Luận văn thạc sĩ đặc trưng kinh tế và xã hội của hộ nghèo tại tỉnh bắc kạn

Nghiên cứu luận văn thạc sĩ về đặc trưng kinh tế và xã hội của hộ nghèo tại tỉnh Bắc Kạn, phân tích thực trạng và giải pháp phát triển bền vững.

• Tác giả: Đặng Đỗ Quyên
• Người hướng dẫn: PGS. Vũ Hào Quang
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Xã hội học
• Đề tài: Đặc Trưng Kinh Tế Và Xã Hội Của Hộ Nghèo Tại Tỉnh Bắc Kạn
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2006
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• Phần 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Tính cấp thiết của vấn đề nghiên cứu
• 1.2. Tổng quan vấn đề nghiên cứu
• 1.3. Ý nghĩa khoa học và ý nghĩa thực tiễn của đề tài
• 1.4. Mục đích nghiên cứu
• 1.5. Nhiệm vụ nghiên cứu
• 1.6. Đối tượng nghiên cứu và khách thể nghiên cứu
• 1.7. Phạm vi nghiên cứu
• 1.8. Hệ phương pháp nghiên cứu
• 1.9. Dự kiến những đóng góp mới của luận văn
• 1.10. Kết cấu của luận văn
• 1.11. Giả thuyết nghiên cứu
• 1.12. Khung lý thuyết nghiên cứu
• Phần 2: NỘI DUNG CHÍNH
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI
• 1.1. Cơ sở lý luận của đề tài
• 1.1.1. Quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh về nghèo đói và xoá đói giảm nghèo
• 1.1.2. Chủ trương của Đảng và Nhà nước về xoá đói giảm nghèo
• 1.1.3. Các lý thuyết vận dụng nghiên cứu
• 1.1.4. Tổng quan về tình hình kinh tế – xã hội của tỉnh Bắc Kạn
• 1.1.5. Một số khái niệm công cụ của đề tài
• 1.1.6. Đặc trưng kinh tế của hộ nghèo tại tỉnh Bắc Kạn
• 1.1.6.1. Tình trạng và mức độ nghèo đói của hộ nghèo thông qua đo lường thu nhập - chi tiêu của hộ nghèo
• 1.1.6.2. Đất đai, tài sản và điều kiện sinh hoạt của hộ nghèo
• 1.1.6.3. Tình trạng hoạt động kinh tế và tình trạng việc làm của hộ nghèo
• 1.1.7. Nhận xét và bình luận
• 1.1.8. Đặc trưng xã hội của hộ nghèo tại tỉnh Bắc Kạn
• 1.1.8.1. Thành phần dân tộc
• 1.1.8.2. Quy mô và kiểu loại hộ
• 1.1.8.3. Trình độ học vấn của người nghèo
• 1.1.8.4. Trình độ chuyên môn kỹ thuật của người nghèo
• 1.1.8.5. Quan hệ giới, cơ cấu tuổi và tình trạng hôn nhân của chủ hộ
• 1.1.9. Nhận xét và bình luận
• Phần 3: KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• 3.1. Những khuyến nghị cho công cuộc xoá đói giảm nghèo thời gian tới của tỉnh Bắc Kạn
• Tài liệu tham khảo

Tóm tắt

I. Tổng quan về đặc trưng kinh tế và xã hội của hộ nghèo tại Bắc Kạn

Tỉnh Bắc Kạn, một trong những tỉnh nghèo nhất Việt Nam, đang đối mặt với nhiều thách thức trong việc giảm nghèo. Đặc trưng kinh tế và xã hội của hộ nghèo tại đây không chỉ phản ánh tình trạng thiếu thốn mà còn cho thấy những nguyên nhân sâu xa dẫn đến nghèo đói. Việc nghiên cứu các đặc trưng này là cần thiết để có những chính sách hỗ trợ hiệu quả.

1.1. Tình hình kinh tế xã hội tại tỉnh Bắc Kạn

Bắc Kạn có nền kinh tế chủ yếu dựa vào nông nghiệp, với nhiều hộ gia đình sống trong điều kiện khó khăn. Tình hình kinh tế tại đây bị ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố như địa hình, khí hậu và chính sách phát triển. Việc phân tích tình hình kinh tế - xã hội sẽ giúp nhận diện rõ hơn về đặc trưng của hộ nghèo.

