Luận văn: Bảo tồn di sản văn hóa và phát triển kinh tế du lịch tỉnh Phú Thọ

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu bảo tồn di sản văn hóa gắn với phát triển kinh tế du lịch trên địa bàn tỉnh phú thọ, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện pháp hoàn

• Tác giả: Vũ Trường Thành
• Người hướng dẫn: PGS.TS Nguyễn Ngọc Thanh
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế - Đại Học Quốc Gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Quản Lý Kinh Tế
• Đề tài: Bảo tồn di sản văn hóa gắn với phát triển kinh tế du lịch trên địa bàn tỉnh Phú Thọ
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI NÓI ĐẦU
• 1. Tính cấp thiết của đề tài
• 2. Tình hình nghiên cứu
• 3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
• 4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 5. Phương pháp nghiên cứu
• 6. Kết cấu của luận văn
• 1. CHƯƠNG 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn về bảo tồn di sản văn hóa đối với phát triển kinh tế du lịch
• 1.1. Bảo tồn di sản văn hóa
• 1.1.1. Khái niệm về di sản văn hóa
• 1.1.2. Mối quan hệ giữa văn hoá vật thể và phi vật thể
• 1.1.3. Bảo tồn di sản văn hóa
• 1.2. Kinh tế du lịch. Khái niệm về du lịch
• 1.2.1. Khái niệm về kinh tế du lịch
• 1.2.2. Quan hệ giữa phát triển du lịch với bảo tồn di sản văn hóa
• 1.2.3. Hiệu quả kinh tế, xã hội của hoạt động du lịch gắn với di sản văn hoa
• 1.3. Bảo tồn di sản văn hóa gắn với phát triển kinh tế du lịch
• 1.3.1. Đặc điểm của di sản văn hóa trong khai thác phát triển kinh tế du lịch
• 1.3.2. Vai trò của di sản văn hoá với phát triển kinh tế du lịch
• 1.3.3. Nhu cầu về phát triển kinh tế du lịch gắn với di sản văn hoa. Kinh nghiệm một số địa phương về bảo tồn, khai thác di sản văn hóa gắn với phát triển kinh tế du lịch
• 1.3.3.1. Đối với một số nước trên thế giới
• 1.3.3.2. Đối với trong nước
• 1.3.3.3. Bài học rút ra cho tỉnh Phú Thọ
• 2. CHƯƠNG 2: Thực trạng công tác bảo tồn di sản văn hóa gắn với phát triển kinh tế du lịch ở Phú Thọ
• 2.1. Tổng quan về điều kiện tự nhiên, xã hội tỉnh Phú Thọ ảnh hưởng đến công tác bảo tồn di sản văn hóa gắn với phát triển kinh tế du lịch. Điều kiện tự nhiên và tài nguyên tự nhiên
• 2.2. Điều kiện kinh tế — xã hội và tài nguyên du lịch nhân văn. Khai thác, bảo tồn di sản văn hóa gắn với phát triển kinh tế du lịch ở Phú Thọ
• 2.3. Hệ thống di sản văn hóa Phú Thọ
• 2.4. Hiện trạng bảo tồn, khai thác di sản văn hóa gắn với phát triển kinh tế du lịch ở Phú Thọ. Đánh giá chung về việc khai thác, bảo tồn di sản văn hóa gắn với phát triển kinh tế du lịch tỉnh Phú Thọ
• 3. CHƯƠNG 3: Phương hướng và giải pháp bảo tồn di sản văn hoá gắn với phát triển kinh tế du lịch trên địa bàn tỉnh Phú Thọ đến năm 2020 và tầm nhìn đến năm 2030
• 3.1. Phương hướng bảo tồn di sản văn hóa gắn với phát triển kinh tế du lịch tỉnh Phú Thọ đến năm 2020 và tầm nhìn đến năm 2030
• 3.1.1. Dự báo tác động của bối cảnh trong nước và quốc tế tới việc bảo tồn di sản văn hóa với phát triển kinh tế du lịch
• 3.1.2. Mục tiêu bảo tồn di sản văn hóa gắn với phát triển kinh tế du lịch tỉnh Phú Thọ đến năm 2020 và tầm nhìn đến năm 2030
• 3.2. Một số giải pháp nhằm bảo tồn di sản văn hóa gắn với phát triển kinh tế du lịch tỉnh Phú Thọ đến năm 2020 và tầm nhìn đến năm 2030
• 3.2.1. Giải pháp tuyên truyền vận động
• 3.2.2. Tăng cường quản lý nhà nước trong lĩnh vực bảo vệ và phát huy di sản, đặc biệt là di tích và lễ hội, xây dựng hành lang pháp lý cho việc bảo tồn di sản gắn với phát triển kinh tế du lịch dưới sự điều tiết và quản lý chẽ của Nhà nước
• 3.2.3. Quy hoạch các khu di tích, lễ hội gắn với phát triển du lịch
• 3.2.4. Xây dựng các chính sách bảo tồn di sản văn hóa nói chung và di tích, lễ hội nói riêng gắn với phát triển kinh tế du lịch
• 3.2.5. Giải pháp về huy động vốn đầu tư
• 3.2.6. Đẩy mạnh việc giao lưu và hợp tác quốc tế trong lĩnh vực bảo vệ và phát huy các di sản văn hoá gắn với phát triển du lịch
• 3.2.7. Đa dạng hóa các hoạt động nhằm phát huy vai trò của các tổ chức xã hội và các tầng lớp nhân dân tham gia vào sự nghiệp bảo vệ và phát huy di sản
• 3.2.8. Tăng cường xúc tiến du lịch gắn với tuyên truyền, quảng bá di sản văn hóa
• 3.2.9. Tăng cường đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng và đẩy mạnh việc xã hội hóa, đa dạng hơn việc đầu tư nhằm kêu gọi các thành phần kinh tế tham gia đầu tư các dự án, công trình cơ sở vật chất kỹ thuật du lịch
• KẾT LUẬN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Toàn cảnh bảo tồn di sản văn hóa phát triển du lịch Phú Thọ

