Giải Pháp Xóa Đói Giảm Nghèo Trên Địa Bàn Huyện Krông Bông, Tỉnh Đắk Lắk

Luận văn thạc sĩ phân tích giải pháp xóa đói giảm nghèo tại huyện Krông Bông, tỉnh Đắk Lắk, nhằm nâng cao chất lượng cuộc sống người dân.

• Tác giả: Nguyễn Ngọc Pháp
• Người hướng dẫn: TS. Lâm Minh Châu
• Trường học: Đại học Đà Nẵng
• Chuyên ngành: Kinh tế phát triển
• Đề tài: Giải Pháp Xóa Đói, Giảm Nghèo Trên Địa Bàn Huyện Krông Bông, Tỉnh Đắk Lắk
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Đà Nẵng

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• MỞ ĐẦU
• 1. MỞ ĐẦU
• 1.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.2. Mục đích nghiên cứu
• 1.3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.4. Phương pháp nghiên cứu
• 1.5. Ý nghĩa khoa học của đề tài
• 1.6. Tổng quan nghiên cứu liên quan đến đề tài
• 1.7. Bố cục đề tài
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ XÓA ĐÓI GIẢM NGHÈO
• 1.1. NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ XÓA ĐÓI GIẢM NGHÈO
• 1.1.1. Khái niệm về nghèo đói
• 1.1.1.1. Quan niệm của một số tổ chức quốc tế
• 1.1.1.2. Quan niệm của Việt Nam
• 1.1.1.3. Ý nghĩa của khái niệm này
• 1.1.2. Phương pháp xác định chuẩn nghèo
• 1.1.2.1. Khái niệm về chuẩn nghèo
• 1.2. NỘI DUNG XÓA ĐÓI, GIẢM NGHÈO
• 1.3. NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN CÔNG TÁC XÓA ĐÓI GIẢM NGHÈO
• 1.4. KINH NGHIỆM XÓA ĐÓI, GIẢM NGHÈO Ở CÁC ĐỊA PHƯƠNG VÀ BÀI HỌC RÚT RA CHO HUYỆN KRÔNG BÔNG
• 1.5. KẾT LUẬN
• 2. CHƯƠNG 2: GIẢI PHÁP XÓA ĐÓI, GIẢM NGHÈO Ở HUYỆN KRÔNG BÔNG
• 2.1. MỤC TIÊU GIẢM NGHÈO CỦA HUYỆN KRÔNG BÔNG GIAI ĐOẠN 2010 – 2015
• 2.1.1. Phương hướng
• 2.1.2. Mục tiêu cụ thể
• 2.2. MỘT SỐ GIẢI PHÁP XÓA ĐÓI, GIẢM NGHÈO TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN KRÔNG BÔNG TRONG THỜI GIAN ĐẾN
• 2.2.1. Đẩy mạnh tín dụng đối với người nghèo
• 2.2.2. Giải pháp về giải quyết thiếu đất sản xuất cho hộ nghèo
• 2.2.3. Đẩy mạnh phát triển kinh tế, phát triển ngành nghề và hỗ trợ phát triển sản xuất
• 2.2.4. Đẩy mạnh công tác đào tạo nghề, hướng dẫn người nghèo cách làm ăn và khuyến Nông – Lâm – Ngư
• 2.2.5. Tăng cường, nâng cao nhận thức về kế hoạch hóa gia đình, nâng cao ý thức tự thoát nghèo cho người nghèo
• 2.3. KẾT LUẬN
• 3. DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Giải Pháp Xóa Đói Giảm Nghèo Tại Huyện Krông Bông

Huyện Krông Bông, tỉnh Đắk Lắk, là một trong những địa phương còn nhiều khó khăn về kinh tế và xã hội. Tình trạng nghèo đói vẫn còn phổ biến, với tỷ lệ hộ nghèo cao hơn mức trung bình của cả nước. Việc nghiên cứu và đề xuất các giải pháp xóa đói giảm nghèo là rất cần thiết để cải thiện đời sống người dân. Các giải pháp này không chỉ giúp nâng cao thu nhập mà còn cải thiện chất lượng cuộc sống cho người dân nơi đây.

1.1. Tình Hình Nghèo Đói Tại Huyện Krông Bông

Tình hình nghèo đói tại huyện Krông Bông vẫn còn nghiêm trọng. Theo số liệu thống kê, tỷ lệ hộ nghèo tại đây đạt 21,86%, cao hơn nhiều so với mức trung bình toàn quốc. Điều này cho thấy cần có những giải pháp xóa đói giảm nghèo hiệu quả hơn.