1.2. Đặc trưng kinh tế của hộ nghèo tại Bắc Kạn

Hộ nghèo tại Bắc Kạn thường có thu nhập thấp, không ổn định và phụ thuộc vào nông nghiệp. Đất đai và tài sản của họ cũng rất hạn chế, dẫn đến tình trạng thiếu thốn trong sinh hoạt hàng ngày. Việc phân tích các yếu tố này sẽ giúp hiểu rõ hơn về nguyên nhân nghèo đói.

II. Vấn đề và thách thức trong việc giảm nghèo tại Bắc Kạn

Mặc dù đã có nhiều nỗ lực trong công tác giảm nghèo, nhưng tình trạng nghèo đói tại Bắc Kạn vẫn còn tồn tại. Các vấn đề như thiếu đất sản xuất, việc làm không ổn định và thiếu hỗ trợ từ chính sách vẫn là những thách thức lớn.

2.1. Nguyên nhân nghèo đói tại Bắc Kạn

Nhiều nguyên nhân dẫn đến nghèo đói tại Bắc Kạn, bao gồm thiếu đất sản xuất, trình độ học vấn thấp và thiếu cơ hội việc làm. Những yếu tố này tạo ra một vòng luẩn quẩn khiến hộ nghèo khó có khả năng thoát nghèo.

2.2. Tác động của nghèo đói đến phát triển xã hội

Nghèo đói không chỉ ảnh hưởng đến đời sống của hộ nghèo mà còn tác động tiêu cực đến sự phát triển chung của xã hội. Tình trạng này có thể dẫn đến sự phân hóa giàu nghèo và gia tăng bất bình đẳng trong xã hội.

III. Phương pháp nghiên cứu đặc trưng kinh tế và xã hội của hộ nghèo

Để hiểu rõ hơn về đặc trưng kinh tế và xã hội của hộ nghèo tại Bắc Kạn, cần áp dụng các phương pháp nghiên cứu khoa học. Việc kết hợp giữa nghiên cứu định tính và định lượng sẽ giúp thu thập thông tin chính xác và đầy đủ.

3.1. Phương pháp định lượng trong nghiên cứu

Phương pháp định lượng sẽ giúp thu thập dữ liệu từ các cuộc khảo sát, từ đó phân tích tình hình thu nhập, chi tiêu và điều kiện sống của hộ nghèo. Sử dụng các công cụ thống kê sẽ giúp đưa ra những kết luận chính xác hơn.

3.2. Phương pháp định tính trong nghiên cứu

Phương pháp định tính thông qua phỏng vấn sâu sẽ giúp hiểu rõ hơn về tâm tư, nguyện vọng và khó khăn của hộ nghèo. Điều này sẽ cung cấp cái nhìn sâu sắc hơn về thực trạng nghèo đói tại Bắc Kạn.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về hộ nghèo

Kết quả nghiên cứu về đặc trưng kinh tế và xã hội của hộ nghèo tại Bắc Kạn sẽ cung cấp thông tin quan trọng cho các nhà hoạch định chính sách. Những thông tin này sẽ giúp xây dựng các chương trình hỗ trợ hiệu quả hơn cho hộ nghèo.

4.1. Đánh giá chất lượng cuộc sống của hộ nghèo

Đánh giá chất lượng cuộc sống của hộ nghèo thông qua các chỉ số như thu nhập, chi tiêu và điều kiện sinh hoạt sẽ giúp nhận diện rõ hơn về thực trạng nghèo đói. Điều này sẽ là cơ sở để đề xuất các giải pháp giảm nghèo hiệu quả.

4.2. Khuyến nghị cho chính sách giảm nghèo

Dựa trên kết quả nghiên cứu, cần đưa ra các khuyến nghị cụ thể cho chính sách giảm nghèo tại Bắc Kạn. Các chính sách này cần tập trung vào việc hỗ trợ phát triển kinh tế, giáo dục và tạo việc làm cho hộ nghèo.

V. Kết luận và tương lai của nghiên cứu về hộ nghèo tại Bắc Kạn

Nghiên cứu về đặc trưng kinh tế và xã hội của hộ nghèo tại Bắc Kạn không chỉ có ý nghĩa lý luận mà còn mang lại giá trị thực tiễn. Việc hiểu rõ hơn về hộ nghèo sẽ giúp xây dựng các chính sách giảm nghèo bền vững trong tương lai.

5.1. Tương lai của công tác giảm nghèo tại Bắc Kạn

Công tác giảm nghèo tại Bắc Kạn cần được tiếp tục đẩy mạnh với các chính sách phù hợp. Việc đầu tư vào giáo dục và phát triển kinh tế sẽ là chìa khóa để giảm nghèo bền vững.