Phú Thọ, vùng đất cội nguồn dân tộc, sở hữu một kho tàng di sản văn hóa vô giá, bao gồm cả di sản văn hóa vật thể và di sản văn hóa phi vật thể. Luận văn này đi sâu vào mối quan hệ hữu cơ giữa việc bảo tồn di sản văn hóa Phú Thọ và mục tiêu phát triển kinh tế du lịch bền vững. Việc khai thác hợp lý các giá trị di sản không chỉ tạo ra các sản phẩm du lịch đặc thù mà còn tạo nguồn lực tái đầu tư cho công tác bảo tồn. Mối quan hệ này là hai chiều: di sản là tài nguyên cho du lịch, và du lịch tạo ra động lực, nguồn tài chính để bảo vệ di sản. Theo luận văn của tác giả Vũ Trường Thành (2014), việc làm rõ cơ sở lý luận và thực tiễn của mối liên kết này là nhiệm vụ cấp bách, đặc biệt trong bối cảnh toàn cầu hóa và nhu cầu khẳng định bản sắc dân tộc. Phú Thọ có lợi thế so sánh vượt trội với các địa phương khác nhờ hệ thống di sản gắn liền với thời đại các Vua Hùng, tạo nên một không gian văn hóa độc đáo và linh thiêng.

1.1. Cơ sở lý luận về mối quan hệ giữa di sản và kinh tế du lịch

Cơ sở lý luận chỉ ra rằng, di sản văn hóa và kinh tế du lịch có mối quan hệ tương hỗ chặt chẽ. Di sản văn hóa, từ các công trình kiến trúc đến các lễ hội truyền thống, chính là "nguồn tài nguyên" cốt lõi để hình thành các sản phẩm du lịch văn hóa và du lịch di sản. Các giá trị này tạo nên sự khác biệt, sức hấp dẫn và quyết định chất lượng của điểm đến. Ngược lại, phát triển du lịch bền vững mang lại lợi ích kinh tế trực tiếp, tạo ra nguồn thu để tu bổ, phục dựng di tích, đồng thời nâng cao nhận thức của cộng đồng về giá trị và tầm quan trọng của việc bảo tồn. Luận văn nhấn mạnh, du lịch là một "ngành công nghiệp không khói" mang nội dung văn hóa sâu sắc, có thể biến di sản thành tài sản, góp phần vào sự phát triển kinh tế - xã hội của địa phương. Tuy nhiên, nếu không được quản lý tốt, hoạt động du lịch cũng có thể gây ra những tác động tiêu cực đến di sản, làm sai lệch các giá trị nguyên gốc.

1.2. Tiềm năng di sản văn hóa vật thể và phi vật thể tại Phú Thọ

Phú Thọ sở hữu một hệ thống di sản phong phú, là nền tảng vững chắc cho phát triển du lịch. Về di sản văn hóa vật thể, tỉnh có 1.372 di tích đã được kiểm kê, trong đó nổi bật nhất là Khu di tích lịch sử Đền Hùng – di tích quốc gia đặc biệt. Bên cạnh đó là các di chỉ khảo cổ học quan trọng như Sơn Vi, Phùng Nguyên, Gò Mun, minh chứng cho nền văn minh Việt cổ. Về di sản văn hóa phi vật thể, Phú Thọ là quê hương của hai di sản được UNESCO công nhận: Hát Xoan Phú Thọ (Di sản văn hóa phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp) và Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương (Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại). Ngoài ra, các lễ hội dân gian đặc sắc (hội Phết Hiền Quan, hội Bơi chải Bạch Hạc), các làn điệu dân ca độc đáo và kho tàng tri thức dân gian đã tạo nên một bức tranh văn hóa đa dạng, thể hiện đặc trưng của vùng đất cội nguồn.

