Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn về quản lý vốn đầu tư xây dựng cơ ản từ nguồn vốn ngân sách nhà nước. Chương 2: Phương pháp nghiên cứu. Chương 3: Thực tr ng quản lý vốn đầu tư xây dựng cơ ản từ nguồn vốn ngân sách nhà nước trên đ a àn thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên giai đo n 2011-2014. Chương 4: Giải pháp hoàn thiện quản lý vốn đầu tư xây dựng cơ ản từ nguồn vốn ngân sách nhà nước trên đ a àn thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên đến năm 2020.
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN http://www.vn LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 5 Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN http://www.vn LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 6 Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ VỐN ĐẦU TƢ XÂY DỰNG CƠ BẢN TỪ NGUỒN VỐN NGÂN SÁCH NHÀ NƢỚC 1. Cơ sở lý luận về quản lý vốn đầu tƣ xây dựng cơ bản từ nguồn vốn ngân sách nhà nƣớc 1. Vốn đầu tư, đầu tư từ nguồn vốn ngân sách nhà nước 1. Khái niệm Vốn là toàn ộ giá tr của đầu tư để t o ra các sản phẩm nhằm mục tiêu thu nhập trong tương lai.
Các nguồn lực được sử dụng cho ho t động đầu tư được gọi là vốn đầu tư, nếu quy đổi ra thành tiền thì vốn đầu tư là toàn ộ chi phí đầu tư [11]. Ngh đ nh số 385-HĐBT ngày 07/11/1990 của Hội đồng Bộ trưởng (nay là Chính Phủ) về việc sửa đổi, ổ sung thay thế Điều lệ quản lý đầu tư xây dựng cơ ản an hành theo Ngh đ nh số 232-CP ngày 06/06/1981, đ nh nghĩa như sau: “Vốn đầu tư xây dựng cơ bản là toàn bộ chi phí cho việc khảo sát, quy hoạch xây dựng, chuẩn bị đầu tư, chi phí thiết kế xây dựng, chi phí mua sắm và lắp đặt thiết bị và các chi phí khác ghi trong tổng dự toán”. Các nguồn lực thuộc quyền sở hữu và chi phối toàn diện của Nhà nước được sử dụng cho ho t động đầu tư xây dựng cơ ản được gọi là vốn đầu tư xây dựng cơ ản từ ngân sách nhà nước [11]. Quản lý vốn đầu tư XDCB là tổng thể các iện pháp, công cụ, cách thức tác động vào quá trình hình thành (huy động), phân phối (cấp phát) và sử dụng vốn để đ t các mục tiêu KT-XH đề ra trong từng giai đo n.
Quản lý vốn đầu tư xây dựng cơ ản từ nguồn vốn ngân sách nhà nước là sự tác động có tổ chức và điều chỉnh ằng quyền lực nhà nước đối với các quá trình xã hội và hành vi ho t động của con người, do các cơ quan trong hệ thống hành pháp và hành chính thực hiện nhằm hỗ trợ các chủ đầu tư thực hiện đúng vai trò, chức năng, nhiệm vụ của người đ i diện sở hữu nhà nước Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN http://www.vn LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 7 trong các dự án công; ngăn ngừa các ảnh hưởng tiêu cực của dự án; kiểm tra, kiểm soát, ngăn ngừa các hiện tượng tiêu cực trong việc sử dụng vốn ngân sách nhà nước nhằm tránh thất thoát, lãng phí ngân sách nhà nước [10]. Hoàn thiện quản lý vốn đầu tư xây dựng cơ ản từ nguồn vốn ngân sách nhà nước là việc chỉ ra những tồn t i dẫn đến h n chế trong công tác quản lý hiện nay và nguyên nhân của những tồn t i đó, thực hiện các giải pháp nhằm đảm ảo cho sự tác động có tổ chức và điều chỉnh ằng quyền lực của nhà nước có hiệu quả, khắc phục tồn t i. Phân loại vốn đầu tư xây dựng cơ bản Ngân sách nhà nước với tư cách là một quỹ tiền tệ tập trung lớn nhất của Nhà nước tham gia huy động và phân phối vốn đầu tư thông qua ho t động thu, chi ngân sách [11]. - Căn cứ vào ph m vi, tính chất và hình thức thu cụ thể, vốn đầu tư XDCB từ NSNN được hình thành từ các nguồn sau: + Nguồn vốn thu trong nước (thuế, phí, lệ phí, các khoản thu từ án, cho thuê tài sản, tài nguyên của đất nước… và các khoản thu khác).
+ Nguồn vốn từ nước ngoài (vốn hỗ trợ phát triển chính thức ODA, nguồn viện trợ phi Chính phủ). - Theo phân cấp quản lý ngân sách, vốn đầu tư XDCB từ NSNN gồm: + Vốn đầu tư XDCB của ngân sách trung ương được hình thành từ các khoản thu của ngân sách trung ương đầu tư vào các dự án phục vụ cho lợi ích quốc gia. Nguồn vốn này được giao cho các ộ, ngành quản lý sử dụng. + Vốn đầu tư XDCB của ngân sách đ a phương được hình thành từ các khoản thu ngân sách đ a phương đầu tư vào các dự án phục vụ cho lợi ích của từng đ a phương.