5.2. Đề xuất hướng nghiên cứu tiếp theo

Cần có những nghiên cứu sâu hơn về các yếu tố ảnh hưởng đến nghèo đói tại Bắc Kạn. Việc này sẽ giúp hoàn thiện hơn các chính sách hỗ trợ cho hộ nghèo trong tương lai.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Công cuộc đổi mới tại Việt Nam từ năm 1986 đã tạo ra những bước tiến vượt bậc trong phát triển kinh tế - xã hội, góp phần cải thiện đời sống của hàng triệu người dân. Tỷ lệ hộ nghèo cả nước đã giảm từ gần 30% năm 1992 xuống còn khoảng 8,3% năm 2004 theo chuẩn nghèo giai đoạn 2001-2005. Tuy nhiên, tình trạng nghèo đói vẫn còn phổ biến và không đồng đều, đặc biệt tại các tỉnh miền núi và vùng dân tộc thiểu số như Bắc Kạn, nơi tỷ lệ hộ nghèo lên tới 50,87% theo chuẩn nghèo giai đoạn 2006-2010. Bắc Kạn là tỉnh miền núi khó khăn với 80% dân số là đồng bào dân tộc thiểu số, kinh tế chủ yếu dựa vào nông nghiệp tự cung tự cấp, cơ sở hạ tầng yếu kém và trình độ dân trí thấp.

Luận văn tập trung nghiên cứu đặc trưng kinh tế và xã hội của hộ nghèo tại tỉnh Bắc Kạn trong giai đoạn 2004-2006 nhằm nhận diện hộ nghèo theo chuẩn nghèo mới, phân tích mối liên hệ giữa các đặc trưng này với tình trạng nghèo đói, từ đó đề xuất các giải pháp xoá đói giảm nghèo bền vững. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc hỗ trợ các nhà quản lý và hoạch định chính sách xây dựng các chương trình giảm nghèo hiệu quả, góp phần phát triển kinh tế - xã hội vùng miền núi phía Bắc.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng các lý thuyết xã hội học đại cương và chuyên ngành như:

• Lý thuyết phân tầng xã hội của Karl Marx và Max Weber: Nhấn mạnh vai trò của quyền sở hữu tài sản, phân công lao động và khả năng thị trường trong việc hình thành các tầng lớp xã hội, trong đó người nghèo thường thuộc tầng lớp thấp nhất do thiếu tài sản và kỹ năng lao động.
• Lý thuyết hệ thống xã hội của Talcott Parsons (mô hình AGIL): Xem hộ nghèo như một hệ thống xã hội nhỏ với các chức năng thích ứng, hướng đích, liên kết và duy trì khuôn mẫu, giúp phân tích các đặc trưng kinh tế - xã hội và khả năng tự duy trì của hộ nghèo.
• Khái niệm vốn của Pierre Bourdieu: Phân tích vai trò của vốn kinh tế, vốn xã hội và vốn văn hóa trong việc quyết định vị trí xã hội và khả năng thoát nghèo của các hộ gia đình.

Ba khái niệm chính được sử dụng để phân tích là: đặc trưng kinh tế (thu nhập, chi tiêu, tài sản, đất đai), đặc trưng xã hội (dân tộc, trình độ học vấn, quy mô hộ, tình trạng việc làm) và vốn (kinh tế, xã hội, văn hóa).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp kết hợp định lượng và định tính:

• Nguồn dữ liệu: Số liệu khảo sát xác định hộ nghèo năm 2005 của Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội tại 9 xã/phường thuộc 3 huyện của tỉnh Bắc Kạn với cỡ mẫu 1.841 hộ, trong đó 1.398 hộ nghèo theo chuẩn mới. Kết hợp với số liệu khảo sát mức sống hộ gia đình năm 2004 của Tổng cục Thống kê.
• Phương pháp phân tích: Sử dụng phần mềm CSPro 2.0 và Microsoft Excel để xử lý, tính toán số liệu định lượng; phỏng vấn sâu 20 hộ nghèo nhằm thu thập thông tin định tính về quan niệm, khó khăn và nhu cầu trợ giúp.
• Timeline nghiên cứu: Thời gian nghiên cứu từ tháng 01/2004 đến tháng 08/2006, tập trung phân tích đặc trưng kinh tế - xã hội của hộ nghèo tại Bắc Kạn trong giai đoạn này.

