Chương 1 TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1. Ngoài nước Nghiên cứu về hình thái phân loại Theo Linn (1902), Hồ đào là loài cây lớn, có thể cao tới 30m; vỏ nhẵn và màu tro. Lá dài tới 40cm, kép lông chim lẻ với 5-9 lá chét hình trái xoan nguyên, dài 6- 15 cm, rộng 3-6 cm, có gân giữa lồi ở mặt dưới. Hoa đơn tính, màu lục nhạt; hoa đực xếp thành đuôi sóc thõng xuống; hoa cái xếp 2-5 cái ở cuối các nhánh.
Quả hạch to có vỏ ngoài màu lục và nạc, dễ hoá đen khi chà xát, vỏ quả trong hay vỏ của hạch rất cứng, có 2 van bao lấy hạt với 2 lá mầm to, chia thuỳ và nhăn nheo như nếp của óc động vật. Hoa ra vào tháng 5, quả tháng chín vào 9-10 [10] Nghiên cứu về đặc tính sinh học, sinh thái và phân bố Trong nhân có nước 17,59%, protid 11,05%, lipid 41,98%, chất dẫn xuất 26,50%, cellulose 1,30%, tro 1,60%. Nhân hạt chứa dầu mau khô gồm phần lớn là các glycerid của acid linoleic và linolenic. Hạch rất giàu hydroxy-5-tryptamin.
Nó cũng giàu đồng và kẽm; còn có K, Mg, S, Fe, Ca và các vitamin A, B, C, P. Dầu hạt óc chó có mùi đặc biệt dễ chịu nhưng dễ bị hôi. Cây có nguồn gốc ở châu Á, thuần hoá từ lâu ở các vùng ôn đới ở Âu châu (vùng Địa Trung Hải). Ở Trung Quốc Hồ đào được trồng chủ yếu ở các tỉnh phía Nam như: Vân Nam, Quảng Đông, Quảng Tây,… Nghiên cứu về vật hậu Theo Linn, Hồ đào (Juglans regia Linn) có mùa ra hoa vào tháng 4 - 5, quả chín vào tháng 9 -10.
Nghiên cứu về cấu trúc quần thể Hồ đào (Juglans regia Linn)) ít khi mọc thuần loài thành từng đám, mà thường mọc hỗn giao, dải rác trong rừng lá rộng thường xanh hay nửa rụng lá trên đất ẩm, tầng dầy, mầu mỡ và thoát nước tốt với một số loài như Sấu (Dracontomelum duperreanum), Sâng (Pometia pinnata),. [8] LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 3 Một số kết quả nghiên cứu gần đây: - Các nhà khoa học thuộc trường y, Đại học Marshall ở Huntington, bang West Virginia (Mỹ) cho biết, việc ăn nhiều hạt óc chó có thể giúp phụ nữ giảm được nguy cơ ung thư vú. - Công trình nghiên cứu ở Boston (Hoa Kỳ), theo dõi cách ăn uống trong 17 năm của 21.500 Bác sĩ cho thấy những người có thói quen ăn hạt Hồ đào ít nhất 2 lần một tuần thấy giảm hẳn nguy cơ chết đột ngột vì cơn đau tim được 50% so với những người không bao giờ ăn. Họ cũng giảm được 30% nguy cơ bị tắc nghẽn động mạch vành tim – ít bị đau thắt ngực, hạt Hồ đào dồi dào axít béo giàu omega 3, vitamin E, các chất polyphenol, manhê, kali những chất có tác dụng điều hòa huyết áp.
- Theo Báo điện tử của Bộ Văn Hoá Thông tin trên Web site: www.vn, ngày 17 tháng 1 năm 2007, hạt Hồ đào rất giàu axít béo polyunsaturated (đây là một loại axít không có khả năng sinh cholesterol), giúp cho các mạch máu mềm mại và khỏe mạnh. Hạt Hồ đào rất giàu Calories, chỉ cần mỗi ngày ăn khoảng 5 hạt là có thể giúp cho cơ thể khoẻ mạnh, cường tráng. Một số nghiên cứu đã chỉ ra rằng chỉ cần 1/3 tách nước ép từ quả Hồ đào đã đủ làm nên một sự khác biệt lớn cho cơ thể, làm giảm nồng độ LDL (low-density lopoprotein) xuống khoảng 12%. - Hiện nay, người dân Trung Quốc đặc biệt là người cao tuổi rất thích ăn hạt Hồ đào.
