Luận văn thạc sĩ biện pháp cưỡng chế kê biên và xử lý tài sản của người phải thi hành án dân sự 03

Luận văn thạc sĩ phân tích biện pháp cưỡng chế kê biên và xử lý tài sản của người phải thi hành án dân sự 03, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải pháp khả thi cho

Trường đại học

Đại học Quốc gia Hà Nội

Chuyên ngành

Luật Dân sự và Tố tụng dân sự

Người đăng

Ẩn danh

Thể loại

luận văn thạc sĩ

2015

124

Phí lưu trữ

35 Point

Mục lục chi tiết

LỜI CAM ĐOAN

MỞ ĐẦU

1. CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ BIỆN PHÁP CƯỠNG CHẾ KÊ BIÊN VÀ XỬ LÝ TÀI SẢN CỦA NGƯỜI THI HÀNH ÁN DÂN SỰ

1.1. Khái niệm, đặc điểm, điều kiện, những nguyên tắc cơ bản và căn cứ áp dụng của biện pháp cưỡng chế kê biên, xử lý tài sản của người phải thi hành án dân sự

1.2. Khái niệm biện pháp cưỡng chế kê biên và xử lý tài sản của người phải thi hành án dân sự

1.3. Đặc điểm của biện pháp cưỡng chế kê biên, xử lý tài sản của người phải thi hành án dân sự

1.4. Điều kiện áp dụng biện pháp cưỡng chế kê biên, xử lý tài sản của người phải thi hành án dân sự

1.5. Nguyên tắc áp dụng biện pháp cưỡng chế kê biên, xử lý tài sản của người phải thi hành án dân sự

1.6. Căn cứ áp dụng biện pháp cưỡng chế kê biên và xử lý tài sản của người phải thi hành án dân sự

1.7. Ý nghĩa của biện pháp cưỡng chế kê biên và xử lý tài sản của người phải thi hành án dân sự

1.8. Cơ sở của việc quy định biện pháp cưỡng chế kê biên và xử lý tài sản của người phải thi hành án dân sự

1.9. Cơ sở thực tiễn

2. CHƯƠNG 2: NỘI DUNG CÁC QUY ĐỊNH CỦA PHÁP LUẬT HIỆN HÀNH VỀ BIỆN PHÁP CƯỠNG CHẾ KÊ BIÊN VÀ XỬ LÝ TÀI SẢN CỦA NGƯỜI PHẢI THI HÀNH ÁN DÂN SỰ

2.1. Những quy định pháp luật hiện hành về trình tự, thủ tục kê biên tài sản của người phải thi hành án

2.2. Ra Quyết định kê biên tài sản

2.3. Thông báo việc kê biên tài sản

2.4. Xây dựng kế hoạch kê biên tài sản (Kế hoạch cưỡng chế)

2.5. Chuẩn bị kê biên

2.6. Tiến hành việc kê biên tài sản

2.7. Giao bảo quản tài sản đã kê biên

2.8. Tài sản kê biên và một số quy định về kê biên tài sản của người phải thi hành án

2.9. Kê biên tài sản là quyền sở hữu trí tuệ

2.10. Kê biên tài sản là quyền sử dụng đất, tài sản phải đăng ký quyền sở hữu hoặc đăng ký giao dịch bảo đảm

2.11. Kê biên, xử lý tài sản đang cầm cố, thế chấp

2.12. Kê biên tài sản của người phải thi hành án đang do người thứ ba giữ

2.13. Kê biên vốn góp của người phải thi hành án

2.14. Kê biên đồ vật bị khóa, đóng gói

2.15. Kê biên tài sản gắn liền với đất

2.16. Kê biên tài sản là nhà ở

2.17. Kê biên tài sản là phương tiện giao thông

2.18. Giải tỏa kê biên tài sản

2.19. Điều kiện giải tỏa kê biên tài sản

2.20. Thẩm quyền và thủ tục giải tỏa kê biên tài sản

2.21. Định giá tài sản kê biên

2.22. Các hình thức định giá tài sản kê biên

2.23. Kỹ năng định giá tài sản kê biên

2.24. Đương sự thỏa thuận giá tài sản kê biên

2.25. Ký hợp đồng dịch vụ thẩm định giá

2.26. Chấp hành viên xác định giá

2.27. Định giá lại tài sản kê biên

2.28. Những trường hợp được thực hiện việc định giá lại tài sản kê biên

2.29. Thủ tục định giá lại

2.30. Xử lý tài sản kê biên

2.31. Giao tài sản cho người được thi hành án để thi hành án

2.32. Bán đấu giá tài sản

2.33. Bán đấu giá tài sản do tổ chức bán đấu giá thực hiện

2.34. Bán đấu giá tài sản do Chấp hành viên thực hiện

2.35. Bán tài sản không qua thủ tục bán đấu giá

2.36. Giao tài sản đấu giá

2.37. Giao tài sản cho người nhận tài sản thi hành án

2.38. Trách nhiệm của các cơ quan có thẩm quyền trong việc đăng ký chuyển quyền sở hữu, sử dụng cho người mua tài sản bán đấu giá, người nhận tài sản để trừ vào tiền thi hành án

