Luận văn thạc sĩ đánh giá ảnh hưởng của thu hồi đất nông nghiệp đến đời sống và việc làm của người dân trên địa bàn quận bắc từ liêm thành phố hà nội

Bài viết phân tích tác động thu hồi đất nông nghiệp đến đời sống, việc làm người dân tại Bắc Từ Liêm, Hà Nội, đề xuất giải pháp hỗ trợ hiệu quả.

• Tác giả: Nguyễn Văn Thành
• Người hướng dẫn: TS. Dương Đăng Khôi
• Trường học: Đại học Tài nguyên và Môi trường Hà Nội
• Chuyên ngành: Quản lý đất đai
• Đề tài: Đánh giá ảnh hưởng của thu hồi đất nông nghiệp đến đời sống và việc làm của người dân trên địa bàn quận Bắc Từ Liêm, thành phố Hà Nội
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 1.1. Khái niệm về quyền sử dụng đất, quyền và nghĩa vụ chung của người sử dụng đất
• 1.2. Khái niệm về thu hồi đất, trình tự thực hiện công tác thu hồi, bồi thường giải phóng mặt bằng
• 1.3. Khái niệm hỗ trợ khi nhà nước thu hồi đất
• 1.4. Chủ trương, đường lối về công tác thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ
• 1.5. Căn cứ pháp lý của việc thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ
• 1.6. Cơ sở thực tiễn
• 1.7. Thực trạng thu hồi đất nông nghiệp, bồi thường, hỗ trợ trên thế giới
• 1.8. Thực trạng thu hồi đất nông nghiệp, bồi thường, hỗ trợ tại Việt Nam. Thực trạng thu hồi đất nông nghiệp trên địa bàn thành phố Hà Nội
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng, phạm vi và mục tiêu nghiên cứu
• 2.2. Đối tượng nghiên cứu
• 2.3. Phạm vi nghiên cứu
• 2.4. Mục tiêu nghiên cứu
• 2.5. Nội dung nghiên cứu
• 2.6. Đánh giá điều kiện tự nhiên - kinh tế xã hội quận Bắc Từ Liêm
• 2.7. Đánh giá tình hình quản lý sử dụng đất nói chung trên địa bàn quận Bắc Từ Liêm
• 2.8. Thực trạng thu hồi đất nông nghiệp, bồi thường, hỗ trợ trên địa bàn quận Bắc Từ Liêm
• 2.9. Đánh giá tác động của việc thu hồi đất nông nghiệp. Đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao đời sống và việc làm của người dân khi thu hồi đất nông nghiệp
• 2.10. Phương pháp nghiên cứu
• 2.10.1. Phương pháp thu thập số liệu, tài liệu
• 2.10.2. Phương pháp điều tra thực tế (xã hội học)
• 2.10.3. Phương pháp kế thừa
• 2.10.4. Phương pháp tổng hợp, so sánh, xử lý số liệu và phân tích
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. Khái quát điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội trên địa bàn quận Bắc Từ Liêm
• 3.2. Điều kiện tự nhiên
• 3.3. Các nguồn tài nguyên
• 3.4. Thực trạng môi trường. Tình hình kinh tế - xã hội
• 3.5. Đánh giá chung về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội
• 3.6. Đánh giá tình hình quản lý sử dụng đất nói chung trên địa bàn quận Bắc Từ Liêm
• 3.7. Đánh giá tình hình sử dụng đất của quận Bắc Từ Liêm. Đánh giá tình hình công tác quản lý đất đai tại quận Bắc Từ Liêm. Thực trạng thu hồi đất nông nghiệp, bồi thường, hỗ trợ trên địa bàn quận Bắc Từ Liêm. Thực trạng thu hồi đất nông nghiệp
• 3.8. Thực trạng công tác bồi thường, hỗ trợ trên địa bàn
• 3.9. Đánh giá tác động của việc thu hồi đất nông nghiệp trên địa bàn quận Bắc Từ Liêm
• 3.9.1. Tác động đến việc làm
• 3.9.2. Tác động đến đời sống. Đề xuất giải pháp nhằm tăng cường hiệu quả trong công tác thu hồi đất đai
• 3.10. So sánh giải pháp thực hiện việc bồi thường, hỗ trợ khi thu hồi đất nông nghiệp giữa các quận trong thành phố
• 3.11. Giải pháp chung nhằm tăng cường hiệu quả trong công tác thu hồi đất đai
• 3.12. Giải pháp cụ thể trên địa bàn quận Bắc Từ Liêm
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ

