Luận Văn Thạc Sĩ Về Chính Sách Công Thực Hiện Giảm Nghèo Bền Vững Tại Huyện Hà Quảng, Tỉnh Cao Bằng

Luận văn thạc sĩ phân tích chính sách công thực hiện giảm nghèo bền vững tại huyện Hà Quảng, tỉnh Cao Bằng, đề xuất giải pháp hiệu quả.

• Tác giả: Mạc Thị Na
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Đức Luận
• Trường học: Học viện Khoa học xã hội
• Chuyên ngành: Chính sách công
• Đề tài: Chính Sách Công Giảm Nghèo Bền Vững Tại Huyện Hà Quảng, Cao Bằng
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Cao Bằng

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH GIẢM NGHÈO BỀN VỮNG
• 1.1. Một số khái niệm cơ bản
• 1.2. Nội dung thực hiện chính sách giảm nghèo bền vững
• 1.3. Hiệu quả và các yếu tố tác động đến hiệu quả thực hiện chính sách giảm nghèo bền vững
• 1.4. Kinh nghiệm thực hiện chính sách giảm nghèo bền vững ở một số địa phương
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG VÀ MỘT SỐ VẤN ĐỀ ĐẶT RA ĐỐI VỚI VIỆC THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH GIẢM NGHÈO BỀN VỮNG TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN HÀ QUẢNG, TỈNH CAO BẰNG
• 2.1. Đặc điểm tự nhiên, kinh tế, xã hội, văn hóa của huyện Hà Quảng, tỉnh Cao Bằng
• 2.2. Thực trạng thực hiện chính sách giảm nghèo bền vững trên địa bàn huyện Hà Quảng, tỉnh Cao Bằng
• 2.3. Một số vấn đề đặt ra đối với việc thực hiện chính sách giảm nghèo bền vững trên địa bàn huyện Hà Quảng, tỉnh Cao Bằng
• 3. CHƯƠNG 3: MỤC TIÊU, PHƯƠNG HƯỚNG VÀ MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH GIẢM NGHÈO BỀN VỮNG TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN HÀ QUẢNG, TỈNH CAO BẰNG TRONG NHỮNG NĂM TỚI
• 3.1. Mục tiêu, phương hướng nâng cao hiệu quả thực hiện chính sách giảm nghèo bền vững trên địa bàn huyện Hà Quảng, tỉnh Cao Bằng trong những năm tới
• 3.2. Một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả thực hiện chính sách về giảm nghèo bền vững tại huyện Hà Quảng, tỉnh Cao Bằng trong những năm tới
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Một số vấn đề lý luận về thực hiện chính sách giảm nghèo bền vững

Chương này tập trung vào việc làm rõ các khái niệm cơ bản liên quan đến chính sách công và giảm nghèo bền vững. Đầu tiên, khái niệm nghèo được định nghĩa theo nhiều cách khác nhau, nhưng một định nghĩa phổ biến là tình trạng mà một bộ phận dân cư không được thỏa mãn các nhu cầu cơ bản. Điều này nhấn mạnh rằng giảm nghèo không chỉ là vấn đề thu nhập mà còn liên quan đến việc tiếp cận các dịch vụ xã hội như giáo dục và y tế. Các chính sách giảm nghèo cần phải được thiết kế để đảm bảo rằng người nghèo có thể tiếp cận những dịch vụ này, từ đó nâng cao chất lượng cuộc sống của họ. Ngoài ra, chương này cũng đề cập đến hiệu quả của các chính sách giảm nghèo và các yếu tố tác động đến hiệu quả thực hiện chính sách. Việc phân tích các yếu tố này sẽ giúp xác định những điểm mạnh và điểm yếu trong việc thực hiện chính sách giảm nghèo bền vững.

1.1. Khái niệm nghèo và giảm nghèo bền vững

Khái niệm nghèo được hiểu là tình trạng mà một bộ phận dân cư không thể đáp ứng các nhu cầu cơ bản của con người. Giảm nghèo bền vững là quá trình giúp người nghèo nâng cao mức sống và thoát khỏi tình trạng nghèo một cách lâu dài. Chính phủ Việt Nam đã đưa ra nhiều chương trình nhằm hỗ trợ người nghèo, trong đó có việc xây dựng các tiêu chí cụ thể để xác định hộ nghèo. Các tiêu chí này không chỉ dựa vào thu nhập mà còn xem xét đến khả năng tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản. Điều này cho thấy rằng chính sách xã hội cần phải được thiết kế một cách toàn diện để đảm bảo rằng người nghèo có thể cải thiện đời sống của họ một cách bền vững.

