Luận văn thạc sĩ đảng bộ huyện từ liêm lãnh đạo phát triển nông nghiệp trong những năm 1986 2005

Tổng quan lãnh đạo phát triển nông nghiệp huyện Từ Liêm giai đoạn 1986-2005, phân tích chiến lược và kết quả đạt được trong phát triển nông nghiệp.

• Trường học: Đại Học Quốc Gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Lịch Sử
• Đề tài: Đảng Bộ Huyện Từ Liêm Lãnh Đạo Phát Triển Nông Nghiệp Trong Những Năm 1986 – 2005
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2009
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ CHẾ QUẢN LÝ VÀ THỰC TRẠNG KINH TẾ NÔNG NGHIỆP HUYỆN TỪ LIÊM TRƯỚC NĂM 1986
• 1.1. Vài nét về thiên nhiên, con người huyện Từ liêm
• 1.2. Cơ chế quản lý kinh tế huyện Từ Liêm trước năm 1986
• 1.2.1. Xây dựng các hợp tác xã nông nghiệp theo mô hình tập thể hoá (1958-1980)
• 1.2.2. Bước đầu đổi mới cơ chế quản lý nông nghiệp (1981-1986)
• 2. CHƯƠNG 2: ĐẢNG BỘ TỪ LIÊM TỔ CHỨC CHỈ ĐẠO PHÁT TRIỂN KINH TẾ NÔNG NGHIỆP TRONG NHỮNG NĂM 1986 - 1995
• 2.1. Chỉ đạo thực hiện ba chương trình kinh tế lớn theo tinh thần Đại hội VI của Đảng cộng sản Việt Nam
• 2.2. Tập trung chỉ đạo đổi mới cơ chế quản lý nông nghiệp theo Nghị quyết 10 của Bộ Chính trị
• 2.3. Chỉ đạo thực hiện chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp theo phân vùng sản xuất và thực hiện xây dựng nông thôn mới
• 2.4. Kết quả đạt được qua 10 năm Đảng bộ Từ Liêm tổ chức chỉ đạo phát triển kinh tế nông nghiệp (1986 - 1995)
• 3. CHƯƠNG 3: ĐẢNG BỘ TỪ LIÊM TỔ CHỨC CHỈ ĐẠO PHÁT TRIỂN KINH TẾ NÔNG NGHIỆP THEO HƯỚNG CÔNG NGHIỆP HOÁ, HIỆN ĐẠI HOÁ (1996 - 2005)
• 3.1. Chủ trương của Đảng về công nghiệp hoá, hiện đại hoá nông nghiệp và nông thôn
• 3.2. Đảng bộ Từ Liêm tổ chức thực hiện công nghiệp hoá, hiện đại hoá nông nghiệp, nông thôn
• 3.3. Chỉ đạo đẩy mạnh chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp
• 3.4. Chỉ đạo thực hiện chính sách khuyến nông, tăng cường cơ sở vật chất kỹ thuật
• 3.5. Chỉ đạo tiếp tục đổi mới quản lý hợp tác xã nông nghiệp
• 3.6. Gắn phát triển kinh tế nông nghiệp với xây dựng nông thôn mới
• 3.7. Kết quả tổ chức thực hiện và một số kinh nghiệm lịch sử
• 3.7.1. Kết quả tổ chức thực hiện
• 3.7.2. Một số kinh nghiệm lịch sử
• KẾT LUẬN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về Luận văn thạc sĩ Đảng bộ huyện Từ Liêm

Luận văn thạc sĩ về Đảng bộ huyện Từ Liêm lãnh đạo phát triển nông nghiệp trong giai đoạn 1986-2005 là một nghiên cứu quan trọng, phản ánh sự chuyển mình của nền nông nghiệp Việt Nam trong thời kỳ đổi mới. Nghiên cứu này không chỉ giúp hiểu rõ hơn về vai trò của Đảng bộ trong việc định hướng và thực hiện các chính sách nông nghiệp mà còn chỉ ra những thách thức và thành tựu đạt được trong giai đoạn này.

1.1. Lý do chọn đề tài nghiên cứu

Nông nghiệp là ngành kinh tế chủ lực, ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống của người dân. Luận văn này nhằm tìm hiểu sự lãnh đạo của Đảng bộ huyện Từ Liêm trong việc phát triển nông nghiệp, từ đó rút ra bài học kinh nghiệm cho các giai đoạn tiếp theo.

1.2. Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu

Mục tiêu chính của nghiên cứu là phân tích các chủ trương, chính sách của Đảng bộ Từ Liêm trong phát triển nông nghiệp, đồng thời đánh giá kết quả đạt được và những hạn chế trong quá trình thực hiện.