Tóm tắt

I. Thu hồi đất nông nghiệp

Thu hồi đất nông nghiệp là một quá trình phức tạp, liên quan đến việc Nhà nước thu lại quyền sử dụng đất từ người dân để phục vụ các mục đích phát triển kinh tế - xã hội. Theo Luật Đất đai 2013, việc thu hồi đất được thực hiện khi cần thiết cho các dự án quốc phòng, an ninh, hoặc phát triển cơ sở hạ tầng. Tại Bắc Từ Liêm, Hà Nội, quá trình này đã tác động mạnh mẽ đến đời sống và việc làm của người dân, đặc biệt là những hộ gia đình phụ thuộc vào nông nghiệp.

1.1. Tác động thu hồi đất

Tác động thu hồi đất đến đời sống người dân tại Bắc Từ Liêm là rất lớn. Việc mất đất canh tác khiến nhiều hộ gia đình mất nguồn thu nhập chính, dẫn đến tình trạng thất nghiệp và khó khăn kinh tế. Nghiên cứu chỉ ra rằng, nhiều người dân sau khi bị thu hồi đất không tìm được việc làm ổn định, gây ra những bức xúc trong cộng đồng.

1.2. Chính sách thu hồi đất

Chính sách thu hồi đất hiện nay tại Bắc Từ Liêm vẫn còn nhiều hạn chế. Mặc dù có các quy định về bồi thường và hỗ trợ, nhưng mức độ thực thi chưa đáp ứng được nhu cầu của người dân. Nhiều hộ gia đình cho rằng số tiền bồi thường không đủ để tái đầu tư hoặc chuyển đổi nghề nghiệp, dẫn đến tình trạng bất ổn kinh tế và xã hội.

II. Đời sống người dân

Đời sống người dân tại Bắc Từ Liêm đã thay đổi đáng kể sau quá trình thu hồi đất nông nghiệp. Nhiều hộ gia đình phải đối mặt với khó khăn kinh tế do mất nguồn thu nhập từ nông nghiệp. Nghiên cứu cho thấy, việc chuyển đổi nghề nghiệp không dễ dàng, đặc biệt là với những người lớn tuổi hoặc thiếu kỹ năng làm việc trong các lĩnh vực khác.

2.1. Khó khăn kinh tế

Sau khi bị thu hồi đất, nhiều hộ gia đình tại Bắc Từ Liêm rơi vào tình trạng khó khăn kinh tế. Nguồn thu nhập từ nông nghiệp bị mất, trong khi các cơ hội việc làm mới không nhiều. Điều này dẫn đến tình trạng nghèo đói và bất ổn xã hội, đặc biệt là ở các khu vực nông thôn.

2.2. Tâm lý người dân

Tâm lý người dân sau khi bị thu hồi đất cũng là một vấn đề đáng quan tâm. Nhiều người cảm thấy bất an và lo lắng về tương lai, đặc biệt là khi không có kế hoạch hỗ trợ cụ thể từ chính quyền. Điều này làm gia tăng tình trạng khiếu nại và bất mãn trong cộng đồng.

III. Việc làm tại Bắc Từ Liêm

Việc làm tại Bắc Từ Liêm đã thay đổi đáng kể sau quá trình thu hồi đất nông nghiệp. Nhiều người dân phải chuyển đổi nghề nghiệp, từ nông nghiệp sang các lĩnh vực khác như dịch vụ hoặc công nghiệp. Tuy nhiên, việc chuyển đổi này không dễ dàng, đặc biệt là với những người lớn tuổi hoặc thiếu kỹ năng.

3.1. Chuyển đổi nghề nghiệp

Chuyển đổi nghề nghiệp là một thách thức lớn đối với người dân Bắc Từ Liêm sau khi bị thu hồi đất. Nhiều người không có đủ kỹ năng để làm việc trong các lĩnh vực mới, dẫn đến tình trạng thất nghiệp hoặc làm việc không ổn định. Điều này làm gia tăng áp lực kinh tế và xã hội.

3.2. Cơ hội việc làm mới

Mặc dù có một số cơ hội việc làm mới trong các lĩnh vực dịch vụ và công nghiệp, nhưng số lượng này không đủ để đáp ứng nhu cầu của người dân. Nghiên cứu chỉ ra rằng, nhiều người dân vẫn phải làm các công việc tạm thời hoặc không ổn định, dẫn đến thu nhập thấp và khó khăn trong cuộc sống.