Nguồn vốn này thường được giao cho các cấp chính quyền đ a phương (tỉnh, huyện, xã) quản lý thực hiện. - Căn cứ vào mức độ kế ho ch hoá, vốn đầu tư từ NSNN phân thành: Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN http://www.vn LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 8 + Vốn đầu tư xây dựng tập trung: nguồn vốn này được hình thành theo kế ho ch với tổng mức vốn và cơ cấu vốn do Thủ tướng Chính phủ quyết đ nh giao cho từng ộ, ngành và từng tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương. + Vốn đầu tư XDCB từ nguồn thu được để l i theo Ngh quyết của Quốc hội: thu từ thuế nông nghiệp, thu án, cho thuê nhà của Nhà nước, thu cấp quyền sử dụng đất, chuyển quyền sử dụng đất… + Vốn đầu tư XDCB theo chương trình quốc gia. + Vốn đầu tư XDCB thuộc NSNN nhưng được để l i t i đơn v để đầu tư tăng cường cơ sở vật chất như: quảng cáo truyền hình, thu học phí,.
Nguồn hình thành, vị trí, vai trò của nguồn vốn đầu tư từ ngân sách nhà nước đối với đầu tư xây dựng cơ bản NSNN là một ph m trù kinh tế và một ph m trù l ch sử. Sự hình thành và phát triển của NSNN gắn liền với sự xuất hiện và phát triển của nền kinh tế hàng hoá tiền tệ trong phương thức sản xuất của các cộng đồng và Nhà nước của từng cộng đồng. Nói đến nguồn vốn là nói đến nguồn gốc xuất xứ để có được vốn đó. Đứng trên giác độ một chủ dự án, để hình thành một dự án đầu tư xây dựng có thể sử dụng các nguồn vốn sau đây: [11] - Nguồn trong nước: đây là nguồn vốn có vai trò quyết đ nh tới sự phát triển kinh tế của đất nước, nguồn này chiếm tỷ trọng lớn ao gồm: + Vốn NSNN: gồm ngân sách trung ương và ngân sách đ a phương, được hình thành từ sự tích luỹ của nền kinh tế, vốn khấu hao cơ ản và một số nguồn khác dành cho đầu tư XDCB; + Vốn tín dụng đầu tư gồm: vốn của Nhà nước chuyển sang, vốn huy động từ các đơn v kinh tế và các tầng lớp dân cư, vốn vay dài h n của các tổ chức tài chính tín dụng quốc tế và người Việt Nam ở nước ngoài; + Vốn trái phiếu Chính phủ; + Vốn của các đơn v sản xuất kinh doanh, d ch vụ thuộc các thành phần kinh tế khác; Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN http://www.vn LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 9 - Vốn nước ngoài: nguồn này có vai trò hết sức quan trọng trong quá trình đầu tư XDCB và sự phát triển kinh tế của mỗi quốc gia, ao gồm: + Vốn ODA: Vốn viện trợ của các tổ chức quốc tế như WB, ADB, các tổ chức chính phủ như JICA; + Các tổ chức phi chính phủ… + Vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài: 100% vốn nước ngoài, liên doanh… - Vốn đầu tư XDCB từ nguồn vốn NSNN được đầu tư cho các dự án sau: + Các dự án kết cấu h tầng KT-XH, quốc phòng an ninh không có khả năng thu hồi vốn, được quản lý sử dụng phân cấp chi NSNN cho đầu tư phát triển.
+ Hỗ trợ các dự án của các doanh nghiệp đầu tư vào các lĩnh vực cần có sự tham gia của Nhà nước theo quy đ nh của pháp luật. + Chi cho công tác điều tra, khảo sát lập quy ho ch tổng thể phát triển KT-XH vùng, lãnh thổ; quy ho ch xây dựng đô th và nông thôn khi được Chính phủ cho phép. Nguồn vốn của NSNN là một ộ phận vốn đầu tư XDCB được Nhà nước tập trung vào NSNN dùng để đầu tư xây dựng công trình theo mục tiêu phát triển kinh tế cho đầu tư XDCB. Trong mỗi thời kỳ, tùy vào điều kiện l ch sử cụ thể và nhiệm vụ phát triển KT-XH của đất nước mà nguồn vốn NSNN ố trí cho đầu tư XDCB với tỷ lệ khác nhau.
Hiện nay, nguồn vốn từ NSNN được ố trí trực tiếp cho các công trình văn hoá, y tế, giáo dục, quản lý nhà nước, cơ sở h tầng và những công trình trọng điểm quan trọng, có ý nghĩa làm thay đổi cơ cấu kinh tế của cả nước, của vùng lãnh thổ và đ a phương. Chi ngân sách nhà nước cho đầu tư xây dựng cơ bản Chi đầu tư XDCB từ NSNN là quá trình Nhà nước sử dụng một phần vốn tiền tệ đã tập trung được dưới hình thức: Thuế, phí, lệ phí. để đầu tư cho xây dựng cơ sở h tầng kinh tế, văn hoá xã hội. Các khoản chi này có tác dụng thúc đẩy nền kinh tế tăng trưởng và phát triển.
Với ý nghĩa đó người ta coi khoản chi này là chi cho tích luỹ. Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN http://www.vn LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 10 Chi đầu tư XDCB là khoản chi được ưu tiên hàng đầu trong tổng chi NSNN. Đây là quá trình sử dụng một phần vốn tiền tệ đã được tập trung vào NSNN nhằm thực hiện tái sản xuất giản đơn và tái sản xuất mở rộng, từng ước tăng cường và hoàn thiện cơ sở vật chất kỹ thuật cho nền kinh tế. Chi đầu tư XDCB từ NSNN được thực hiện hàng năm nhằm mục đích để đầu tư xây dựng các công trình, kết cấu h tầng kinh tế, văn hoá, xã hội, an ninh, quốc phòng, các công trình không có khả năng thu hồi vốn.