1.2. Nội dung thực hiện chính sách giảm nghèo bền vững

Nội dung thực hiện chính sách giảm nghèo bền vững bao gồm nhiều khía cạnh như phát triển kinh tế địa phương, hỗ trợ người nghèo tiếp cận các dịch vụ xã hội, và tạo ra cơ hội việc làm. Các chương trình này cần phải được triển khai một cách đồng bộ và hiệu quả để đạt được mục tiêu giảm nghèo. Việc thực hiện chính sách cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cấp chính quyền và các tổ chức xã hội. Điều này không chỉ giúp nâng cao hiệu quả của các chương trình giảm nghèo mà còn tạo ra sự đồng thuận trong cộng đồng về mục tiêu phát triển bền vững.

II. Thực trạng và một số vấn đề đặt ra đối với việc thực hiện chính sách giảm nghèo bền vững tại huyện Hà Quảng tỉnh Cao Bằng

Chương này phân tích thực trạng thực hiện chính sách giảm nghèo bền vững tại huyện Hà Quảng, tỉnh Cao Bằng. Đặc điểm tự nhiên, kinh tế, xã hội của huyện có ảnh hưởng lớn đến việc thực hiện chính sách. Tỷ lệ hộ nghèo tại huyện vẫn còn cao, mặc dù đã có những nỗ lực giảm nghèo trong những năm qua. Các chính sách hiện tại chưa thực sự đồng bộ và thiếu sự phối hợp giữa các chương trình khác nhau. Điều này dẫn đến tình trạng tái nghèo và phát sinh nghèo vẫn còn phổ biến. Việc đánh giá thực trạng này là cần thiết để tìm ra những giải pháp phù hợp nhằm nâng cao hiệu quả thực hiện chính sách.

2.1. Đặc điểm tự nhiên kinh tế xã hội văn hóa của huyện Hà Quảng

Huyện Hà Quảng có địa hình chủ yếu là đồi núi, điều này ảnh hưởng đến khả năng phát triển kinh tế và xã hội. Nền kinh tế chủ yếu dựa vào nông nghiệp, trong khi đó, cơ sở hạ tầng còn yếu kém. Điều này tạo ra nhiều thách thức trong việc thực hiện chính sách công về giảm nghèo. Huyện cũng có nhiều dân tộc thiểu số sinh sống, điều này đòi hỏi các chính sách phải được điều chỉnh phù hợp với từng nhóm dân cư. Việc hiểu rõ đặc điểm này sẽ giúp các nhà hoạch định chính sách đưa ra những giải pháp hiệu quả hơn.

2.2. Thực trạng thực hiện chính sách giảm nghèo bền vững

Thực trạng thực hiện chính sách giảm nghèo bền vững tại huyện Hà Quảng cho thấy nhiều thành tựu nhưng cũng không ít thách thức. Tỷ lệ hộ nghèo đã giảm, nhưng vẫn còn cao so với mức trung bình của tỉnh. Các chương trình hỗ trợ chưa thực sự hiệu quả do thiếu sự đồng bộ và phối hợp giữa các cấp. Nhiều hộ gia đình đã thoát nghèo nhưng lại rơi vào tình trạng tái nghèo do không có kế hoạch phát triển bền vững. Điều này cho thấy cần có những giải pháp cụ thể và khả thi hơn để đảm bảo rằng người nghèo có thể duy trì cuộc sống ổn định.

III. Mục tiêu phương hướng và một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả thực hiện chính sách giảm nghèo bền vững

Chương này đề xuất mục tiêu và phương hướng nhằm nâng cao hiệu quả thực hiện chính sách giảm nghèo bền vững tại huyện Hà Quảng. Mục tiêu chính là giảm tỷ lệ hộ nghèo xuống dưới mức 20% trong vòng 5 năm tới. Để đạt được mục tiêu này, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cấp chính quyền và các tổ chức xã hội. Các giải pháp cụ thể bao gồm cải thiện cơ sở hạ tầng, tăng cường đào tạo nghề cho người nghèo, và tạo ra các cơ hội việc làm. Việc thực hiện các giải pháp này sẽ giúp nâng cao chất lượng cuộc sống của người nghèo và đảm bảo tính bền vững trong phát triển.

3.1. Mục tiêu phương hướng nâng cao hiệu quả thực hiện chính sách

Mục tiêu nâng cao hiệu quả thực hiện chính sách giảm nghèo bền vững cần được xác định rõ ràng. Cần có các chỉ tiêu cụ thể để đo lường hiệu quả của các chương trình giảm nghèo. Phương hướng thực hiện cần tập trung vào việc phát triển kinh tế địa phương, tạo ra việc làm và nâng cao chất lượng dịch vụ xã hội. Điều này không chỉ giúp giảm tỷ lệ hộ nghèo mà còn nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân.