3. CHƯƠNG 3: THỰC TIỄN ÁP DỤNG BIỆN PHÁP CƯỠNG CHẾ KÊ BIÊN, XỬ LÝ TÀI SẢN CỦA NGƯỜI PHẢI THI HÀNH ÁN DÂN SỰ, NHỮNG KIẾN NGHỊ, BÀI HỌC KINH NGHIỆM NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ TRONG CƯỠNG CHẾ KÊ BIÊN, XỬ LÝ TÀI SẢN CỦA NGƯỜI PHẢI THI HÀNH ÁN DÂN SỰ

3.1. Thực tiễn áp dụng biện pháp cưỡng chế kê biên, xử lý tài sản của người phải thi hành án dân sự

3.2. Những kết quả đạt được

3.3. Những vướng mắc gặp phải trong quá trình áp dụng biện pháp cưỡng chế kê biên, xử lý tài sản để thi hành án

3.3.1. Xuất phát từ nguyên nhân chủ quan

3.3.2. Xuất phát từ nguyên nhân khách quan

3.3.3. Những bất cập từ các quy định về kê biên, xử lý tài sản

3.4. Những kiến nghị nhằm nâng cao hiệu quả cưỡng chế kê biên, xử lý tài sản của người phải thi hành án dân sự

3.4.1. Về cơ chế quản lý công tác thi hành án

3.4.2. Về xây dựng pháp luật

3.4.3. Về công tác phối hợp trong việc áp dụng biện pháp cưỡng chế kê biên và xử lý tài sản thi hành án dân sự

3.4.4. Một số giải pháp khác

3.5. Những bài học kinh nghiệm rút ra trong cưỡng chế kê biên, xử lý tài sản của người phải thi hành án dân sự

3.5.1. Bảo đảm chặt chẽ về mặt thủ tục trong cưỡng chế kê biên thi hành án dân sự

3.5.2. Thực hiện đầy đủ các bước chuẩn bị trước khi cưỡng chế kê biên thi hành án dân sự

3.5.3. Bảo đảm an toàn, hiệu quả trong quá trình tổ chức thực hiện cưỡng chế kê biên thi hành án dân sự

TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về biện pháp cưỡng chế kê biên và xử lý tài sản

Biện pháp cưỡng chế kê biên và xử lý tài sản của người phải thi hành án dân sự là một trong những công cụ quan trọng trong hệ thống pháp luật Việt Nam. Theo quy định tại Điều 71 của Luật thi hành án dân sự, biện pháp này được áp dụng nhằm đảm bảo việc thực hiện các bản án, quyết định của Tòa án. Việc hiểu rõ về biện pháp này không chỉ giúp nâng cao hiệu quả thi hành án mà còn bảo vệ quyền lợi hợp pháp của các bên liên quan.

1.1. Khái niệm và đặc điểm của biện pháp cưỡng chế kê biên

Biện pháp cưỡng chế kê biên là hành động ghi chép và quản lý tài sản của người phải thi hành án nhằm đảm bảo việc thực hiện nghĩa vụ. Đặc điểm của biện pháp này bao gồm tính pháp lý, tính công khai và tính minh bạch trong quá trình thực hiện.

1.2. Điều kiện áp dụng biện pháp cưỡng chế kê biên

Để áp dụng biện pháp cưỡng chế kê biên, cần có các điều kiện như: có bản án, quyết định của Tòa án đã có hiệu lực pháp luật, người phải thi hành án có tài sản và không tự nguyện thi hành án.

II. Những thách thức trong việc áp dụng biện pháp cưỡng chế kê biên

Mặc dù biện pháp cưỡng chế kê biên có vai trò quan trọng, nhưng trong thực tiễn vẫn gặp nhiều thách thức. Những khó khăn này có thể đến từ cả nguyên nhân chủ quan và khách quan, ảnh hưởng đến hiệu quả thi hành án.

2.1. Nguyên nhân chủ quan ảnh hưởng đến hiệu quả thi hành án

Một trong những nguyên nhân chủ quan là sự thiếu hụt về năng lực và kinh nghiệm của cán bộ thi hành án. Điều này dẫn đến việc áp dụng biện pháp cưỡng chế không hiệu quả và không đúng quy trình.

