Luận văn thạc sĩ đánh giá công tác bồi thường hỗ trợ và tái định cư khi nhà nước thu hồi đất tại một số dự án trên địa bàn huyện phúc thọ thành phố hà nội

Luận văn thạc sĩ phân tích đánh giá công tác bồi thường hỗ trợ và tái định cư khi nhà nước thu hồi đất tại một số dự án, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải

• Tác giả: Dương Thị Ánh Tuyết
• Người hướng dẫn: PGS. Hồ Thị Lam Trà
• Trường học: Trường Đại học Lâm nghiệp
• Chuyên ngành: Quản lý đất đai
• Đề tài: Đánh Giá Công Tác Bồi Thường, Hỗ Trợ, Tái Định Cư Khi Nhà Nước Thu Hồi Đất Tại Một Số Dự Án Trên Địa Bàn Huyện Phúc Thọ, Thành Phố Hà Nội
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• BẢN NHẬN XÉT LUẬN VĂN THẠC SĨ
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 1.1. Cơ sở lý luận về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi nhà nước thu hồi đất
• 1.1.1. Khái niệm về thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư
• 1.1.1.1. Khái niệm thu hồi đất
• 1.1.1.2. Khái niệm bồi thường
• 1.1.1.3. Khái niệm hỗ trợ
• 1.1.1.4. Khái niệm tái định cư
• 1.1.1.5. Khái niệm giải phóng mặt bằng
• 1.1.2. Chế độ sở hữu toàn dân về đất đai và vấn đề thu hồi đất
• 1.1.2.1. Quyền sở hữu đất đai và vấn đề thu hồi đất
• 1.1.2.2. Quyền sử dụng đất đai và vấn đề bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất
• 1.1.3. Căn cứ pháp lý và các quy định của pháp luật về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư
• 1.1.3.1. Căn cứ pháp lí thực hiện bồi thường, hỗ trợ, tái định cư
• 1.2. Kinh nghiệm về bồi thường, hộ trợ, tái định cư trên thế giới
• 2. CHƯƠNG 2: NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu
• 2.1.1. Đối tượng nghiên cứu
• 2.1.2. Phạm vi nghiên cứu
• 2.1.3. Nội dung nghiên cứu
• 2.2. Phương pháp nghiên cứu
• 2.2.1. Phương pháp thu thập số liệu thứ cấp
• 2.2.2. Phương pháp điều tra số liệu sơ cấp
• 2.2.3. Phương pháp thống kê, tổng hợp, phân tích, so sánh và xử lí số liệu
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội huyện Phúc Thọ
• 3.1.1. Điều kiện tự nhiên và tài nguyên thiên nhiên
• 3.1.2. Điều kiện kinh tế - xã hội
• 3.1.3. Tình hình quản lý và hiện trạng sử dụng đất trên địa bàn huyện Phúc Thọ
• 3.1.3.1. Tình hình quản lý
• 3.1.3.2. Hiện trạng và biến động sử dụng đất
• 3.1.3.3. Đánh giá tồn tại, hạn chế và nguyên nhân
• 3.2. Công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi nhà nước thu hồi đất trên địa bàn huyện Phúc Thọ
• 3.2.1. Thực trạng về công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất trên địa bàn
• 3.2.2. Kết quả thực hiện công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư trên địa bàn huyện Phúc Thọ
• 3.2.2.1. Kết quả thực hiện công tác bồi thường, hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất tại 02 dự án điều tra
• 3.2.2.2. Đánh giá thực trạng đời sống của người dân sau bồi thường, hỗ trợ tại 02 dự án
• 3.2.3. Đánh giá và đề xuất giải pháp cho công tác bồi thường, hỗ trợ khi nhà nước thu hồi đất tại huyện Phúc Thọ
• 3.2.3.1. Ý kiến của người bị thu hồi đất về công tác, bồi thường, hỗ trợ
• 3.2.3.2. Đánh giá công tác, bồi thường, hỗ trợ khi nhà nước thu hồi đất tại 02 dự án
• 3.2.3.3. Đề xuất một số giải pháp hoàn thiện chính sách bồi thường, hỗ trợ tại huyện Phúc Thọ
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Công Tác Bồi Thường Tái Định Cư Tại Huyện Phúc Thọ

Công tác bồi thường và tái định cư tại huyện Phúc Thọ, Hà Nội, là một vấn đề quan trọng trong quá trình phát triển đô thị và công nghiệp hóa. Việc thu hồi đất để thực hiện các dự án phát triển không chỉ ảnh hưởng đến đời sống của người dân mà còn tác động đến sự phát triển kinh tế của địa phương. Đánh giá công tác này giúp nhận diện những thách thức và cơ hội trong việc thực hiện chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư.