3.2. Một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả thực hiện chính sách

Các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả thực hiện chính sách giảm nghèo bền vững bao gồm việc cải thiện cơ sở hạ tầng, tăng cường đào tạo nghề cho người nghèo, và phát triển các chương trình hỗ trợ tài chính. Cần có sự tham gia của cộng đồng trong việc thực hiện các chương trình này để đảm bảo rằng các giải pháp được thiết kế phù hợp với nhu cầu thực tế của người dân. Việc thực hiện các giải pháp này sẽ giúp tạo ra một môi trường thuận lợi cho người nghèo thoát nghèo một cách bền vững.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong giai đoạn 2016-2020, công tác giảm nghèo bền vững tại Việt Nam đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng, góp phần nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của người nghèo, thu hẹp khoảng cách giàu nghèo giữa các vùng miền. Tỷ lệ hộ nghèo toàn quốc giảm đáng kể, trong đó huyện Hà Quảng, tỉnh Cao Bằng, một huyện nghèo miền núi biên giới, đã giảm tỷ lệ hộ nghèo từ 59,02% năm 2016 xuống còn 32,87% năm 2020, với tốc độ giảm bình quân 6,45%/năm, vượt mục tiêu đề ra. Tuy nhiên, tỷ lệ hộ nghèo vẫn còn cao so với mặt bằng chung của tỉnh và cả nước, tình trạng tái nghèo và phát sinh nghèo vẫn diễn ra, đặt ra nhiều thách thức cho việc thực hiện chính sách giảm nghèo bền vững.

Luận văn tập trung nghiên cứu thực trạng và các vấn đề đặt ra trong việc thực hiện chính sách giảm nghèo bền vững trên địa bàn huyện Hà Quảng, tỉnh Cao Bằng trong giai đoạn 2016-2020. Mục tiêu nghiên cứu nhằm làm rõ các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả thực hiện chính sách, từ đó đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả công tác giảm nghèo bền vững tại địa phương. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc hỗ trợ hoạch định chính sách, góp phần cải thiện đời sống người nghèo, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội vùng miền núi biên giới.

Phạm vi nghiên cứu tập trung vào huyện Hà Quảng với đặc điểm địa lý phức tạp, dân cư đa dân tộc, kinh tế chủ yếu dựa vào nông - lâm nghiệp, chịu ảnh hưởng của thiên tai và biến đổi khí hậu. Nghiên cứu sử dụng số liệu thống kê chính thức, các văn bản pháp luật, chương trình mục tiêu quốc gia và các báo cáo thực tiễn để phân tích, đánh giá toàn diện về công tác giảm nghèo bền vững tại địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên cơ sở lý luận của chủ nghĩa Mác - Lênin, chủ trương, đường lối của Đảng Cộng sản Việt Nam và khoa học Chính sách công về giảm nghèo bền vững. Hai lý thuyết chính được áp dụng gồm:

1. Lý thuyết chính sách công: Giúp phân tích quá trình xây dựng, thực thi và đánh giá chính sách giảm nghèo bền vững, nhấn mạnh vai trò của các chủ thể trong hệ thống chính trị và xã hội trong việc thực hiện chính sách.

2. Lý thuyết phát triển bền vững: Tập trung vào việc cân bằng giữa phát triển kinh tế, bảo vệ môi trường và công bằng xã hội, trong đó giảm nghèo bền vững là một thành tố quan trọng nhằm nâng cao chất lượng cuộc sống và khả năng tự lực của người nghèo.

Các khái niệm chính được sử dụng bao gồm: nghèo đa chiều, tái nghèo, chuẩn nghèo đa chiều, chính sách giảm nghèo bền vững, và các yếu tố tác động đến hiệu quả thực hiện chính sách.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp kết hợp định lượng và định tính:

• Nguồn dữ liệu: Số liệu thống kê từ các báo cáo của huyện Hà Quảng, tỉnh Cao Bằng; văn bản pháp luật, nghị quyết, chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững giai đoạn 2016-2020; các tài liệu nghiên cứu khoa học và báo cáo thực tiễn liên quan.

• Phương pháp thu thập thông tin: Tổng hợp, phân tích các văn bản chính sách, số liệu điều tra hộ nghèo, khảo sát thực tế tại địa phương, phỏng vấn cán bộ quản lý và người dân.

