Luận văn về việc hoàn thiện pháp luật trọng tài thương mại ở Việt Nam

Tài liệu nghiên cứu Luận văn hoàn thiện pháp luật về trọng tài thương mại ở việt nam, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên sâu về luật học.

• Tác giả: Bùi Đình Cường
• Người hướng dẫn: PGS,TS Bùi Ngọc Sơn
• Trường học: Đại học Ngoại Thương
• Chuyên ngành: Luật học
• Đề tài: Cải thiện pháp luật trọng tài thương mại tại Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận văn
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁP LUẬT TRỌNG TÀI THƯƠNG MẠI
• 1.1. Khái niệm chung về pháp luật Trọng tài thương mại
• 1.2. Sự hình thành và phát triển của pháp luật Trọng tài thương mại
• 1.3. Vai trò của pháp luật Trọng tài thương mại
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG PHÁP LUẬT VỀ TRỌNG TÀI THƯƠNG MẠI Ở VIỆT NAM
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP NHẰM HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VỀ TRỌNG TÀI THƯƠNG MẠI Ở VIỆT NAM
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tính cấp thiết của việc cải thiện pháp luật trọng tài thương mại tại Việt Nam

Việt Nam đang trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế sâu rộng. Pháp luật Việt Nam về trọng tài thương mại cần được cải thiện để đáp ứng yêu cầu thực tiễn. Trọng tài thương mại là phương thức giải quyết tranh chấp hiệu quả, linh hoạt và bảo mật. Tuy nhiên, hệ thống trọng tài hiện tại vẫn còn nhiều bất cập. Việc cải cách pháp luật là cần thiết để nâng cao hiệu quả giải quyết tranh chấp. Theo đó, quy định pháp lý cần rõ ràng hơn về thẩm quyền và quy trình giải quyết tranh chấp. Điều này không chỉ giúp bảo vệ quyền lợi của các bên mà còn tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động thương mại. Như vậy, việc cải thiện pháp luật trọng tài thương mại không chỉ là yêu cầu cấp thiết mà còn là yếu tố quyết định cho sự phát triển bền vững của nền kinh tế.

II. Thực trạng pháp luật trọng tài thương mại tại Việt Nam

Pháp luật về trọng tài thương mại tại Việt Nam đã có những bước tiến đáng kể từ khi Luật Trọng tài thương mại 2010 được ban hành. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều vấn đề cần giải quyết. Quy định pháp lý hiện tại chưa rõ ràng về phạm vi và thẩm quyền của trọng tài viên. Nhiều quy định về hòa giải và thỏa thuận trọng tài còn thiếu sót. Hệ thống trọng tài chưa phát huy hết vai trò của mình trong việc giải quyết tranh chấp. Theo thống kê, tỷ lệ vụ việc được giải quyết qua trọng tài vẫn còn thấp so với các phương thức khác. Điều này cho thấy sự cần thiết phải cải cách pháp luật để nâng cao hiệu quả hoạt động của trọng tài thương mại. Việc này không chỉ giúp tăng cường niềm tin của doanh nghiệp vào trọng tài mà còn góp phần thúc đẩy hoạt động thương mại trong nước.