II. Giải mã thách thức trong bảo tồn di sản và phát triển du lịch

Mặc dù sở hữu tiềm năng to lớn, việc hài hòa giữa bảo tồn di sản và phát triển kinh tế du lịch tại Phú Thọ vẫn đối mặt với nhiều thách thức. Quá trình đô thị hóa, hiện đại hóa đặt ra nguy cơ làm biến dạng không gian gốc của các di tích. Nguồn kinh phí đầu tư cho công tác tu bổ, tôn tạo còn hạn hẹp, chủ yếu dựa vào ngân sách nhà nước, chưa huy động hiệu quả các nguồn lực xã hội hóa. Nhận thức của một bộ phận cộng đồng và doanh nghiệp về tầm quan trọng của việc bảo tồn nguyên trạng di sản chưa cao. Luận văn chỉ ra rằng thực trạng bảo tồn di tích cho thấy nhiều công trình sau khi tu bổ đã mất đi tính nguyên gốc. Bên cạnh đó, các sản phẩm du lịch đặc thù còn đơn điệu, chưa khai thác hết chiều sâu văn hóa của di sản. Sự liên kết giữa các điểm di sản để tạo thành các tour, tuyến du lịch hấp dẫn còn yếu, hạ tầng dịch vụ tại một số điểm di tích chưa đáp ứng được nhu cầu ngày càng cao của du khách.

2.1. Thực trạng công tác quản lý và bảo tồn di tích tại địa bàn

Theo số liệu từ Sở VHTTDL Phú Thọ (thời điểm luận văn 2014), nhiều di tích, đặc biệt là các di chỉ khảo cổ, chưa được khoanh vùng bảo vệ và có quy chế quản lý cụ thể, dẫn đến tình trạng xâm lấn, xuống cấp. Công tác tu bổ, tôn tạo đôi khi còn mang tính tự phát, thiếu sự giám sát khoa học, gây ra hiện tượng “bê tông hóa” di tích, làm mất đi giá trị kiến trúc nghệ thuật cổ. Việc khai quật khảo cổ tại các di chỉ như Làng Cả, xóm Rén chưa đi đôi với việc bảo tồn tại chỗ các hố khai quật. Các hiện vật khảo cổ còn lưu giữ tản mạn, chưa được hệ thống hóa đầy đủ để phục vụ công tác trưng bày và nghiên cứu, gây khó khăn cho việc phát huy giá trị di sản một cách hiệu quả.

2.2. Mâu thuẫn giữa khai thác kinh tế và bảo tồn giá trị nguyên gốc

Mâu thuẫn lớn nhất nằm ở áp lực khai thác kinh tế có thể làm tổn hại đến tính chân thực và toàn vẹn của di sản. Việc xây dựng các công trình dịch vụ, hàng quán thiếu quy hoạch tại khu vực lõi của di tích có thể phá vỡ cảnh quan và không gian thiêng. Luận văn trích dẫn kinh nghiệm từ các địa phương khác về những sai lầm trong trùng tu như làng cổ Đường Lâm, cho thấy nguy cơ “giết chết” di sản vì mục tiêu thương mại hóa. Tại Phú Thọ, việc xây dựng một số công trình mới tại Khu di tích lịch sử Đền Hùng cũng gây ra nhiều tranh luận về sự hài hòa với cảnh quan tự nhiên và kiến trúc truyền thống. Cần một cơ chế quản lý chặt chẽ để đảm bảo rằng mọi hoạt động kinh tế du lịch đều phải đặt mục tiêu bảo tồn giá trị nguyên gốc lên hàng đầu.

III. Top giải pháp vĩ mô bảo tồn di sản thúc đẩy kinh tế du lịch

Để giải quyết các thách thức, cần một hệ thống giải pháp đồng bộ và mang tầm chiến lược. Luận văn đề xuất các nhóm giải pháp tập trung vào việc hoàn thiện thể chế và tăng cường năng lực quản lý của nhà nước. Trọng tâm là xây dựng một hành lang pháp lý rõ ràng, điều tiết mối quan hệ giữa bảo tồn và phát triển, đảm bảo lợi ích hài hòa cho các bên liên quan: nhà nước, doanh nghiệp và cộng đồng. Cần có một quy hoạch tổng thể phát triển du lịch gắn với các vùng di sản, xác định rõ khu vực bảo vệ nghiêm ngặt, khu vực đệm và khu vực phát triển dịch vụ. Việc nâng cao nhận thức thông qua tuyên truyền, giáo dục là giải pháp nền tảng, giúp mọi tầng lớp nhân dân hiểu rõ giá trị di sản và vai trò của mình trong việc bảo vệ, phát huy. Đây là những bước đi chiến lược để bảo tồn di sản văn hóa Phú Thọ một cách khoa học và bài bản.

3.1. Hoàn thiện chính sách phát triển du lịch và hành lang pháp lý

Cần xây dựng và ban hành các chính sách phát triển du lịch cụ thể cho tỉnh Phú Thọ, trong đó có cơ chế khuyến khích đầu tư vào du lịch di sản, đồng thời quy định chặt chẽ các nghĩa vụ về bảo tồn. Luận văn đề xuất cần có các quy định chi tiết về việc xã hội hóa công tác tu bổ di tích, cơ chế chia sẻ lợi ích từ hoạt động du lịch với cộng đồng địa phương. Việc xây dựng một hành lang pháp lý vững chắc, dựa trên Luật Di sản văn hóa và Luật Du lịch, sẽ là công cụ hiệu quả để nhà nước điều tiết các hoạt động, ngăn chặn tình trạng khai thác quá mức và thương mại hóa tiêu cực, hướng tới phát triển du lịch bền vững.