• Phương pháp phân tích: Phân tích chính sách công để đánh giá quá trình thực thi; sử dụng thống kê mô tả để đánh giá thực trạng giảm nghèo; phân tích SWOT để nhận diện điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội và thách thức trong thực hiện chính sách; so sánh kết quả với các địa phương khác để rút ra bài học kinh nghiệm.

• Cỡ mẫu và chọn mẫu: Sử dụng số liệu toàn huyện và các xã điển hình để đảm bảo tính đại diện và độ tin cậy của kết quả.

• Timeline nghiên cứu: Tập trung phân tích giai đoạn 2016-2020, phù hợp với thời gian thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Giảm tỷ lệ hộ nghèo đáng kể nhưng chưa bền vững: Tỷ lệ hộ nghèo giảm từ 59,02% năm 2016 xuống còn 32,87% năm 2020, tương đương giảm bình quân 6,45%/năm, vượt mục tiêu 5%/năm của chương trình. Tuy nhiên, tỷ lệ tái nghèo và phát sinh nghèo vẫn còn cao, đặc biệt ở các xã vùng sâu, vùng biên giới.

2. Cơ sở hạ tầng và dịch vụ xã hội được cải thiện nhưng chưa đồng bộ: 100% xã có đường ô tô đến trung tâm huyện, 96,3% hộ dân sử dụng điện lưới quốc gia, 100% xã có nước sạch sinh hoạt. Tuy nhiên, hạ tầng giao thông nội đồng, y tế và giáo dục vẫn còn hạn chế, ảnh hưởng đến khả năng phát triển kinh tế và tiếp cận dịch vụ của người nghèo.

3. Nguồn lực và sự phối hợp thực hiện chính sách còn hạn chế: Ngân sách đầu tư cho giảm nghèo giai đoạn 2016-2020 đạt khoảng 363 tỷ đồng, trong đó phần lớn là vốn đầu tư phát triển. Sự phối hợp giữa các cơ quan, tổ chức và cộng đồng trong triển khai chính sách chưa chặt chẽ, dẫn đến hiệu quả thực hiện chưa cao.

4. Nhận thức và năng lực cán bộ, người dân còn nhiều bất cập: Một bộ phận người nghèo còn tâm lý trông chờ, ỷ lại vào sự hỗ trợ của Nhà nước; cán bộ làm công tác giảm nghèo ở cơ sở thiếu kỹ năng, kinh nghiệm và chưa được đào tạo bài bản, ảnh hưởng đến chất lượng triển khai chính sách.

Thảo luận kết quả

Kết quả giảm nghèo tại huyện Hà Quảng phản ánh sự nỗ lực của cả hệ thống chính trị và cộng đồng trong việc thực hiện các chính sách giảm nghèo bền vững. Tỷ lệ giảm nghèo vượt mục tiêu đề ra cho thấy hiệu quả bước đầu của các chương trình hỗ trợ về cơ sở hạ tầng, phát triển sản xuất và đào tạo nghề. Tuy nhiên, tình trạng tái nghèo và phát sinh nghèo vẫn còn phổ biến, cho thấy các giải pháp hiện tại chưa đủ mạnh để tạo ra sự chuyển biến bền vững.

Nguyên nhân chủ yếu là do điều kiện tự nhiên khó khăn, địa hình phức tạp, biến đổi khí hậu và thiên tai thường xuyên gây thiệt hại sản xuất. Bên cạnh đó, hạn chế về nguồn lực tài chính, sự phối hợp chưa đồng bộ giữa các ngành, nhận thức và năng lực cán bộ, người dân còn yếu kém cũng làm giảm hiệu quả thực hiện chính sách.

So sánh với các địa phương như Thái Nguyên và Lạng Sơn, nơi tỷ lệ hộ nghèo giảm xuống còn khoảng 3,1% và 7% vào năm 2020, Hà Quảng còn nhiều việc phải làm để đạt được mức giảm nghèo tương tự. Các địa phương này đã chú trọng đầu tư đồng bộ cơ sở hạ tầng, phát triển kinh tế đa dạng, nâng cao năng lực cán bộ và tăng cường truyền thông, huy động sự tham gia của cộng đồng.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ thể hiện tỷ lệ hộ nghèo qua các năm, bảng tổng hợp nguồn vốn đầu tư và biểu đồ so sánh tỷ lệ lao động qua đào tạo, tỷ lệ lao động có việc làm để minh họa hiệu quả các chính sách hỗ trợ.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường đầu tư đồng bộ cơ sở hạ tầng thiết yếu: Ưu tiên nâng cấp giao thông nông thôn, hệ thống y tế, giáo dục và nước sạch tại các xã vùng sâu, vùng biên giới. Mục tiêu nâng tỷ lệ đường giao thông cứng hóa lên trên 80% trong 5 năm tới. Chủ thể thực hiện: UBND huyện phối hợp Sở Giao thông vận tải, Sở Y tế, Sở Giáo dục và Đào tạo.