1.2. Các Nhân Tố Gây Nghèo Đói Tại Địa Phương

Nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng nghèo đói tại huyện Krông Bông, bao gồm điều kiện tự nhiên khó khăn, thiếu cơ sở hạ tầng và chính sách hỗ trợ chưa hiệu quả. Việc phân tích các nhân tố này sẽ giúp xác định các giải pháp xóa đói giảm nghèo phù hợp.

II. Những Thách Thức Trong Công Tác Xóa Đói Giảm Nghèo

Công tác xóa đói giảm nghèo tại huyện Krông Bông gặp nhiều thách thức. Tình trạng tái nghèo và thiếu nguồn lực hỗ trợ là những vấn đề lớn. Để đạt được mục tiêu giảm nghèo bền vững, cần phải có những chính sách đồng bộ và hiệu quả.

2.1. Tình Trạng Tái Nghèo Tại Huyện Krông Bông

Tình trạng tái nghèo là một trong những thách thức lớn nhất trong công tác xóa đói giảm nghèo. Nhiều hộ gia đình đã thoát nghèo nhưng lại rơi vào cảnh nghèo đói do thiếu sự hỗ trợ bền vững.

2.2. Thiếu Nguồn Lực Hỗ Trợ Từ Chính Phủ

Việc thiếu nguồn lực hỗ trợ từ chính phủ và các tổ chức xã hội đã làm giảm hiệu quả của các chương trình xóa đói giảm nghèo. Cần có sự đầu tư mạnh mẽ hơn từ các cấp chính quyền để cải thiện tình hình.

III. Các Giải Pháp Chính Để Xóa Đói Giảm Nghèo Tại Huyện Krông Bông

Để giải quyết vấn đề nghèo đói, huyện Krông Bông cần triển khai nhiều giải pháp đồng bộ. Các giải pháp này bao gồm hỗ trợ sản xuất, đào tạo nghề và phát triển cơ sở hạ tầng. Những biện pháp này sẽ giúp người dân có cơ hội thoát nghèo bền vững.

3.1. Hỗ Trợ Sản Xuất Và Phát Triển Ngành Nghề

Hỗ trợ sản xuất và phát triển ngành nghề là một trong những giải pháp quan trọng. Cần có các chương trình hỗ trợ kỹ thuật và tài chính cho người dân để họ có thể phát triển sản xuất.

3.2. Đào Tạo Nghề Cho Người Nghèo

Đào tạo nghề cho người nghèo sẽ giúp họ có thêm kỹ năng và cơ hội việc làm. Các chương trình đào tạo cần được thiết kế phù hợp với nhu cầu của thị trường lao động địa phương.

3.3. Phát Triển Cơ Sở Hạ Tầng

Phát triển cơ sở hạ tầng là yếu tố then chốt để cải thiện đời sống người dân. Cần đầu tư vào đường giao thông, điện, nước sạch để tạo điều kiện thuận lợi cho sản xuất và sinh hoạt.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Các Giải Pháp Xóa Đói Giảm Nghèo

Việc áp dụng các giải pháp xóa đói giảm nghèo tại huyện Krông Bông đã cho thấy những kết quả tích cực. Nhiều hộ gia đình đã cải thiện được đời sống nhờ vào các chương trình hỗ trợ. Tuy nhiên, cần tiếp tục theo dõi và điều chỉnh các giải pháp cho phù hợp.

4.1. Kết Quả Từ Các Chương Trình Hỗ Trợ

Các chương trình hỗ trợ đã giúp nhiều hộ gia đình thoát nghèo. Tuy nhiên, cần có sự đánh giá thường xuyên để đảm bảo tính bền vững của các giải pháp.

4.2. Bài Học Kinh Nghiệm Từ Các Địa Phương Khác

Học hỏi từ các địa phương khác có thể giúp huyện Krông Bông cải thiện công tác xóa đói giảm nghèo. Các mô hình thành công cần được nghiên cứu và áp dụng phù hợp với điều kiện địa phương.

V. Kết Luận Về Giải Pháp Xóa Đói Giảm Nghèo Tại Huyện Krông Bông

Giải pháp xóa đói giảm nghèo tại huyện Krông Bông cần được thực hiện một cách đồng bộ và hiệu quả. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cấp chính quyền và cộng đồng để đạt được mục tiêu giảm nghèo bền vững.

5.1. Tương Lai Của Công Tác Xóa Đói Giảm Nghèo

Công tác xóa đói giảm nghèo tại huyện Krông Bông cần được tiếp tục duy trì và phát triển. Các chính sách cần được điều chỉnh để phù hợp với tình hình thực tế.