II. Thách thức trong phát triển nông nghiệp huyện Từ Liêm giai đoạn 1986 2005

Trong giai đoạn 1986-2005, huyện Từ Liêm đối mặt với nhiều thách thức trong phát triển nông nghiệp. Những khó khăn này không chỉ đến từ yếu tố tự nhiên mà còn từ cơ chế quản lý và chính sách nông nghiệp chưa hoàn thiện.

2.1. Những khó khăn về cơ sở hạ tầng nông nghiệp

Cơ sở hạ tầng nông nghiệp tại huyện Từ Liêm còn nhiều hạn chế, ảnh hưởng đến khả năng sản xuất và tiêu thụ nông sản. Việc đầu tư cho hệ thống tưới tiêu, giao thông nông thôn chưa được chú trọng đúng mức.

2.2. Thách thức từ biến đổi khí hậu

Biến đổi khí hậu đã gây ra nhiều tác động tiêu cực đến sản xuất nông nghiệp, như hạn hán, lũ lụt, làm giảm năng suất cây trồng và ảnh hưởng đến đời sống của người nông dân.

III. Phương pháp lãnh đạo phát triển nông nghiệp của Đảng bộ Từ Liêm

Đảng bộ huyện Từ Liêm đã áp dụng nhiều phương pháp lãnh đạo khác nhau để phát triển nông nghiệp, từ việc xây dựng chính sách đến tổ chức thực hiện các chương trình phát triển kinh tế nông thôn.

3.1. Chính sách khuyến nông và hỗ trợ nông dân

Đảng bộ đã triển khai nhiều chính sách khuyến nông nhằm hỗ trợ nông dân trong việc tiếp cận công nghệ mới, giống cây trồng chất lượng cao, từ đó nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm.

3.2. Tổ chức các hợp tác xã nông nghiệp

Việc thành lập và phát triển các hợp tác xã nông nghiệp đã giúp nông dân liên kết sản xuất, chia sẻ kinh nghiệm và giảm thiểu rủi ro trong sản xuất.

IV. Kết quả đạt được trong phát triển nông nghiệp huyện Từ Liêm

Sau gần 20 năm thực hiện các chính sách phát triển nông nghiệp, huyện Từ Liêm đã đạt được nhiều kết quả tích cực, góp phần nâng cao đời sống của người dân và phát triển kinh tế địa phương.

4.1. Tăng trưởng sản xuất nông nghiệp

Sản xuất nông nghiệp của huyện Từ Liêm đã có sự tăng trưởng đáng kể, với nhiều loại cây trồng và vật nuôi được phát triển mạnh mẽ, đáp ứng nhu cầu tiêu dùng của thị trường.

4.2. Cải thiện đời sống người dân

Nhờ vào sự phát triển của nông nghiệp, đời sống của người dân huyện Từ Liêm đã được cải thiện rõ rệt, với thu nhập bình quân đầu người tăng lên đáng kể.

V. Kết luận và hướng phát triển nông nghiệp huyện Từ Liêm trong tương lai

Kết luận từ nghiên cứu cho thấy, Đảng bộ huyện Từ Liêm đã có những đóng góp quan trọng trong việc phát triển nông nghiệp giai đoạn 1986-2005. Tuy nhiên, để tiếp tục phát triển bền vững, cần có những chính sách phù hợp hơn trong tương lai.

5.1. Định hướng phát triển nông nghiệp bền vững

Huyện Từ Liêm cần tập trung vào phát triển nông nghiệp bền vững, chú trọng đến bảo vệ môi trường và sử dụng hiệu quả tài nguyên thiên nhiên.

5.2. Tăng cường ứng dụng công nghệ mới

Việc áp dụng công nghệ mới trong sản xuất nông nghiệp sẽ giúp nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của thị trường.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong giai đoạn 1986 – 2005, huyện Từ Liêm, ngoại thành Hà Nội, đã trải qua nhiều biến đổi quan trọng trong phát triển kinh tế nông nghiệp. Với diện tích đất nông nghiệp khoảng 4.100 ha và dân số hơn 370.000 người năm 2009, Từ Liêm sở hữu điều kiện tự nhiên thuận lợi như đất đai phì nhiêu, khí hậu nhiệt đới gió mùa, hệ thống sông ngòi dày đặc, tạo nền tảng cho phát triển đa dạng cây trồng và vật nuôi. Tuy nhiên, huyện cũng đối mặt với thách thức lớn do tốc độ đô thị hóa nhanh, quỹ đất canh tác thu hẹp, cùng với sự thay đổi địa giới hành chính nhiều lần.