2. Phát triển đa dạng sinh kế và hỗ trợ sản xuất bền vững: Đẩy mạnh chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi phù hợp với điều kiện địa phương, nhân rộng mô hình liên kết sản xuất với doanh nghiệp. Tăng tỷ lệ hộ nghèo tham gia các mô hình sản xuất lên 50% trong 3 năm. Chủ thể: Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, các hợp tác xã, doanh nghiệp.

3. Nâng cao năng lực cán bộ và tăng cường truyền thông: Tổ chức đào tạo, bồi dưỡng kỹ năng cho cán bộ làm công tác giảm nghèo; đẩy mạnh tuyên truyền nâng cao nhận thức người dân về tự lực vươn lên thoát nghèo. Mục tiêu 100% cán bộ chuyên trách được đào tạo trong 2 năm. Chủ thể: Phòng Lao động - Thương binh và Xã hội, Ban Tuyên giáo Huyện ủy.

4. Tăng cường phối hợp liên ngành và giám sát thực hiện chính sách: Thiết lập cơ chế phối hợp chặt chẽ giữa các phòng ban, tổ chức chính trị - xã hội và cộng đồng trong triển khai, giám sát chương trình giảm nghèo. Xây dựng hệ thống báo cáo, đánh giá định kỳ để kịp thời điều chỉnh chính sách. Chủ thể: Ban chỉ đạo giảm nghèo huyện, các phòng ban liên quan.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ quản lý nhà nước các cấp: Giúp hiểu rõ thực trạng, các yếu tố ảnh hưởng và giải pháp nâng cao hiệu quả chính sách giảm nghèo bền vững, phục vụ công tác hoạch định và triển khai chính sách.

2. Nhà nghiên cứu và giảng viên chuyên ngành chính sách công, phát triển kinh tế - xã hội: Cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn về giảm nghèo bền vững tại vùng miền núi biên giới, làm tài liệu tham khảo cho nghiên cứu và giảng dạy.

3. Các tổ chức phi chính phủ, doanh nghiệp và nhà tài trợ: Hỗ trợ xây dựng chương trình, dự án phù hợp với điều kiện địa phương, tăng cường hiệu quả đầu tư và hỗ trợ người nghèo.

4. Cộng đồng dân cư và cán bộ cơ sở: Nâng cao nhận thức về chính sách giảm nghèo, khuyến khích sự tham gia tích cực trong các hoạt động phát triển kinh tế và xã hội.

Câu hỏi thường gặp

1. Chính sách giảm nghèo bền vững là gì?
   Chính sách giảm nghèo bền vững là tập hợp các quyết định của Nhà nước nhằm cải thiện đời sống vật chất và tinh thần của người nghèo, giúp họ có khả năng tự thoát nghèo và không tái nghèo, thông qua các giải pháp đồng bộ về phát triển kinh tế, xã hội và hạ tầng.

2. Tại sao tỷ lệ tái nghèo vẫn còn cao ở huyện Hà Quảng?
   Nguyên nhân chính là điều kiện tự nhiên khó khăn, hạn chế về cơ sở hạ tầng, nhận thức và năng lực của người dân còn yếu, cùng với sự phối hợp chưa chặt chẽ giữa các cơ quan trong thực hiện chính sách.

3. Các yếu tố nào ảnh hưởng đến hiệu quả thực hiện chính sách giảm nghèo?
   Bao gồm điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội, nguồn lực tài chính, năng lực cán bộ, nhận thức và sự tham gia của người dân, cũng như chất lượng văn bản chính sách và cơ chế phối hợp thực hiện.

4. Làm thế nào để nâng cao hiệu quả chính sách giảm nghèo tại địa phương?
   Cần tăng cường đầu tư cơ sở hạ tầng, phát triển đa dạng sinh kế, nâng cao năng lực cán bộ, đẩy mạnh truyền thông và tăng cường phối hợp liên ngành trong triển khai và giám sát chính sách.

5. Luận văn có thể áp dụng cho các địa phương khác không?
   Có, các phân tích và giải pháp trong luận văn có thể tham khảo để áp dụng cho các huyện miền núi, vùng sâu vùng xa có điều kiện tương tự nhằm nâng cao hiệu quả giảm nghèo bền vững.