1.1. Khái Niệm Bồi Thường và Tái Định Cư

Bồi thường và tái định cư là hai khái niệm quan trọng trong quản lý đất đai. Bồi thường là việc Nhà nước trả lại giá trị quyền sử dụng đất cho người bị thu hồi, trong khi tái định cư là việc sắp xếp nơi ở mới cho họ. Cả hai đều cần thiết để đảm bảo quyền lợi hợp pháp của người dân.

1.2. Tình Hình Hiện Tại Tại Huyện Phúc Thọ

Huyện Phúc Thọ đang đối mặt với nhiều thách thức trong công tác bồi thường và tái định cư. Nhiều dự án bị chậm tiến độ do sự không đồng thuận từ phía người dân. Việc này không chỉ ảnh hưởng đến đời sống của họ mà còn làm chậm lại sự phát triển kinh tế của huyện.

II. Vấn Đề và Thách Thức Trong Công Tác Bồi Thường Tái Định Cư

Công tác bồi thường và tái định cư tại huyện Phúc Thọ gặp nhiều vấn đề phức tạp. Những thách thức này không chỉ đến từ quy định pháp luật mà còn từ sự thiếu đồng thuận của người dân. Việc đánh giá các vấn đề này là cần thiết để tìm ra giải pháp hiệu quả.

2.1. Những Khó Khăn Trong Quy Trình Bồi Thường

Quy trình bồi thường thường gặp khó khăn do thiếu thông tin minh bạch và sự chậm trễ trong việc xác định giá trị đất. Điều này dẫn đến sự không hài lòng từ phía người dân và gây ra nhiều khiếu nại.

2.2. Tác Động Đến Đời Sống Người Dân

Việc thu hồi đất không chỉ làm mất đi nguồn thu nhập chính của người dân mà còn gây ra sự xáo trộn trong cuộc sống hàng ngày của họ. Nhiều gia đình phải đối mặt với khó khăn trong việc tìm kiếm nơi ở mới và ổn định cuộc sống.

III. Phương Pháp Đánh Giá Công Tác Bồi Thường Tái Định Cư

Để đánh giá hiệu quả công tác bồi thường và tái định cư, cần áp dụng các phương pháp nghiên cứu khoa học. Việc này giúp xác định rõ ràng các yếu tố ảnh hưởng đến quá trình bồi thường và tái định cư.

3.1. Phương Pháp Thu Thập Dữ Liệu

Sử dụng các phương pháp thu thập dữ liệu như khảo sát, phỏng vấn và phân tích tài liệu để có cái nhìn tổng quan về tình hình bồi thường và tái định cư tại huyện Phúc Thọ.

3.2. Phân Tích Kết Quả Nghiên Cứu

Phân tích kết quả nghiên cứu giúp nhận diện các vấn đề chính trong công tác bồi thường và tái định cư, từ đó đề xuất các giải pháp cải thiện hiệu quả công tác này.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn và Kết Quả Nghiên Cứu

Kết quả nghiên cứu về công tác bồi thường và tái định cư tại huyện Phúc Thọ sẽ cung cấp thông tin hữu ích cho các cơ quan chức năng trong việc cải thiện chính sách và quy trình bồi thường.

4.1. Kết Quả Đánh Giá Thực Trạng

Kết quả đánh giá cho thấy nhiều dự án bồi thường chưa đáp ứng được yêu cầu của người dân, dẫn đến sự không hài lòng và khiếu nại. Cần có sự cải thiện trong quy trình bồi thường.

4.2. Đề Xuất Giải Pháp Cải Thiện

Đề xuất các giải pháp như tăng cường thông tin minh bạch, cải thiện quy trình bồi thường và hỗ trợ người dân trong việc tìm kiếm nơi ở mới để nâng cao hiệu quả công tác bồi thường.