5.2. Đề Xuất Các Giải Pháp Mới

Cần nghiên cứu và đề xuất các giải pháp mới để nâng cao hiệu quả công tác xóa đói giảm nghèo. Các giải pháp này cần dựa trên nhu cầu thực tế của người dân và điều kiện địa phương.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Nghèo đói là vấn đề toàn cầu, ảnh hưởng trực tiếp đến sự phát triển kinh tế - xã hội và ổn định chính trị. Tại Việt Nam, công tác xóa đói giảm nghèo luôn được Đảng và Nhà nước coi là nhiệm vụ trọng tâm. Tuy nhiên, tình trạng nghèo đói vẫn còn phổ biến, đặc biệt tại các vùng nông thôn và miền núi. Huyện Krông Bông, tỉnh Đắk Lắk, là một trong những địa phương có tỷ lệ hộ nghèo cao, với 21,86% vào năm 2013, vượt xa mức bình quân toàn quốc (7,8%) và tỉnh (12,5%). Tỷ lệ hộ cận nghèo và tái nghèo cũng ở mức đáng báo động, đe dọa tính bền vững của công tác giảm nghèo.

Mục tiêu nghiên cứu tập trung vào việc phân tích thực trạng nghèo đói tại huyện Krông Bông trong giai đoạn 2006-2013, xác định các nhân tố ảnh hưởng và đề xuất giải pháp phù hợp nhằm giảm tỷ lệ hộ nghèo và hạn chế tái nghèo. Nghiên cứu có phạm vi không gian trên địa bàn huyện Krông Bông, với trọng tâm phân tích các chính sách và biện pháp xóa đói giảm nghèo trong bối cảnh điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội đặc thù của vùng.

Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện qua việc cung cấp cơ sở khoa học cho các cấp quản lý địa phương trong việc xây dựng chính sách giảm nghèo bền vững, góp phần nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của người dân, đồng thời thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội ổn định tại huyện Krông Bông.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình về nghèo đói và giảm nghèo, trong đó có:

• Khái niệm nghèo đói đa chiều: Theo UNDP và Ngân hàng Thế giới, nghèo không chỉ là thiếu thu nhập mà còn bao gồm thiếu dinh dưỡng, sức khỏe, giáo dục và quyền lực xã hội.
• Chuẩn nghèo và phương pháp xác định: Chuẩn nghèo được xác định dựa trên thu nhập tối thiểu cần thiết để đáp ứng nhu cầu sống cơ bản, biến động theo không gian và thời gian. Việt Nam áp dụng chuẩn nghèo dựa trên thu nhập và chi tiêu, điều chỉnh theo từng giai đoạn.
• Vòng luẩn quẩn của nghèo đói: Mô hình lý thuyết mô tả nghèo đói liên quan chặt chẽ đến bệnh tật, thất học, ô nhiễm môi trường và tệ nạn xã hội, tạo thành vòng luẩn quẩn khó phá vỡ.
• Các nhân tố ảnh hưởng đến nghèo đói: Bao gồm điều kiện tự nhiên (địa hình, khí hậu), điều kiện kinh tế (tăng trưởng kinh tế, cơ cấu kinh tế, cơ sở hạ tầng), và điều kiện xã hội (dân số, lao động, trình độ dân trí).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng kết hợp các phương pháp:

• Phương pháp thống kê mô tả và so sánh: Phân tích số liệu về tỷ lệ hộ nghèo, cơ cấu dân số, thu nhập và các chỉ tiêu kinh tế xã hội của huyện Krông Bông so với các vùng khác trong nước. Số liệu chủ yếu lấy từ các báo cáo chính thức giai đoạn 2006-2013.
• Phương pháp điều tra xã hội học: Thu thập dữ liệu sơ cấp qua khảo sát hộ nghèo, sử dụng dữ liệu VHLSS 2014 để phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến nghèo đói như vốn sản xuất, đất đai, lao động, việc làm và mức sống.
• Chọn mẫu: Mẫu khảo sát được chọn theo phương pháp ngẫu nhiên có chủ đích, đảm bảo đại diện cho các nhóm hộ nghèo, cận nghèo và tái nghèo trên địa bàn huyện.
• Phân tích dữ liệu: Sử dụng các công cụ phân tích thống kê để xác định mức độ ảnh hưởng của từng nhân tố đến tình trạng nghèo đói, đồng thời so sánh hiệu quả các chính sách hỗ trợ hiện hành.

Timeline nghiên cứu tập trung vào giai đoạn 2006-2013, với trọng tâm phân tích các chính sách và kết quả thực hiện chương trình xóa đói giảm nghèo trên địa bàn huyện Krông Bông.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tỷ lệ hộ nghèo cao và giảm chậm: Tỷ lệ hộ nghèo tại huyện Krông Bông năm 2013 là 21,86%, giảm từ khoảng 30% năm 2006 nhưng vẫn cao hơn nhiều so với mức bình quân toàn quốc (7,8%) và tỉnh Đắk Lắk (12,5%). Tỷ lệ hộ cận nghèo và tái nghèo vẫn duy trì ở mức khoảng 15-20%, cho thấy nguy cơ tái nghèo cao.