2.2. Nguyên nhân khách quan trong việc thi hành án

Các yếu tố khách quan như sự phối hợp giữa các cơ quan chức năng chưa chặt chẽ, hoặc sự phản kháng từ phía người phải thi hành án cũng gây khó khăn trong việc thực hiện biện pháp cưỡng chế kê biên.

III. Phương pháp thực hiện biện pháp cưỡng chế kê biên hiệu quả

Để nâng cao hiệu quả của biện pháp cưỡng chế kê biên, cần áp dụng các phương pháp cụ thể và khoa học. Việc này không chỉ giúp đảm bảo quyền lợi hợp pháp mà còn nâng cao tính nghiêm minh của pháp luật.

3.1. Quy trình thực hiện biện pháp cưỡng chế kê biên

Quy trình thực hiện biện pháp cưỡng chế kê biên bao gồm các bước như ra quyết định kê biên, thông báo cho các bên liên quan và tiến hành kê biên tài sản theo quy định của pháp luật.

3.2. Kỹ năng cần thiết cho cán bộ thi hành án

Cán bộ thi hành án cần trang bị các kỹ năng như giao tiếp, thương lượng và xử lý tình huống để thực hiện biện pháp cưỡng chế một cách hiệu quả và hợp pháp.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về biện pháp cưỡng chế kê biên

Việc áp dụng biện pháp cưỡng chế kê biên đã mang lại nhiều kết quả tích cực trong thực tiễn. Nghiên cứu cho thấy, những vụ việc được thi hành án thành công đã góp phần nâng cao niềm tin của người dân vào hệ thống pháp luật.

4.1. Kết quả đạt được từ việc áp dụng biện pháp cưỡng chế

Nhiều vụ việc phức tạp đã được giải quyết triệt để, giúp bảo vệ quyền lợi hợp pháp của các bên liên quan và đảm bảo tính nghiêm minh của pháp luật.

4.2. Những bài học kinh nghiệm từ thực tiễn

Các bài học kinh nghiệm từ thực tiễn áp dụng biện pháp cưỡng chế kê biên cho thấy sự cần thiết phải cải thiện quy trình và tăng cường phối hợp giữa các cơ quan chức năng.

V. Kết luận và hướng phát triển trong lĩnh vực cưỡng chế kê biên

Kết luận từ nghiên cứu cho thấy, biện pháp cưỡng chế kê biên và xử lý tài sản của người phải thi hành án dân sự là một công cụ quan trọng trong việc thực hiện quyền lực Nhà nước. Hướng phát triển trong tương lai cần tập trung vào việc hoàn thiện quy định pháp luật và nâng cao năng lực cho cán bộ thi hành án.

5.1. Đề xuất hoàn thiện quy định pháp luật

Cần có những sửa đổi, bổ sung trong quy định pháp luật để phù hợp với thực tiễn và nâng cao hiệu quả thi hành án.

5.2. Tăng cường đào tạo và nâng cao năng lực cán bộ

Đào tạo và nâng cao năng lực cho cán bộ thi hành án là yếu tố quyết định để đảm bảo việc thực hiện biện pháp cưỡng chế kê biên đạt hiệu quả cao.

19/08/2025

Bạn đang xem trước tài liệu:

Luận văn thạc sĩ biện pháp cưỡng chế kê biên và xử lý tài sản của người phải thi hành án dân sự 03

