Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ VỐN TẠI QUỸ PHÁT TRIỂN ĐẤT 1. Cơ sở lý luận về quản lý vốn ứng từ Quỹ Phát triển đất 1. Lý luận chung về vấn đề Quản lý vốn Quỹ Phát triển đất 1. Khái niệm, vai trò của vốn hoạt động Quỹ Phát triển đất địa phương a) Khái niệm vốn Theo sự phát triển của lịch sử, các quan điểm về vốn xuất hiện và ngày càng hoàn thiện, tiêu biểu có các cách hiểu về vốn như sau của một số nhà kinh tế học thuộc các trường phái kinh tế khác nhau.
Các nhà kinh tế học cổ điển tiếp cận vốn với góc độ hiện vật. Họ cho rằng, vốn là một trong những yếu tố đầu vào trong quá trình sản xuất kinh doanh. Cách hiểu này phù hợp với trình độ quản lý kinh tế còn sơ khai – giai đoạn kinh tế học mới xuất hiện và bắt đầu phát triển. Theo David Begg, Standley Fischer, Rudige Darnbusch trong cuốn “Kinh tế học”: Vốn là một loại hàng hoá nhưng được sử dụng tiếp tục vào quá trình sản xuất kinh doanh tiếp theo.
Có hai loại vốn là vốn hiện vật và vốn tài chính. + Vốn hiện vật là dự trữ các loại hàng hoá đã sản xuất ra các hàng hoá và dịch vụ khác. Vốn tài chính là tiền mặt, tiền gửi ngân hàng. Đất đai không được coi là vốn.
+ Vốn tài chính là tiền được sử dụng bởi các doanh nhân và doanh nghiệp (Tổ chức kinh tế) để mua những gì họ cần để làm ra sản phẩm của họ hoặc để cung cấp dịch vụ của họ cho khu vực của nền kinh tế mà hoạt động của tổ chức đó dựa trên, trong trường hợp này là ứng vốn thức hiện nhiệm vụ tạo lập quỹ đất sạch phục vụ phát triển kinh tế xã hội cho địa phương. Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN http://lrc.vn LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 8 Trong luận văn này tác giả chỉ nghiên cứu về Vốn hoạt động của Quỹ Phát triển đất tỉnh Thái Nguyên. b) Phân loại vốn Theo Website Thư viện học liệu mở Việt Nam, Vốn được phân loại theo nhiều dạng khác nhau dựa trên các đặc điểm khác nhau, cụ thể: - Căn cứ theo nguồn hình thành vốn: Vốn chủ sở hữu và Vốn vay - Căn cứ theo thời gian huy động vốn: Vốn thường xuyên và Vốn tạm thời. - Căn cứ theo công dụng kinh tế của vốn: Vốn cố định và Vốn lưu động.
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN http://lrc.vn LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.1: Phân loại vốn cố định của tổ chức Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN http://lrc.vn LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.2: Phân loại vốn lưu động Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN http://lrc.vn LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 11 Mỗi cách phân loại cho ta hiểu rõ thêm về vốn theo từng khía cạnh. Mỗi loại vốn đều có ưu nhược điểm riêng đòi hỏi phải được quản lý sử dụng hợp lý và chặt chẽ. Đồng thời, mỗi loại vốn sẽ phát huy tác dụng trong những điều kiện khác nhau, trong một cơ cấu vốn thích hợp. c) Vai trò, ý nghĩa của vốn - Đối với các tổ chức kinh vốn được coi như là yếu tố đầu vào để duy trì hoạt động.
- Vốn là điều kiện không thể thiếu được để thành lập một tổ chức tài chính và hoạt động trong nền kinh tế. Để tổ chức được phép thành lập, bao giờ cũng cần một số vốn nhất định không nhỏ hơn mức vốn pháp định, là mức vốn tối thiểu mà pháp luật qui định đối với mỗi ngành nghề. - Trong quá trình hoạt động, vốn đóng vai trò đảm bảo cho hoạt động của tổ chức kinh tế được tiến hành thuận lợi theo mục đích đã định. Nó là một trong bốn yếu tố đầu vào cơ bản của sản xuất kinh doanh bao gồm: vốn, lao động, tài nguyên và kỹ thuật công nghệ.
Nhưng xét cho cùng thì điều kiện đầu tiên và quyết định là vốn. Khi có vốn, tổ chức kinh tế có thể sử dụng để thuê lao động, mua tài nguyên và công nghệ. Vì thế, vốn được coi là yếu tố quan trọng hàng đầu, là điều kiện không thể thiếu để tiến hành các hoạt động và mở rộng hơn nữa quy mô hoạt động của tổ chức kinh tế - Vai trò của vốn chỉ có thể được phát huy trên cơ sở thực hiện các chức năng tài chính, thực hiện yêu cầu của cơ quan hạch toán kinh doanh. Điều đó nghĩa là thực hành tiết kiệm, hiệu quả.
Trên cơ sở tự chủ về tài chính, doanh nghiệp phải sử dụng hợp lý, đúng mức đồng vốn bỏ ra, phải làm sao với số vốn nhất định có thể thực hiện được nhiều việc nhất. Để khẳng định vai trò của vốn, Mark đã nói: “tư bản đứng vị trí hàng đầu vì tư bản là tương lai”. d) Quỹ Phát triển đất địa phương Quỹ Phát triển đất địa phương là tổ chức tài chính Nhà nước, trực Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN http://lrc.vn LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 12 thuộc Ủy ban nhân dân tỉnh do Ủy ban nhân dân tỉnh quyết định thành lập. Quỹ có tư cách pháp nhân, hoạt động hạch toán độc lập, có con dấu riêng, được mở tài khoản tại KBNN và các tổ chức tín dụng để hoạt động theo quy định của pháp luật.
