Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ KINH NGHIỆM THỰC TIỄN TRONG QUẢN LÝ TRẬT TỰ VỈA HÈ, LÒNG ĐƯỜNG 1. Cơ sở lý luận về quản lý trật tự vỉa hè, lòng đường 1. Một số khái niệm liên quan Theo Thông tư số 04/2008/TT-BXD ngày 20/2/2008 và Thông tư số 16/2009/TT-BXD ngày 30/6/2009 của Bộ Xây dựng Về sửa đổi, bổ sung Thông tư số 04/2008/TT-BXD ngày 20/02/2008 của Bộ Xây dựng Hướng dẫn quản lý đường đô thị, quy định: - Đường đô thị (hay đường phố): là đường bộ nằm trong phạm vi địa giới hành chính đô thị, được giới hạn bởi chỉ giới đường đỏ theo quy hoạch được cấp có thẩm quyền phê duyệt. - Hè (hay vỉa hè, hè phố): là bộ phận của đường đô thị, phục vụ chủ yếu cho người đi bộ và kết hợp là nơi bố trí hệ thống hạ tầng kỹ thuật đô thị dọc tuyến.
- Hệ thống hạ tầng kỹ thuật đô thị dọc tuyến bao gồm các đường dây, đường ống và tuynen, hào kỹ thuật đặt dọc các tuyến đường đô thị. - Lòng đường là bộ phận của đường đô thị, được giới hạn bởi phía trong hai bên bó vỉa, có thể bố trí hệ thống hạ tầng kỹ thuật đô thị dọc tuyến khi cần thiết. Chức năng của vỉa hè bao gồm: + Chủ yếu phục vụ người đi bộ + Bố trí các công trình hạ tầng kỹ thuật như: Chiếu sáng, cung cấp năng lượng, cấp thoát nước, thông tin liên lạc, vệ sinh đô thị, các trạm đỗ xe, các thiết bị an toàn giao thông. + Trồng cây xanh công cộng, cây bóng mát hoặc cây xanh cách ly.
+ Sử dụng tạm thời trong các trường hợp sau: Kinh doanh buôn bán; trông giữ phương tiện giao thông; trung chuyển vật liệu phục vụ thi công, xây Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN http://lrc.vn LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 7 dựng công trình; lắp đặt kiốt, mái che… với điều kiện được cơ quan Nhà nước có thẩm quyền cho phép. - Lòng đường là bộ phận của đường đô thị, được giới hạn bởi phía trong hai bên bó vỉa, có thể bố trí hệ thống hạ tầng kỹ thuật đô thị dọc tuyến khi cần thiết. - Phần xe chạy là bộ phận của đường đô thị, phục vụ chủ yếu cho các phương tiện tham gia hoạt động giao thông. - Chỉ giới đường đỏ của đường đô thị là đường ranh giới được xác định trên bản đồ quy hoạch và thực địa, để phân định ranh giới giữa phần đất được dành cho đường giao thông đô thị, các công trình phụ trợ phục vụ giao thông đô thị với phần đất dành cho các công trình khác, không gian công cộng khác.
- Chỉ giới xây dựng là đường giới hạn cho phép xây dựng công trình trên lô đất. - Hành lang an toàn đường đô thị là bề rộng tính từ mép đường đến chỉ giới xây dựng theo quy hoạch được cấp có thẩm quyền phê duyệt. Chức năng: Lòng đường được sử dụng cho các phương tiện giao thông lưu thông hoặc làm điểm dừng, đỗ xe tạm thời. - Quản lý trật tự vỉa hè, lòng đường: là quá trình tác động bằng các cơ chế, chính sách của các chủ thể quản lý đô thị (các cấp chính quyền, các tổ chức xã hội, các sở ban ngành chức năng) vào các hoạt động đô thị nhằm thay đổi hoặc duy trì hoạt động đó.
Trên góc độ nhà nước, quản lý nhà nước đối với trật tự vỉa hè, lòng đường là sự can thiệp bằng quyền lực của mình (bằng pháp luật, thông qua các văn bản pháp luật) vào các quá trình phát triển kinh tế- xã hội nhằm phát triển đô thị theo hướng nhất định. Công tác quản lý trật tự vỉa hè, lòng đường là một trong các nội dung của quản lý đô thị và nó mang đầy đủ các đặc điểm của quản lý đô thị. Công tác quản lý trật tự vỉa hè là công tác đảm bảo việc sử dụng vỉa hè, lòng đường đúng mục đích theo quy định của Nhà nước, đảm bảo trật tự an toàn giao thông và mỹ Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN http://lrc.vn LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 8 quan đô thị. Tất cả những hoạt động trên vỉa hè, lòng đường không theo luật định đều phải được sự đồng ý của cơ quan chức năng.
Nội dung của công tác quản lý trật tự vỉa hè, lòng đường bao gồm những hoạt động sau: + Lập quy hoạch kết cấu hạ tầng giao thông đường bộ. + Ban hành các văn bản pháp quy quy định việc quản lý trật tự vỉa hè, lòng đường. + Xem xét và cấp phép sử dụng vỉa hè, lòng đường đối với cá nhân, tổ chức muốn sử dụng vỉa hè ngoài mục đích đi lại trên cơ sở các văn bản pháp quy hướng dẫn. + Thanh tra, kiểm tra xử lý vi phạm.
Đặc điểm, mục đích, nguyên tắc của quản lý trật tự vỉa hè, lòng đường 1. - Công tác quản trật tự vỉa hè, lòng đường gắn liền với địa giới hành chính, theo sự phân công, phân cấp giữa các lực lượng nghiệp vụ. Đồng thời đặt dưới sự lãnh đạo của cấp ủy Đảng và chính quyền của địa phương. - Công tác quản lý trật tự vỉa hè, lòng đường có liên quan đến nhiều chính sách, pháp luật, liên quan đến nhiều ngành, nhiều cấp, nhiều lực lượng và quyền, nghĩa vụ, lợi ích chính đáng của công dân.