2. Ảnh hưởng của điều kiện tự nhiên: Địa hình phức tạp, khí hậu mưa nhiều và lũ lụt cục bộ làm giảm hiệu quả sản xuất nông nghiệp. Diện tích đất có độ dốc dưới 15 độ chỉ chiếm 25% tổng diện tích, hạn chế khả năng mở rộng sản xuất. Đất đai chủ yếu là nhóm đất xám (82,55%) và đất phù sa (5,8%), có độ phì nhiêu trung bình đến thấp.

3. Nhân tố kinh tế và xã hội tác động mạnh: Thu nhập bình quân đầu người thấp, cơ cấu kinh tế chủ yếu dựa vào nông nghiệp (chiếm trên 51%), phụ thuộc nhiều vào khí hậu và thị trường hạn chế. Tỷ lệ lao động có việc làm ổn định thấp, trình độ dân trí và sức khỏe của người nghèo còn hạn chế, ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận các dịch vụ y tế, giáo dục.

4. Hiệu quả các chính sách hỗ trợ: Các chương trình cho vay tín dụng ưu đãi, hỗ trợ sản xuất, đào tạo nghề và hỗ trợ y tế, giáo dục đã góp phần giảm nghèo nhưng chưa đồng đều và chưa bền vững. Ví dụ, tỷ lệ hộ nghèo được hỗ trợ vay vốn ưu đãi tăng lên khoảng 60% trong giai đoạn 2008-2013, nhưng nhiều hộ vẫn tái nghèo do thiếu hướng dẫn kỹ thuật và thị trường tiêu thụ.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của tình trạng nghèo đói kéo dài tại Krông Bông là sự kết hợp giữa điều kiện tự nhiên khó khăn và hạn chế về kinh tế - xã hội. Địa hình đồi núi, đất đai phân bố không đồng đều làm giảm hiệu quả sản xuất nông nghiệp, trong khi cơ cấu kinh tế chưa đa dạng, phụ thuộc vào nông nghiệp truyền thống. Điều này dẫn đến thu nhập thấp và dễ bị tổn thương trước thiên tai, biến động thị trường.

So sánh với các nghiên cứu tại các tỉnh nghèo khác như Hà Tĩnh và Quảng Trị, việc phân vùng sinh thái và tập trung đầu tư cho các xã nghèo nhất đã giúp nâng cao hiệu quả giảm nghèo. Tuy nhiên, tại Krông Bông, việc thiếu sự phối hợp chặt chẽ giữa các cấp chính quyền và hạn chế về năng lực cán bộ làm công tác giảm nghèo đã làm giảm hiệu quả các chương trình hỗ trợ.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tỷ lệ hộ nghèo theo năm, bảng phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến nghèo đói, và biểu đồ so sánh hiệu quả các chính sách hỗ trợ vay vốn, đào tạo nghề, y tế và giáo dục.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường hỗ trợ tín dụng ưu đãi cho hộ nghèo: Mở rộng quy mô và phạm vi cho vay vốn ưu đãi, đồng thời kết hợp với hướng dẫn kỹ thuật sản xuất và quản lý tài chính nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng vốn. Thời gian thực hiện: 2015-2020. Chủ thể: Ngân hàng Chính sách xã hội, UBND huyện.

2. Phát triển đa dạng ngành nghề và hỗ trợ sản xuất: Đẩy mạnh phát triển các ngành nghề phi nông nghiệp, khuyến khích doanh nghiệp vừa và nhỏ tại địa phương, đồng thời hỗ trợ chuyển giao công nghệ và kỹ thuật canh tác tiên tiến. Thời gian: 2015-2020. Chủ thể: Sở Nông nghiệp & Phát triển nông thôn, UBND huyện.

3. Nâng cao chất lượng đào tạo nghề và hướng dẫn sản xuất: Tổ chức các lớp đào tạo nghề miễn phí, tập huấn kỹ thuật sản xuất, khuyến nông - lâm - ngư nghiệp cho người nghèo, đặc biệt là lao động trẻ và phụ nữ. Thời gian: 2015-2018. Chủ thể: Sở Lao động - Thương binh & Xã hội, các trung tâm dạy nghề.

4. Cải thiện hệ thống y tế và giáo dục cho hộ nghèo: Mở rộng chính sách miễn giảm học phí, cấp học bổng cho học sinh nghèo, đồng thời củng cố y tế cơ sở, cấp thẻ bảo hiểm y tế cho người nghèo, giảm viện phí. Thời gian: 2015-2020. Chủ thể: Sở Y tế, Sở Giáo dục & Đào tạo, UBND huyện.

5. Nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ giảm nghèo: Tổ chức đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ cho cán bộ chuyên trách và cộng tác viên giảm nghèo, đảm bảo đủ số lượng và chất lượng để triển khai hiệu quả các chương trình. Thời gian: 2015-2017. Chủ thể: UBND huyện, các sở ngành liên quan.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ quản lý địa phương: Giúp hiểu rõ thực trạng và các nhân tố ảnh hưởng đến nghèo đói, từ đó xây dựng chính sách phù hợp và hiệu quả tại huyện Krông Bông và các vùng tương tự.

2. Nhà nghiên cứu và học viên ngành kinh tế phát triển: Cung cấp cơ sở lý luận và dữ liệu thực tiễn để nghiên cứu sâu hơn về các giải pháp giảm nghèo bền vững trong điều kiện địa phương đặc thù.

3. Các tổ chức phi chính phủ và viện trợ quốc tế: Hỗ trợ thiết kế và triển khai các dự án giảm nghèo phù hợp với đặc điểm kinh tế - xã hội và điều kiện tự nhiên của huyện Krông Bông.

4. Người làm công tác đào tạo nghề và phát triển nông thôn: Tham khảo các giải pháp đào tạo, hướng dẫn kỹ thuật và phát triển ngành nghề nhằm nâng cao năng lực sản xuất và thu nhập cho người nghèo.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao tỷ lệ hộ nghèo ở Krông Bông vẫn cao so với trung bình cả nước?
   Nguyên nhân chính là điều kiện tự nhiên khó khăn, địa hình đồi núi phức tạp, đất đai hạn chế, cùng với cơ cấu kinh tế chủ yếu dựa vào nông nghiệp truyền thống và thu nhập thấp. Ngoài ra, trình độ dân trí và năng lực cán bộ giảm nghèo còn hạn chế.

2. Các chính sách hỗ trợ hiện nay đã đạt được những kết quả gì?
   Chương trình cho vay tín dụng ưu đãi đã giúp khoảng 60% hộ nghèo tiếp cận vốn sản xuất, góp phần giảm nghèo. Hỗ trợ y tế và giáo dục cũng được mở rộng, giúp nâng cao sức khỏe và trình độ dân trí. Tuy nhiên, hiệu quả chưa đồng đều và chưa bền vững do thiếu hướng dẫn kỹ thuật và thị trường tiêu thụ.

3. Nhân tố nào ảnh hưởng lớn nhất đến nghèo đói tại huyện?
   Ngoài điều kiện tự nhiên, nhân tố kinh tế như thu nhập thấp, thiếu việc làm ổn định và trình độ dân trí thấp là những yếu tố tác động mạnh nhất, làm giảm khả năng tiếp cận các dịch vụ xã hội và nâng cao đời sống.

4. Giải pháp nào được đề xuất để hạn chế tái nghèo?
   Tăng cường đào tạo nghề, hướng dẫn kỹ thuật sản xuất, phát triển đa dạng ngành nghề phi nông nghiệp, đồng thời nâng cao năng lực cán bộ giảm nghèo và mở rộng tín dụng ưu đãi là các giải pháp trọng tâm nhằm hạn chế tái nghèo.

5. Làm thế nào để nâng cao hiệu quả công tác giảm nghèo tại địa phương?
   Cần sự phối hợp chặt chẽ giữa các cấp chính quyền, tổ chức đoàn thể và người dân; nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ chuyên trách; phát huy nội lực địa phương và tranh thủ sự hỗ trợ từ các tổ chức bên ngoài; đồng thời tạo điều kiện để người nghèo tự vươn lên.

Kết luận

• Luận văn đã làm rõ khái niệm, chuẩn nghèo và các nhân tố ảnh hưởng đến nghèo đói tại huyện Krông Bông, với tỷ lệ hộ nghèo năm 2013 là 21,86%, cao hơn nhiều so với mức trung bình cả nước.
• Điều kiện tự nhiên phức tạp, cơ cấu kinh tế chủ yếu dựa vào nông nghiệp truyền thống và trình độ dân trí thấp là những nguyên nhân chính gây ra nghèo đói kéo dài.
• Các chính sách hỗ trợ như tín dụng ưu đãi, đào tạo nghề, hỗ trợ y tế và giáo dục đã có tác động tích cực nhưng chưa đủ để giảm nghèo bền vững.
• Đề xuất các giải pháp tập trung vào mở rộng tín dụng, phát triển đa dạng ngành nghề, nâng cao năng lực cán bộ và cải thiện hệ thống y tế, giáo dục nhằm nâng cao đời sống người nghèo.
• Nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học và thực tiễn cho các cấp quản lý địa phương trong việc xây dựng chính sách giảm nghèo hiệu quả, góp phần phát triển kinh tế - xã hội bền vững tại huyện Krông Bông.