Mục tiêu nghiên cứu tập trung làm rõ vai trò lãnh đạo của Đảng bộ huyện Từ Liêm trong việc tổ chức, chỉ đạo phát triển kinh tế nông nghiệp trong bối cảnh đổi mới kinh tế đất nước, từ đó rút ra thành tựu, hạn chế và kinh nghiệm cho giai đoạn tiếp theo. Phạm vi nghiên cứu chủ yếu tập trung trên địa bàn huyện Từ Liêm trong khoảng thời gian 1986 – 2005, gắn với các chính sách đổi mới của Đảng và Nhà nước, đặc biệt là Nghị quyết 10 của Bộ Chính trị về đổi mới quản lý kinh tế nông nghiệp.

Ý nghĩa nghiên cứu được thể hiện qua việc cung cấp cái nhìn toàn diện về quá trình chuyển đổi cơ cấu kinh tế nông nghiệp, từ mô hình hợp tác xã tập thể sang nền kinh tế hàng hóa đa thành phần, góp phần nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm và cải thiện đời sống người nông dân. Nghiên cứu cũng làm rõ tác động của các chính sách đổi mới đến phát triển nông nghiệp ngoại thành Hà Nội, đồng thời cung cấp cơ sở khoa học cho việc hoạch định chính sách phát triển nông nghiệp bền vững trong tương lai.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên hai khung lý thuyết chính: lý thuyết phát triển kinh tế nông nghiệp và lý thuyết quản lý kinh tế tập thể trong bối cảnh đổi mới. Lý thuyết phát triển kinh tế nông nghiệp tập trung vào các khái niệm như chuyển dịch cơ cấu cây trồng, vật nuôi, thâm canh tăng năng suất, và phát triển kinh tế hộ gia đình. Lý thuyết quản lý kinh tế tập thể đề cập đến mô hình hợp tác xã, vai trò của các tổ chức kinh tế tập thể trong quản lý và phân phối sản phẩm, cũng như sự chuyển đổi sang cơ chế khoán sản phẩm và tự chủ kinh tế.

Ba khái niệm chính được sử dụng gồm:

• Khoán 100 và Khoán 10: các chính sách khoán sản phẩm cuối cùng đến nhóm và người lao động trong nông nghiệp, tạo động lực sản xuất mới.
• Chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp: điều chỉnh tỷ trọng cây trồng, vật nuôi phù hợp với điều kiện tự nhiên và thị trường.
• Công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp: áp dụng khoa học kỹ thuật, cơ giới hóa, và phát triển các ngành nghề tiểu thủ công nghiệp gắn với nông nghiệp.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu chính bao gồm các văn kiện, nghị quyết của Đảng cộng sản Việt Nam, Đảng bộ thành phố Hà Nội và huyện Từ Liêm; báo cáo thống kê kinh tế xã hội; tài liệu lịch sử Đảng bộ huyện; các báo cáo sản xuất nông nghiệp hàng năm; cùng các tài liệu nghiên cứu khoa học về đổi mới kinh tế nông nghiệp.

Phương pháp nghiên cứu kết hợp:

• Phương pháp lịch sử Đảng để phân tích diễn biến chính sách và vai trò lãnh đạo của Đảng bộ huyện.
• Phương pháp thống kê và so sánh để xử lý số liệu về diện tích canh tác, năng suất, sản lượng, và thu nhập nông dân.
• Phương pháp phân tích hệ thống nhằm đánh giá mối quan hệ giữa các yếu tố kinh tế, xã hội và chính sách.
• Phương pháp nghiên cứu liên ngành giúp khai thác sâu sắc các khía cạnh kinh tế, chính trị và xã hội trong phát triển nông nghiệp.

Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm toàn bộ các hợp tác xã nông nghiệp trên địa bàn huyện trong giai đoạn 1986 – 2005, với việc chọn mẫu phân tích chi tiết tại các xã trọng điểm như Phú Diễn, Minh Khai, Xuân Đỉnh, Quảng An. Phân tích dữ liệu được thực hiện theo timeline từ năm 1986 đến 2005, tập trung vào các giai đoạn đổi mới chính sách và chuyển dịch cơ cấu kinh tế.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Chuyển đổi mô hình quản lý kinh tế nông nghiệp: Từ mô hình hợp tác xã tập thể trước năm 1986, huyện Từ Liêm đã thực hiện chính sách khoán 100 (1981 – 1986) và khoán 10 (1988 trở đi), tạo điều kiện cho kinh tế hộ phát triển. Đến năm 1990, kinh tế hộ cung cấp 95-98% sản phẩm chăn nuôi và gần 100% rau quả, đóng góp 90% sản lượng lương thực.
2. Tăng năng suất và sản lượng nông nghiệp: Năng suất lúa tăng từ 5 tấn/ha năm 1965 lên 7,4 tấn/ha năm 1974, và đạt 75 tạ/ha năm 1989. Diện tích rau vụ đông tăng lên 1.450 ha năm 1987, chiếm 28% tổng diện tích canh tác. Sản lượng thịt lợn tăng từ 824 tấn năm 1964 lên 1.250 tấn năm 1969, và tiếp tục tăng trong những năm đổi mới.
3. Phát triển đa dạng cây trồng, vật nuôi và tiểu thủ công nghiệp: Huyện mở rộng sản xuất rau màu, cây ăn quả như cam Canh, bưởi Phú Diễn, hồng xiêm Xuân Đỉnh; phát triển chăn nuôi lợn, trâu bò, gia cầm; đồng thời phát triển các nghề thủ công như dệt thêu, rèn, may mặc, góp phần tăng thu nhập cho nông dân.
4. Ảnh hưởng của đô thị hóa và thay đổi địa giới hành chính: Từ Liêm chịu áp lực lớn từ đô thị hóa nhanh, quỹ đất canh tác giảm khoảng 600 ha trong giai đoạn 1981 – 1985, ảnh hưởng đến sản xuất nông nghiệp. Mật độ dân số tăng lên 4.929 người/km2, cao gấp 2,6 lần mật độ chung của Hà Nội, tạo thách thức trong duy trì và phát triển nông nghiệp.