Vì hạt Hồ đào là loại thức ăn giầu dinh dưỡng, bổ cả tinh thần và trí nhớ là nguồn cung cấp axít béo omega 3, chất xơ, protein, vitamin, khoáng chất tự nhiên tốt giúp giảm nguy cơ mắc bệnh béo phì, ung thư, tim mạch và tiểu đường. Trong nước Nghiên cứu về hình thái, phân loại Theo các tài liệu nghiên cứu ở trong nước, Hồ đào là cây thân gỗ có chiều cao trung bình từ 12 – 20m (đôi khi tới 30m); Vỏ cây màu nâu, có các vết nứt; Lá cây có dạng lá phức, hình lông chim, mọc so le, viền ngoài của lá có hình răng cưa, LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 4 cuống lá chắc khoẻ, một nhánh có từ 5 - 7 lá đôi khi có 9 lá, không có lá kèm, lá non có mầu nâu tía, khi trưởng thành có mầu xanh sáng; hoa có dạng đuôi sóc, dài khoảng 15cm, hoa đực ở dạng đơn, hoa cái tạo thành từng cụm từ 3 - 9 hoa, thụ phấn nhờ gió; quả Hồ đào hình tròn, có đường kính khoảng 5 cm, vỏ ngoài nhẵn, ban đầu có mầu xanh sáng sau đó chuyển sang mầu nâu, trong vỏ quả là hạt, trong hạt có một nhân lớn với mặt ngoài nhăn nheo như hình óc chó. Thân Cây Hồ Đào Lá Cây Hồ Đào Cây Hồ Đào ở Sa Pa – Lào Cai Hoa Hồ Đào hình đuôi sóc Quả Hồ Đào Hạt Hồ Đào Hình 1.1: Một số hình ảnh các bộ phận của cây Hồ đào Nghiên cứu về đặc tính sinh học, sinh thái và phân bố Cây có nguồn gốc ở Châu Á, thuần hoá từ lâu ở các vùng ôn đới ở Âu châu (vùng Địa Trung Hải). Ở Trung Quốc Hồ đào được trồng chủ yếu ở các tỉnh phía Nam như: Vân Nam, Quảng Đông, Quảng Tây,… Ở nước ta cũng có trồng ở Lao Cai (Sapa), Hà Giang (Phó Bảng, Đồng Văn) và Cao Bằng.
Nghiên cứu về cấu trúc quần thể LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 5 Theo kết quả điều tra của Viện Điều tra Quy hoạch rừng và Viện Khoa học Lâm nghiệp Hồ đào (Juglans regia Linn) ít khi mọc thuần loài thành từng đám, mà thường mọc hỗn giao, dải rác trong rừng lá rộng thường xanh hay nửa rụng lá trên đất ẩm, tầng dầy, mầu mỡ và thoát nước tốt với một số loài như Sấu (Dracontomelum duperreanum), Sâng (Pometia pinnata),. Nghiên cứu về sinh trưởng ở vườn ươm và rừng trồng Cho tới nay, mới chỉ có Hà Văn Huân Đại học Lâm nghiệp bước đầu nghiên cứu thử nghiệm nhân giống loài Hồ đào(Juglans regia Linn) bằng nguồn hạt ngoại nhập từ Trung Quốc và hom giâm lấy tại vườn Quốc gia Hoàng Liên – Sa Pa – Lào Cai. Kết quả nghiên cứu thử nghiệm giâm hom vào hai thời điểm tháng 5 và tháng 10 cho thấy thời điểm giâm hom thích hợp đối với loài Hồ đào là tháng 10, vì toàn bộ số hom giâm vào thời điểm tháng 5 đều chết sau 45 ngày. Tuy nhiên, kết quả nhân giống từ hạt và giâm hom đều thu được tỉ lệ thành công không cao chỉ đạt xấp xỉ 50%.
Chưa có một cơ quan chức năng có thẩm quyền nào tiến hành nghiên cứu và thử nghiệm trồng hai loài cây quý hiếm này một cách quy mô và bài bản. Giá trị kinh tế của loài Hồ đào Hồ đào là cây đa tác dụng, có giá trị cao, các bộ phận của cây đều có thể sử dụng vào các mục đích khác nhau như: Gỗ: rất nặng, cứng, bền, thớ gỗ dày, dễ đánh bóng bề mặt, dùng để đóng đồ gia dụng, làm lớp dán mặt trang trí,… Hạt: dùng để ăn thô hoặc làm nguyên liệu chế biến bánh, kẹo, kem có mùi vị rất thơm ngon, hạt cũng có thể được nghiền nhỏ để làm gia vị. Trong hạt có hàm lượng dầu cao, có mùi thơm dễ chịu dùng để nấu ăn hoặc trộn salát. Nhựa: có hàm lượng đường cao dùng để sản xuất đường, sản xuất dược phẩm,… Lá: dùng để uống giống như trà, làm thuốc chữa bệnh,… Vỏ cây: dùng để tách chiết các hợp chất như: Vitamin C,Tamin,… phần còn lại dùng làm nhiên liệu đốt hoặc để sản xuất ethanol.
LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 6 Ngoài ra, các bộ phận của cây Hồ đào còn được dùng để sản xuất thuốc nhuộm, thuốc diệt cỏ, sơn, chất đánh bóng bề mặt, chất chống thấm nước, … Hồ đào có giá trị kinh tế rất cao, cây Hồ đào được 5 – 6 năm tuổi bắt đầu cho thu hạt, cho năng suất khoảng 2,5 tấn hạt/1hecta, trung bình 1 cây cho khoảng 185 kg. Ở Mỹ (Bang California) là vùng trồng Hồ đào nhiều nhất với diện tích khoảng 129.400 mẫu Anh, thu được 77.000 tấn hạt/1năm, tổng giá trị thu được là 32,3 triệu USD, trung bình 1 cây gỗ lớn có giá khoảng 1.500 USD/cây (James A. Handbook of Energy Crops. Hiện nay, ở Trung Quốc trồng rất nhiều Hồ đào với số lượng rất lớn nhưng cũng không đủ đáp ứng cho tiêu dùng trong nước và xuất khẩu đang có nhu cầu rất lớn.
Hiện nay, ở Việt Nam nguồn cung cấp quả Hồ đào từ trong nước là không đáng kể và phần lớn nhu cầu đều được đáp ứng bằng các nguồn nhập khẩu từ nước ngoài. Chính vì vậy giá thành của hạt Hồ đào hiện đang được cung ứng ngoài thị trường là khá cao so với mức thu nhập bình quân của người tiêu dùng nước ta.1: Kim ngạch, tỷ trọng nhập khẩu quả hạt từ Hồng Kông tháng 01/2007 Tên hàng Kim ngạch NK (USD) Tỷ trọng (%) Hồ trăn 3.092 1,18 Hạt dẻ cười 64.600 0,42 Hạt hạnh đào 16.330 0,04 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.2: Kim ngạch nhập khẩu các loại hạt 16/05/2008 Mặt hàng Kim ngạch (USD Hạch macadamia 247.501,5 (Theo Website: http://www.vn) Giá trị y dược của hai loài Hồ đào Hồ đào hay Hạnh đào có tên khoa học là Juglans regia, thuộc họ Hồ đào Juglandaceae. Cây Hạnh đào cho ta những vị thuốc sau đây: - Lá = Hồ đào diệp - Vỏ quả = Hồ đào xác = Thanh long y - Hạt còn vỏ cứng = Hạch đào - Màng mềm giữa vỏ và nhân hạt = Phân tâm mộc - Nhân hạt = Hồ đào nhân = Hạnh đào nhân. Lá Hồ đào - Thành phần: tannin, acid ellagic, juglon (naphtoquinol), juglanin và tinh dầu.
- Tính chất: tannin và naphtoquinol có tính kháng khuẩn. Acid ellagic có tính chống oxy-hoá yếu. Lá có tính giãn mạch. - Công dụng: nước sắc uống làm thuốc bổ, lọc máu; dùng nhiều có tính sáp trường (trị tiêu chảy).
Ngậm trong miệng để trị lở miệng, hôi miệng. Vôi ngoài da trị mụn nhọt, rửa vết thương. Phụ nữ cho con bú tránh dùng (vì tắt sữa). Vỏ quả - Vỏ quả có khả năng chống khối u.
The Pharmacol of Chin herbs 1999) [21] Mới có kết quả trong phòng thí nghiệm, chưa ứng dụng lâm sàng. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Phân tâm mộc có công dụng như lá nhưng yếu hơn. Hồ đào nhân - 100g Hồ đào nhân sinh 642 calori, có 14g protein, 62g chất béo.
Nếu tính ra calori, 8% do chất béo bão hoà, 55% do chất béo chưa no nhiều nối đôi, 20% do chất béo một nối đôi. Như vậy chất béo cuả Hồ đào nhân tương đối tốt, gần bằng dầu hướng dương.