Hành động tiếp theo: Các cơ quan chức năng cần triển khai ngay các giải pháp đề xuất, đồng thời tiếp tục theo dõi, đánh giá hiệu quả để điều chỉnh chính sách phù hợp. Đề nghị các nhà nghiên cứu và tổ chức liên quan phối hợp thực hiện các chương trình hỗ trợ nhằm nâng cao hiệu quả giảm nghèo tại địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục, luận văn có 3 chƣơng Chƣơng 1. Một số vấn đề lý luận cơ bản về xóa đói giảm nghèo. Thực trạng xóa đói giảm nghèo ở huyện Krông Bông. Giải pháp xóa đói giảm nghèo ở huyện Krông Bông.

Luan van 7 CHƢƠNG 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ XÓA ĐÓI GIẢM NGHÈO 1. NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ XÓA ĐÓI GIẢM NGHÈO 1.1 Khái niệm về nghèo đói a. Quan niệm của một số tổ chức quốc tế Đói nghèo và chống đói nghèo luôn là mối quan tâm hàng đầu của tất cả các quốc gia trên thế giới, bởi vì giàu mạnh gắn liền với sự hƣng thịnh của đất nƣớc. Đói nghèo thƣờng gây ra xung đột chính trị, xung đột giai cấp, dẫn đến bất ổn về xã hội, bất ổn về chính trị.

Tình trạng đói nghèo ở mỗi quốc gia đều có sự khác nhau về cấp độ và số lƣợng. Bởi vậy, để nhìn nhận và đánh giá đúng tình trạng đói nghèo của một quốc gia, một vùng cũng nhƣ nhận dạng đƣợc hộ nghèo, đòi hỏi chúng ta phải có sự thống nhất về khái niệm và các tiêu chí để đánh giá nghèo tại từng thời điểm. Hiện nay chƣa có định nghĩa duy nhất về nghèo và chƣa có một sự thống nhất tuyệt đối trong quan niệm về nghèo. Đầu những năm 70, đói nghèo chỉ đƣợc coi là sự đói nghèo về tiêu dùng, với tƣ tƣởng cốt lõi và căn bản nhất để một ngƣời bị coi là nghèo đói đó là sự "thiếu hụt" so với mức sống nhất định.

Mức thiếu hụt này đƣợc xác định theo các chuẩn mực xã hội và phụ thuộc vào không gian và thời gian. Trong báo cáo phát triển con ngƣời năm 1997, Chƣơng trình phát triển Liên hợp quốc (UNDP) đã đề cập đến khái niệm đói nghèo về năng lực, khác với quan niệm đói nghèo về thu nhập. Theo đó, “nghèo khổ của con ngƣời là khái niệm biểu thị sự nghèo khổ đa chiều của con ngƣời - là sự thiệt thòi (khốn cùng) theo 3 khía cạnh cơ bản nhất của cuộc sống con ngƣời”. Luan van 8 Trong khi đó, Ngân hàng Thế giới thì đƣa ra quan điểm: “Nghèo là một khái niệm đa chiều vƣợt khỏi phạm vi túng thiếu về vật chất.

Nghèo không chỉ dựa trên thu nhập mà còn bao gồm các vấn đề liên quan đến năng lực nhƣ: dinh dƣỡng, sức khỏe, giáo dục, khả năng dễ bị tổn thƣơng, không có quyền phát ngôn và không có quyền lực”. Cho đến nay, khái niệm nghèo đƣợc dùng nhiều nhất là khái niệm đã đƣợc đƣa ra tại Hội nghị bàn về giảm nghèo đói do Ủy ban Kinh tế & Xã hội của Châu Á – Thái Bình Dƣơng (ESCAP) tổ chức vào tháng 9/1993 tại Bangkok – Thái Lan, quan niệm này đƣợc phát biểu nhƣ sau: “Nghèo đói là tình trạng một bộ phận dân cư không có khả năng thoả mãn những nhu cầu cơ bản của con người mà những nhu cầu ấy phụ thuộc vào trình độ phát triển kinh tế xã hội, phong tục tập quán của từng vùng và những phong tục ấy được xã hội thừa nhận” [16, tr. Đây là khái niệm tƣơng đối đầy đủ và bao quát, nên có thể coi đây là định nghĩa chung nhất và có tính hƣớng dẫn về phƣơng pháp nhận diện nét chính yếu phổ biến về đói nghèo của các quốc gia. Đây là khái niệm đƣợc nhiều nƣớc trên thế giới sử dụng trong đó có Việt Nam.