V. Kết Luận và Tương Lai Của Công Tác Bồi Thường Tái Định Cư

Công tác bồi thường và tái định cư tại huyện Phúc Thọ cần được cải thiện để đáp ứng nhu cầu của người dân và đảm bảo sự phát triển bền vững. Việc thực hiện tốt công tác này sẽ góp phần vào sự ổn định xã hội và phát triển kinh tế địa phương.

5.1. Tương Lai Của Công Tác Bồi Thường

Cần có những chính sách rõ ràng và minh bạch hơn trong công tác bồi thường để tạo sự đồng thuận từ phía người dân, từ đó thúc đẩy sự phát triển của huyện.

5.2. Định Hướng Phát Triển Bền Vững

Định hướng phát triển bền vững trong công tác bồi thường và tái định cư sẽ giúp nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân và đảm bảo sự phát triển kinh tế của huyện Phúc Thọ.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất là một trong những vấn đề trọng yếu, ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống người dân và sự phát triển kinh tế - xã hội. Tại Việt Nam, đặc biệt là huyện Phúc Thọ, thành phố Hà Nội, quá trình thu hồi đất phục vụ các dự án phát triển đã diễn ra mạnh mẽ trong giai đoạn 2017-2019 với nhiều thách thức về chính sách và thực tiễn. Huyện Phúc Thọ có diện tích tự nhiên 117 km², dân số khoảng 194 nghìn người, mật độ dân số trung bình 1.602 người/km², trong đó khu vực đô thị có mật độ lên đến 2.158 người/km². Đây là vùng có tốc độ đô thị hóa nhanh, nhiều dự án đầu tư được triển khai, đòi hỏi công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư phải được thực hiện hiệu quả để đảm bảo ổn định xã hội và phát triển bền vững.

Mục tiêu nghiên cứu nhằm đánh giá thực trạng công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư tại hai dự án trọng điểm trên địa bàn huyện Phúc Thọ, phân tích ảnh hưởng của thu hồi đất đến đời sống, việc làm của người dân, đồng thời đề xuất các giải pháp hoàn thiện chính sách và thực thi. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào hai dự án: xây dựng Trường Tiểu học Tam Hiệp B và đấu giá quyền sử dụng đất xen kẹt tại khu Đồng Bưởi, xã Sen Chiểu, trong khoảng thời gian từ 2017 đến 2019. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả quản lý đất đai, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế địa phương và đảm bảo quyền lợi hợp pháp của người dân bị thu hồi đất.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình quản lý đất đai, bồi thường và tái định cư, trong đó có:

• Lý thuyết quyền sử dụng đất: Đất đai thuộc sở hữu toàn dân, Nhà nước đại diện chủ sở hữu và thống nhất quản lý theo quy định tại Hiến pháp 2013 và Luật Đất đai 2013. Quyền sử dụng đất là quyền tài sản đặc thù, người sử dụng đất được bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất.

• Mô hình bồi thường, hỗ trợ và tái định cư: Bao gồm các khái niệm chính như bồi thường về quyền sử dụng đất, bồi thường tài sản gắn liền với đất, hỗ trợ ổn định đời sống, hỗ trợ chuyển đổi nghề nghiệp và tái định cư bắt buộc. Mô hình này được điều chỉnh bởi các văn bản pháp luật như Nghị định 47/2014/NĐ-CP và Thông tư 37/2014/TT-BTNMT.

• Khái niệm giải phóng mặt bằng (GPMB): Quá trình thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư nhằm tạo mặt bằng sạch cho các dự án phát triển kinh tế - xã hội.

Các khái niệm chuyên ngành được sử dụng gồm: bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, thu hồi đất theo quy hoạch, giá đất cụ thể, phương án bồi thường, hỗ trợ và tái định cư.

Phương pháp nghiên cứu

• Nguồn dữ liệu: Nghiên cứu sử dụng dữ liệu thứ cấp từ Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện Phúc Thọ, Trung tâm phát triển quỹ đất và GPMB huyện, các báo cáo kiểm kê đất đai, tài liệu pháp luật và các văn bản liên quan. Dữ liệu sơ cấp được thu thập qua khảo sát, phỏng vấn trực tiếp 70 hộ dân bị thu hồi đất tại hai dự án nghiên cứu.

• Phương pháp chọn mẫu: Áp dụng công thức Yamane với sai số 5%, toàn bộ 24 hộ tại dự án xây dựng Trường Tiểu học Tam Hiệp B được khảo sát (do số hộ nhỏ hơn 30), và 46 hộ trong tổng số 52 hộ tại dự án đấu giá quyền sử dụng đất khu Đồng Bưởi được chọn ngẫu nhiên.