Quỹ có chức năng nhận vốn từ nguồn NSNN (tiền sử dụng đất, tiền thuê đất, tiền thu từ đấu giá quyền sử dụng đất, nguồn khác thuộc NSNN) và huy động các nguồn khác theo quy định để ứng vốn và chi hỗ trợ trong lĩnh vực bồi thường, hỗ trợ và tái định cư, tạo quỹ đất và phát triển quỹ đất phục phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh. e) Vai trò của Quỹ Phát triển đất địa phương - Là tổ chức có vai trò quan trọng trong hoạt động đầu tư công của địa phương - Có nhiệm vụ ứng vốn cho các tổ chức thực hiện nhiệm vụ tạo lập quỹ đất sạch phục vụ phát triển kinh tế xã hội của địa phương - Giảm bớt áp lực cho các Chủ đầu tư dự án công trong việc bố chí nguồn kinh phí để thực hiện dự án đầu tư công - Thông qua hoạt động ứng vốn, đẩy nhanh tiến độ thi công của các dự án đầu tư của các đơn vị nhà nước 1. Khái niệm, vai trò của Quản lý vốn hoạt động tại Quỹ Phát triển đất a) Khái niệm về quản lý và sử dụng vốn hoạt động tại Quỹ Phát triển đất Quản lý Quỹ Phát triển đất là việc quản lý, sử dụng của Quỹ, điều kiện ứng vốn, thẩm quyền quyết định ứng vốn và trình tự thủ tục ứng vốn, chi hỗ trợ, hoàn trả vốn ứng và các khoản chi hỗ trợ thực hiện theo Quy chế, Điều lệ của Quỹ và quy định của Pháp luật hiện hành. Quản lý Quỹ Phát triển đất là Hội đồng quản lý Quỹ, Ban Kiểm soát quỹ, cơ quan điều hành nghiệp vụ quỹ, trong đó Chủ tịch Hội đồng quản lý Quỹ sẽ do phó chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương đảm nhiệm.
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN http://lrc.vn LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 13 b) Vai trò, nhiệm vụ của Quản lý vốn hoạt động tại Quỹ Phát triển đất Quỹ Phát triển đất có nhiệm vụ Quỹ Phát triển đất tiến hành ứng vốn cho các tổ chức để thực hiện các nhiệm vụ được giao, sau đó thu hồi vốn đã ứng theo quy định: - Ứng vốn cho các tổ chức phát triển quỹ đất để tổ chức thực hiện việc bồi thường, hỗ trợ tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất; tạo quỹ đất và phát triển quỹ đất để đấu giá quyền sử dụng đất phục vụ kinh tế - xã hội của địa phương. - Nhận chuyển nhượng quyền sử dụng đất trong khu vực đã có quy hoạch phải thu hồi đất mà người sử dụng đất có nhu cầu chuyển nhượng trước khi Nhà nước thu hồi đất. Từ đó tổ chức phát triển các khu tái định cư phục vụ việc thu hồi đất thực hiện các dự án, đồng thời tổ chức thực hiện đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng trên quỹ đất đã thực hiện giải phóng mặt bằng. - Ứng vốn từ NSNN trong việc chi hỗ trợ thực hiện các đề án đào tạo nghề chuyển đổi nghề nghiệp cho các đối tượng bị Nhà nước thu hồi đất; - Ứng vốn từ NSNN để chi hỗ trợ khoản chênh lệch cho hộ gia đình, cá nhân vào khu tái định cư trong trường hợp hộ gia đình, cá nhân nhận đất ở, nhà ở tái định cư mà số tiền được bồi thường, hỗ trợ nhỏ hơn giá trị một suất tái định cư tối thiểu.
- Ứng vốn từ NSNN để chi hỗ trợ xây dựng khu tái định cư hỗ trợ xây dựng các công trình hạ tầng tại các địa phương có đất bị thu hồi. Trong trường hợp cần thiết tham mưu cấp trên thực hiện đình chỉ, thu hồi vốn đã ứng, kinh phí đã hỗ trợ khi phát hiện các tổ chức, đơn vị vi phạm quy định về sử dụng vốn ứng, kinh phí hỗ trợ thì phải trình Chủ tịch UBND tỉnh quyết định. Qũy phải quản lý vốn và tài sản của Quỹ theo quy định của pháp luật, đồng thời chấp hành các quy định của pháp luật về quản lý tài chính, kế toán, kiểm toán và các quy định khác liên quan đến hoạt động của Quỹ. - Quỹ phải thực hiện chế độ báo cáo định kỳ hoặc đột xuất theo quy Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN http://lrc.vn LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 14 định hiện hành và theo yêu cầu của cơ quan Nhà nước có thẩm quyền và thực hiện các nhiệm vụ khác do UBND tỉnh giao.
- Quỹ phát triển đất hoạt động theo nguyên tắc bảo toàn vốn, bù đắp chi phí phát sinh trong quá trình hoạt động và không vì mục đích lợi nhuận. Cơ chế tài chính áp dụng cho quỹ là cơ chế đối với đơn vị sự nghiệp công lập có thu tự đảm bảo một phần hoặc bảo đảm toàn bộ chi phí hoạt động.