Quan niệm của Việt Nam Các nhà nghiên cứu và quản lý ở nƣớc ta thừa nhận và sử dụng khái niệm nghèo đói do Uỷ ban Kinh tế - xã hội khu vực châu Á - Thái Bình Dƣơng (ESCAP) đƣa ra. Bên cạnh đó, còn có một số khái niệm liên quan nhƣ hộ nghèo, hộ tái nghèo, xã nghèo, vùng nghèo. - Hộ vượt nghèo hay hộ thoát nghèo: Là những hộ mà sau một quá trình thực hiện chƣơng trình Xoá đói giảm nghèo cuộc sống đã khá lên và mức thu nhập đã ở trên chuẩn nghèo. - Hộ tái nghèo: Là hộ vốn dĩ trƣớc đây thuộc hộ nghèo và đã vƣợt nghèo nhƣng do nguyên nhân nào đó lại rơi vào cảnh đói nghèo.

Ý nghĩa của khái niệm Luan van 9 này là phản ánh tính vững chắc hay tính bền vững của các giải pháp xoá đói giảm nghèo. - Hộ nghèo mới hay là hộ mới vào danh sách nghèo: Là những hộ ở đầu kỳ không thuộc danh sách hộ nghèo nhƣng đến cuối kỳ lại là hộ nghèo. Nhƣ vậy, hộ mới bƣớc vào danh sách hộ nghèo bao gồm những hộ nhƣ sau: Hộ nghèo chuyển từ nơi khác đến; hộ nghèo tách hộ; hộ trung bình khá vì một lý do nào đó lại trở thành hộ nghèo hoặc hộ tái nghèo. - Xã nghèo: là xã có tỷ lệ nghèo cao, không có hoặc rất thiếu những cơ sở hạ tầng thiết yếu nhƣ: điện, đƣờng, trƣờng, trạm, nƣớc sạch v., trình độ dân trí thấp, tỷ lệ mù chữ cao.

- Vùng nghèo: Là địa bàn tƣơng đối rộng, nằm ở những khu vực khó khăn hiểm trở, giao thông không thuận tiện, có tỷ lệ xã nghèo, hộ nghèo cao. Để phân biệt rõ hơn nữa quan niệm về đói nghèo, các nƣớc đã phân làm hai loại: Nghèo tuyệt đối: là tình trạng một bộ phận dân cƣ không có khả năng thoả mãn các nhu cầu tối thiểu nhằm duy trì cuộc sống. Nghèo tương đối: là tình trạng của một bộ phận dân cƣ có mức sống dƣới mức trung bình của cộng đồng tại địa phƣơng. Nghèo đói là một phạm trù lịch sử, có tính tƣơng đối.

Đói nghèo có nguồn gốc căn nguyên từ kinh tế nhƣng với tƣ cách là hiện tƣợng tồn tại phổ biến ở các quốc gia trong tiến trình phát triển, nghèo đói thực chất là hiện tƣợng kinh tế - xã hội phức tạp, chứ không đơn thuần chỉ là vấn đề kinh tế, cho dù các yếu tố đánh giá của nó trƣớc hết và chủ yếu dựa trên các tiêu chí về kinh tế. Đặc điểm này có ý nghĩa quan trọng cả về lý luận lẫn thực tiễn, là cơ sở của việc tìm kiếm đồng bộ các giải pháp XĐGN ở nƣớc ta. Phƣơng pháp xác định chuẩn nghèo a. Khái niệm về chuẩn nghèo Luan van 10 Chuẩn nghèo là công cụ để phân biệt ngƣời nghèo và ngƣời không nghèo.

Hầu hết chuẩn nghèo đƣợc tính dựa vào thu nhập hoặc chi tiêu. Những ngƣời đƣợc coi là nghèo khi mức sống của họ đo qua thu nhập (hoặc chi tiêu) thấp hơn mức tối thiểu chấp nhận đƣợc, tức là thấp hơn chuẩn nghèo. Những ngƣời có mức thu nhập hoặc chi tiêu ở trên chuẩn này là ngƣời không nghèo hoặc đã vƣợt nghèo, thoát nghèo. Chuẩn nghèo Việt Nam là một tiêu chuẩn để đo lƣờng mức độ nghèo của các hộ dân tại Việt Nam.

Chuẩn này khác với chuẩn nghèo bình quân trên thế giới. Chuẩn nghèo là một khái niệm động, nó biến động theo không gian và thời gian. Về không gian, nó biến đổi theo trình độ phát triển kinh tế - xã hội của từng vùng hay từng quốc gia. Về thời gian, chuẩn nghèo cũng có sự biến động lớn và nó biến đổi theo trình độ phát triển kinh tế - xã hội và nhu cầu của con ngƣời theo từng giai đoạn lịch sử.