• Phương pháp phân tích: Sử dụng thống kê mô tả (số tuyệt đối, phần trăm), so sánh các chỉ số bồi thường, hỗ trợ với giá thị trường, phân tích định tính qua phỏng vấn để đánh giá thực trạng và ảnh hưởng của công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư. Số liệu được xử lý và trình bày bằng phần mềm Excel 2010.

• Timeline nghiên cứu: Thu thập và phân tích dữ liệu trong giai đoạn 2017-2019, tập trung vào hai dự án cụ thể trên địa bàn huyện Phúc Thọ.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Thực trạng công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư
   Tại hai dự án nghiên cứu, tổng số hộ bị thu hồi đất là 76, trong đó 70 hộ được khảo sát. Kinh phí bồi thường, hỗ trợ đã phê duyệt đạt khoảng 14.268 tỷ đồng cho hơn 32.000 phương án trên toàn thành phố Hà Nội năm 2017, trong đó huyện Phúc Thọ đóng góp một phần đáng kể. Tỷ lệ chi trả thực tế đạt 85% so với kế hoạch, với 27.588 tổ chức, hộ gia đình, cá nhân đã nhận tiền bồi thường. Việc bàn giao mặt bằng đạt 1.058 ha tại 326 dự án, cho thấy tiến độ GPMB được cải thiện rõ rệt.

2. Ảnh hưởng đến đời sống và việc làm của người dân
   Thu nhập bình quân đầu người tại huyện Phúc Thọ năm 2019 đạt 38 triệu đồng/người/năm. Tuy nhiên, khảo sát cho thấy có khoảng 30% hộ dân bị thu hồi đất gặp khó khăn trong việc ổn định sản xuất và tìm kiếm việc làm mới sau khi mất đất. Tỷ lệ hộ nghèo giảm còn 1%, nhưng vẫn còn những trường hợp cần hỗ trợ chuyển đổi nghề nghiệp và đào tạo kỹ năng.

3. Khó khăn trong thực hiện chính sách bồi thường, hỗ trợ
   Một số tồn tại được ghi nhận gồm: giá đất bồi thường chưa sát với giá thị trường, dẫn đến khiếu kiện kéo dài; việc bố trí tái định cư chưa phù hợp với tập quán và điều kiện sinh hoạt của người dân; quy trình thủ tục còn phức tạp, gây chậm trễ trong giải phóng mặt bằng. So sánh với các nghiên cứu tại Trung Quốc và Hàn Quốc, Việt Nam còn hạn chế trong việc áp dụng các chính sách hỗ trợ chuyển đổi nghề nghiệp và bảo hiểm cho người bị thu hồi đất.

4. Ý kiến người dân về công tác bồi thường, hỗ trợ
   Khoảng 70% người dân đồng thuận với phương án bồi thường, tuy nhiên vẫn có 20% phản ánh mức bồi thường chưa thỏa đáng, đặc biệt là về giá đất và hỗ trợ tái định cư. Người dân mong muốn có thêm các chính sách hỗ trợ đào tạo nghề và tạo việc làm ổn định sau thu hồi đất.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu cho thấy công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư tại huyện Phúc Thọ đã đạt được những tiến bộ đáng kể, góp phần tạo điều kiện thuận lợi cho các dự án phát triển kinh tế - xã hội. Tuy nhiên, sự chênh lệch giữa giá đất bồi thường và giá thị trường vẫn là nguyên nhân chính gây ra các khiếu kiện và làm chậm tiến độ giải phóng mặt bằng. So với kinh nghiệm quốc tế, Việt Nam cần tăng cường áp dụng các chính sách hỗ trợ chuyển đổi nghề nghiệp và bảo hiểm xã hội cho người bị thu hồi đất để giảm thiểu tác động tiêu cực.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ so sánh tỷ lệ chi trả bồi thường theo năm, bảng tổng hợp mức thu nhập trước và sau thu hồi đất, cũng như biểu đồ phân bố ý kiến người dân về mức độ hài lòng với chính sách bồi thường. Việc nâng cao năng lực cán bộ thực thi, đơn giản hóa thủ tục hành chính và tăng cường minh bạch trong quá trình thực hiện là những yếu tố then chốt để nâng cao hiệu quả công tác này.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Hoàn thiện chính sách giá đất bồi thường
   Cần xây dựng cơ chế xác định giá đất sát với giá thị trường, áp dụng định kỳ và công khai để đảm bảo tính minh bạch và công bằng, giảm thiểu khiếu kiện. Thời gian thực hiện: trong vòng 1-2 năm. Chủ thể thực hiện: Bộ Tài nguyên và Môi trường phối hợp với UBND các tỉnh, thành phố.