III. Giải pháp hoàn thiện pháp luật trọng tài thương mại tại Việt Nam

Để hoàn thiện pháp luật trọng tài thương mại, cần thực hiện một số giải pháp cụ thể. Đầu tiên, cần làm rõ quy định pháp lý về thẩm quyền của trọng tài viên và quy trình giải quyết tranh chấp. Thứ hai, cần xây dựng các quy định cụ thể về hòa giải và thỏa thuận trọng tài để đảm bảo tính khả thi và hiệu quả. Thứ ba, cần tăng cường sự hỗ trợ của tòa án đối với trọng tài để đảm bảo tính hợp pháp và hiệu lực của các phán quyết. Cuối cùng, cần nâng cao nhận thức của doanh nghiệp về trọng tài thương mại như một phương thức giải quyết tranh chấp hiệu quả. Những giải pháp này sẽ giúp cải thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả hoạt động của hệ thống trọng tài tại Việt Nam.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trọng tài thương mại là phương thức giải quyết tranh chấp kinh doanh, thương mại dựa trên thỏa thuận của các bên, thay thế cho việc giải quyết tranh chấp truyền thống tại Tòa án. Theo báo cáo của Trung tâm Trọng tài quốc tế Việt Nam (VIAC), năm 2018, số lượng vụ tranh chấp được thụ lý tại Việt Nam đạt 180 vụ, tăng 19,2% so với năm 2017, trong đó có 91 vụ có yếu tố nước ngoài và 89 vụ trong nước. Trị giá tranh chấp bình quân một vụ đạt khoảng 8 tỷ đồng, cho thấy trọng tài thương mại được áp dụng chủ yếu trong các tranh chấp có giá trị lớn. Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là phân tích thực trạng pháp luật về trọng tài thương mại ở Việt Nam, từ đó đề xuất các giải pháp hoàn thiện nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động của trọng tài thương mại trong bối cảnh hội nhập quốc tế sâu rộng. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào pháp luật trọng tài thương mại Việt Nam từ trước năm 2003 đến nay, đồng thời tham khảo kinh nghiệm hoàn thiện pháp luật trọng tài thương mại của một số quốc gia như Trung Quốc, Thái Lan và Anh. Ý nghĩa nghiên cứu được thể hiện qua việc góp phần hoàn thiện khung pháp lý, nâng cao tính minh bạch, hiệu quả và khả năng thi hành phán quyết trọng tài, từ đó thúc đẩy môi trường kinh doanh thuận lợi và bảo vệ quyền lợi các bên tham gia thương mại.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình pháp luật trọng tài thương mại quốc tế, trong đó nổi bật là Luật Mẫu về Trọng tài của Ủy ban Luật Thương mại Liên Hợp Quốc (UNCITRAL) năm 1985, sửa đổi năm 2006, làm chuẩn mực quốc tế cho việc xây dựng pháp luật trọng tài tại các quốc gia. Các khái niệm chính bao gồm: (1) Thỏa thuận trọng tài thương mại, là thỏa thuận bằng văn bản giữa các bên về việc giải quyết tranh chấp bằng trọng tài; (2) Thẩm quyền của trọng tài, dựa trên nguyên tắc "hòn đá tảng" là sự đồng thuận của các bên; (3) Hình thức trọng tài gồm trọng tài thường trực và trọng tài vụ việc (ad-hoc); (4) Quy chế và tiêu chuẩn của trọng tài viên; (5) Quy trình tố tụng trọng tài, bao gồm khởi kiện, thụ lý, xét xử và ra phán quyết. Luật mẫu UNCITRAL và các công ước quốc tế như Công ước New York 1958 được sử dụng làm cơ sở lý luận để đánh giá tính phù hợp và hiệu quả của pháp luật trọng tài thương mại Việt Nam.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng phương pháp nghiên cứu kết hợp: (1) Phân tích - tổng hợp để đánh giá thực trạng pháp luật và hoạt động trọng tài thương mại tại Việt Nam dựa trên số liệu từ VIAC và các trung tâm trọng tài khác; (2) Diễn giải - quy nạp nhằm làm rõ các quy định pháp luật trọng tài, so sánh với thực tiễn áp dụng; (3) So sánh luật học để đối chiếu pháp luật trọng tài Việt Nam với các quốc gia có nền trọng tài phát triển như Trung Quốc, Thái Lan, Anh nhằm rút ra bài học kinh nghiệm. Nguồn dữ liệu chính bao gồm văn bản pháp luật Việt Nam (Luật Trọng tài thương mại 2010, Pháp lệnh Trọng tài thương mại 2003), báo cáo hoạt động của VIAC, số liệu thống kê vụ tranh chấp từ năm 2016 đến 2018, cùng các tài liệu nghiên cứu quốc tế. Cỡ mẫu nghiên cứu là toàn bộ các vụ tranh chấp được thụ lý tại các trung tâm trọng tài trong giai đoạn 2016-2018. Thời gian nghiên cứu tập trung vào giai đoạn từ trước năm 2003 đến năm 2018, với đề xuất giải pháp cho giai đoạn 2018-2023.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tăng trưởng số vụ tranh chấp trọng tài: Năm 2018, VIAC thụ lý 180 vụ tranh chấp, tăng 19,2% so với năm 2017, trong đó Tp.HCM chiếm 114 vụ, chiếm 63,3% tổng số vụ. Điều này cho thấy sự gia tăng nhận thức và ứng dụng trọng tài thương mại trong giải quyết tranh chấp tại các trung tâm trọng tài lớn.