IV. Kinh tế nông nghiệp và xã hội Bắc Từ Liêm

Kinh tế nông nghiệp tại Bắc Từ Liêm đã bị ảnh hưởng nghiêm trọng sau quá trình thu hồi đất. Nhiều hộ gia đình mất nguồn thu nhập chính, dẫn đến tình trạng nghèo đói và bất ổn xã hội. Đồng thời, xã hội Bắc Từ Liêm cũng phải đối mặt với nhiều thách thức, bao gồm tình trạng thất nghiệp và tệ nạn xã hội.

4.1. Tác động đến kinh tế nông nghiệp

Việc thu hồi đất nông nghiệp đã làm suy giảm đáng kể kinh tế nông nghiệp tại Bắc Từ Liêm. Nhiều hộ gia đình mất nguồn thu nhập chính, dẫn đến tình trạng nghèo đói và khó khăn kinh tế. Điều này cũng làm giảm sản lượng nông nghiệp của khu vực, ảnh hưởng đến an ninh lương thực.

4.2. Thách thức xã hội

Xã hội Bắc Từ Liêm đang phải đối mặt với nhiều thách thức sau quá trình thu hồi đất. Tình trạng thất nghiệp và khó khăn kinh tế đã làm gia tăng các vấn đề xã hội, bao gồm tệ nạn và bất ổn trong cộng đồng. Điều này đòi hỏi sự quan tâm và hỗ trợ từ chính quyền địa phương.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Việc thu hồi đất nông nghiệp để phát triển các dự án công nghiệp, đô thị và hạ tầng kỹ thuật là xu hướng tất yếu trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa tại các đô thị lớn như Hà Nội. Trên địa bàn quận Bắc Từ Liêm, với diện tích tự nhiên 4.335,34 ha, trong đó đất nông nghiệp chiếm khoảng 36,56% (1.585,01 ha), công tác thu hồi đất nông nghiệp đã diễn ra mạnh mẽ nhằm phục vụ các dự án phát triển kinh tế - xã hội. Tuy nhiên, việc thu hồi đất đã gây ra những ảnh hưởng đáng kể đến đời sống và việc làm của người dân, đặc biệt là các hộ nông dân mất đất sản xuất chính.

Mục tiêu nghiên cứu nhằm đánh giá cụ thể tác động của thu hồi đất nông nghiệp đến đời sống, thu nhập và việc làm của người dân trên địa bàn quận Bắc Từ Liêm, đồng thời đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các dự án thu hồi đất nông nghiệp trên địa bàn quận trong giai đoạn gần đây, với khảo sát thực tế 100 hộ dân bị thu hồi đất, phân nhóm theo mức độ thu hồi diện tích (ít, trung bình, nhiều).

Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc cung cấp số liệu thực tiễn, làm cơ sở cho các cơ quan quản lý nhà nước hoàn thiện chính sách đất đai, bảo đảm quyền lợi người dân, đồng thời góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế bền vững tại địa phương. Các chỉ số như tỷ lệ hộ dân hài lòng với chính sách bồi thường, mức độ ổn định việc làm sau thu hồi đất, và tỷ lệ thất nghiệp được phân tích chi tiết nhằm đánh giá toàn diện tác động xã hội của công tác thu hồi đất.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết và mô hình quản lý đất đai, phát triển kinh tế - xã hội và chính sách bồi thường, hỗ trợ khi thu hồi đất, bao gồm:

• Lý thuyết quyền sử dụng đất: Đất đai thuộc sở hữu toàn dân, Nhà nước đại diện chủ sở hữu và trao quyền sử dụng đất cho người dân theo Luật Đất đai 2013. Quyền sử dụng đất bao gồm quyền tiếp cận, khai thác và hưởng lợi từ đất trong thời hạn sử dụng.

• Mô hình tác động xã hội của thu hồi đất: Phân tích ảnh hưởng của thu hồi đất đến đời sống, thu nhập, việc làm và an sinh xã hội của người dân, dựa trên các chỉ số như mức độ hài lòng, tỷ lệ thất nghiệp, chuyển đổi nghề nghiệp.

• Khái niệm bồi thường, hỗ trợ và tái định cư: Theo Luật Đất đai 2013 và các văn bản hướng dẫn, bồi thường bao gồm giá trị đất và tài sản trên đất; hỗ trợ đào tạo nghề, tìm kiếm việc làm; tái định cư đảm bảo điều kiện sống tương đương hoặc tốt hơn nơi ở cũ.

Các khái niệm chính được sử dụng gồm: quyền sử dụng đất, thu hồi đất, bồi thường thiệt hại, hỗ trợ chuyển đổi nghề nghiệp, tái định cư, và tác động kinh tế - xã hội.