Tải đầy đủ

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Công tác thi hành án dân sự tại Việt Nam đóng vai trò quan trọng trong việc bảo đảm tính nghiêm minh của pháp luật và quyền lợi hợp pháp của các bên liên quan. Theo Luật Thi hành án dân sự được sửa đổi, bổ sung năm 2014, biện pháp cưỡng chế kê biên và xử lý tài sản của người phải thi hành án dân sự là một trong sáu biện pháp cưỡng chế thi hành án phổ biến nhất, được áp dụng nhằm buộc người phải thi hành án thực hiện nghĩa vụ theo bản án, quyết định của Tòa án. Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là làm sáng tỏ các quy định pháp luật hiện hành về biện pháp cưỡng chế kê biên và xử lý tài sản, đánh giá thực tiễn áp dụng và đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả thi hành án. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các quy định pháp luật và thực tiễn áp dụng biện pháp cưỡng chế kê biên, xử lý tài sản trong năm gần đây tại Việt Nam, đặc biệt là sau khi Luật Thi hành án dân sự sửa đổi năm 2014 có hiệu lực. Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện qua việc góp phần hoàn thiện pháp luật thi hành án dân sự, nâng cao nhận thức và năng lực công tác thi hành án, đồng thời bảo vệ quyền lợi của Nhà nước, tổ chức và cá nhân liên quan. Theo báo cáo của ngành, biện pháp cưỡng chế kê biên và xử lý tài sản được áp dụng phổ biến nhất trong các biện pháp cưỡng chế, góp phần giải quyết nhiều vụ việc phức tạp kéo dài, tạo niềm tin cho nhân dân vào hệ thống pháp luật.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các cơ sở lý luận của chủ nghĩa Mác – Lênin, phương pháp duy vật biện chứng và duy vật lịch sử, cùng quan điểm của Đảng, Nhà nước và tư tưởng Hồ Chí Minh về nhà nước và pháp luật. Hai lý thuyết trọng tâm được áp dụng là lý thuyết về quyền lực nhà nước trong thi hành pháp luật và lý thuyết về biện pháp cưỡng chế thi hành án dân sự. Mô hình nghiên cứu tập trung vào quá trình áp dụng biện pháp cưỡng chế kê biên và xử lý tài sản, bao gồm các khái niệm chính: kê biên tài sản, cưỡng chế thi hành án, quyền và nghĩa vụ của người phải thi hành án, nguyên tắc áp dụng biện pháp cưỡng chế, và thủ tục thi hành án dân sự. Khái niệm kê biên tài sản được hiểu là việc tính toán, ghi chép tài sản theo trật tự nhất định nhằm bảo đảm thi hành án, khác biệt với tịch biên tài sản về bản chất và hậu quả pháp lý.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng phương pháp nghiên cứu lý thuyết kết hợp với phương pháp nghiên cứu thực tiễn. Nguồn dữ liệu chính bao gồm các văn bản pháp luật hiện hành như Luật Thi hành án dân sự năm 2008 và sửa đổi năm 2014, Nghị định hướng dẫn, Thông tư liên quan, cùng các báo cáo, tài liệu chuyên ngành và số liệu thống kê từ cơ quan thi hành án dân sự. Phương pháp phân tích pháp lý được sử dụng để làm rõ các quy định pháp luật, so sánh các quy định trước và sau sửa đổi, đồng thời đánh giá thực tiễn áp dụng qua các trường hợp điển hình tại một số địa phương. Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm các vụ việc thi hành án dân sự có áp dụng biện pháp cưỡng chế kê biên trong vòng 3-5 năm gần đây. Phương pháp chọn mẫu là chọn lọc các vụ việc tiêu biểu, có tính đại diện cho các loại tài sản và tình huống thi hành án khác nhau. Timeline nghiên cứu kéo dài từ năm 2014 đến 2015, tập trung phân tích các quy định mới và thực tiễn áp dụng sau khi Luật Thi hành án dân sự sửa đổi có hiệu lực.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Tính phổ biến và hiệu quả của biện pháp cưỡng chế kê biên, xử lý tài sản: Biện pháp này được áp dụng phổ biến nhất trong các biện pháp cưỡng chế thi hành án, chiếm khoảng 60-70% tổng số vụ cưỡng chế thi hành án tại một số địa phương. Việc áp dụng biện pháp này đã giúp giải quyết triệt để nhiều vụ việc phức tạp kéo dài, nâng cao tỷ lệ thi hành án thành công.
Quy định pháp luật chặt chẽ nhưng còn bất cập: Luật Thi hành án dân sự sửa đổi năm 2014 đã quy định rõ ràng về điều kiện, nguyên tắc, trình tự thủ tục kê biên và xử lý tài sản, trong đó có quy định thời gian tự nguyện thi hành án là 10 ngày, thẩm quyền ra quyết định kê biên thuộc về Chấp hành viên, và các tài sản không được kê biên. Tuy nhiên, còn tồn tại một số bất cập như chưa có hướng dẫn chi tiết về kê biên quyền sở hữu trí tuệ, thứ tự ưu tiên kê biên tài sản chưa rõ ràng trong một số trường hợp phức tạp.
Thực tiễn áp dụng gặp nhiều khó khăn: Khoảng 30% vụ việc cưỡng chế kê biên gặp phải vướng mắc do người phải thi hành án chống đối, tẩu tán tài sản hoặc phối hợp kém giữa các cơ quan thi hành án, công an và chính quyền địa phương. Ngoài ra, việc định giá tài sản kê biên còn thiếu đồng bộ, dẫn đến tranh chấp về giá trị tài sản.
Nguyên tắc áp dụng biện pháp cưỡng chế được tuân thủ nhưng chưa đồng đều: Việc áp dụng nguyên tắc chỉ kê biên tài sản tương ứng với nghĩa vụ thi hành án và chi phí cần thiết được thực hiện nghiêm túc trong khoảng 80% vụ việc, tuy nhiên vẫn còn trường hợp kê biên vượt quá nghĩa vụ hoặc kê biên tài sản không thuộc sở hữu người phải thi hành án.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân của những khó khăn trên xuất phát từ nhiều yếu tố, bao gồm hạn chế về năng lực, kinh nghiệm của Chấp hành viên, sự phối hợp chưa đồng bộ giữa các cơ quan liên quan, và hệ thống văn bản pháp luật chưa hoàn chỉnh, đặc biệt là các hướng dẫn chi tiết về kê biên tài sản đặc thù như quyền sở hữu trí tuệ, tài sản chung. So với các nghiên cứu trước đây, kết quả này tương đồng với báo cáo của ngành về những vướng mắc trong thi hành án dân sự, đồng thời bổ sung thêm các phân tích về quy trình và thủ tục cụ thể. Ý nghĩa của kết quả nghiên cứu là làm rõ vai trò quan trọng của biện pháp cưỡng chế kê biên trong bảo đảm thi hành án, đồng thời chỉ ra các điểm cần hoàn thiện để nâng cao hiệu quả thi hành án, góp phần bảo vệ quyền lợi hợp pháp của các bên và tăng cường tính nghiêm minh của pháp luật. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tỷ lệ áp dụng các biện pháp cưỡng chế, bảng so sánh các quy định pháp luật trước và sau sửa đổi, cũng như biểu đồ phân tích các khó khăn gặp phải trong thực tiễn.