2. Tỷ lệ tranh chấp có yếu tố nước ngoài giảm: Tỷ lệ tranh chấp có yếu tố nước ngoài giảm từ khoảng 48% xuống còn khoảng 44% trong giai đoạn 2016-2018, cho thấy các doanh nghiệp nước ngoài còn hạn chế lựa chọn trọng tài Việt Nam, trong khi doanh nghiệp trong nước ngày càng ưa chuộng phương thức này.

3. Lĩnh vực tranh chấp chủ yếu là mua bán hàng hóa: Chiếm khoảng 54% tổng số vụ tranh chấp, với số vụ tăng từ 43 vụ năm 2016 lên 68 vụ năm 2018. Các lĩnh vực khác như xây dựng, bảo hiểm, tài chính cũng có xu hướng tăng nhưng chiếm tỷ lệ nhỏ hơn.

4. Trị giá tranh chấp lớn và thời gian giải quyết hợp lý: Trị giá bình quân một vụ tranh chấp khoảng 8 tỷ đồng, thời gian giải quyết trung bình 153,7 ngày, với vụ nhanh nhất 24 ngày và vụ dài nhất 292 ngày. Điều này phản ánh trọng tài thương mại được sử dụng chủ yếu cho các tranh chấp có giá trị lớn và có hiệu quả về mặt thời gian so với tố tụng tại Tòa án.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân tăng trưởng số vụ tranh chấp trọng tài là do nhận thức của doanh nghiệp trong nước về lợi ích của trọng tài ngày càng nâng cao, đặc biệt là tính linh hoạt, bảo mật và tiết kiệm chi phí. Tuy nhiên, tỷ lệ tranh chấp có yếu tố nước ngoài giảm cho thấy Việt Nam cần cải thiện môi trường pháp lý và nâng cao uy tín của các trung tâm trọng tài để thu hút các bên nước ngoài. So với các nghiên cứu quốc tế, Việt Nam đã có bước tiến trong việc hoàn thiện pháp luật trọng tài, nhưng vẫn còn tồn tại những bất cập như quy định về thỏa thuận trọng tài chưa rõ ràng, thời hạn tố tụng chưa cụ thể, và việc thi hành phán quyết trọng tài gặp khó khăn do sự phối hợp chưa đồng bộ giữa các cơ quan nhà nước. Biểu đồ thể hiện sự tăng trưởng số vụ tranh chấp theo năm và phân bố theo lĩnh vực sẽ minh họa rõ nét xu hướng phát triển trọng tài thương mại tại Việt Nam. Bảng so sánh quy định pháp luật trọng tài Việt Nam với các nước trong khu vực cũng giúp làm rõ điểm mạnh và hạn chế hiện tại.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Hoàn thiện quy định về thỏa thuận trọng tài: Cần quy định rõ ràng hơn về hình thức, nội dung và hiệu lực của thỏa thuận trọng tài, bao gồm việc công nhận các hình thức giao dịch điện tử như email, fax, nhằm phù hợp với thực tiễn thương mại hiện đại. Chủ thể thực hiện: Quốc hội và Bộ Tư pháp, thời gian: 2019-2021.

2. Rà soát, bổ sung quy định về thời hạn tố tụng trọng tài: Xây dựng khung thời gian cụ thể cho từng giai đoạn tố tụng, từ nộp đơn kiện đến ra phán quyết, nhằm nâng cao tính minh bạch và hiệu quả giải quyết tranh chấp. Chủ thể thực hiện: Bộ Tư pháp phối hợp với các trung tâm trọng tài, thời gian: 2019-2022.

3. Nâng cao năng lực và đạo đức nghề nghiệp của trọng tài viên: Tổ chức đào tạo, bồi dưỡng chuyên môn và quy tắc đạo đức cho trọng tài viên, đồng thời xây dựng hệ thống quản lý và giám sát chặt chẽ để đảm bảo tính khách quan, độc lập. Chủ thể thực hiện: Các trung tâm trọng tài, Hội đồng Trọng tài, thời gian: 2019-2023.