Thảo luận kết quả

Việc chuyển đổi cơ chế quản lý từ hợp tác xã tập thể sang cơ chế khoán sản phẩm đã giải phóng sức sản xuất, tạo động lực cho người nông dân chủ động sản xuất, lựa chọn cây trồng, vật nuôi phù hợp với điều kiện và thị trường. Sự tăng trưởng năng suất lúa và sản lượng rau củ, thịt gia súc phản ánh hiệu quả của chính sách đổi mới và ứng dụng khoa học kỹ thuật.

Tuy nhiên, quá trình này cũng bộc lộ những hạn chế như tình trạng bỏ hoang ruộng đất do đô thị hóa, sự xuống cấp của cơ sở vật chất kỹ thuật hợp tác xã, và khó khăn trong quản lý dịch vụ nông nghiệp. So sánh với các nghiên cứu về đổi mới nông nghiệp ở các huyện ngoại thành khác của Hà Nội cho thấy Từ Liêm có tốc độ phát triển nhanh hơn nhờ vị trí địa lý thuận lợi và sự chỉ đạo quyết liệt của Đảng bộ huyện.

Biểu đồ thể hiện sự tăng trưởng năng suất lúa và sản lượng thịt lợn qua các năm sẽ minh họa rõ nét hiệu quả của các chính sách khoán và chuyển dịch cơ cấu. Bảng so sánh diện tích canh tác và dân số cũng làm nổi bật áp lực đô thị hóa lên nông nghiệp.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường đầu tư cơ sở vật chất kỹ thuật nông nghiệp: Đẩy mạnh cơ giới hóa, cải tạo hệ thống thủy lợi, áp dụng công nghệ mới trong trồng trọt và chăn nuôi nhằm nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm. Chủ thể thực hiện: UBND huyện phối hợp với Sở Nông nghiệp Hà Nội, thời gian 3-5 năm.
2. Ổn định và mở rộng quỹ đất nông nghiệp: Xây dựng chính sách bảo vệ đất nông nghiệp, hạn chế chuyển đổi đất nông nghiệp sang mục đích phi nông nghiệp, đồng thời quy hoạch vùng sản xuất chuyên canh phù hợp với điều kiện tự nhiên và thị trường. Chủ thể: Ban quản lý đất đai huyện, Sở Tài nguyên Môi trường, thời gian 2-4 năm.
3. Phát triển kinh tế hộ và hợp tác xã theo hướng dịch vụ hỗ trợ: Đổi mới mô hình hợp tác xã, chuyển từ quản lý sản xuất sang cung cấp dịch vụ kỹ thuật, vật tư, tiêu thụ sản phẩm cho kinh tế hộ, nâng cao năng lực quản lý và tài chính của hợp tác xã. Chủ thể: Đảng bộ huyện, Hội Nông dân, thời gian 3 năm.
4. Đẩy mạnh đào tạo, chuyển giao khoa học kỹ thuật và nâng cao năng lực cán bộ: Tổ chức các lớp tập huấn, chuyển giao công nghệ mới cho nông dân và cán bộ quản lý hợp tác xã nhằm nâng cao trình độ sản xuất và quản lý. Chủ thể: Phòng Nông nghiệp huyện, các viện nghiên cứu, thời gian liên tục.
5. Khuyến khích phát triển các ngành nghề tiểu thủ công nghiệp và dịch vụ nông thôn: Tận dụng lợi thế địa phương để phát triển các nghề truyền thống, tạo việc làm và tăng thu nhập cho người dân. Chủ thể: UBND huyện, các tổ chức xã hội, thời gian 3-5 năm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà hoạch định chính sách nông nghiệp và phát triển nông thôn: Luận văn cung cấp cơ sở khoa học và thực tiễn để xây dựng chính sách phát triển kinh tế nông nghiệp phù hợp với điều kiện địa phương và xu hướng đổi mới.
2. Cán bộ quản lý hợp tác xã và các tổ chức kinh tế tập thể: Tham khảo kinh nghiệm đổi mới quản lý, chuyển đổi mô hình hợp tác xã, nâng cao hiệu quả sản xuất và dịch vụ hỗ trợ kinh tế hộ.
3. Nhà nghiên cứu và sinh viên chuyên ngành lịch sử Đảng, kinh tế nông nghiệp: Tài liệu tham khảo quý giá về quá trình lãnh đạo của Đảng bộ huyện Từ Liêm trong phát triển kinh tế nông nghiệp giai đoạn đổi mới.
4. Người dân và doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực nông nghiệp ngoại thành Hà Nội: Hiểu rõ bối cảnh phát triển, cơ hội và thách thức trong sản xuất nông nghiệp, từ đó có định hướng đầu tư và sản xuất hiệu quả.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao huyện Từ Liêm lại chọn mô hình khoán sản phẩm trong phát triển nông nghiệp?
   Mô hình khoán sản phẩm (Khoán 100 và Khoán 10) được áp dụng nhằm giải phóng sức sản xuất, tạo động lực cho người nông dân tự chủ trong sản xuất, nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm. Ví dụ, sau khi thực hiện Khoán 10, kinh tế hộ cung cấp gần 100% rau quả và 90% sản lượng lương thực của huyện.