Đề xuất và khuyến nghị

Hoàn thiện hệ thống văn bản pháp luật: Cần ban hành các văn bản hướng dẫn chi tiết về kê biên tài sản đặc thù như quyền sở hữu trí tuệ, tài sản chung, thứ tự ưu tiên kê biên tài sản nhằm tạo cơ sở pháp lý rõ ràng cho Chấp hành viên. Thời gian thực hiện: trong vòng 12 tháng. Chủ thể thực hiện: Bộ Tư pháp phối hợp với Bộ Khoa học và Công nghệ.
Nâng cao năng lực và đào tạo chuyên sâu cho Chấp hành viên: Tổ chức các khóa đào tạo, tập huấn về kỹ năng định giá tài sản, xử lý tình huống phức tạp và phối hợp liên ngành trong thi hành án. Mục tiêu tăng tỷ lệ áp dụng đúng quy trình lên trên 90% trong 2 năm tới. Chủ thể thực hiện: Cơ quan thi hành án dân sự các cấp.
Tăng cường phối hợp liên ngành: Xây dựng cơ chế phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan thi hành án, công an, chính quyền địa phương và các cơ quan liên quan để xử lý kịp thời các hành vi chống đối, tẩu tán tài sản. Thời gian triển khai: ngay trong năm 2024. Chủ thể thực hiện: Ủy ban nhân dân các cấp, Cơ quan thi hành án dân sự, Công an.
Ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý thi hành án: Phát triển hệ thống quản lý dữ liệu tài sản kê biên, theo dõi tiến trình thi hành án và hỗ trợ định giá tài sản nhằm nâng cao tính minh bạch và hiệu quả. Thời gian thực hiện: 18 tháng. Chủ thể thực hiện: Bộ Tư pháp phối hợp với các đơn vị công nghệ.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Cán bộ, Chấp hành viên cơ quan thi hành án dân sự: Nâng cao hiểu biết về quy trình, thủ tục và nguyên tắc áp dụng biện pháp cưỡng chế kê biên, xử lý tài sản, từ đó nâng cao hiệu quả công tác thi hành án.
Luật sư, chuyên gia pháp lý: Tham khảo để tư vấn, hỗ trợ khách hàng trong các vụ việc liên quan đến thi hành án dân sự, đặc biệt là các vấn đề về kê biên tài sản và quyền sở hữu trí tuệ.
Nhà nghiên cứu, giảng viên luật: Sử dụng luận văn làm tài liệu tham khảo cho các nghiên cứu, giảng dạy về pháp luật thi hành án dân sự và các biện pháp cưỡng chế thi hành án.
Người phải thi hành án và người được thi hành án: Hiểu rõ quyền và nghĩa vụ của mình trong quá trình thi hành án, từ đó chủ động phối hợp, tránh các tranh chấp không cần thiết.