Kết luận

• Tỷ lệ hộ nghèo tại huyện Hà Quảng giảm từ 59,02% năm 2016 xuống còn 32,87% năm 2020, đạt tốc độ giảm bình quân 6,45%/năm, vượt mục tiêu đề ra.
• Cơ sở hạ tầng và dịch vụ xã hội được cải thiện nhưng chưa đồng bộ, ảnh hưởng đến khả năng phát triển kinh tế và tiếp cận dịch vụ của người nghèo.
• Nguồn lực tài chính và sự phối hợp thực hiện chính sách còn hạn chế, cùng với nhận thức và năng lực cán bộ, người dân chưa đáp ứng yêu cầu.
• Cần tập trung đầu tư đồng bộ cơ sở hạ tầng, phát triển đa dạng sinh kế, nâng cao năng lực cán bộ và tăng cường phối hợp liên ngành để nâng cao hiệu quả giảm nghèo bền vững.
• Luận văn đề xuất các giải pháp cụ thể, có thể làm cơ sở cho các cấp chính quyền và tổ chức liên quan trong việc hoạch định và triển khai chính sách giảm nghèo bền vững tại huyện Hà Quảng và các địa phương tương tự.

Hành động tiếp theo: Các cơ quan chức năng cần triển khai ngay các giải pháp đề xuất, đồng thời tổ chức đánh giá định kỳ để điều chỉnh chính sách phù hợp, góp phần thực hiện thành công mục tiêu giảm nghèo bền vững trong giai đoạn tiếp theo.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH GIẢM NGHÈO BỀN VỮNG 1. Một số khái niệm cơ bản 1. Khái niệm nghèo và giảm nghèo bền vững 1. Khái niệm nghèo Hiện nay, có nhiều quan niệm khác nhau về nghèo.

Tuy nhiên, chúng tôi nhận thấy khái niệm nghèo được thừa nhận rộng rãi là khái niệm được đưa ra tại Hội nghị bàn về chống đói nghèo trong khu vực Châu Á- Thái Bình Dương do ESCAP tổ chức vào tháng 9/1993 tại Băng Cốc (Thái Lan): “Nghèo là tình trạng một bộ phận dân cư không được hưởng và thỏa mãn các nhu cầu cơ bản của con người mà những nhu cầu này đã được xã hội thừa nhận tùy theo trình độ phát triển kinh tế - xã hội và phong tục tập quán của địa phương” [32, tr. Công trình này sử dụng khái niệm trên trong quá trình nghiên cứu. Bởi lẽ, khái niệm trên đã phản ánh được bản chất, đặc trưng cơ bản nhất của nghèo, đó chính là bộ phận dân cư “không được hưởng và thỏa mãn các nhu cầu cơ bản của con người mà những nhu cầu này đã được xã hội thừa nhận”, đòi hỏi chính quyền cũng như cộng đồng phải có những hành động cụ thể để hỗ trợ, giúp đỡ. Cũng chính từ cách hiểu này mà chính phủ các nước, trong đó có Việt Nam xây dựng những chương trình, kế hoạch cụ thể để trợ giúp, tạo ra những cơ hội, điều kiện nhằm giúp cho bộ phận cư dân này có cơ hội thoát nghèo, nâng cao đời sống vật chất và tinh thần.

Điều đó không chỉ thể hiện tính nhân văn mà còn góp phần đảm bảo tính bền vững trong quá trình phát triển. Nghèo luôn gắn với những không gian, thời gian xác định, lệ thuộc vào trình độ phát triển kinh tế - xã hội và phong tục tập quán của mỗi quốc gia, mỗi địa phương, chính vì vậy, mỗi khu vực, mỗi quốc gia, mỗi địa phương có những chuẩn nghèo khác nhau. 8 Chuẩn nghèo là công cụ để phân biệt người nghèo và người không nghèo, đồng thời là công cụ để đo lường và giám sát đói nghèo. Các quốc gia thường xây dựng chuẩn nghèo riêng và thường thấp hơn chuẩn nghèo do ngân hàng thế giới đưa ra.

* Chuẩn nghèo của Việt Nam được điều chỉnh theo không gian và thời gian. Về không gian, chuẩn nghèo của Việt Nam biến đổi theo trình độ phát triển KT - XH của 03 vùng sinh thái khác nhau, đó là: Vùng thành thị, vùng nông thôn đồng bằng và vùng nông thôn miền núi. Về thời gian, chuẩn nghèo được điều chỉnh theo trình độ phát triển KT - XH và nhu cầu con người trong từng giai đoạn cụ thể. Căn cứ vào mức sống thực tế và trình độ phát triển KT - XH, từ năm 1993 đến nay, nước ta đã 8 lần công bố tiêu chí cụ thể để đánh giá hộ nghèo và chuẩn nghèo đa chiều.