Phương pháp so sánh được áp dụng để đối chiếu đặc trưng hộ nghèo với hộ cận nghèo, các tỉnh khác và toàn quốc nhằm làm rõ sự khác biệt và đặc thù của hộ nghèo tại Bắc Kạn.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tỷ lệ hộ nghèo cao và phân bố không đồng đều: Tỷ lệ hộ nghèo tại 9 xã/phường khảo sát chiếm 75,94%, trong đó có xã Hà Vị lên tới 95,48%. Có đến 66,4% số xã trên địa bàn tỉnh có tỷ lệ hộ nghèo trên 50%.

2. Cơ cấu thu nhập chủ yếu dựa vào nông nghiệp: Thu nhập bình quân đầu người của hộ nghèo là khoảng 139.660 đồng/tháng, trong đó 43,75% thu nhập đến từ trồng trọt, 21,94% từ chăn nuôi. Thu nhập từ lâm nghiệp chỉ chiếm 4,38% dù Bắc Kạn có diện tích rừng lớn. Thu nhập từ tiền lương, tiền công chiếm 8,44%, thấp hơn nhiều so với hộ cận nghèo (10,10%).

3. Chi tiêu chủ yếu cho ăn uống và các nhu cầu thiết yếu: Hộ nghèo dành tới 76,19% chi tiêu cho ăn uống, cao hơn nhiều so với hộ cận nghèo (57,66%). Chi tiêu cho may mặc chiếm 24,15% trong chi tiêu ngoài ăn uống, gấp đôi so với hộ cận nghèo. Chi tiêu cho y tế chiếm 8,65%, cho giáo dục 17,99%.

4. Đặc trưng xã hội hạn chế khả năng thoát nghèo: Hộ nghèo chủ yếu là dân tộc thiểu số (88,78%), trình độ học vấn thấp, quy mô hộ lớn (bình quân 4,6 người/hộ), thiếu đất sản xuất (40,45%) và vốn sản xuất (38,80%). Tỷ lệ hộ nghèo có người ốm đau chiếm 7,71%, gặp khó khăn trong tìm việc làm 4,96%.

Thảo luận kết quả

Kết quả cho thấy nghèo đói tại Bắc Kạn là vấn đề đa chiều, không chỉ do thu nhập thấp mà còn do hạn chế về vốn sản xuất, trình độ học vấn và điều kiện sinh hoạt. Thu nhập chủ yếu từ nông nghiệp tự cung tự cấp khiến hộ nghèo dễ bị tổn thương trước biến động thị trường và thiên tai. Chi tiêu tập trung vào nhu cầu thiết yếu phản ánh mức sống thấp và thiếu khả năng tích luỹ.

So sánh với các nghiên cứu quốc tế và trong nước, đặc trưng hộ nghèo tại Bắc Kạn tương đồng với các vùng dân tộc thiểu số khác, nhưng có mức độ nghèo đói sâu sắc hơn do điều kiện địa lý và cơ sở hạ tầng yếu kém. Việc thiếu đất sản xuất và vốn sản xuất là nguyên nhân chính khiến hộ nghèo khó thoát nghèo bền vững.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ cơ cấu thu nhập và chi tiêu, bảng phân loại hộ nghèo theo thu nhập và dân tộc, giúp minh họa rõ nét sự phân bố và mức độ nghèo đói.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường hỗ trợ vốn sản xuất cho hộ nghèo: Cung cấp các khoản vay ưu đãi, hỗ trợ kỹ thuật để phát triển sản xuất nông nghiệp và phi nông nghiệp, nhằm nâng cao thu nhập bình quân đầu người. Thời gian thực hiện: 1-3 năm, chủ thể: chính quyền địa phương, các tổ chức tín dụng.

2. Phát triển hạ tầng kỹ thuật và xã hội tại các xã nghèo: Đầu tư xây dựng đường giao thông, điện, nước sạch, trường học và trạm y tế nhằm cải thiện điều kiện sinh hoạt và học tập, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống. Thời gian: 3-5 năm, chủ thể: chính quyền tỉnh, Bộ Xây dựng, các nhà tài trợ.

3. Nâng cao trình độ học vấn và kỹ năng nghề cho người nghèo: Tổ chức các lớp đào tạo nghề, tập huấn kỹ thuật canh tác, quản lý kinh tế hộ nhằm tăng khả năng lao động và tiếp cận thị trường lao động. Thời gian: liên tục, chủ thể: Sở Lao động - Thương binh và Xã hội, các trung tâm đào tạo nghề.

