giúp các bên hòa giải.