3.2. Tăng cường quản lý nhà nước và quy hoạch các khu di tích

Nâng cao năng lực của các cơ quan quản lý nhà nước về di sản và du lịch là yêu cầu cấp thiết. Cần tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra việc tuân thủ pháp luật về bảo vệ di sản tại các khu, điểm du lịch. Luận văn nhấn mạnh tầm quan trọng của công tác quy hoạch, đặc biệt là quy hoạch chi tiết các khu di tích trọng điểm như Đền Hùng, các làng có Hát Xoan. Quy hoạch này phải xác định rõ các vùng chức năng, thiết kế kiến trúc các công trình phụ trợ hài hòa, và có phương án bảo vệ môi trường, cảnh quan. Việc lập hồ sơ khoa học cho tất cả các di tích và số hóa dữ liệu sẽ giúp công tác quản lý trở nên hiệu quả và minh bạch hơn.

IV. Phương pháp phát huy giá trị di sản qua du lịch bền vững

Bên cạnh các giải pháp vĩ mô, việc triển khai các phương pháp thực tiễn để phát huy giá trị di sản là yếu tố quyết định sự thành công. Trọng tâm là đa dạng hóa và nâng cao chất lượng sản phẩm du lịch, thay vì chỉ dựa vào tham quan di tích đơn thuần. Cần phát triển các sản phẩm trải nghiệm, cho phép du khách tương tác sâu hơn với văn hóa bản địa. Ví dụ, tổ chức các tour trải nghiệm nghe Hát Xoan tại các phường Xoan gốc, tham gia các nghi lễ trong Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương, hay học làm các sản vật địa phương. Việc huy động sự tham gia của cộng đồng không chỉ giúp giảm gánh nặng cho nhà nước mà còn đảm bảo hoạt động du lịch mang lại lợi ích trực tiếp cho người dân, tạo ra những "đại sứ văn hóa" tại chỗ. Cuối cùng, một chiến lược truyền thông, quảng bá bài bản sẽ giúp định vị thương hiệu du lịch Phú Thọ trên bản đồ du lịch quốc gia và quốc tế.

4.1. Xây dựng các sản phẩm du lịch đặc thù từ di sản cội nguồn

Cần tập trung xây dựng các sản phẩm du lịch đặc thù dựa trên lợi thế riêng có của vùng đất Tổ. Thay vì các tour đại trà, cần thiết kế các tuyến du lịch chuyên đề như "Theo dấu chân các Vua Hùng", "Khám phá không gian văn hóa Hát Xoan", hay du lịch sinh thái kết hợp nghỉ dưỡng tại Vườn quốc gia Xuân Sơn. Việc phục dựng các lễ hội truyền thống một cách nguyên bản, phát triển các làng nghề thủ công gắn với câu chuyện lịch sử, và xây dựng các chương trình biểu diễn nghệ thuật dân gian sẽ tạo ra những sản phẩm độc đáo, có giá trị gia tăng cao, thu hút du khách lưu trú dài ngày và chi tiêu nhiều hơn.

4.2. Phát huy vai trò của cộng đồng địa phương trong hoạt động du lịch

Luận văn khẳng định vai trò của cộng đồng địa phương là yếu tố then chốt cho sự phát triển bền vững. Cần xây dựng các mô hình phát triển du lịch cộng đồng, nơi người dân trực tiếp tham gia cung cấp dịch vụ (homestay, hướng dẫn viên bản địa, ẩm thực) và được hưởng lợi từ đó. Điều này không chỉ tạo sinh kế, cải thiện đời sống mà còn khơi dậy niềm tự hào và ý thức trách nhiệm bảo vệ di sản của chính họ. Nhà nước và doanh nghiệp cần hỗ trợ cộng đồng về kiến thức, kỹ năng làm du lịch, xây dựng sản phẩm và quảng bá. Khi cộng đồng là chủ thể, di sản sẽ được bảo vệ một cách sống động và bền vững nhất.

V. Đánh giá hiệu quả kinh tế du lịch từ bảo tồn di sản Phú Thọ

Dựa trên các số liệu thống kê, có thể thấy hoạt động du lịch gắn với di sản đã mang lại những hiệu quả kinh tế tích cực cho tỉnh Phú Thọ. Lượng khách du lịch đến tỉnh có xu hướng tăng đều qua các năm, đặc biệt sau khi Giỗ Tổ Hùng Vương được công nhận là Quốc lễ. Doanh thu từ du lịch đã trở thành một nguồn đóng góp quan trọng vào GDP của tỉnh. Hoạt động du lịch cũng tạo ra hàng ngàn việc làm trực tiếp và gián tiếp, góp phần chuyển dịch cơ cấu lao động từ nông nghiệp sang dịch vụ. Tuy nhiên, hiệu quả kinh tế vẫn chưa tương xứng với tiềm năng. Tỷ lệ khách lưu trú còn thấp, mức chi tiêu bình quân của du khách chưa cao. Điều này cho thấy sự cần thiết phải đầu tư mạnh mẽ hơn vào chất lượng dịch vụ, cơ sở hạ tầng và đa dạng hóa sản phẩm để giữ chân du khách và tăng nguồn thu, từ đó tạo thêm nguồn lực phát triển du lịch.