Câu hỏi thường gặp

Biện pháp cưỡng chế kê biên tài sản áp dụng khi nào?
Khi người phải thi hành án có điều kiện thi hành án nhưng không tự nguyện thực hiện nghĩa vụ trong thời hạn 10 ngày kể từ khi nhận quyết định thi hành án, Chấp hành viên có quyền ra quyết định kê biên tài sản để bảo đảm thi hành án.
Tài sản nào không được kê biên?
Theo quy định, các tài sản như lương thực thiết yếu, thuốc chữa bệnh, công cụ lao động cần thiết có giá trị không lớn, đồ dùng sinh hoạt cần thiết, tài sản phục vụ quốc phòng, an ninh, tài sản do ngân sách nhà nước cấp không được kê biên.
Ai có thẩm quyền ra quyết định kê biên tài sản?
Chấp hành viên của cơ quan thi hành án dân sự có thẩm quyền ra quyết định kê biên tài sản của người phải thi hành án theo quy định pháp luật.
Quy trình kê biên tài sản được thực hiện như thế nào?
Quy trình gồm ra quyết định kê biên, thông báo cho các bên liên quan, lập kế hoạch cưỡng chế nếu cần, tiến hành kê biên tại hiện trường có sự tham gia của các bên, lập biên bản kê biên và giao bảo quản tài sản.
Làm thế nào để đảm bảo quyền lợi của người phải thi hành án trong quá trình kê biên?
Pháp luật quy định rõ nguyên tắc chỉ kê biên tài sản tương ứng với nghĩa vụ thi hành án và chi phí cần thiết, không kê biên tài sản không thuộc sở hữu người phải thi hành án, đồng thời có quy định về tài sản không được kê biên nhằm bảo đảm cuộc sống tối thiểu cho người phải thi hành án và gia đình.

Kết luận

Luận văn làm rõ các quy định pháp luật về biện pháp cưỡng chế kê biên và xử lý tài sản của người phải thi hành án dân sự, đồng thời đánh giá thực tiễn áp dụng sau khi Luật Thi hành án dân sự sửa đổi năm 2014 có hiệu lực.
Phát hiện biện pháp cưỡng chế kê biên là biện pháp phổ biến và hiệu quả nhất trong thi hành án dân sự, góp phần giải quyết nhiều vụ việc phức tạp.
Chỉ ra những bất cập trong quy định pháp luật và thực tiễn áp dụng, như thiếu hướng dẫn chi tiết về kê biên tài sản đặc thù, khó khăn trong phối hợp liên ngành và định giá tài sản.
Đề xuất các giải pháp hoàn thiện pháp luật, nâng cao năng lực cán bộ, tăng cường phối hợp và ứng dụng công nghệ thông tin nhằm nâng cao hiệu quả thi hành án.
Khuyến nghị các bước tiếp theo bao gồm xây dựng văn bản hướng dẫn chi tiết, tổ chức đào tạo chuyên sâu, thiết lập cơ chế phối hợp liên ngành và phát triển hệ thống quản lý dữ liệu thi hành án.

Để góp phần nâng cao hiệu quả thi hành án dân sự, các cơ quan, tổ chức và cá nhân liên quan nên nghiên cứu kỹ các nội dung trong luận văn và phối hợp thực hiện các giải pháp đề xuất.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: NHỮNG VẤN ĐẾ LÝ LUẬN VỀ BIỆN PHÁP CƯỠNG CHẾ KÊ BIÊN VÀ XỬ LÝ TÀI SẢN CỦA NGƯỜI THI HÀNH ÁN DÂN SỰ 1. Khái niệm, đặc điểm, điều kiện, những nguyên tắc cơ bản và căn cứ áp dụng của biện pháp cưỡng chế kê biên, xử lý tài sản của người phải thi hành án dân sự 1. Khái niệm biện pháp cưỡng chế kê biên và xử lý tài sản của người phải thi hành án dân sự Theo từ điển từ và ngữ Việt Nam của nhà xuất bản Thành phố Hồ Chí Minh năm 1998 thì kê biên là một từ Hán - Việt. “Kê” nghĩa là tính toán, còn “biên” có nghĩa là ghi chép lại theo một trật tự nhất định.

Vậy kê biên có nghĩa là tính toán và ghi chép lại theo một trật tự nhất định. Về tài sản, hiện nay chúng ta chưa có một khái niệm khát quát về tài sản mà chỉ có một định nghĩa mang tính chất liệt kê: Tài sản bao gồm vật, tiền, giấy tờ có giá và các quyền tài sản (Điều 163 Bộ luật dân sự 2005). Thuật ngữ kê biên tài sản đã được ghi nhận trong nhiều văn bản pháp luật của nước ta như Pháp lệnh thủ tục giải quyết các vụ án dân sự 1989, Pháp lệnh thi hành án dân sự 1993, 2004… do đó, có thể thấy rằng đây là một thuật ngữ pháp lý được sử dụng nhiều trong pháp luật tố tụng dân sự. Trong cuốn từ điển các thuật ngữ pháp lý thông dụng cũng của nhà xuất bản Thành phố Hồ Chí Minh năm 1999 có định nghĩa kê biên tài sản như sau: “Kê biên tài sản là việc ghi lại từng tài sản, cấm việc tẩu tán, phá hủy, để đảm bảo cho việc xét xử và thi hành án”.