4. Tăng cường phối hợp giữa trọng tài và cơ quan thi hành án: Xây dựng cơ chế phối hợp hiệu quả giữa các trung tâm trọng tài, Tòa án và cơ quan thi hành án dân sự để đảm bảo phán quyết trọng tài được thi hành kịp thời, giảm thiểu tình trạng trì hoãn. Chủ thể thực hiện: Bộ Tư pháp, Tòa án nhân dân tối cao, thời gian: 2019-2023.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà làm luật và cơ quan quản lý nhà nước: Giúp hoàn thiện khung pháp lý trọng tài thương mại, nâng cao hiệu quả quản lý và giám sát hoạt động trọng tài.

2. Trọng tài viên và các tổ chức trọng tài: Cung cấp kiến thức chuyên sâu về pháp luật trọng tài, quy trình tố tụng và tiêu chuẩn nghề nghiệp để nâng cao chất lượng giải quyết tranh chấp.

3. Doanh nghiệp và nhà đầu tư trong và ngoài nước: Hiểu rõ quyền lợi, nghĩa vụ và lựa chọn phương thức giải quyết tranh chấp phù hợp, từ đó giảm thiểu rủi ro pháp lý trong kinh doanh.

4. Học giả, sinh viên ngành luật và kinh tế: Là tài liệu tham khảo quý giá cho nghiên cứu, giảng dạy và học tập về trọng tài thương mại và pháp luật kinh tế.

Câu hỏi thường gặp

1. Trọng tài thương mại là gì và có ưu điểm gì so với Tòa án?
   Trọng tài thương mại là phương thức giải quyết tranh chấp dựa trên thỏa thuận của các bên, với thủ tục linh hoạt, nhanh chóng, bảo mật và phán quyết có giá trị pháp lý bắt buộc. Ví dụ, thời gian giải quyết trung bình tại VIAC là khoảng 153 ngày, nhanh hơn nhiều so với Tòa án.

2. Thỏa thuận trọng tài cần đáp ứng những điều kiện gì để có hiệu lực?
   Thỏa thuận trọng tài phải được lập bằng văn bản, thể hiện sự đồng thuận tự nguyện của các bên, không vi phạm pháp luật và đạo đức xã hội. Ví dụ, thỏa thuận có thể là điều khoản trong hợp đồng hoặc thỏa thuận riêng biệt.

3. Ai có thể làm trọng tài viên và tiêu chuẩn như thế nào?
   Trọng tài viên phải có năng lực hành vi dân sự, trình độ đại học trở lên và ít nhất 5 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực liên quan. Ngoài ra, chuyên gia có trình độ chuyên môn cao cũng có thể được chọn làm trọng tài viên.

4. Phán quyết trọng tài có thể bị Tòa án hủy bỏ trong trường hợp nào?
   Phán quyết trọng tài có thể bị hủy nếu trọng tài viên vi phạm nghĩa vụ, thẩm quyền trọng tài không hợp lệ hoặc vi phạm nghiêm trọng thủ tục tố tụng. Tuy nhiên, Luật Trọng tài thương mại 2010 đã hạn chế tối đa việc Tòa án can thiệp để bảo đảm tính ổn định của phán quyết.

5. Làm thế nào để thi hành phán quyết trọng tài tại Việt Nam?
   Bên được thi hành phán quyết có thể yêu cầu cơ quan thi hành án dân sự cấp tỉnh, thành phố nơi trọng tài ra phán quyết hoặc nơi có tài sản của bên phải thi hành phán quyết tiến hành thi hành. Việc đăng ký phán quyết tại Tòa án là điều kiện bắt buộc để thi hành.

Kết luận

• Trọng tài thương mại là phương thức giải quyết tranh chấp hiệu quả, linh hoạt, phù hợp với xu thế hội nhập kinh tế quốc tế.
• Pháp luật trọng tài thương mại Việt Nam đã có nhiều bước tiến quan trọng, đặc biệt với Luật Trọng tài thương mại 2010, nhưng vẫn còn tồn tại một số bất cập cần hoàn thiện.
• Số lượng vụ tranh chấp trọng tài tăng nhanh, chủ yếu trong lĩnh vực mua bán hàng hóa và có trị giá lớn, phản ánh sự phát triển của thị trường trọng tài trong nước.
• Việc hoàn thiện pháp luật trọng tài cần tập trung vào thỏa thuận trọng tài, thời hạn tố tụng, tiêu chuẩn trọng tài viên và cơ chế thi hành phán quyết.
• Đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động trọng tài thương mại trong giai đoạn 2018-2023, góp phần thúc đẩy môi trường kinh doanh minh bạch, công bằng và thuận lợi hơn.