5.1. Phân tích số liệu tăng trưởng khách du lịch giai đoạn 2007 2013

Theo Bảng 2.4 và 2.5 trong luận văn gốc, lượng khách du lịch đến Phú Thọ đã tăng đáng kể trong giai đoạn 2007-2013. Tổng lượt khách tăng từ khoảng 3 triệu lượt năm 2007 lên 6 triệu lượt vào năm 2013. Tốc độ tăng trưởng bình quân của khách nội địa đạt khoảng 9%/năm. Tuy nhiên, một con số đáng chú ý là tỷ lệ khách lưu trú chỉ chiếm khoảng 9-10% tổng lượt khách, cho thấy phần lớn là khách tham quan trong ngày. Điều này phản ánh thực trạng sản phẩm du lịch và dịch vụ lưu trú chưa đủ sức hấp dẫn để giữ chân du khách ở lại lâu hơn.

5.2. Tác động của kinh tế du lịch đến GDP và cơ cấu lao động tỉnh

Số liệu từ Bảng 2.6 và 2.8 của luận văn cho thấy sự đóng góp ngày càng tăng của ngành du lịch vào nền kinh tế tỉnh. GDP du lịch của Phú Thọ giai đoạn 2007-2013 tăng trưởng ấn tượng, với mức tăng bình quân hàng năm đạt 18,96%. Tổng thu từ du lịch tăng từ 506,1 tỷ đồng (2007) lên 1.500 tỷ đồng (2013). Ngành du lịch cũng thu hút một lượng lớn lao động, góp phần giải quyết việc làm và nâng cao thu nhập cho người dân. Sự phát triển của kinh tế du lịch đã kéo theo sự phát triển của các ngành liên quan như vận tải, thương mại, xây dựng, khẳng định vai trò là một trong ba khâu đột phá kinh tế - xã hội của tỉnh trong giai đoạn này.

VI. Tầm nhìn 2030 Bảo tồn di sản phát triển kinh tế du lịch Phú Thọ

Hướng tới tương lai, luận văn vạch ra phương hướng chiến lược cho Phú Thọ đến năm 2020 và tầm nhìn 2030. Mục tiêu tổng quát là xây dựng Phú Thọ trở thành một trung tâm du lịch cội nguồn của cả nước, với các sản phẩm du lịch văn hóa, tâm linh độc đáo, chất lượng cao. Để đạt được điều đó, cần tiếp tục thực hiện đồng bộ các nhóm giải pháp đã đề ra, từ chính sách, quản lý, đầu tư đến phát triển sản phẩm và quảng bá. Một trong những định hướng quan trọng là tăng cường liên kết vùng trong du lịch, kết nối Phú Thọ với các điểm đến khác trong vùng Tây Bắc và đồng bằng sông Hồng để tạo ra các hành trình đa dạng. Việc huy động hiệu quả các nguồn vốn, đặc biệt là vốn xã hội hóa, và hợp tác quốc tế trong lĩnh vực bảo tồn sẽ là những yếu tố đột phá. Tương lai của du lịch Phú Thọ phụ thuộc vào khả năng biến di sản thành tài sản một cách bền vững, nơi giá trị văn hóa được tôn vinh và lợi ích kinh tế được chia sẻ hài hòa.

6.1. Các mục tiêu chiến lược và định hướng phát triển du lịch bền vững

Định hướng phát triển tập trung vào việc đưa du lịch thực sự trở thành ngành kinh tế mũi nhọn. Mục tiêu cụ thể bao gồm tăng trưởng lượng khách du lịch (đặc biệt là khách quốc tế và khách lưu trú), nâng cao doanh thu du lịch, và tạo thêm nhiều việc làm chất lượng cao. Phát triển du lịch bền vững là nguyên tắc cốt lõi, đòi hỏi phải cân bằng ba trụ cột: hiệu quả kinh tế, công bằng xã hội (đặc biệt là lợi ích cho cộng đồng) và bảo vệ môi trường, bảo tồn di sản. Định hướng này yêu cầu một sự chuyển đổi từ phát triển theo chiều rộng sang chiều sâu, chú trọng vào chất lượng trải nghiệm của du khách và giá trị gia tăng của sản phẩm.