Chuẩn nghèo giai đoạn 2016-2020 được áp dụng theo Quyết định số 59/2015/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, quy định cụ thể như sau: + Hộ nghèo khu vực nông thôn: Là hộ đáp ứng một trong hai tiêu chí sau: Có thu nhập bình quân đầu người /tháng từ đủ 700.000 đồng trở xuống. Có thu nhập bình quân đầu người/tháng trên 700.000 đồng và thiếu hụt từ 03 chỉ số đo lường mức độ thiếu hụt tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản trở lên. + Hộ nghèo khu vực thành thị: Là hộ đáp ứng một trong hai tiêu chí sau: Có thu nhập bình quân đầu người /tháng đủ từ 900.000 đồng trở xuống. Có thu nhập bình quân đầu người/tháng trên 900.000 đồng và thiếu hụt từ 03 chỉ số đo lường mức độ thiếu hụt tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản trên.

9 Liên quan đến khái niệm nghèo còn có khái niệm nghèo tuyệt đối, nghèo tương đối, nghèo đa chiều, tái nghèo, giảm nghèo. Nghèo tuyệt đối: Nghèo tuyệt đối là không được thỏa mãn những nhu cầu cơ bản (cả nhu cầu lương thực cũng như nhu cầu phi lương thực) nhưng những nhu cầu cơ bản này lại phụ thuộc vào trình độ phát triển kinh tế và phong tục tập quán của từng địa phương chứ không ổn định. Nghèo tương đối: Nghèo tương đối là tình trạng một bộ phận dân cư có mức sống dưới trung bình của cộng đồng địa phương hay một nước. Nghèo đa chiều: Nghèo đa chiều là cách tiếp cận mới nhằm hạn chế việc bỏ sót những đối tượng tuy không nghèo về thu nhập nhưng lại nghèo về các chiều cạnh khác.

Thay vì xem xét nghèo thu nhập, những ai không được khám chữa bệnh, không được đến trường, không được tiếp cận thông tin cũng được xác định là nghèo. Cái nghèo gắn liền với sự thiếu thốn thu nhập/chi tiêu mà còn là việc không được thỏa mãn các nhu cầu cơ bản khác. Tái nghèo: Tái nghèo được hiểu là tình trạng một hộ gia đình đã thoát nghèo quay trở lại hộ nghèo trong một thời gian nhất định. Trong những năm qua, Đảng và Nhà nước đã thực hiện có hiệu quả nhiều chính sách xóa đói, giảm nghèo nhưng kết quả giảm nghèo chưa thật sự bền vững, số hộ đã thoát nghèo nhưng mức thu nhập nằm sát chuẩn nghèo còn lớn, tỷ lệ hộ tái nghèo hằng năm còn cao; chênh lệch giàu và nghèo giữa các vùng, nhóm dân cư vẫn còn khá lớn, đời sống người nghèo nhìn chung vẫn còn nhiều khó khăn, nhất là ở khu vực miền núi, vùng cao, vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

Giảm nghèo: Giảm nghèo là quá trình làm cho bộ phận dân cư nghèo nâng cao mức sống, từng bước thoát khỏi tình trạng nghèo (tỷ lệ phần trăm và số lượng người 10 nghèo giảm xuống. Theo đó, giảm nghèo là quá trình chuyển từ tình trạng có ít điều kiện lựa chọn sang tình trạng có nhiều hơn, hướng đến sự đầy đủ hơn các điều kiện lựa chọn để cải thiện đời sống mọi mặt của mỗi người. Ở Việt Nam, Chính phủ đã chỉ ra những nguyên nhân của tình trạng tái nghèo là một số chương trình, chính sách giảm nghèo chưa đồng bộ, còn mang tính ngắn hạn, thiếu sự gắn kết chặt chẽ; cơ chế quản lý, chỉ đạo, điều hành, phân công, phân cấp chưa hợp lý, việc tổ chức thực hiện mục tiêu giảm nghèo ở một số nơi chưa sâu sát. Ngoài ra một bộ phận người nghèo còn tâm lý ỷ lại, chưa tích cực, chủ động vươn lên thoát nghèo, thậm chí thay đổi chuẩn nghèo cũng gây ra hiện tượng tái nghèo.