Luận văn kêu gọi các nhà làm luật, tổ chức trọng tài, doanh nghiệp và các bên liên quan cùng phối hợp thực hiện các giải pháp đề xuất để phát huy tối đa vai trò của trọng tài thương mại trong phát triển kinh tế Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁP LUẬT TRỌNG TÀI THƯƠNG MẠI 1. Khái niệm chung về pháp luật Trọng tài thương mại 1.Khái niệm về pháp luật Trọng tài thương mại Luật Mẫu về Trọng tài của Ủy ban luật thương mại của Liên Hợp quốc (được gọi tắt là UNCTTRAL) thông qua 21 tháng 06 năm 1985 sửa đổi và bổ sung năm 2006 là văn bản trong hệ thống các văn bản do Uỷ ban này xúc tiến nhằm thống nhất hoá các qui định về môi trường đầu tư và thương mại giữa các nước trên thế giới. Trong lĩnh vực Trọng tài thương mại Luật này hướng các quốc gia thành viên xây dựng thể chế phù hợp với xu thế hội nhập kinh tế quốc tế. Riêng với Việt Nam trong quá trình xây dựng Luật Trọng tài đã lấy nguyên Luật Mẫu và chỉnh sửa những chỗ cần thiết nhất sao cho phù hợp với pháp luật cũng như hoạt động cụ thể tại Việt Nam để ban hành Luật Trọng tài.

Điều đó cho thấy Luật Mẫu là một chuẩn mực pháp lí quốc tế, hình thành từ rất lâu nhưng vẫn được các quốc gia rất coi trọng và đặc biệt vẫn rất phù hợp với thực tiễn giải quyết tranh chấp bằng trọng tài. Khái niệm Trọng tài Có nhiều quan niệm khác nhau về Trọng tài, cụ thể như sau: Theo cuốn “Từ điển kinh tế thị trường từ A đến Z”, năm 2010: Trọng tài là một cách giải quyết bất đồng trong quan hệ công nghiệp mà không cần đưa ra pháp luật hay đình công {39, tr53}. Theo Hiệp hội trọng tài Mỹ (AAA): Trọng tài là cách thức giải quyết tranh chấp bằng cách đệ trình vụ tranh chấp cho một số người khách quan xem xét giải quyết và họ sẽ đưa ra quyết định cuối cùng, có giá trị bắt buộc các bên tranh chấp phải thi hành. Theo Công ước La Hay về việc quy định thẩm quyền trách nhiệm của trọng tài, năm 1988: Trọng tài là cách thức giải quyết những bất đồng giữa các bên thông qua một người thứ ba do chính các bên lựa chọn trên cơ sở tôn trọng luật pháp".

Đồng thời, hiệp định La Hay qui định: Trọng tài có đối tượng giải quyết là những 7 tranh chấp thông qua sự can thiệp của những Trọng tài viên do các quốc gia đó tự chọn và đặt trên cơ sở của sự tôn trọng luật pháp. Tóm lại: Trọng tài là một cơ chế giải quyết tranh chấp giữa các bên với nhau, được thực hiện thông qua một cá nhân do các bên lựa chọn hoặc bởi việc dựa trên những thủ tục hay những tổ chức nhất định được lựa chọn bởi chính các bên {55; tr2}. Khái niệm Trọng tài thương mại: Trong khoa học pháp lý, Trọng tài thương mại được nghiên cứu dưới những góc độ khác nhau, nhưng chủ yếu dưới hai phương diện là: Trọng tài là một hình thức giải quyết tranh chấp và Trọng tài là một thiết chế giải quyết tranh chấp. Có thể hiểu rằng: Trọng tài thương mại là một phương thức giải quyết tranh chấp phát sinh trong hoạt động thương mại được thành lập tự nguyện bởi các trọng tài viên để giải quyết tranh chấp phát sinh trong hoạt động kinh doanh, thương mại theo yêu cầu của các bên tranh chấp.