6.2. Kiến nghị về liên kết vùng du lịch và huy động nguồn lực đầu tư

Để vượt ra khỏi phạm vi của tỉnh, luận văn đề xuất Phú Thọ cần chủ động trong liên kết vùng trong du lịch. Cần xây dựng tuyến du lịch tâm linh dọc sông Hồng kết nối với Yên Bái, Lào Cai, và liên kết với Hà Nội để thu hút nguồn khách quốc tế. Về nguồn lực phát triển du lịch, không thể chỉ trông chờ vào ngân sách nhà nước. Cần có cơ chế, chính sách đột phá để thu hút vốn đầu tư từ doanh nghiệp tư nhân, các tổ chức trong và ngoài nước vào hạ tầng du lịch và các dự án bảo tồn di sản. Đẩy mạnh xã hội hóa, kêu gọi sự đóng góp của cộng đồng và doanh nghiệp sẽ là chìa khóa để giải quyết bài toán về vốn, tạo động lực mạnh mẽ cho sự phát triển du lịch trong giai đoạn tới.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong giai đoạn 2007 - 2013, ngành du lịch tỉnh Phú Thọ ghi nhận sự tăng trưởng nhanh chóng khi lượng du khách tăng từ 3,0 triệu lượt lên hơn 6,2 triệu lượt, đồng thời tổng doanh thu từ du lịch tăng từ 506,1 tỷ đồng lên 1.420 tỷ đồng, đạt tốc độ tăng trưởng bình quân 18,9%/năm. Mặc dù sở hữu kho tàng văn hóa đồ sộ với 1.372 di tích lịch sử - văn hóa đã được kiểm kê và 92 lễ hội truyền thống, địa phương vẫn đối mặt với bài toán nan giải: làm thế nào để khai thác giá trị di sản hiệu quả nhằm thúc đẩy tăng trưởng kinh tế mà không làm biến dạng, mai một các giá trị văn hóa nguyên gốc.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của luận văn là giải quyết mâu thuẫn giữa nhu cầu thương mại hóa tài nguyên du lịch và yêu cầu cấp thiết về bảo tồn di sản văn hóa trong tiến trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa. Mục tiêu cụ thể của đề tài là hệ thống hóa cơ sở lý luận về mối quan hệ giữa bảo tồn di sản và phát triển kinh tế du lịch; đánh giá toàn diện thực trạng công tác này trên địa bàn tỉnh Phú Thọ giai đoạn 2005 - 2013; từ đó đề xuất hệ thống giải pháp đồng bộ định hướng đến năm 2020 và tầm nhìn đến năm 2030.

Phạm vi nghiên cứu tập trung vào không gian kinh tế - văn hóa thuộc 13 đơn vị hành chính cấp huyện của tỉnh Phú Thọ, xem xét mối quan hệ tác động một chiều từ công tác bảo tồn di sản đến phát triển kinh tế du lịch. Ý nghĩa của nghiên cứu thể hiện ở việc cung cấp luận cứ khoa học nhằm tái cơ cấu ngành du lịch, nâng cao tỷ lệ khách lưu trú từ mức 9,3% năm 2013 lên các mục tiêu cao hơn, kéo dài thời gian lưu trú bình quân vượt qua con số 1,3 ngày và gia tăng mức chi tiêu của du khách quốc tế vượt ngưỡng 50 USD/ngày.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu vận dụng lý thuyết phát triển du lịch bền vững và mô hình lợi ích tương hỗ giữa bảo tồn di sản với kinh tế du lịch được đề xuất bởi Stephen Craig-Smith và French (1994). Mô hình này chỉ ra rằng hoạt động du lịch tạo ra cơ chế chia sẻ lợi ích kinh tế cho cộng đồng bản địa, cung cấp nguồn lực tài chính để tái đầu tư hạ tầng kỹ thuật và trở thành tấm lá chắn bảo vệ các giá trị văn hóa truyền thống. Đồng thời, luận văn kết hợp khung lý thuyết về tác động kinh tế - xã hội của Kim và cộng sự (2002) nhằm phân tích cả lợi ích hữu hình như doanh thu thuế, thu nhập việc làm, lẫn lợi ích vô hình như niềm tự hào dân tộc và vị thế điểm đến.

Khái niệm di sản văn hóa được tiếp cận theo Luật Di sản văn hóa năm 2001 (sửa đổi, bổ sung năm 2009), bao gồm di sản văn hóa vật thể (di tích, danh lam thắng cảnh, cổ vật) và di sản văn hóa phi vật thể (lễ hội, diễn xướng dân gian, tri thức bản địa). Khái niệm kinh tế du lịch được định vị là ngành kinh tế dịch vụ tổng hợp có tính liên vùng, biến các tài nguyên nhân văn thành sản phẩm dịch vụ nhằm tạo ra giá trị gia tăng, đóng góp vào tỷ trọng GDP ngành dịch vụ (đạt 33,7% trong cơ cấu kinh tế Phú Thọ năm 2010). Hiệu quả kinh tế du lịch di sản được xác định thông qua tương quan giữa tổng doanh thu dịch vụ du lịch và chi phí bảo tồn, tôn tạo tài nguyên.