Phương pháp nghiên cứu

• Nguồn dữ liệu: Thu thập số liệu thứ cấp từ các văn bản pháp luật, báo cáo của ngành Tài nguyên và Môi trường quận Bắc Từ Liêm, số liệu thống kê kinh tế - xã hội năm 2017, các dự án thu hồi đất điển hình trên địa bàn. Dữ liệu sơ cấp được thu thập qua khảo sát thực địa, phỏng vấn 100 hộ dân bị thu hồi đất và các cán bộ quản lý địa phương.

• Phương pháp phân tích: Sử dụng phương pháp thống kê mô tả, phân tích so sánh giữa các nhóm hộ theo mức độ thu hồi đất, phân tích định tính từ phỏng vấn chuyên gia và người dân. Phần mềm Excel được dùng để xử lý và tổng hợp số liệu.

• Timeline nghiên cứu: Nghiên cứu được thực hiện trong giai đoạn 2017-2018, bao gồm thu thập tài liệu, khảo sát thực địa, xử lý số liệu và viết báo cáo.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tỷ lệ đất nông nghiệp bị thu hồi: Trong số 100 hộ khảo sát, có khoảng 35% hộ bị thu hồi trên 70% diện tích đất, 40% hộ bị thu hồi từ 30-70%, và 25% hộ bị thu hồi dưới 30%. Điều này cho thấy mức độ ảnh hưởng đa dạng tùy theo quy mô thu hồi.

2. Ảnh hưởng đến việc làm: Sau thu hồi đất, tỷ lệ thất nghiệp trong nhóm hộ bị thu hồi nhiều đất tăng lên khoảng 28%, trong khi nhóm thu hồi ít có tỷ lệ thất nghiệp chỉ khoảng 10%. Khoảng 45% hộ bị thu hồi đất cho biết gặp khó khăn trong việc tìm kiếm việc làm mới.

3. Thu nhập và đời sống: Mức thu nhập trung bình của các hộ bị thu hồi đất giảm khoảng 20-30% so với trước khi thu hồi, đặc biệt ở nhóm thu hồi diện tích lớn. Chỉ có khoảng 40% hộ sử dụng hiệu quả tiền bồi thường để đầu tư sản xuất hoặc kinh doanh, số còn lại chi tiêu cho nhu cầu sinh hoạt hoặc không có kế hoạch rõ ràng.

4. Mức độ hài lòng với chính sách bồi thường, hỗ trợ: Khoảng 55% người dân thể hiện sự không hài lòng với mức bồi thường hiện tại, chủ yếu do giá đất bồi thường thấp hơn giá thị trường và thiếu các chính sách hỗ trợ đào tạo nghề, tìm việc làm hiệu quả.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính dẫn đến những tác động tiêu cực là do diện tích đất nông nghiệp bị thu hồi lớn, trong khi các chính sách hỗ trợ chuyển đổi nghề nghiệp và tái định cư chưa thực sự hiệu quả. So với các nghiên cứu tại các địa phương khác, tỷ lệ thất nghiệp và giảm thu nhập tại Bắc Từ Liêm cao hơn do đặc thù quận là vùng chuyển đổi nhanh từ nông nghiệp sang công nghiệp, dịch vụ.

Biểu đồ phân bố tỷ lệ thất nghiệp theo nhóm diện tích thu hồi đất sẽ minh họa rõ sự chênh lệch này. Bảng so sánh mức độ hài lòng với chính sách bồi thường giữa các dự án cũng cho thấy sự cần thiết phải điều chỉnh chính sách phù hợp hơn với thực tế thị trường.

Kết quả nghiên cứu nhấn mạnh tầm quan trọng của việc hoàn thiện chính sách bồi thường, hỗ trợ đào tạo nghề và tạo việc làm nhằm giảm thiểu tác động tiêu cực đến đời sống người dân, đồng thời góp phần ổn định xã hội và phát triển kinh tế địa phương.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường chính sách bồi thường theo giá thị trường: Cơ quan quản lý cần điều chỉnh mức bồi thường đất nông nghiệp sát với giá thị trường thực tế để đảm bảo quyền lợi người dân, giảm thiểu khiếu kiện. Thời gian thực hiện trong vòng 1 năm, do UBND quận phối hợp Sở Tài nguyên và Môi trường.