4. Xây dựng các chương trình bảo trợ xã hội và y tế cho hộ nghèo: Mở rộng chính sách miễn giảm chi phí y tế, hỗ trợ chăm sóc sức khỏe và bảo hiểm y tế cho người nghèo, giảm gánh nặng chi tiêu y tế. Thời gian: 1-2 năm, chủ thể: Sở Y tế, các tổ chức xã hội.

5. Tăng cường công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức và huy động sự tham gia cộng đồng: Khuyến khích người nghèo chủ động vươn lên, đồng thời huy động sự hỗ trợ của các tổ chức xã hội, doanh nghiệp và nhà hảo tâm. Thời gian: liên tục, chủ thể: Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà hoạch định chính sách và cơ quan quản lý nhà nước: Sử dụng kết quả nghiên cứu để xây dựng, điều chỉnh các chương trình giảm nghèo phù hợp với đặc thù vùng miền núi và dân tộc thiểu số.

2. Các tổ chức phi chính phủ và tổ chức quốc tế: Là cơ sở dữ liệu quan trọng để thiết kế các dự án hỗ trợ phát triển kinh tế - xã hội, nâng cao năng lực cho người nghèo tại Bắc Kạn và các tỉnh miền núi phía Bắc.

3. Các nhà nghiên cứu và học giả xã hội học, kinh tế phát triển: Tham khảo để hiểu rõ hơn về đặc trưng kinh tế - xã hội của hộ nghèo trong bối cảnh Việt Nam, từ đó phát triển các nghiên cứu chuyên sâu hơn.

4. Cán bộ địa phương và cộng đồng dân cư: Nắm bắt thông tin về tình trạng nghèo đói, từ đó phối hợp thực hiện các giải pháp giảm nghèo, nâng cao nhận thức và phát huy nội lực cộng đồng.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao Bắc Kạn có tỷ lệ hộ nghèo cao hơn nhiều so với trung bình cả nước?
   Bắc Kạn là tỉnh miền núi với địa hình phức tạp, dân cư chủ yếu là đồng bào dân tộc thiểu số, kinh tế dựa vào nông nghiệp tự cung tự cấp, cơ sở hạ tầng yếu kém và trình độ dân trí thấp. Những yếu tố này làm tăng nguy cơ nghèo đói và khó khăn trong phát triển kinh tế.

2. Thu nhập của hộ nghèo chủ yếu đến từ nguồn nào?
   Phần lớn thu nhập của hộ nghèo đến từ hoạt động nông nghiệp, đặc biệt là trồng trọt (43,75%) và chăn nuôi (21,94%). Thu nhập từ lâm nghiệp và tiền lương, tiền công chiếm tỷ lệ thấp, phản ánh sự hạn chế trong đa dạng hóa nguồn thu.

3. Người nghèo tại Bắc Kạn gặp những khó khăn xã hội nào?
   Ngoài thu nhập thấp, người nghèo còn gặp khó khăn về trình độ học vấn thấp, thiếu đất sản xuất, thiếu vốn, quy mô hộ lớn, tình trạng ốm đau và khó khăn trong tìm việc làm, làm giảm khả năng thoát nghèo bền vững.

4. Chi tiêu của hộ nghèo tập trung vào những khoản nào?
   Hộ nghèo dành phần lớn chi tiêu cho ăn uống (khoảng 76%), trong đó chi cho lương thực chính chiếm hơn 50%. Các khoản chi cho y tế, giáo dục và may mặc cũng chiếm tỷ trọng đáng kể, dù tổng chi tiêu rất hạn chế.

5. Giải pháp nào hiệu quả nhất để giảm nghèo tại Bắc Kạn?
   Giải pháp hiệu quả là kết hợp hỗ trợ vốn sản xuất, phát triển hạ tầng kỹ thuật và xã hội, nâng cao trình độ học vấn và kỹ năng nghề, mở rộng chính sách bảo trợ xã hội, đồng thời huy động sự tham gia của cộng đồng và các tổ chức xã hội nhằm tạo điều kiện cho người nghèo phát huy nội lực.