Mục đích của công tác quản lý trật tự vỉa hè, lòng đường Ðể đảm bảo trật tự đô thị, trật tự an toàn giao thông trên địa bàn thành phố, UBND tỉnh Phú Thọ đã ban hành ban hành Quyết định số: 3381/2004/QÐ-UBND ngày 04/11/2004 về việc Quy định một số điểm tạm thời cho phép sử dụng một phần vỉa hè trên địa bàn thành phố Việt Trì. Quản lý trật tự vỉa hè là việc rất cần thiết vì vỉa hè là một bộ phận của giao thông đô thị, cũng như phản ánh phần nào bộ mặt của đô thị. Nước ta xuất phát từ một nước nông nghiệp và tốc độ đô thị hóa ngày càng tăng, người dân đô thị của chúng ta phần lớn chưa có thói quen của công Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN http://lrc.vn LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 9 dân đô thị, ý thức chấp hành pháp luật còn chưa cao,. Do đó cần thiết phải triển khai công tác quản lý trật tự vỉa hè để xử lý các vi phạm đối với vỉa hè, lòng đường để đảm bảo trật tự đô thị, đồng thời giáo dục ý thức của người dân đô thị.
Nguyên tắc quản lý trật tự vỉa hè, lòng đường Công tác quản lý trật tự vỉa hè, lòng đường được triển khai một cách phù hợp tùy tình hình của phường, xã trên địa bàn thành phố. Nhưng mặt khác luôn tồn tại những nguyên tắc không thể thay đổi của công tác quản lý và sử dụng vỉa hè, lòng đường. Các nguyên tắc quản lý bao gồm: - Khi sử dụng vỉa hè, lòng đường vào các mục đích khác ngoài mục đích cho người đi bộ và tham gia giao thông phải được phép của cơ quan Nhà nước có thẩm quyền. Việc sử dụng vỉa hè, lòng đường phải đảm bảo trật tự, an toàn giao thông, vệ sinh môi trường và mỹ quan đô thị.
- Vỉa hè, lòng đường phải được quản lý chặt chẽ theo đúng chỉ giới, mốc giới quy hoạch. - Vỉa hè, lòng đường thuộc hệ thống giao thông được quản lý thống nhất trên địa bàn thành phố. Nghiêm cấm mọi tổ chức, cá nhân tự đào bới, xây dựng làm biến dạng vỉa hè đã được xây dựng; không được sử dụng vỉa hè, lòng đường để họp chợ, bày hàng quán, để vật liệu, phế thải. Vỉa hè được sử dụng cho người đi bộ, không được bày, bán hàng và chiếm không gian trên vỉa hè để bày bán hàng hóa.
Nội dung của quản lý trật tự vỉa hè, lòng đường 1. Lập quy hoạch kết cấu hạ tầng giao thông đường bộ * Nguyên tắc quy hoạch kết cấu hạ tầng giao thông đường bộ - Phù hợp với định hướng phát triển kinh tế - xã hội, quy hoạch giao thông vận tải và các quy hoạch khác liên quan. - Được lập cho ít nhất 10 năm và định hướng phát triển cho ít nhất 10 năm tiếp theo. Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN http://lrc.vn LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 10 - Quy hoạch quốc lộ, đường tỉnh đi qua đô thị phải theo đường vành đai ngoài đô thị hoặc xây dựng đường trên cao hoặc đường ngầm.
- Quy hoạch kết cấu hạ tầng giao thông đường bộ trong đô thị phải bảo đảm quỹ đất theo quy định tại Điều 8 Nghị định này và phải có đường gom, cầu vượt, hầm chui tại các vị trí phù hợp để bảo đảm an toàn giao thông. * Nội dung quy hoạch kết cấu hạ tầng giao thông đường bộ - Quy hoạch kết cấu hạ tầng giao thông đường bộ bao gồm: quy hoạch mạng đường bộ cao tốc, quốc lộ, đường bộ liên vùng, vùng, tỉnh và quy hoạch công trình đường bộ riêng biệt theo yêu cầu quản lý của cấp có thẩm quyền. - Nội dung quy hoạch kết cấu hạ tầng giao thông đường bộ bao gồm: + Phân tích đánh giá hiện trạng; + Vai trò, vị trí; + Quan điểm, mục tiêu; + Dự báo nhu cầu; + Luận chứng các phương án quy hoạch; + Nhu cầu sử dụng đất; + Danh mục công trình ưu tiên, tiến độ thực hiện; + Đánh giá tác động môi trường; + Giải pháp và cơ chế, chính sách; + Tổ chức thực hiện. * Trách nhiệm lập và phê duyệt quy hoạch kết cấu hạ tầng giao thông đường bộ - Bộ Giao thông vận tải + Lập quy hoạch kết cấu hạ tầng giao thông quốc lộ, đường bộ cao tốc, mạng đường bộ tham gia vận chuyển với các nước liên quan đến các Hiệp định mà Việt Nam là thành viên, đường bộ liên vùng, vùng và các quy hoạch khác được giao; trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt theo quy định; + Có ý kiến bằng văn bản về nội dung quy hoạch kết cấu hạ tầng giao thông đường bộ của tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương; Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN http://lrc.vn LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 11 + Phê duyệt quy hoạch kết cấu hạ tầng giao thông đường bộ theo thẩm quyền hoặc được Thủ tướng Chính phủ ủy quyền; + Kiểm tra và giám sát việc thực hiện quy hoạch kết cấu hạ tầng giao thông đường bộ trong phạm vi cả nước.