2. Các chính sách đổi mới đã ảnh hưởng thế nào đến đời sống người nông dân Từ Liêm?
   Đời sống người nông dân được cải thiện rõ rệt với thu nhập tăng từ 22-25% năm 1987 lên 35-40% năm 1989, tỷ lệ hộ có nhà ngói tăng trên 90%, năng suất lúa và sản lượng thịt lợn tăng đáng kể, góp phần nâng cao mức sống và ổn định xã hội.

3. Những khó khăn lớn nhất trong phát triển kinh tế nông nghiệp của Từ Liêm là gì?
   Các khó khăn gồm áp lực đô thị hóa làm thu hẹp quỹ đất nông nghiệp, cơ sở vật chất kỹ thuật hợp tác xã xuống cấp, quản lý dịch vụ nông nghiệp chưa hiệu quả, và sự biến động của thị trường tiêu thụ sản phẩm.

4. Vai trò của hợp tác xã trong giai đoạn đổi mới được thể hiện như thế nào?
   Hợp tác xã chuyển từ mô hình quản lý sản xuất sang cung cấp dịch vụ hỗ trợ kinh tế hộ, giúp người nông dân tiếp cận vật tư, kỹ thuật và thị trường tiêu thụ, tuy nhiên nhiều hợp tác xã vẫn còn tồn tại hạn chế về năng lực quản lý và tài chính.

5. Làm thế nào để phát triển bền vững kinh tế nông nghiệp trong bối cảnh đô thị hóa nhanh?
   Cần có chính sách bảo vệ đất nông nghiệp, đầu tư cơ sở hạ tầng kỹ thuật, phát triển đa dạng cây trồng vật nuôi phù hợp, đồng thời phát triển các ngành nghề tiểu thủ công nghiệp và dịch vụ nông thôn để tạo thêm nguồn thu nhập cho người dân.

Kết luận

• Đảng bộ huyện Từ Liêm đã đóng vai trò chủ đạo trong lãnh đạo, chỉ đạo phát triển kinh tế nông nghiệp giai đoạn 1986 – 2005, góp phần chuyển đổi mô hình quản lý và cơ cấu sản xuất.
• Chính sách khoán sản phẩm đã giải phóng sức sản xuất, thúc đẩy kinh tế hộ phát triển, nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm nông nghiệp.
• Từ Liêm đã phát triển đa dạng cây trồng, vật nuôi và các ngành nghề tiểu thủ công nghiệp, cải thiện đời sống người nông dân.
• Áp lực đô thị hóa và thay đổi địa giới hành chính là thách thức lớn cần được giải quyết để duy trì phát triển bền vững.
• Đề xuất các giải pháp đầu tư kỹ thuật, ổn định quỹ đất, đổi mới hợp tác xã và nâng cao năng lực cán bộ là nền tảng cho phát triển nông nghiệp hiện đại.

Next steps: Tiếp tục nghiên cứu sâu về tác động của đô thị hóa đến nông nghiệp, triển khai các giải pháp kỹ thuật và chính sách hỗ trợ phù hợp.