Chuẩn nghèo là công cụ để đo lƣờng và giám sát nghèo đói. Một thƣớc đo nghèo đói tốt sẽ cho phép đánh giá tác động các chính sách của Chính phủ tới nghèo đói, cho phép đánh giá nghèo đói theo thời gian, tạo điều kiện so sánh với các nƣớc khác, và giám sát chi tiêu xã hội theo hƣớng có lợi cho ngƣời nghèo. Phương pháp xác định chuẩn nghèo Để đánh giá đƣợc mức độ nghèo đói, cần phải đƣa ra các tiêu chí cụ thể. Tuy nhiên các tiêu chí xác định không cố định mà luôn có sự biến động và khác nhau không những giữa các nƣớc mà còn khác nhau trong từng giai đoạn lịch sử.

* Phương pháp xác định chuẩn nghèo của thế giới - Tiêu chí xác định chuẩn nghèo của Liên hợp quốc Để đánh giá nghèo đói, UNDP dùng cách tính dựa trên cơ sở phân phối thu nhập theo đầu ngƣời hay theo nhóm dân cƣ. Thƣớc đo này tính phân phối thu nhập cho từng cá nhân hoặc hộ gia đình nhận đƣợc trong thời gian nhất Luan van 11 định, nó không quan tâm đến nguồn mang lại thu nhập hay môi trƣờng sống của dân cƣ mà chia đều cho mọi thành phần dân cƣ. Phƣơng pháp tính là: Đem chia dân số của một nƣớc, một châu lục hoặc toàn cầu ra làm 5 nhóm, mỗi nhóm có 20% dân số bao gồm: Rất giàu, giàu, trung bình, nghèo và rất nghèo. Theo cách tính này, vào những năm 1990 thì 20% dân số giàu nhất chiếm 82,7% thu nhập toàn thế giới, trong khi 20% nghèo nhất chỉ chiếm 1,4%.

Nhƣ vậy nhóm giàu nhất gấp 59 lần nhóm nghèo nhất. - Tiêu chí xác định chuẩn nghèo của WB Hiện nay, Ngân hàng thế giới (WB) đƣa ra các chỉ tiêu đánh giá mức độ giàu, nghèo của các quốc gia dựa vào mức thu nhập quốc dân bình quân tính theo đầu ngƣời trong một năm với 2 cách tính đó là: Phƣơng pháp Atlas tức là tính theo tỷ giá hối đoái và tính theo USD. Phƣơng pháp PPP (purchasing power parity), là phƣơng pháp tính theo sức mua tƣơng đƣơng và cũng tính bằng USD. Theo phương pháp Atlas [7, tr.31], năm 1990 ngƣời ta chia mức bình quân của các nƣớc trên toàn thế giới làm 6 loại: + Trên 25.000 USD/ngƣời/năm là nƣớc cực giàu.000 USD/ngƣời/năm là nƣớc giàu.000USD/ngƣời/năm là nƣớc khá giàu.000USD/ngƣời/năm là nƣớc trung bình.

+ Từ 500 đến dƣới 2.500USD/ngƣời/năm là nƣớc nghèo. + Dƣới 500USD/ngƣời/năm là nƣớc cực nghèo. Theo phương pháp PPP [11], theo phƣơng pháp thứ hai này, WB muốn tìm ra mức chuẩn nghèo đói chung cho toàn thế giới. Trên cơ sở điều tra thu nhập, chi tiêu của hộ gia đình và giá cả hàng hóa, thực hiện phƣơng pháp tính "rổ hàng hóa" sức mua tƣơng đƣơng để tính đƣợc mức thu nhập dân cƣ giữa các quốc gia có thể so sánh.

WB đã tính mức năng lƣợng tối thiểu cần thiết Luan van 12 cho một ngƣời để sống là 2. Với mức giá chung của thế giới để đảm bảo mức năng lƣợng đó cần khoảng 1USD/ngƣời/ngày. Từ đó, năm 1995 WB đã đƣa ra chuẩn mực nghèo khổ chung của toàn cầu là thu nhập bình quân đầu ngƣời dƣới 370USD/ngƣời/năm. Với mức trên WB ƣớc tính có trên 1,2 tỷ ngƣời trên thế giới đang sống trong nghèo đói.

Tuy nhiên, theo quan điểm chung của nhiều nƣớc, hộ nghèo là hộ có thu nhập dƣới 1/3 mức trung bình của xã hội. Do đặc điểm của nền kinh tế -xã hội và sức mua của đồng tiền khác nhau, chuẩn nghèo đói theo thu nhập (tính theo USD) cũng khác nhau ở từng quốc gia.