                 Tài nguyên đầu vào phong phú & độc đáo
              Tái đầu tư nguồn thu & Nâng cao nhận thức

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp luận duy vật biện chứng và duy vật lịch sử kết hợp với các phương pháp định lượng và định tính. Khảo sát được thực hiện trên tổng thể 1.372 di tích lịch sử - văn hóa và 92 lễ hội truyền thống phân bố tại 13 huyện, thị xã, thành phố trên toàn tỉnh Phú Thọ.

• Cỡ mẫu và phương pháp chọn mẫu: Tác giả áp dụng phương pháp chọn mẫu phân tầng có chủ đích đối với 281 di tích đã được xếp hạng (gồm 1 di tích quốc gia đặc biệt Đền Hùng, 73 di tích cấp quốc gia và 207 di tích cấp tỉnh) cùng 30 lễ hội dân gian tiêu biểu xếp loại A theo tiêu chuẩn của Cục Di sản văn hóa. Việc lựa chọn mẫu có chủ đích dựa trên mật độ phân bổ di tích (Việt Trì đạt 2,28 di tích/km², Lâm Thao đạt 2,6 di tích/km²) và mức độ ảnh hưởng trực tiếp đến chuỗi cung ứng du lịch của tỉnh.
• Lý do lựa chọn phương pháp phân tích: Phương pháp thống kê mô tả và phân tích so sánh liên thời gian (giai đoạn 2007 - 2013) được lựa chọn vì tính chính xác cao trong việc đo lường biến động dòng khách, doanh thu và năng lực cơ sở lưu trú. Kết hợp phân tích tài liệu thứ cấp từ Niên giám thống kê tỉnh Phú Thọ, báo cáo chuyên ngành của Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Phú Thọ và số liệu hiện vật từ Bảo tàng Hùng Vương (lưu trữ trên 3.500 hiện vật gốc) giúp bảo đảm tính khách quan, đa chiều khi lượng hóa đóng góp kinh tế của di sản.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, lượng khách du lịch tăng trưởng nhanh nhưng cơ cấu khách tồn tại sự mất cân đối sâu sắc. Tổng lượng khách tăng hơn 2 lần từ 3,0 triệu lượt (năm 2007) lên 6,2 triệu lượt (năm 2013). Tuy nhiên, khách tham quan trong ngày luôn chiếm tỷ trọng áp đảo trên 90,3% - 91,9%, trong khi khách lưu trú chỉ chiếm từ 8,1% (năm 2007) đến 9,3% (năm 2013). Thị trường khách quốc tế tăng trưởng khiêm tốn với tốc độ 7,61%/năm, đạt 4.300 lượt vào năm 2013, chỉ chiếm 0,74% tổng lượng khách lưu trú toàn tỉnh.

Chỉ tiêu theo dõi	Năm 2007	Năm 2009	Năm 2011	Năm 2013
Tổng lượt khách du lịch (Triệu lượt)	3,00	4,50	6,00	6,20
Tỷ lệ khách đi trong ngày (%)	91,90	92,00	92,20	90,30
Lượng khách lưu trú (Lượt người)	293.190	410.000	508.800	580.000
Khách du lịch quốc tế (Lượt người)	2.760	3.500	3.700	4.300
Số lượng cơ sở lưu trú (Cơ sở)	95	135	180	220
Tổng doanh thu du lịch (Tỷ đồng)	506,10	720,50	1.100,00	1.420,00

Thứ hai, doanh thu du lịch tăng trưởng mạnh mẽ nhưng mức chi tiêu bình quân của du khách còn thấp. Tổng thu từ du lịch tăng từ 506,1 tỷ đồng năm 2007 lên 1.420 tỷ đồng năm 2013, đạt tốc độ tăng trưởng 18,9%/năm. Tuy vậy, mức chi tiêu bình quân của khách quốc tế chỉ đạt khoảng 50 USD/ngày (thấp hơn nhiều so với mức trung bình cả nước từ 60 - 80 USD/ngày), thời gian lưu trú ngắn chỉ xấp xỉ 1,3 ngày do nghèo nàn về sản phẩm kinh tế ban đêm và dịch vụ giải trí bổ trợ.

Thứ ba, năng lực lưu trú phát triển về số lượng nhưng hạn chế về quy mô và chất lượng. Số lượng cơ sở lưu trú tăng từ 95 cơ sở (năm 2007) lên 220 cơ sở (năm 2013), công suất sử dụng phòng cải thiện từ 41,3% lên 47%. Dù vậy, quy mô các cơ sở còn nhỏ lẻ, bình quân chỉ đạt 10,5 buồng/cơ sở, phần lớn là nhà nghỉ tư nhân phân bố tập trung chủ yếu tại thành phố Việt Trì, trong khi các khu du lịch sinh thái như Đầm Ao Châu hay Vườn quốc gia Xuân Sơn hầu như chưa có cơ sở đạt chuẩn.

Thứ tư, công tác bảo tồn di sản còn bộc lộ nhiều điểm nghẽn nghiêm trọng. Trong số 161 di chỉ khảo cổ học được phát hiện, có 67 di tích đã khai quật nhưng chỉ có 4 di tích được xếp hạng quốc gia; nhiều hố khai quật bị biến dạng hoặc xóa sổ. Tình trạng "bê tông hóa" và trùng tu sai lệch nguyên gốc diễn ra tại một số di tích lịch sử, làm suy giảm tính tôn nghiêm và mất đi nét kiến trúc truyền thống vốn là yếu tố cốt lõi thu hút khách du lịch.