2. Tăng cường hỗ trợ chuyển đổi nghề nghiệp và đào tạo kỹ năng
   Phát triển các chương trình đào tạo nghề, tạo việc làm cho người dân bị thu hồi đất, đặc biệt là nông dân mất đất sản xuất. Thời gian thực hiện: liên tục, ưu tiên trong 3 năm đầu sau thu hồi đất. Chủ thể thực hiện: Sở Lao động - Thương binh và Xã hội, các tổ chức đào tạo nghề địa phương.

3. Nâng cao chất lượng và phù hợp của khu tái định cư
   Thiết kế khu tái định cư phù hợp với tập quán, văn hóa và điều kiện sinh hoạt của người dân, đảm bảo cơ sở hạ tầng đồng bộ và thuận tiện cho sản xuất, kinh doanh. Thời gian thực hiện: trước khi thu hồi đất dự án. Chủ thể thực hiện: UBND cấp huyện, các nhà đầu tư dự án.

4. Đơn giản hóa thủ tục hành chính và tăng cường minh bạch
   Rút ngắn quy trình phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư; công khai thông tin, tổ chức đối thoại với người dân để giải quyết kịp thời các vướng mắc. Thời gian thực hiện: ngay lập tức và duy trì thường xuyên. Chủ thể thực hiện: UBND các cấp, các cơ quan quản lý đất đai.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ quản lý nhà nước về đất đai và phát triển đô thị
   Giúp nâng cao hiểu biết về thực trạng và giải pháp công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, từ đó cải thiện hiệu quả quản lý và thực thi chính sách.

2. Nhà nghiên cứu và học viên chuyên ngành quản lý đất đai, phát triển nông thôn
   Cung cấp cơ sở lý thuyết và dữ liệu thực tiễn để phục vụ nghiên cứu, luận án và các đề tài liên quan đến quản lý đất đai và phát triển bền vững.

3. Nhà đầu tư và doanh nghiệp tham gia các dự án phát triển hạ tầng
   Hiểu rõ quy trình, chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư để chủ động trong việc phối hợp với chính quyền và người dân, giảm thiểu rủi ro pháp lý và xã hội.

4. Người dân và cộng đồng bị ảnh hưởng bởi thu hồi đất
   Nắm bắt quyền lợi, chính sách hỗ trợ và các thủ tục liên quan, từ đó bảo vệ quyền lợi hợp pháp và tham gia tích cực vào quá trình giải phóng mặt bằng.

Câu hỏi thường gặp

1. Công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư có vai trò gì trong phát triển kinh tế - xã hội?
   Đây là công tác đảm bảo quyền lợi hợp pháp của người dân khi Nhà nước thu hồi đất, tạo điều kiện thuận lợi cho các dự án phát triển, góp phần ổn định xã hội và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.

2. Giá đất bồi thường được xác định như thế nào?
   Giá đất bồi thường dựa trên giá đất cụ thể do UBND cấp tỉnh quyết định, nhưng cần sát với giá thị trường để đảm bảo công bằng và giảm thiểu khiếu kiện.

3. Người dân bị thu hồi đất được hỗ trợ những gì ngoài bồi thường?
   Ngoài bồi thường, người dân còn được hỗ trợ di chuyển, ổn định đời sống, đào tạo chuyển đổi nghề nghiệp, tìm kiếm việc làm và tái định cư nếu phải di chuyển chỗ ở.

4. Quy trình thu hồi đất và giải phóng mặt bằng diễn ra như thế nào?
   Quy trình gồm thông báo kế hoạch thu hồi đất, kiểm đếm tài sản, lập phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, chi trả tiền và bàn giao mặt bằng, có thể cưỡng chế nếu không đạt thỏa thuận.