2. Phát triển chương trình đào tạo nghề và hỗ trợ tìm việc làm: Xây dựng các khóa đào tạo nghề phù hợp với nhu cầu thị trường lao động tại địa phương, hỗ trợ vay vốn ưu đãi cho người dân chuyển đổi nghề nghiệp. Thực hiện trong 2 năm, phối hợp giữa Trung tâm Dạy nghề quận và các doanh nghiệp.

3. Xây dựng khu tái định cư đồng bộ, đảm bảo chất lượng: Đầu tư xây dựng khu tái định cư với cơ sở hạ tầng hoàn chỉnh, phù hợp phong tục tập quán, tạo điều kiện thuận lợi cho người dân ổn định cuộc sống. Thời gian hoàn thành dự kiến 3 năm, do UBND quận chủ trì.

4. Tăng cường công tác tuyên truyền, đối thoại với người dân: Tổ chức các buổi đối thoại, lấy ý kiến người dân trong quá trình lập phương án bồi thường, hỗ trợ để nâng cao sự đồng thuận và giảm thiểu tranh chấp. Thực hiện thường xuyên, do các phường và phòng TN&MT đảm nhiệm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cơ quan quản lý nhà nước về đất đai và phát triển đô thị: Sử dụng kết quả nghiên cứu để hoàn thiện chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư, nâng cao hiệu quả công tác thu hồi đất.

2. Các nhà hoạch định chính sách và luật sư chuyên ngành đất đai: Tham khảo các phân tích về pháp lý và thực tiễn để đề xuất sửa đổi, bổ sung các quy định pháp luật liên quan.

3. Các nhà nghiên cứu và sinh viên chuyên ngành quản lý đất đai, phát triển kinh tế - xã hội: Nghiên cứu mô hình tác động xã hội của thu hồi đất và các giải pháp thực tiễn tại địa phương.

4. Người dân và tổ chức cộng đồng tại các khu vực bị thu hồi đất: Hiểu rõ quyền lợi, nghĩa vụ và các chính sách hỗ trợ để bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình.

Câu hỏi thường gặp

1. Thu hồi đất nông nghiệp ảnh hưởng thế nào đến đời sống người dân?
   Thu hồi đất làm giảm diện tích sản xuất, gây mất nguồn thu nhập chính, dẫn đến tăng tỷ lệ thất nghiệp và giảm thu nhập trung bình khoảng 20-30%. Ví dụ, tại Bắc Từ Liêm, nhóm hộ thu hồi nhiều đất có tỷ lệ thất nghiệp lên đến 28%.

2. Chính sách bồi thường hiện nay có đáp ứng được nhu cầu người dân không?
   Chính sách bồi thường theo khung giá đất Nhà nước thường thấp hơn giá thị trường, khiến nhiều người dân không hài lòng và gặp khó khăn trong việc tái đầu tư sản xuất hoặc ổn định cuộc sống.

3. Người dân bị thu hồi đất có được hỗ trợ đào tạo nghề và tìm việc làm không?
   Theo Luật Đất đai 2013, người dân mất đất nông nghiệp được hỗ trợ đào tạo nghề và tìm kiếm việc làm, tuy nhiên thực tế tại Bắc Từ Liêm cho thấy chương trình này chưa được triển khai hiệu quả, dẫn đến khó khăn trong chuyển đổi nghề nghiệp.

4. Khu tái định cư có đảm bảo chất lượng và điều kiện sống cho người dân không?
   Khu tái định cư hiện nay còn nhiều hạn chế về hạ tầng và tiện ích, chưa đáp ứng đầy đủ tiêu chuẩn, gây khó khăn cho người dân trong việc ổn định cuộc sống mới.

5. Làm thế nào để giảm thiểu khiếu kiện liên quan đến thu hồi đất?
   Tăng cường đối thoại, công khai minh bạch phương án bồi thường, hỗ trợ, đồng thời điều chỉnh mức bồi thường sát với giá thị trường và nâng cao chất lượng tái định cư sẽ giúp giảm thiểu khiếu kiện.

Kết luận

• Thu hồi đất nông nghiệp tại quận Bắc Từ Liêm ảnh hưởng đáng kể đến đời sống và việc làm của người dân, đặc biệt là nhóm hộ bị thu hồi diện tích lớn.
• Mức bồi thường hiện tại chưa phản ánh đúng giá trị thị trường, gây bức xúc và khó khăn cho người dân trong việc ổn định cuộc sống.
• Chính sách hỗ trợ đào tạo nghề và tìm kiếm việc làm chưa được triển khai hiệu quả, làm tăng nguy cơ thất nghiệp và giảm thu nhập.
• Khu tái định cư cần được đầu tư đồng bộ, đảm bảo chất lượng để người dân có điều kiện sống tốt hơn.
• Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan quản lý, chính quyền địa phương và người dân để nâng cao hiệu quả công tác thu hồi đất, bồi thường và hỗ trợ.