Kết luận

• Bắc Kạn là tỉnh miền núi có tỷ lệ hộ nghèo cao, chiếm hơn 50% tổng số hộ, chủ yếu là đồng bào dân tộc thiểu số với điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn.
• Thu nhập của hộ nghèo chủ yếu dựa vào nông nghiệp tự cung tự cấp, thu nhập bình quân đầu người thấp, chi tiêu tập trung vào nhu cầu thiết yếu.
• Đặc trưng xã hội như trình độ học vấn thấp, thiếu đất sản xuất và vốn sản xuất làm tăng nguy cơ tái nghèo và khó khăn trong thoát nghèo bền vững.
• Cần có các giải pháp đồng bộ về hỗ trợ vốn, phát triển hạ tầng, nâng cao kỹ năng và bảo trợ xã hội nhằm giảm nghèo hiệu quả.
• Nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học cho các nhà quản lý, tổ chức xã hội và cộng đồng trong công tác xoá đói giảm nghèo tại Bắc Kạn và các vùng miền núi phía Bắc.

Hành động tiếp theo: Khuyến khích các cơ quan chức năng triển khai các giải pháp đề xuất, đồng thời tiếp tục nghiên cứu sâu hơn về các yếu tố ảnh hưởng đến nghèo đói để nâng cao hiệu quả chính sách giảm nghèo.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, kết luận và khuyến nghị, kết cấu của luận văn bao gồm các phần chính sau: Chƣơng 1. Cơ sở lý luận và thực tiễn của đề tài 10 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Cơ sở lý luận của đề tài 1. Tổng quan về tình hình kinh tế – xã hội của tỉnh Bắc Kạn 1.

Một số khái niệm công cụ của đề tài Chƣơng 2. Đặc trƣng kinh tế của hộ nghèo tại tỉnh Bắc Kạn Chƣơng 3. Đặc trƣng xã hội của hộ nghèo tại tỉnh Bắc Kạn 1. GIẢ THUYẾT NGHIÊN CỨU Giả thuyết 1: Tình trạng nghèo đói của các hộ gia đình được khảo sát thể hiện rất đa dạng qua các đặc trưng kinh tế và xã hội của hộvì vậy việc thu thập và theo dõi các đặc trưng kinh tế và xã hội của hộ nghèo là một công cụ hiệu quả cho việc nhận diện, quản lý hộ nghèo và xoá đói giảm nghèo bền vững; Giả thuyết 2: Đa số hộ nghèo đã nhận thức được cách thức vươn lên, thoát khỏi tình trạng nghèo đói của mình tuy nhiên họ vẫn cần có những thiết chế, tổ chức hướng dẫn, hỗ trợ về các loại nguồn vốn để khắc phục tình trạng nghèo đói, tiến tới vươn lên thoát nghèo bền vững.

Giả thuyết 3: Nghèo đói vẫn tiếp tục là thách thức lớn đối với Bắc Kạn trong thời gian tới và đặc biệt trầm trọng đối với nhóm dân tộc thiểu số. Để xoá đói giảm nghèo bền vững cần có những giải pháp hữu hiệu nhằm giúp người nghèo phát huy nội lực, nâng cao khả năng tự vươn lên thoát nghèo, giảm thiểu nguy cơ dễ bị tổn thương của người nghèo. 11 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. KHUNG LÝ THUYẾT NGHIÊN CỨU ĐIỀU KIỆN KINH TẾ – CHÍNH SÁCH XÃ HỘI ĐẶC TRƯNG KINH ĐẶC TRƯNG XÃ HỘI CỦA HỘ NGHÈO TẾ CỦA HỘ NGHÈO Trình độ học Đất đai, tài sản Tình trạng Quy mô và Khía cạnh giới, Thu nhập Thành phần vấn, chuyên và điều kiện HĐKT, việc kiểu loại gia tuổi, tình trạng dân tộc môn kỹ thuật sinh hoạt làm đình hôn nhân Chi tiêu TÌNH TRẠNG VÀ MỨC ĐỘ NGHÈO ĐÓI CỦA HỘ 12 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] PHẦN 2 NỘI DUNG CHÍNH CHƢƠNG 1.

CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI 1. Cơ sở lý luận của đề tài 1. Quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin và tƣ tƣởng Hồ Chí Minh về nghèo đói và xoá đói giảm nghèo 1. Quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin Theo quan điểm Mác xít: “Loài người trước nhất cần phải có cái ăn, có chỗ trú ẩn, có cái mặc trước khi có thể đeo đuổi chính trị, khoa học, nghệ thuật, tôn giáo.