Như vậy, kê biên tài sản là một thuật ngữ pháp lý chỉ việc tính toán và ghi chép lại tài sản theo một trật tự nhất định nhằm mục đích cụ thể. Tài sản ở đây có thể là vật, tiền, giấy tờ có giá và các quyền tài sản. Từ những năm 1989 trở về trước, trong pháp luật tố tụng dân sự nước ta chưa có sự phân biệt rõ ràng hai khái niệm kê biên tài sản và tịch biên tài 6 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Song mỗi khái niệm về một sự vật hiện tượng luôn gắn với một hoàn cảnh lịch sử cụ thể, trong quá trình phát triển các nhà lập pháp đã có sự phân biệt về hai khái niệm này.

Kê biên chỉ là một hình thức ghi lại tài sản theo thứ tự và áp dụng đối với tài sản hợp pháp của một chủ thể, còn tịch biên thường được áp dụng đối với tài sản có nguồn gốc bất hợp pháp. Cũng chính vì thế mà nó kéo theo hậu quả pháp lý khác nhau. Tài sản bị tịch biên thường bị sung công quỹ Nhà nước, tài sản kê biên sẽ được xử lý để thực hiện nghĩa vụ của người có tài sản bị kê biên, có nghĩa là không bị sung công quỹ Nhà nước. Như vậy, tịch biên có thể gọi là tịch thu sung công quỹ Nhà nước những tài sản có nguồn gốc bất hợp pháp, nó có bản chất hoàn toàn khác với kê biên.

Qua khái niệm kê biên tài sản ta thấy rằng trong đời sống hàng ngày có những khái niệm tương tự, gần giống với kê biên. Nhưng kê biên tài sản luôn gắn với một chủ thể nhất định, nhân danh cho quyền lực Nhà nước, vì thế không phải ai cũng có quyền kê biên tài sản của người khác, không phải hành động nào tương tự cũng được gọi là kê biên. Trong quá trình tố tụng dân sự nhiều chủ thể có quyền áp dụng biện pháp kê biên tài sản nhưng việc áp dụng ấy có tính chất và mục đích hoàn toàn khác nhau, không phải lúc nào kê biên tài sản cũng được áp dụng với tính chất là một biện pháp cưỡng chế để thi hành án. Điều 27 Luật thi hành án dân sự được sửa đổi, bổ sung năm 2014 quy định: “Tòa án, Hội đồng xử lý vụ việc cạnh tranh, Trọng tài thương mại đã ra bản án, quyết định được quy định tại Điều 2 của Luật này phải cấp cho đương sự bản án, quyết định có ghi “Để thi hành”.

Toà án phải giải thích cho người được thi hành án, người phải thi hành án về quyền yêu cầu, thời hạn yêu cầu thi hành án và nghĩa vụ thi hành án theo quy định của pháp luật ”. Người được thi hành án căn cứ vào bản sao quyết định, bản án đó có quyền yêu cầu cơ quan thi hành án thi hành. Đơn yêu cầu thi hành án phải được gửi kèm cùng bản sao bản án, quyết định và phải được gửi trong thời hiệu thi hành án. Sau khi nhận 7 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com bản sao bản án, quyết định cùng với đơn yêu cầu của người được thi hành án, cơ quan thi hành án dân sự phải vào sổ nhận bản sao bản án, quyết định, sổ nhận đơn yêu cầu thi hành án.

Đồng thời cơ quan thi hành án dân sự phải cấp cho đương sự phiếu nhận đơn. Ngay sau khi nhận đơn yêu cầu thi hành án của đương sự. Sổ nhận đơn yêu cầu thi hành án phải ghi rõ nội dung yêu cầu thi hành án của đương sự. Theo Điều 31 Luật thi hành án dân sự được sửa đổi, bổ sung năm 2014 quy định về việc tiếp nhận đơn, từ chối yêu cầu thi hành án thì nếu đơn yêu cầu thi hành án không đúng quy định thì cơ quan thi hành án dân sự hướng dẫn người yêu cầu thi hành án làm lại đơn đúng quy định.

Nếu người được thi hành án trực tiếp trình bày yêu cầu thi hành án bằng lời nói tại cơ quan thi hành án dân sự thì cơ quan thi hành án dân sự phải lập biên bản ghi rõ nội dung yêu cầu theo đúng hướng dẫn về nội dung đơn yêu cầu. Sau đó, yêu cầu người yêu cầu ký vào biên bản hoặc nếu không biết chữ thì điểm chỉ. Biên bản cũng có chữ ký của cán bộ lập biên bản, biên bản thay cho đơn yêu cầu thi hành án. Cán bộ lập biên bản cũng phải làm thủ tục vào sổ nhận đơn yêu cầu và cấp cho người yêu cầu phiếu nhận đơn như đối với trường hợp nhận đơn yêu cầu của đương sự.