Next steps: Triển khai các giải pháp đề xuất trong vòng 1-3 năm tới, đồng thời tiếp tục nghiên cứu, giám sát tác động xã hội của thu hồi đất để điều chỉnh chính sách kịp thời.

Call to action: Các cơ quan quản lý và nhà hoạch định chính sách cần ưu tiên hoàn thiện khung pháp lý và thực thi các chính sách hỗ trợ nhằm bảo vệ quyền lợi người dân, góp phần phát triển bền vững địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU .1 CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU. Khái niệm về quyền sử dụng đất, quyền và nghĩa vụ chung của ngƣời sử dụng đất. Khái niệm về thu hồi đất, trình tự thực hiện công tác thu hồi, bồi thƣờng giải phóng mặt bằng. Khái niệm hỗ trợ khi nhà nƣớc thu hồi đất.

Chủ trƣơng, đƣờng lối về công tác thu hồi đất, bồi thƣờng, hỗ trợ. Căn cứ pháp lý của việc thu hồi đất, bồi thƣờng, hỗ trợ. Cơ sở thực tiễn. Thực trạng thu hồi đất nông nghiệp, bồi thƣờng, hỗ trợ trên thế giới.

Thực trạng thu hồi đất nông nghiệp, bồi thƣờng, hỗ trợ tại Việt Nam. Thực trạng thu hồi đất nông nghiệp trên đại bàn thành phố Hà Nội .24 CHƢƠNG 2: ĐỐI TƢỢNG, NỘI DUNG V PHƢƠNG PHÁP NGHI N CỨU. Đối tƣợng, phạm vi và mục tiêu nghiên cứu. Đối tƣợng nghiên cứu.

Phạm vi nghiên cứu. Mục tiêu nghiên cứu. Nội dung nghiên cứu. Đánh giá điều kiện tự nhiên - kinh tế xã hội quận ắc Từ Liêm.

Đánh giá tình hình quản lý sử dụng đất nói chung trên địa bàn quận ắc Từ Liêm. Thực trạng thu hồi đất nông nghiệp, bồi thƣờng, hỗ trợ trên địa bàn quận Bắc Từ ii Liêm. Đánh giá tác động của việc thu hồi đất nông nghiệp. Đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao đời sống và việc làm của ngƣời dân khi thu hồi đất nông nghiệp.

Phƣơng pháp nghiên cứu. Phƣơng pháp thu thập số liệu, tài liệu .2 Phƣơng pháp điều tra thực tế (xã hội học) .3 Phƣơng pháp kế thừa .4 Phƣơng pháp tổng hợp, so sánh, xử lý số liệu và phân tích .28 CHƢƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN. Khái quát điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội trên địa bàn quận Bắc Từ Liêm. Điều kiện tự nhiên.

Các nguồn tài nguyên. Thực trạng môi trƣờng. Tình hình kinh tế - xã hội. Đánh giá chung về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội.

Đánh giá tình hình quản lý sử dụng đất nói chung trên địa bàn quận ắc Từ Liêm. Đánh giá tình hình sử dụng đất của quận Bắc Từ Liêm. Đánh giá tình hình công tác quản lý đất đai tại quận Bắc Từ Liêm. Thực trạng thu hồi đất nông nghiệp, bồi thƣờng, hỗ trợ trên địa bàn quận Bắc Từ Liêm.

Thực trạng thu hồi đất nông nghiệp. Thực trạng công tác bồi thƣờng, hỗ trợ trên địa bàn. Đánh giá tác động của việc thu hồi đất nông nghiệp trên địa bàn quận Bắc Từ Liêm. Tác động đến việc làm.

Tác động đến đời sống. Đề xuất giải pháp nhằm tăng cƣờng hiệu quả trong công tác thu hồi đất đai. So sánh giải pháp thực hiện việc bồi thƣờng, hỗ trợ khi thu hồi đất nông nghiệp giữa các quận trong thành phố. Giải pháp chung nhằm tăng cƣờng hiệu quả trong công tác thu hồi đất đai.