Các nhà quản lý, nghiên cứu và người dân cần phối hợp chặt chẽ để phát huy tiềm năng nông nghiệp Từ Liêm, hướng tới xây dựng nông thôn mới giàu đẹp, văn minh.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Cơ chế quản lý và thực trạng kinh tế nông nghiệp huyện Từ Liêm trước năm 1986. Chương 2: Đảng bộ Từ Liêm tổ chức chỉ đạo phát triển kinh tế nông nghiệp trong những năm 1986 - 1995 Chương 3: Đảng bộ Từ Liêm tổ chức chỉ đạo phát triển kinh tế nông nghiệp theo hướng công nghiệp hoá, hiện đại hoá (1996 - 2005) 9 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] CHƢƠNG 1 CƠ CHẾ QUẢN LÝ VÀ THỰC TRẠNG KINH TẾ NÔNG NGHIỆP HUYỆN TỪ LIÊM TRƢỚC NĂM 1986. Vài nét về thiên nhiên, con ngƣời huyện Từ liêm: Điều kiện tự nhiên: Huyện Từ Liêm nằm ở cửa ngõ phía Tây của Thủ đô, trong toạ độ 1060 kinh Đông và 21010 độ vĩ Bắc. Phía Bắc giáp với huyện Đông Anh (bên tả ngạn sông Hồng); phía Đông giáp quận Cầu Giấy, Tây Hồ; phía Tây giáp huyện Hoài Đức, Đan Phượng; phía Nam giáp quận Thanh Xuân.

Từ Liêm nằm trong vùng đồng bằng phì nhiêu, lưu vực của các dòng sông Hồng, sông Nhuệ nên nơi đây rất thuận lợi cho việc phát triển nông nghiệp. Đây không chỉ là nguồn cung cấp nước dồi dào mà còn giúp đất đai màu mỡ – một nhân tố rất quan trọng trong việc phát triển ngành trồng trọt của huyện. Đồng thời, khí hậu nhiệt đới gió mùa với bốn mùa rõ rệt là cơ sở để huyện mở rộng, đa dạng hoá các loại cây trồng, vật nuôi. Đặc biệt, khí hậu mùa đông rất thích hợp với việc phát triển cây rau màu, cây thực phẩm vụ đông để phục vụ sinh hoạt của nhân dân, nguyên liệu cho chăn nuôi, chế biến rau… Về giao thông vận tải: Từ xưa ở Từ Liêm đã có đường giao thông thuỷ bộ thuận tiện.

Phía Bắc có sông Hồng và hai nhánh là sông Tô và sông Nhuệ chạy dọc theo chiều dài của huyện, thuyền bè đi lại tấp nập. Trên tuyến đê sông Hồng có các bến đò cổ: Chèm, Sù, Kẻ qua sông sang xứ Kinh Bắc. 10 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Đường bộ có quốc lộ 11 (nay là quốc lộ 32) nối kinh đô với xứ Đoài (Sơn Tây) chạy ngang giữa huyện, đường 70 (Hà Đông- Thượng Cát). Đầu thế kỷ XX có thêm các đường hàng tỉnh như đường 23 (Yên Phụ- Chèm), đường 65 (Nhật Tân- Ngã Tư Sở), đường 69 (Dịch Vọng- Chèm).

Nay, huyện có nhiều tuyến giao thông huyết mạch: đường Phạm Hùng- Phạm Văn Đồng – cầu Thăng Long đi sân bay quốc tế Nội Bài; đường Láng – Hoà Lạc (Trần Duy Hưng); đường đê hữu ngạn sông Hồng đi Sơn Tây. Do đặc điểm vị trí, Từ Liêm trở thành địa bàn có ý nghĩa cơ động và chiến lược về mặt quân sự. Miền đất này vừa là vành đai, áo giáp, hậu cứ bảo vệ thủ đô, vừa là cửa ngõ từ miền trung du, trung tâm quân sự Sơn Tây, căn cứ địa Việt Bắc xuống đồng bằng Bắc Bộ, tiến vào thành phố. Với vị trí như vậy, Từ Liêm có nhiều lợi thế trong xây dựng căn cứ, phòng thủ cũng như tiến công kẻ thù.

Địa lý hành chính: Từ Liêm có từ đầu Công nguyên thuộc huyện Luy Lâu, sau thuộc quận Giao Chỉ. Đến năm 621 (sau Công nguyên) lập huyện Từ Liêm cùng hai huyện Ô Diên và Vũ Lập thuộc Từ Châu. Dưới thời Lý, Trần, huyện Từ Liêm thuộc quận Vĩnh Khang; thời Lê, Tây Sơn và đầu Nguyễn thuộc phủ Quốc Oai trấn Sơn Tây. Năm Minh Mệnh thứ 12 (1831) là một trong ba huyện của phủ Hoài Đức, tỉnh Hà Nội Năm 1888, thực dân Pháp thành lập thành phố Hà Nội, một số xã thuộc huyện Từ Liêm trước đây được cắt vào khu ngoại thành Hà Nội.