Thời hạn ra quyết định thi hành án là 05 ngày làm việc, kể từ ngày nhận được bản án, quyết định hoặc đơn yêu cầu thi hành án; đối với quyết định về biện pháp khẩn cấp tạm thời thì phải ra ngay quyết định thi hành án. Sau khi có quyết định thi hành án, Thủ trưởng cơ quan thi hành án dân sự phải phân công Chấp hành viên thi hành. Chấp hành viên bắt đầu thủ tục thi hành án bằng thông báo cho người được thi hành án, người phải thi hành án, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan (nếu có) về việc thi hành án. Chấp hành viên cũng định cho người phải thi hành án thời hạn 10 ngày, kể từ ngày nhận được quyết định thi hành án để tự nguyện thi hành án.

Nếu hết thời hạn này mà người phải thi hành án không tự nguyện thi hành thì Chấp hành viên ra quyết định cưỡng chế thi hành án. Trong trường hợp cụ thể Chấp hành viên có quyền kê biên tài sản của người phải thi hành án. 8 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com Như vậy, kê biên và xử lý tài sản của người phải thi hành án dân sự là biện pháp cưỡng chế thi hành án dân sự, chủ thể có quyền áp dụng là cơ quan thi hành án dân sự mà cụ thể là Chấp hành viên được phân công trách nhiệm thi hành bản án, quyết định dân sự đó. Tài sản bị kê biên, xử lý là tài sản của người phải thi hành án, người phải thi hành án này có thể là cá nhân hoặc tổ chức đã được xác định cụ thể, đích danh trong bản án, quyết định của Tòa án được mang ra thi hành.

Đặc điểm của biện pháp cưỡng chế kê biên, xử lý tài sản của người phải thi hành án dân sự Điều 71 Luật thi hành án dân sự được sửa đổi, bổ sung năm 2014 đã quy định 06 biện pháp cưỡng chế thi hành án dân sự. Kê biên, xử lý tài sản của người phải thi hành án dân sự là một trong sáu biện pháp đó. Chính vì vậy, biện pháp cưỡng chế kê biên, xử lý tài sản của người phải thi hành án dân sự có đặc điểm chung của các biện pháp cưỡng chế thi hành án dân sự như sau: Thứ nhất, biện pháp cưỡng chế kê biên, xử lý tài sản của người phải thi hành án dân sự thể hiện quyền năng đặc biệt của Nhà nước và được đảm bảo thực hiện bằng sức mạnh của Nhà nước. Việc cưỡng chế thi hành án nói chung và cưỡng chế kê biên, xử lý tài sản của người phải thi hành án dân sự nói riêng phải do cơ quan nhà nước có thẩm quyền thực hiện.

Người được thi hành án không có quyền tự mình dùng sức mạnh để buộc người phải thi hành án thi hành nghĩa vụ đã được xác định trong bản án, quyết định của Tòa án. Ở nước ta, thẩm quyền tổ chức thi hành án dân sự thuộc về các cơ quan thi hành án dân sự của Nhà nước. Do vậy, khi cần thiết phải cưỡng chế để thi hành án dân sự thì chỉ có Chấp hành viên đại diện cho cơ quan thi hành án dân sự mới là chủ thể có thẩm quyền ra quyết định áp dụng biện pháp cưỡng chế và lựa chọn biện pháp cưỡng chế thi hành 9 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com án dân sự phù hợp. Tuy vậy, theo xu thế xã hội hóa thi hành án dân sự, việc cưỡng chế thi hành án dân sự Nhà nước cũng có thể giao cho chủ thể khác không thuộc cơ quan thi hành án dân sự thực hiện việc cưỡng chế.

Thứ hai, biện pháp cưỡng chế kê biên, xử lý tài sản của người phải thi hành án dân sự được Chấp hành viên áp dụng trong trường hợp người phải thi hành án không tự nguyện thi hành án nhằm buộc họ phải thực hiện nghĩa vụ của mình theo bản án, quyết định của Tòa án. Trong thi hành án dân sự, các đương sự có quyền tự định đoạt, do vậy Nhà nước luôn khuyến khích các đương sự trong việc tự nguyện thi hành án. Việc người phải thi hành án tự nguyện thi hành án trước khi người được thi hành án có đơn yêu cầu cơ quan thi hành án dân sự tổ chức thi hành án là thể hiện tinh thần thượng tôn pháp luật và là một cách hành xử văn minh.

Nội dung được bảo vệ bản quyền — Tải xuống đầy đủ