Quan điểm của Karl Marx về nghèo đói thể hiện trong lý luận của ông về nguyên tắc phân phối trong chủ nghĩa xã hội. Theo Marx trong điều kiện của chủ nghĩa xã hội, sự phân phối công bằng theo nguyên tắc mỗi người sản xuất sẽ được nhận trở lại từ xã hội một số lượng vật phẩm tiêu dùng trị giá ngang với số lượng lao động mà anh ta đã cung cấp cho xã hội (sau khi đã khấu trừ số lao động của anh ta cho các quỹ xã hội) chẳng những chưa loại trừ được, mà vẫn còn hàm chứa trong nó sự chấp nhận một tình trạng bất bình đẳng nhất định giữa các thành viên trong xã hội, vì “với một công việc ngang nhau và do đó, với một phần tham dự như nhau vào quỹ tiêu dùng của xã hội, thì trên thực tế, người này vẫn lĩnh nhiều hơn người kia, người này vẫn giàu hơn người kia.”, thành thử “muốn tránh tất cả những thiếu sót ấy thì quyền là phải không bình đẳng, chứ không phải là bình đẳng”. Đó vừa là ưu việt, vừa là thiếu sót của nguyên tắc phân phối theo lao động - một thiếu sót, theo C.Mác, là không thể tránh khỏi trong giai đoạn đầu của xã hội cộng sản chủ nghĩa [13, 35]. 13 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Marx và Engel đã chỉ ra một xã hội cộng sản chủ nghĩa (xã hội không có người nghèo, của cải tuôn ra nhiều như nước, mỗi người làm theo năng lực, hưởng theo nhu cầu): sự tự do phát triển của mỗi người là điều kiện cho sự tự do phát triển của tất cả mọi người.

Karl Marx nhấn mạnh nguyên nhân của sự nghèo đói nằm trong cách thức tổ chức đời sống sản xuất của con người. Do sự phân công lao động, sự phân chia giai cấp, sự áp bức và bóc lột người nên trong xã hội có sự bất bình đẳng với một thiểu số người thống trị đa số người khác, trong đó có nhiều người rơi vào cảnh nghèo khổ. Quan niệm của ông đã mở ra hướng nghiên cứu về ảnh hưởng của phương thức sản xuất, của sự phân công lao động và cấu trúc xã hội đối với sự nghèo khổ. Vấn đề đặt ra là phải biến đổi phương thức sản xuất và cấu trúc xã hội theo hướng tạo ra sự công bằng, bình đẳng và tự do cho mọi người [19, 233].

Tư tưởng Hồ Chí Minh Ngay từ khi nước ta mới giành được độc lập (1945), Chủ tịch Hồ Chí Minh đã dành sự quan tâm sâu sắc đến việc chăm lo cuộc sống cho người lao động nghèo khổ, lực lượng cơ bản của cách mạng vừa thoát khỏi cảnh nô lệ, bị áp bức, bóc lột. Chủ tịch Hồ Chí Minh xác định đói nghèo như là một thứ “giặc”, Người kêu gọi toàn dân cùng Chính phủ tập trung lực lượng để chống lại ba thứ giặc là giặc đói, giặc dốt, giặc ngoại xâm, trong đó giặc đói được Người đặt lên hàng đầu với lý do: "Ngày nay chúng ta đã xây dựng nên nước Việt Nam dân chủ cộng hoà. Nhưng nếu nước ta được độc lập mà dân không được hưởng tự do, hạnh phúc thì độc lập đó chẳng có ý nghĩa gì". Người đã nhấn mạnh đến bổn phận của Nhà nước phải chăm lo cho dân có cơm ăn, áo mặc, chỗ ở và việc học hành.

Người nói: "Chúng ta dành được tự do, độc lập rồi mà dân cứ chết đói, chết rét thì tự do, độc lập cũng không làm gì. Dân chỉ biết rõ giá trị của tự do, của độc lập khi mà dân được ăn no, mặc đủ. Chúng ta phải thực hiện ngay: 14 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Làm cho dân có ăn 2.

Làm cho dân có mặc 3. Làm cho dân có chỗ ở 4. Làm cho dân có học hành Cái mục đích chúng ta đi đến là 4 điều đó. Đi đến để dân nước ta xứng đáng với tự do độc lập, và giúp sức được cho tự do độc lập" [4, 152].

Người còn dạy rằng: “Chủ nghĩa xã hội trước hết nhằm làm cho nhân dân lao động thoát nạn bần cùng, làm cho mọi người có công ăn việc làm, được ấm no và sống một đời hạnh phúc”. Người cũng chủ trương khuyến khích mọi người làm giàu với mục tiêu: Làm cho người nghèo thì đủ ăn. Người đủ ăn thì khá giàu. Người khá giàu thì giàu thêm.