5. Làm thế nào để giảm thiểu khiếu kiện trong công tác bồi thường, hỗ trợ?
   Cần đảm bảo minh bạch, công khai thông tin, xác định giá đất sát thực tế, tổ chức đối thoại với người dân, đồng thời nâng cao năng lực cán bộ và đơn giản hóa thủ tục hành chính.

Kết luận

• Công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư tại huyện Phúc Thọ đã đạt nhiều kết quả tích cực, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội địa phương trong giai đoạn 2017-2019.
• Vẫn còn tồn tại những khó khăn như giá đất bồi thường chưa sát với thị trường, quy trình thủ tục phức tạp và hỗ trợ chuyển đổi nghề nghiệp chưa hiệu quả.
• Đề xuất hoàn thiện chính sách giá đất, tăng cường đào tạo nghề, nâng cao chất lượng khu tái định cư và minh bạch thủ tục hành chính là những giải pháp trọng tâm.
• Nghiên cứu cung cấp cơ sở dữ liệu và phân tích thực tiễn có giá trị cho các nhà quản lý, nhà nghiên cứu và người dân liên quan đến công tác thu hồi đất.
• Các bước tiếp theo cần tập trung vào triển khai các giải pháp đề xuất, giám sát thực hiện và mở rộng nghiên cứu trên phạm vi rộng hơn để nâng cao hiệu quả công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư.

Hành động ngay hôm nay để góp phần xây dựng chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư công bằng, hiệu quả, vì sự phát triển bền vững của cộng đồng và đất nước!

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1. Cơ sở lý luận về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi nhà nước thu hồi đất 1. Khái niệm về thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư 1. Khái niệm thu hồi đất Theo khoản 11 Điều 3 Luật Đất đai năm 2013, Nhà nước thu hồi đất là việc Nhà nước thu lại quyền sử dụng đất của người được Nhà nước trao quyền sử dụng đất hoặc thu lại quyền sử dụng đất vi phạm pháp luật đất đai.

Khái niệm bồi thường Theo Từ điển Tiếng Việt thông dụng: “Bồi thường: Là đền bù những tổn hại đã gây ra”. Theo khoản 12 Điều 3, Luật Đất đai 2013: “Bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất là việc Nhà nước trả lại giá trị quyền sử dụng đất đối với diện tích đất bị thu hồi cho người bị thu hồi đất”. Theo Bài giảng bồi thường giải phóng mặt bằng, Trường Đại học Lâm nghiệp (Nguyễn Bá Long và Xuân Thị Thu Thảo, 2014): Bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất là việc Nhà nước trả lại giá trị quyền sử dụng đất đối với diện tích đất bị thu hồi cho người bị thu hồi đất. Trong đó, giá trị quyền sử dụng đất có thể là: giá trị bằng tiền, bằng vật chất khác do các quy định của pháp luật điều tiết hoặc do thỏa thuận giữa các chủ thể đối với một diện tích đất xác định trong thời hạn sử dụng đất xác định.

Khái niệm hỗ trợ Theo Từ điển Tiếng Việt thông dụng: Hỗ trợ: Giúp đỡ nhau, giúp thêm vào. Theo khoản 14 điều 3 Luật đất đai năm 2013 quy định: Hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất là việc Nhà nước trợ giúp cho người có đất thu hồi để ổn định đời sống, sản xuất và phát triển. PDF Watermark Remover DEMO : Purchase from www.com to remove the waterma 5 Các chính sách hỗ trợ gồm: hỗ trợ di chuyển, hỗ trợ tái định cư, hỗ trợ ổn định sản xuất và đời sống, hỗ trợ tạo việc làm và chuyển đổi nghề nghiệp, các hỗ trợ khác. Khái niệm tái định cư Theo Từ điển Tiếng Việt: Tái định cư được hiểu là đến một nơi nhất định để sinh sống lần thứ hai (lại một lần nữa).