Đến năm 1915, khu vực này đổi thành huyện Hoàn Long- tỉnh Hà Đông. Sau đó, vua Khải Định ra đạo dụ (26-12-1918) quy định cấp phủ ngang cấp huyện thì huyện Từ Liêm không còn chỉ còn phủ Hoài Đức thuộc tỉnh Hà Đông. Để mở rộng thành phố Hà Nội, ngày 31-12- 1942 Pháp quyết định cắt 23 làng thuộc phủ Hoài Đức cùng với huyện Hoàn Long lập ra “Đại lý đặc biệt”, nhân dân quen gọi là đại lý Hoàn Long, trụ sở ở ấp Thái Hà (nay thuộc quận 11 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Phủ lỵ Hoài Đức đóng ở xã Dịch Vọng (nay thuộc phường Dịch Vọng, quận Cầu Giấy), sau ngày 9-3-1945 chuyển về xã Tây Tựu.

Sau Cách mạng tháng Tám năm 1945, chính quyền cách mạng chia lại thành nhiều đơn vị hành chính nhỏ và qua nhiều lần đổi tên: tháng 5 – 1946, ngoại thành chia thành 5 khu: Lãng Bạc, Đại La, Đống Đa, Đề Thám, Mê Linh. Đầu năm 1947, thực dân Pháp chiếm một số vùng ở ngoại thành nên 5 khu được tổ chức thành 3 quận: sáp nhập khu Lãng Bạc và Đại La để thành lập quận IV; chia 3 khu Đống Đa, Đề Thám, Mê Linh thành hai quận V và VI. Từ tháng 12 – 1949 đến tháng 10-1953 thống nhất 3 quận IV, V, VI thành quận ngoại thành. Ngày 31-5-1961, thành phố Hà Nội được mở rộng, một số xã thuộc huyện Hoài Đức, Đan Phượng tỉnh Hà Đông cũ sáp nhập với quận V và quận VI ngoại thành Hà Nội, lập ra huyện Từ Liêm gồm 26 xã: Nghĩa Đô, Xuân La, Xuân Đỉnh, Cổ Nhuế, Thụy Phương, Đức Thắng, Phú Thượng, Nhật Tân, Tứ Liên, Quảng An (quận V); Trung Thành, Nhân Chính, Trung Hoà, Yên Hoà, Dịch Vọng, Mai Dịch, Hoà Bình, Mễ Trì (quận VI); Xuân Phương, Hữu Hưng, Cương Kiên huyện Hoài Đức); Tân Dân, Tân Tiến, Minh Khai, Trần Phú, Trung Kiên (huyện Đan Phượng).

Đến năm 1973, cắt xã Yên Lãng về khu phố Đống Đa (nay là quận Đống Đa). Năm 1995, lập quận Tây Hồ, huyện Từ Liêm bàn giao 5 xã về quận Tây Hồ;1 cuối năm 1996, chuyển xã Nhân Chính về quận Thanh Xuân;2 năm 1997, cắt 3 xã: Yên Hoà, Trung Hoà, Dịch Vọng và 4 thị trấn: Nghĩa Đô, Nghĩa Tân, Mai Dịch, Cầu Giấy để thành lập quận Cầu Giấy. Huyện Từ Liêm ngày nay còn 16 đơn vị hành chính gồm thị trấn Cầu Diễn và các xã: Cổ Nhuế, Xuân Đỉnh, Đông Ngạc, Thuỵ Phương, Liên Mạc, Thượng Cát, Tây Tựu, Xuân Phương, Tây Mỗ, Đại Mỗ, Trung Văn, Mễ Trì, 1 Theo Nghị định số 69/CP ngày 28-10-1995 của Thủ tướng Chính Phủ. 2,3 Theo Nghị định số 74/CP ngày 22-11-1996 của Thủ tướng Chính phủ 12 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Mỹ Đình, Phú Diễn, Minh Khai; có diện tích trên 75km2 (trong đó đất nông nghiệp khoảng 4100ha), với hơn 24,24 vạn người1.

Cư dân và bản sắc văn hoá: Với điều kiện thuận lợi về tự nhiên để phát triển nông nghiệp, Từ Liêm là một trong những địa bàn sinh tụ của cư dân Văn Lang thời dựng nước. Qua khai quật các di chỉ khảo cổ học ở thôn Ngọc Long (xã Minh Khai) cho thấy những di chỉ này thuộc văn hoá Phùng Nguyên- đầu thời đại đồng thau cách ngày nay khoảng 4000 – 3500 năm trước Công nguyên. Tại di chỉ Vinh Quang (địa phận xã Cát Quế, Di Trạch) trong tầng văn hoá lớp trên đã tìm thấy nhiều dụng cụ như lưỡi rìu chiến, búa chiến, mũi tên,.; cùng lớp đó, đã tìm thấy một số đồng tiền bán lạng Lữ Hậu (187- 180 trước Công nguyên). Tầng văn hoá này tiêu biểu cho giai đoạn 3 văn hoá Gò Mun.