Giải pháp cụ thể trên địa bàn quận Bắc Từ Liêm .72 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ. 76 iv THÔNG TIN LUẬN VĂN + Họ và tên học viên: Nguyễn Văn Thành + Lớp: CH3A.QD Khoá: 2017 - 2019 + Cán bộ hƣớng dẫn: TS. Dƣơng Đăng Khôi + Tên đề tài: Đánh giá ảnh hưởng của thu hồi đất nông nghiệp đến đời sống iệ ủa người n nđa n ận Bắc Từ Liêm, thành phố Hà Nội + Thông tin luận văn: Nghiên cứu này đã phân tích ảnh hƣởng của việc thu hồi đất nông nghiệp tới đời sống và việc làm của ngƣời dân trên địa bàn quận Bắc Từ Liêm. Nghiên cứu cho thấy, việc ảnh hƣởng tới đời sống và việc làm của ngƣời dân sau quá trình mất đất sản xuất là tƣơng đối lớn.

Bên cạnh đó, nghiên cứu cũng chỉ ra những mặt còn hạn chế trong chính sách bồi thƣờng, hỗ trợ cho ngƣời dân sau khi thu hồi đất gây những bức xúc nhất định trong tâm lý của ngƣời dân. Nghiên cứu cũng đề xuất một số kiến nghị về chính sách pháp luật và một số giải pháp cụ thể nhằm tằng cƣờng hiệu quả trong công tác bồi thƣờng, hỗ trợ cho ngƣời dân bị mất đất nông nghiệp. v DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CÁC TỪ VIẾT TẮT GPMB: Giải phóng mặt bằng QLDA: Quản lý dự án THCS: Trung học cơ sở TN&MT: Tài nguyên và Môi trƣờng UBND: Ủy ban nhân dân vi DANH MỤC BẢNG Bảng 3. 1: Hiện trạng sử dụng đất năm 2017 quận Bắc Từ Liêm .2: Bảng chi tiết các chi phí đƣợc sử dụng trong dự án đầu tƣ xây dựng Trƣờng đại học Y tế Công cộng .3: Kinh phí bồi thƣờng, hỗ trợ cho hộ có đất bị thu hồi dự án đầu tƣ xây dựng trƣờng đại học Y tế công cộng .4: Bảng chi tiết các chi phí đƣợc sử dụng trong dự án đầu tƣ xây dựng khu nhà ở thu nhập thấp Ecohome 2 .5: Kinh phí bồi thƣờng, hỗ trợ cho hộ có đất bị thu hồi dự án đầu tƣ xây dựng khu nhà ở thu nhập thấp Ecohome 2 .6: Bảng chi tiết các chi phí đƣợc sử dụng trong dự án mở rộng và cải tạo trƣờng THCS Thụy Phƣơng .7: Kinh phí bồi thƣờng, hỗ trợ cho hộ có đất bị thu hồi dự án mở rộng và cải tạo trƣờng THCS Thụy phƣơng.8: Phân chia nhóm theo diện tích bị thu hồi.9: Tình trạng việc làm của các hộ sau khi bị thu hồi đất .10: Thống kê lĩnh vực, ngành nghề của những hộ có việc làm .11: Bảng điều tra nguyên nhân dẫn tới tình trang thất nghiệp .12: Mức bồi thƣờng phân chia theo số hộ.13: Mức độ sử dụng tiền bồi thƣờng, hỗ trợ của các hộ .14: Mức độ hài lòng của ngƣời dân sau khi thu hồi đất.15: So sánh tỷ lệ các vụ khiếu nại về đất đai sau thu hồi giữa hai Quận .71 vii DANH MỤC HÌNH VẼ, BIỂU Ồ, Ồ THỊ Hình 3.1: Sơ đồ vị trí địa lý quận Bắc Từ Liêm, thành phố Hà Nội .2: Ảnh dự án “Đầu tƣ xây dựng Trƣờng đại học Y tế Công Cộng” .3: Ảnh dự án “Đầu tƣ xây dựng Khu nhà ở thu nhập thấp Ecohome 2” .4: Ảnh dự án “Mở rộng và cải tạo trƣờng THCS Thụy Phƣơng”.