Pháp luật về Trọng tài thương mại là tổng hợp Luật và các văn bản quy phạm pháp luật của trọng tài do Nhà nước ban hành hoặc thừa nhận, nhằm điều chỉnh các quan hệ xã hội phát sinh trong cơ quan tổ chức và hoạt động giải quyết tranh chấp phát sinh trong hoạt động tranh chấp thương mại. Sự hình thành và phát triển của pháp luật Trọng tài thương mại Trọng tài ra đời khá lâu nhưng mãi đến nửa sau thế kỉ thứ XX mới phát triển một cách mạnh mẽ. Có thể nói, phương thức Trọng tài xuất hiện là hình thức tiền thân của việc hình thành các Tòa án sau này. Tòa Trọng tài là một trong những phương thức cổ xưa nhất để giải quyết bất hòa giữa người với người, giữa quốc gia với quốc gia.

Hình thái đấu tiên về Trọng tài có thể bắt nguồn từ các quốc gia thành bang cổ Hy Lạp, cổ La Mã và thời Xuân Thu Chiến Quốc cũng có ghi chép lại hình thức Trọng tài này. Người Hy Lạp và La Mã cổ đại đã biết sử dụng phương thức này để giải quyết tranh chấp. Quy định sơ khai về Trọng tài trong luật mua bán hàng hóa cho phép các lái buôn được tự phân xử bất hòa của mình không cần có sự can thiệp của Nhà nước. Về sau Luật La Mã cho phép mở rộng phạm vi tranh chấp, không chỉ trong biên giới lãnh thổ, mà còn ở những nước La Mã có trao đổi hàng hóa, có nghĩa là trải rộng trên hầu khắp lục địa Châu Âu.

Nhìn chung, chế độ trọng 8 tài thời xưa chủ yếu dùng để giải quyết tranh chấp giữa chủ nợ và khách nợ. Đối với các nước có nền kinh tế hàng hải phát triển lâu đời như Vương quốc Anh cũng phải mất một khoảng thời gian dài mới đặt Trọng tài vào đúng vị trí của nó. Trong hệ thống Luật của Anh, văn bản pháp luật đầu tiên về Trọng tài phải kể đến Luật Trọng tài 1697, nhưng vào thời điểm luật được thông qua, đây đã là một phương thức rất phổ biến (phán quyết đầu tiên của Trọng tài ở Anh được đưa ra vào năm 1610). Tuy nhiên, các quy định sơ khai về Trọng tài trong hệ thống luật common law thể hiện một hạn chế cơ bản là bất cứ bên tham gia tranh chấp nào cũng có thể khước từ việc thực hiện phán quyết của Trọng tài nếu thấy phán quyết đó bất lợi cho mình.

Hạn chế này đã được khắc phục trong Luật năm 1697. Luật Trọng tài của nước Anh liên tiếp được sửa đổi, bổ sung theo hướng tự do hơn cho Trọng tài hoạt động trong mối liên hệ với Tòa án. Còn ở Mỹ, hiệp hội trọng tài đã được thành lập với số lượng lớn và đông nhất trên thế giới. Đặc biệt, trong Hiệp ước Jay năm 1794, Anh và Mỹ đã thống nhất đưa các vấn đề còn đang tranh chấp liên quan đến các khoản nợ và biên giới ra giải quyết ở Hội đồng Trọng tài.

Việc giải quyết tranh chấp này kéo dài 7 năm, và được coi là kết thúc thành công.Từ đầu thế kỷ XX, các nước (trong đó có Pháp và Mỹ) bắt đầu thông qua các đạo luật quy định và khuyến khích việc phân xử ở cấp Trọng tài thay cho kiện tụng ở Tòa án vốn được cho là kém hiệu quả hơn. Châu Âu lục địa thì lại có những tổ chức Trọng tài truyền thống như: Tòa án Trọng tài quốc tế của Phòng Thương mại và Công nghiệp quốc tế ( ICC), hoặc đặc thù như Viện Trọng tài bên cạnh phòng Thương mại quốc tế Stockhom ( Thụy Điển). Bên cạnh đó, Châu Âu cũng đã và đang có những củng cố và thành lập mới nhiều tổ chức Trọng tài quốc gia nhằm đáp ứng các đòi hỏi của nền kinh tế phát triển theo xu thế hội nhập toàn cầu. Bên cạnh sự phát triển của các tổ chức trọng tài quốc gia và ở các khu vực lớn, trong những năm gần đây các tổ chức này đang ngày càng phát triển mạnh mẽ ở khu vực Châu Á – Thái Bình Dương.