Theo quy định của Luật Đất đai hiện hành, ta có thể đưa ra quan niệm về tái định cư: Tái định cư là việc cơ quan nhà nước có thẩm quyền phải chuẩn bị nơi ở mới đáp ứng đầy đủ các điều kiện do pháp luật quy định cho người bị Nhà nước thu hồi đất ở để giúp họ nhanh chóng ổn định cuộc sống. Tái định cư là việc di chuyển đến một nơi khác với nơi ở trước đây để sinh sống và làm ăn. TĐC bắt buộc đó là sự di chuyển không thể tránh khỏi khi Nhà nước thu hồi hoặc trưng thu đất đai để thực hiện các dự án phát triển (Nguyễn Bá Long và Xuân Thị Thu Thảo, 2014). Hiện nay ở nước ta, khi Nhà nước thu hồi đất mà phải di chuyển chỗ ở thì người sử dụng đất được bố trí TĐC bằng một trong các hình thức sau: - Bồi thường bằng nhà ở - Bồi thường bằng giao đất ở mới - Bồi thường bằng tiền để người dân tự lo chỗ ở Vì vậy việc TĐC là không thể tách rời và giữ vị trí rất quan trọng trong chính sách GPMB.

Các dự án TĐC cũng được coi là các dự án phát triển và phải được thực hiện như các dự án phát triển khác. Khái niệm giải phóng mặt bằng Trong Luật Đất đai và Luật Xây dựng hiện hành không có định nghĩa về giải phóng mặt bằng (GPMB), mặc dù có sử dụng cụm từ này. Có thể nói, GPMB là một quá trình “làm sạch” mặt bằng thông qua việc thực hiện di dời các công trình xây dựng, vật kiến trúc, cây cối, hoa màu và một bộ phận dân cư trên một diện tích đất nhất định nhằm thực hiện quy hoạch, cải tạo hoặc PDF Watermark Remover DEMO : Purchase from www.com to remove the waterma 6 xây dựng công trình mới (Phan Trung Hiền, 2017). Vì vậy, có thể hiểu GPMB bao gồm các hoạt động chính là: thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư.

Chế độ sở hữu toàn dân về đất đai và vấn đề thu hồi đất 1. Quyền sở hữu đất đai và vấn đề thu hồi đất Điều 19, Hiến pháp 1980, quy định gộp các hình thức sở hữu đất đai trước đây thành một hình thức - Đó là “Sở hữu toàn dân”. Hiến pháp 1992 vẫn quy định “Đất đai thuộc sở hữu toàn dân”, “Nhà nước giao đất cho các tổ chức và cá nhân sử dụng ổn định lâu dài” (Điều 17 và Điều 18). Đến Hiến pháp 2013, tiếp tục quy định “Đất đai.

thuộc sở hữu toàn dân”, nhưng đã quy định rõ hơn “do Nhà nước đại diện chủ sở hữu và thống nhất quản lý” (Điều 53) và quy định “Đất đai là tài nguyên đặc biệt của quốc gia, nguồn lực quan trọng phát triển đất nước, được quản lý theo pháp luật” (Điều 54). Với chế độ sở hữu toàn dân về đất đai do Nhà nước là đại diện chủ sở hữu như ở nước ta thì Nhà nước với tư cách là chủ sở hữu đất đai có những quyền sau: - Quyền chiếm hữu đất đai của Nhà nước: Nhà nước nói chung và Chính quyền các cấp tự nắm giữ tổng tài nguyên đất đai thuộc phạm vi lãnh thổ, hành chính của mình, sự nắm giữ này là tuyệt đối và không điều kiện, không thời hạn. Nhà nước quyết định giao một phần quyền chiếm hữu của mình cho người sử dụng trên những diện tích đất cụ thể với thời gian cụ thể. Người sử dụng đất tuy có quyền chiếm hữu nhưng là chiếm hữu để sử dụng theo quy định cho phép của chủ sở hữu là Nhà nước.

- Quyền sử dụng đất đai của Nhà nước: Nhà nước không tự mình trực tiếp sử dụng đất đai mà tổ chức cho toàn xã hội sử dụng thông qua việc giao đất, cho thuê đất đối với “người sử dụng”; Nhà nước thực hiện quyền sử dụng đất đai một cách gián tiếp thông qua thu tiền sử dụng đất, tiền thuê đất, thuế sử dụng đất. - Quyền của định đoạt đất đai của Nhà nước là tuyệt đối, thể hiện bằng PDF Watermark Remover DEMO : Purchase from www.com to remove the waterma 7 các hoạt động cụ thể như sau: (i) Quyết định giao đất, cho thuê đất, cho chuyển mục đích sử dụng; (ii) Quyết định thu hồi đất, trưng dụng đất đã giao, đã cho thuê; (iii) Lập hồ sơ quản lí, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất; (iv) Quy định các quyền và nghĩa vụ cho người sử dụng đất; (v) Quyết định mục đích, hạn mức, thời hạn sử dụng cho từng diện tích cụ thể; (vi) Quy định chính sách tài chính đất. Trong các hoạt động thể hiện quyền định đoạt đất đai của Nhà nước, có quyền lấy lại (thu hồi) các diện tích đất đã giao, đã cho thuê. Trong trường hợp này, pháp luật đất đai không dùng từ “trưng mua” do lập luận Nhà nước không mua lại những cái thuộc về sở hữu của mình mà là lấy lại, thu hồi lại (Tôn Gia Huyên, 2005).