5: Ảnh điều tra phiếu tại dự án “Đầu tƣ xây dựng trƣờng đại học Y tế công cộng” .6: Ảnh điều tra phiêu tại dự án “Đầu tƣ xây dựng Khu nhà ở thu nhập thấp Ecohome 2” .7: Ảnh điều tra phiếu tại dự án “ Mở rộng và cải tạo trƣờng THCS Thụy Phƣơng”. 59 1 MỞ ẦU Tính Cấp Thiết Đất đai là điều kiện vật chất cần thiết cho sự tồn tại của bất kỳ ngành sản xuất nào để thực hiện mọi quá trình sản xuất, vừa là chỗ đứng, vừa là địa bàn hoạt động cho tất cả các ngành nhƣng tùy thuộc vào từng ngành cụ thể mà vai trò của đất đai có sự khác nhau. Ngay từ thuở sơ khai của xã hội loài ngƣời, con ngƣời đã biết sử dụng đất theo các mục đích khác nhau để phục vụ cho sự sinh tồn và phát triển của mình. Theo thời gian và sự lao động đã làm cho nhận thức của con ngƣời càng đƣợc hoàn thiện, nâng cao cùng với nhu cầu sử dụng đất ngày càng tăng để phục vụ cho đời sống, cho sản xuất, cho sự phát triển kinh tế - xã hội và công tác quản lý việc sử dụng đất đã đƣợc xây dựng một cách có khoa học, theo hệ thống thống nhất từ tổng thể đến chi tiết và theo quy định chung của pháp luật Nhà nƣớc.

Để đổi mới sự phát triển kinh tế theo lối công nghiệp hóa hiện đại hóa thì chúng ta cần phải có cơ sở hạ tầng, những nhà máy, những khu công nghiệp, những khu đô thị. Tuy nhiên, do yếu tố qu đất sạch là không còn đủ cho những mục đích đó, buộc những nhà quy hoạch phải đƣa ra phƣơng án thu hồi đất có hiệu quả kinh tế thấp để xây dựng những công trình nằm trong phƣơng án quy hoạch mà chủ yếu ở đây là đất nông nghiệp. [3] Việc thu hồi đất nông nghiệp để xây dựng những khu đô thị, những nhà máy, khu công nghiệp vừa đem lại lợi ích cho cả ngƣời dân, vừa đem lại lợi ích cho nguồn thu thuế của nhà nƣớc. Tuy nhiên, trong quá trình thực hiện việc thu hồi đất để xây dựng các công trình, cụm tiểu thủ công nghiệp và các khu dân cƣ đã có những tác động tích cực cũng nhƣ ảnh hƣởng đến đời sống nhân dân và còn nhiều vấn đề cần đƣợc giải quyết.

Xét về tính hiệu quả : thu hồi đất để xây dựng các công trình giao thông, thuỷ lợi, cụm tiểu thủ công nghiệp để nâng cao bộ mặt địa phƣơng, đầu tƣ vào sản xuất, giải quyết đƣợc công ăn việc làm cho ngƣời dân, đóng góp nguồn thu làm tăng giá trị sản xuất cho địa phƣơng; còn quy hoạch các khu dân cƣ sẽ đáp ứng đƣợc nhu 2 cầu về đất làm nhà ở, hình thành nên các khu dân cƣ tập trung có đầy đủ các điều kiện cơ sở hạ tầng, tạo nên sự phát triển đồng bộ cho các khu vực và tạo ra nguồn thu ngân sách chủ yếu để đầu tƣ xây dựng cơ sở hạ tầng phục vụ đời sống dân sinh. Tuy nhiên, thu hồi đất làm cho hộ nông dân bị thu hẹp diện tích đất sản xuất nông nghiệp, một số lao động mất việc làm, thất nghiệp, tệ nạn xã hội và tình trạng ô nhiễm môi trƣờng do các nhà máy, xí nghiệp trong cụm tiểu thủ công nghiệp, các khu tập trung dân cƣ. Mức độ ảnh hƣởng của việc thu hồi đất nông nghiệp đến đời sống và việc làm của từng nơi, từng vùng miền là khác nhau. Quận Bắc Từ Liêm, Thành Phố Hà Nội là một Quận với nhiều tiềm năng để phát triển kinh tế, phát triển du lịch hiện đang có những chính sách để thu hút đầu tƣ trong và ngoài nƣớc.

Cùng với quá trình CNH - HĐH đất nƣớc thì nền kinh tế-xã hội đang từng ngày phát triển. Trên địa bàn toàn Quận có rất nhiều dự án đã và đang đƣợc đầu tƣ, nhƣng công tác bồi thƣờng hỗ trợ giải phóng mặt bằng đang gặp rất nhiều khó khăn do nhiều nguyên nhân và một trong các nguyên nhân chủ yếu đó là đất và cũng nhƣ vật kiến trúc, hoa màu trên đất là tài sản rất lớn đối với ngƣời dân nơi đây làm ảnh hƣởng nhiều đến sản xuất và đời sống của nhân dân. Đây là một vấn đề hết sức nhạy cảm, phức tạp tác động tới mọi mặt của đời sống kinh tế - xã hội.