Trong hơn 30 năm trở lại đây, các quốc gia có nền kinh tế thị trường năng động trong khu vực này đã tổ chức lại các Trung tâm Trọng tài quốc gia hoặc thành lập các tổ chức trọng tài mới như: Tại các nước xung 9 quanh Việt Nam, các tổ chức Trọng tài liên tiếp ra đời như: Trọng tài thuộc Phòng thương mại Thái Lan (1990), Trung tâm Trọng tài quốc tế Hồng Kông ( (1987), Trung tâm Trọng tài Kualalumpur ( 1967), Trung tâm Trọng tài quốc tế Singapore (1991)… Trước sự phát triển mạnh mẽ của thương mại thế giới, nhất là việc tăng cường mậu dịch quốc tế, Trọng tài đã trở thành một phương tiện được áp dụng rộng rãi trên thế giới để giải quyết các tranh chấp thương mại quốc tế, dẫn tới việc hình thành những tổ chức Trọng tài quốc tế để giải quyết các tranh chấp phát sinh trong các hợp đồng thương mại quốc tế. Cùng với đó là sự xuất hiện ngày càng nhiều của hệ thống các văn bản pháp luật quốc tế và ở mỗi quốc gia nhằm điều chỉnh về việc giải quyết tranh chấp thương mại bằng hình thức trọng tài. Tầm quan trọng của việc giải quyết tranh chấp bằng trọng tài ngày càng được thừa nhận rộng rãi, đặc biệt là trong các thập kỷ gần đây. Các quốc gia sửa đổi luật pháp về trọng tài cho phù hợp với tình hình thực tế; các điều ước quốc tế về trọng tài đang có thêm những thành viên mới; Trọng tài trở thành một môn học trong chương trình đào tạo ngành Luật; các doanh nghiệp ngày càng tin tưởng vào một phương thức giải quyết tranh chấp linh hoạt, công bằng, với phán quyết được công nhận rộng rãi trên phạm vi thế giới.

Vai trò của pháp luật Trọng tài thương mại Cơ chế giải quyết tranh chấp bằng Trọng tài rất tôn trọng ý chí của các bên và đương sự. Các bên có quyền lựa chọn Trọng tài viên, chọn thủ tục Trọng tài nhằm giải quyết một cách có hiệu quả tranh chấp mà tốn ít chi phí về mặt thời gian cũng như tài chính. Việc giải quyết tranh chấp có thể được tiến hành bởi một Trọng tài viên hay một Hội đồng Trọng tài tùy thuộc vào sự thỏa thuận của các bên. Cơ chế giải quyết tranh chấp bằng pháp luật về trọng tài thương mại có tính ràng buộc các bên đương sự về mặt pháp lý.

Điều đó làm cho cơ chế giải quyết tranh chấp bằng Trọng tài hữu hiệu hơn biện pháp hòa giải hay thương lượng. Quyết định của Trọng tài thương mại mang tính hiệu lực pháp luật, các bên có nghĩa vụ phải thi hành. Cơ chế giải quyết tranh chấp bằng Trọng tài linh hoạt hơn Tòa án. Trong cơ chế giải quyết tranh chấp bằng Trọng tài, các trọng viên được các bên lựa chọn có 10 quyền xét xử và ra các quyết định xét xử một cách hoàn toàn độc lập trên cơ sở chứng cứ, tài liệu mà các bên cung cấp hoặc có được bằng con đường khác như Trọng tài viên tự điều tra xem xét hay giám định viên và nhân chứng cung cấp trên cơ sở những quy định của pháp luật.

Tố tụng trọng tài các bên có quyền tự do lựa chọn Trọng tài viên, lựa chọn cơ quan Trọng tài giải quyết khi có tranh chấp. Cơ chế giải quyết tranh chấp mềm dẻo, nhanh chóng, thuận lợi cho các bên.