Tư tưởng trên đây của Chủ tịch Hồ Chí Minh là sợi chỉ đỏ xuyên suốt trong các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước ta về xoá đói giảm nghèo, nhất là trong thời kỳ đổi mới. Chủ trƣơng của Đảng và Nhà nƣớc về xoá đói giảm nghèo Chủ trương của Đảng ta trong Nghị quyết Đại hội VI là “vấn đề lương thực phải được giải quyết một cách căn bản”. Đây là một chủ trương cực kỳ quan trọng, có tính chất đột phá, liên quan đến an ninh lương thực và tấn công vào đói nghèo, nhất là đói nghèo “về lương thực thực phẩm” (đói nghèo tuyệt đối) khá phổ biến ở nước ta những năm đầu đổi mới. Nghị quyết Đại hội VII của Đảng đã chỉ rõ: “Cùng với quá trình đổi mới, tăng trưởng kinh tế phải tiến hành công tác xoá đói giảm nghèo, thực hiện công bằng xã hội, tránh sự phân hoá giàu nghèo quá giới hạn cho phép”.

Tư 15 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] tưởng chỉ đạo trong xoá đói giảm nghèo thời kỳ này là “đảm bảo vững chắc nhu cầu lương thực, khắc phục tình trạng thiếu đói thường xuyên và nạn đói giáp hạt ở một số vùng”. Tức là tập trung vào giải quyết cơ bản “đói nghèo tuyệt đối”, đói nghèo về “lương thực thực phẩm”. Nhận thức về tầm quan trọng của sự nghiệp xoá đói giảm nghèo trong công cuộc đổi mới và về mục tiêu dân giàu nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh, đồng chí Lê Khả Phiêu, Tổng bí thư Ban chấp hành Trung ương Đảng cộng sản Việt Nam, tại Hội nghị triển khai chương trình 133 và 135 ngày 6 - 7/1/1999 đã nhấn mạnh: "Vấn đề nghèo đói không được giải quyết thì không một mục tiêu nào mà cộng đồng quốc tế, cũng như quốc gia đặt ra như tăng trưởng kinh tế, cải thiện đời sống, hoà bình, ổn định, đảm bảo các quyền con người được thực hiện". Nghị quyết đại hội VIII của Đảng đã xác định rõ xoá đói giảm nghèo là một trong những chương trình phát triển kinh tế – xã hội vừa cấp bách trước mắt, vừa cơ bản lâu dài và nhấn mạnh “phải thực hiện tốt chương trình xoá đói giảm nghèo, nhất là đối với vùng căn cứ cách mạng, vùng đồng bào dân tộc.

Xây dựng và phát triển quỹ xoá đói giảm nghèo bằng nhiều nguồn vốn trong nước và nước ngoài, quản lý chặt chẽ, đầu tư đúng đối tượng và có hiệu quả”. Lần đầu tiên trong Nghị quyết đại hội Đảng đã đưa ra chỉ tiêu về xoá đói giảm nghèo đến năm 2000 và các năm tới: “Giảm tỷ lệ đói nghèo xuống còn khoảng 10% vào năm 2000, bình quân giảm 300 ngàn hộ/năm. Trong 2-3 năm đầu của kế hoạch 5 năm, tập trung xoá cơ bản hộ đói kinh niên”. Đến Đại hội IX, nhận thức của Đảng ta về xoá đói giảm nghèo được nâng lên tầm cao mới, đặt xoá đói giảm nghèo trong chiến lược phát triển kinh tế xã hội thời kỳ 2001-2010 và nhấn mạnh làm tốt công tác xoá đói giảm nghèo sẽ góp phần tăng trưởng kinh tế, thực hiện công bằng xã hội, giữ gìn và phát huy truyền thống, bản sắc văn hoá dân tộc, tích cực phát triển và bảo vệ môi trường, góp phần ổn định và phát triển bền vững đất nước, từng bước hội 16 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] nhập quốc tế trong xu thế toàn cầu hoá.

Đảng ta luôn chủ trương “khuyến khích làm giàu hợp pháp đi đôi với xoá đói giảm nghèo”. Nhưng đến đại hội IX, nhận thức của Đảng ta về xoá đói giảm nghèo chuyển dần sang hướng xoá đói giảm nghèo bền vững và gắn với phát triển.