Khái niệm giảm nghèo bền vững Có thể hiểu một cách chung nhất về giảm nghèo bền vững như sau: Giảm nghèo bền vững có thể được hiểu là quá trình thực hiện cải thiện đời sống vật chất, tinh thần cho người nghèo hướng tới nâng cao năng lực tự thoát nghèo và không rơi trở lại trạng thái nghèo của người dân. Giải quyết vấn đề nghèo nói chung cần đảm bảo trên cả 02 phương diện số lượng và chất lượng. Về số lượng, giảm nghèo sẽ là số tuyệt đối hộ nghèo giảm được trong một khoảng thời gian nhất định, cần phân biệt giữa số hộ nghèo giảm với số hộ thoát nghèo, hai khái niệm này chỉ đồng nhất với nhau khi không có các yếu tố khác tác động đến như di chuyển dân cư, tái nghèo… Về chất lượng giảm nghèo là khái niệm để chỉ thực chất của kết quả giảm nghèo, mà vấn đề cần đạt được là đời sống người nghèo được nâng lên sau khi có tác động hỗ trợ, khoảng cách thu nhập với các nhóm dân cư khác được rút ngắn về mặt tốc độ, khi gặp rủi ro hay bất trắc sẽ không bị rơi vào tình trạng nghèo đói, chất lượng giảm nghèo suy cho cùng là phản ánh tính bền vững của quá trình giảm nghèo. Giảm nghèo bền vững thể hiện trên các khía cạnh sau: (1) Thu nhập bình quân đầu người của các hộ nghèo tăng, tỷ lệ hộ nghèo giảm theo từng năm, từng 11 giai đoạn; điều kiện sống của người nghèo được cải thiện rõ rệt bao gồm các điều kiện sống cơ bản về y tế, giáo dục, văn hóa, nước sinh hoạt, nhà ở, mặt khác người nghèo cũng được tiếp cận ngày càng thuận lợi hơn các dịch vụ xã hội cơ bản; người nghèo có nhiều cơ hội để tự vươn lên thoát nghèo và phát triển thông qua hệ thống các chủ trương, chính sách giảm nghèo đồng bộ và có tính khả thi của Đảng và Nhà nước.

(2) Giảm nghèo bền vững là việc tạo điều kiện cho người nghèo có khả năng tiếp cận với 05 nội dung cơ bản: Y tế, giáo dục, điều kiện sống, việc làm, tiếp cận thông tin. Khi chúng ta giúp người nghèo có nhiều cơ hội được tiếp cận với 05 nội dung cơ bản trên thì có thể giảm nghèo một cách bền vững. Giảm nghèo bền vững thực sự cần thiết và có ảnh hưởng nhiều mặt đối với sự phát triển kinh tế xã hội nhằm tăng trưởng kinh tế, tạo công bằng xã hội, ổn định chính trị, phát triển xã hội. Trong những năm qua Đảng và Nhà nước ta đã ban hành nhiều nghị quyết, chỉ thị, chiến lược, quyết định, chính sách quan trọng về công tác giảm nghèo phù hợp với từng thời kỳ phát triển của đất nước và hệ thống chính sách đó không ngừng được bổ sung hoàn thiện.

Nhờ đó đã góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, thực hiện công bằng xã hội, an sinh xã hội cho người dân đặc biệt là vùng đồng bào dân tộc thiểu số, vùng có điều kiện kinh tế đặc biệt khó khăn. Nghị quyết Đại hội đại biểu Toàn quốc lần thứ XI của Đảng đã khẳng định: “Đẩy mạnh giảm nghèo bền vững, nâng cao thu nhập, không ngừng cải thiện đời sống và chất lượng dân số của vùng đồng bào các dân tộc thiểu số”, “Thực hiện có hiệu quả chính sách giảm nghèo phù hợp với từng thời kỳ bền vững; đa dạng hóa các nguồn lực và phương thức để bảo đảm giảm nghèo bền vững, nhất là tại các huyện nghèo nhất và các vùng đặc biệt khó khăn”. Giảm nghèo bền vững có vai trò rất quan trọng đối với sự phát triển kinh tế - xã hội: Nghèo là một quá trình liên quan đến toàn bộ các mối quan hệ kinh tế, xã hội, nếu không giải quyết vấn đề này sẽ nảy sinh các hiện tượng gây mất ổn định 12 xã hội ảnh hưởng xấu tới chính trị. Phân hóa giàu nghèo đến một mức độ nào đó sẽ trở thành phân hóa giai cấp, xung đột xã hội, từ đó sẽ làm mất ổn định chính trị xã hội.