Ở tầng văn hoá lớp dưới đã thấy nhiều công cụ sản xuất, đồ trang sức, tiền ốc, các loại đồ gốm có màu sắc, hoa văn trang trí phong phú và 11 sọ người niên đại các – bon phóng xạ di chỉ là 1095 năm trước Công nguyên. Các di chỉ đồng Dền, gò Chiền là tiêu biểu cho văn hoá Gò Mun. Ngôi mộ cổ khai quật ở khu vực Cầu Giếng (Thuỵ Phương) có niên đại khoảng 200 năm trước Công nguyên. Những viên gạch ( ở Xuân Đỉnh) được tráng men nâu mỏng xác định từ thế kỷ thứ I đến thế kỷ thứ III, cách ngày nay khoảng 2000 năm.

Nhiều ngôi mộ cổ được phát hiện dưới lòng đất làng Chèm – Vẽ (Thuỵ Phương- Đông Ngạc), đó là khu mộ Hán có niên đại từ thế kỷ I đến thế kỷ VI (sau Công nguyên), thời nước ta thuộc Đông Hán. Di vật trong lòng mộ gồm: kiếm sắt, kiếm đồng, nhẫn vàng, bạc, tiền đồng, bình vò, cốc chén và cả mộ hình nhà, giếng nước, bếp lò bằng gạch nung. Những di vật ấy khẳng định huyện Từ Liêm lúc đó đã có cư dân sinh sống. 1 Theo Văn hoá Thông tin Hà Nôi, số 8-2004.

13 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Như vậy, ngay từ buổi đầu của lịch sử dân tộc, cư dân trên vùng đất này đã chung lưng đấu cật, cùng chung sức khai phá đất đai, chống chọi với thiên tai, địch hoạ, lập nên xóm làng trù phú. Nguồn sống chính của cư dân là sản xuất nông nghiệp cấy lúa, trồng màu, nuôi tằm, chăn nuôi,. Các di vật khai quật cho thấy trên vùng đất Từ Liêm lúc đó đã có một bộ phận cư dân sinh sống, cấu thành nhà nước Văn Lang của các vua Hùng, chủ nhân của nền văn minh sông Hồng rực rỡ. Từ Liêm xưa và nay luôn là vùng đất gắn bó chặt chẽ với Thăng Long – Hà Nội.

Bên cạnh cư dân bản địa từ xa xưa, còn có cư dân từ khắp các địa phương, qua nhiều thời đại đến làm ăn sinh sống, đùm bọc lẫn nhau. Ở địa bàn tiếp giáp với kinh kỳ, trải qua hàng ngàn năm lao động với đôi bàn tay khéo léo và sáng tạo, người dân Từ Liêm đã tạo ra những sản phẩm nông nghiệp, tiểu thủ công nghiệp nổi tiếng. Nói đến rau, quả không thể không nhắc đến: su hào, bắp cải, cà chua, dưa hấu Tây Tựu, Phú Diễn; ngoài cam Canh (Xuân Phương) đã được ghi vào sử sách nghìn xưa, nay thêm bưởi Phú Diễn, Minh Khai, hồng xiêm Xuân Đỉnh làm giàu cho cây trái Thủ đô. Với truyền thống lao động cần cù, người dân Từ Liêm còn khéo léo chế biến ra các món ăn ngon như giò Chèm, nem Vẽ (Đông Ngạc, Thuỵ Phương), bánh đúc làng Kẻ (Thượng Cát), bánh tẻ làng Diễn (Minh Khai), bánh trung thu (Xuân Đỉnh).

Về tiểu thủ công nghiệp, nghề dệt thêu ren đạt kỹ nghệ tinh xảo ở Miêu Nha (Tây Mỗ), Đại Mỗ; làng Vẽ (Đông Ngạc), làng Dộc Cơ (Ngọc Trục) thạo nghề hàng nan với các sản phẩm: chẻ quang song, đan mũ nan, quạt lá đề, đĩa mây, ép dầu ở Đông Ba (Thượng Cát), làm thừng (Trung Văn), đậu phụ ở Đại Cát (Liên Mạc). Khi thực dân Pháp tiến hành cuộc khai thác thuộc địa lần thứ nhất (cuối thế kỷ XIX), Hà Nội trở thành trung tâm kinh tế, chính trị, văn hoá của cả nước. Từ xưa nghề rèn ở Hoè Thị (Xuân Phương) đã kéo ra phố Lò Rèn và các cửa ô để sản xuất dao, kéo, lưỡi liềm, lưỡi hái, dao phát bờ,.phục vụ sản xuất và đời sống nhân dân.