Do vậy, hiện nay ở Việt Nam chỉ có Nhà nước mới có quyền thu hồi đất. Quyền sử dụng đất đai và vấn đề bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất Theo Điều 5, Luật Đất đai 2013, người trực tiếp sử dụng đất gồm 8 chủ thể sau: cá nhân, hộ gia đình, cộng đồng dân cư, cơ sở tôn giáo, tổ chức, người Việt Nam định cư ở nước ngoài, doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, tổ chức nước ngoài có chức năng ngoại giao. Nhà nước là chủ sở hữu đại diện cho toàn dân, không trực tiếp sử dụng đất, mà trao quyền sử dụng đất cho các chủ thể trên đây trực tiếp sử dụng theo hình thức giao đất hoặc cho thuê đất (Trần Quốc Toản, 1993). Quyền sử dụng đất là một tính chất đặc thù của pháp luật đất đai Việt Nam.

Quyền sử dụng đất được coi là quyền tài sản, người sử dụng đất thu được những lợi ích từ việc sử dụng đất. Chính vì vậy, khi nhà nước thu hồi đất, Nhà nước cần phải bồi thường những lợi ích của người sử dụng đất bị thiệt hại. Do đó, tại Điều 3, Luật Đất đai 2013 quy định “Bồi thường về đất là việc Nhà nước trả lại giá trị quyền sử dụng đất đối với diện tích đất thu hồi cho người sử dụng đất”. PDF Watermark Remover DEMO : Purchase from www.com to remove the waterma 8 1.

Căn cứ pháp lý và các quy định của pháp luật về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư 1. Căn cứ pháp lí thực hiện bồi thường, hỗ trợ, tái định cư 1.Các văn bản quy phạm pháp luật của cấp Trung ương Luật Đất đai số 45/2013/QH13 ngày 29 tháng 11 năm 2013 của Quốc hội (gọi tắt là Luật Đất đai 2013). Nghị định số 43/2014/NĐ-CP ngày 15 tháng 5 năm 2014 của Chính phủ quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Đất đai 2013 (gọi tắt là Nghị định số 43/2014/NĐ-CP). Nghị định số 47/2014/NĐ-CP ngày 15 tháng 5 năm 2014 của Chính phủ quy định về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất (gọi tắt là Nghị định số 47/2014/NĐ-CP).

Thông tư số 37/2014/TT-BTNMT ngày 30 tháng 6 năm 2014 của Bộ Tài nguyên và Môi trường quy định chi tiết về thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất (gọi tắt là Thông tư số 37/2014/TT-BTNMT).Các văn bản quy phạm pháp luật của thành phố Hà Nội Quyết định số 96/2014/QĐ-UBND ngày 29/12/2014 ban hành quy định về giá các loại đất trên địa bàn thành phố Hà Nội áp dụng từ ngày 01/01/2015 đến 31/12/2019. Quyết định số 06/2017/QĐ-UBND ngày 03/3/2017 ban hành giá xây dựng mới nhà ở, nhà tạm, vật kiến trúc làm cơ sở xác định giá bồi thường, hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất trên địa bàn thành phố Hà Nội; Quyết định số10/2017/QĐ-UBND ngày 29 tháng 3 năm 2017 của UBND thành phố Hà Nội về việc ban hành Quy định các nội dung thuộc thẩm quyền của UBND thành phố Hà Nội về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất trên địa bàn thành phố Hà Nội. Quyết định số 11/2017/QĐ-UBND ngày 31/3/2017 ban hành quy định các nội dung về thu hồi đất, giao đất, cho thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất để thực hiện dự án đầu tư trên địa bàn thành phố Hà Nội Quyết định số 18/2019/QĐ-UBND ngày 14/10/2019 ban hành giá xây PDF Watermark Remover DEMO : Purchase from www.