Thảo luận kết quả

Dữ liệu nghiên cứu phản ánh bức tranh rõ nét qua các bảng phân tích mật độ di tích và biểu đồ tăng trưởng doanh thu giai đoạn 2007 - 2013. Mật độ di tích có sự phân hóa cực kỳ sâu sắc giữa các tiểu vùng: vùng đồng bằng ven sông như Lâm Thao (2,6 di tích/km²) và Việt Trì (2,28 di tích/km²) tập trung dày đặc các công trình kiến trúc nghệ thuật, trong khi các huyện miền núi như Yên Lập (0,01 di tích/km²) hay Tân Sơn (0,0058 di tích/km²) lại sở hữu tiềm năng di sản sinh thái và văn hóa tộc người thiểu số chưa được khai phá.

Mật độ di tích tại các địa bàn trọng điểm (di tích/km²):

Nguyên nhân chính của tình trạng doanh thu tăng nhưng tỷ trọng khách lưu trú thấp bắt nguồn từ tính mùa vụ đậm nét của du lịch Phú Thọ, tập trung cao điểm vào dịp Giỗ Tổ Hùng Vương (tháng 3 âm lịch) và thưa vắng vào các tháng còn lại. So sánh với các mô hình du lịch di sản thành công tại Quần thể di tích Cố đô Huế hay Đô thị cổ Hội An, Phú Thọ chưa khai thác tối đa tính sinh động của 2 di sản văn hóa phi vật thể được UNESCO vinh danh là Hát Xoan (năm 2011) và Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương (năm 2012) để tạo chuỗi sản phẩm trải nghiệm thường nhật. Bài học trùng tu biến dạng di tích từ Làng cổ Đường Lâm hay chùa Võng Thị tại các tỉnh lân cận là hồi chuông cảnh báo cho Phú Thọ trong việc giữ gìn tính nguyên bản của cảnh quan di tích Đền Hùng trên núi Nghĩa Lĩnh.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, hoàn thiện quy hoạch không gian bảo tồn gắn với phát triển 3 cụm du lịch trọng điểm. Ủy ban nhân dân tỉnh Phú Thọ và Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch cần rà soát, cắm mốc bảo vệ cho toàn bộ 1.372 di tích; quy hoạch thành phố Việt Trì trở thành "Thành phố Lễ hội về với cội nguồn dân tộc Việt Nam". Mục tiêu đặt ra là kéo dài thời gian lưu trú của du khách từ 1,3 ngày lên 2,0 - 2,5 ngày trong giai đoạn 2015 - 2020.

Thứ hai, đa dạng hóa nguồn lực tài chính và đẩy mạnh xã hội hóa đầu tư. Ban chỉ đạo phát triển du lịch tỉnh cần xây dựng cơ chế huy động vốn hỗn hợp từ ngân sách nhà nước, các quỹ văn hóa quốc tế và khối doanh nghiệp tư nhân. Mục tiêu nâng tổng số cơ sở lưu trú đạt chuẩn cao cấp tại các khu trọng điểm như Đầm Ao Châu, Xuân Sơn và Thanh Thủy, đưa tỷ lệ khách lưu trú đạt trên 15% vào năm 2020 so với mức 9,3% của năm 2013.

Thứ ba, xây dựng chuỗi sản phẩm du lịch đặc thù liên vùng. Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Phú Thọ chủ trì phối hợp cùng hai tỉnh Yên Bái và Lào Cai mở rộng chương trình "Du lịch về cội nguồn", thiết lập tuyến du lịch tâm linh dọc lưu vực sông Hồng - sông Chảy. Phát triển các điểm biểu diễn Hát Xoan định kỳ tại 4 phường Xoan gốc (xã Kim Đức, An Thái) nhằm phục vụ khách quốc tế, hướng tới nâng mức chi tiêu bình quân của khách ngoại quốc từ 50 USD lên 70 - 80 USD/ngày.

Thứ tư, chuẩn hóa nguồn nhân lực và ứng dụng công nghệ trong quảng bá di sản. Hiệp hội Du lịch tỉnh cùng các cơ sở đào tạo tổ chức bồi dưỡng nghiệp vụ chuyên sâu cho lực lượng lao động ngành dịch vụ, phấn đấu đến năm 2020 có trên 60% lao động du lịch được đào tạo bài bản. Xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu số hóa và hệ thống biển chỉ dẫn đa ngữ tại 73 di tích quốc gia nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh điểm đến.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Cơ quan quản lý nhà nước và nhà hoạch định chính sách: Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Ủy ban nhân dân các cấp tại Phú Thọ và các tỉnh trung du miền núi phía Bắc có thể ứng dụng khung phân tích để xây dựng quy hoạch phát triển kinh tế du lịch giai đoạn 2020 - 2030, điều tiết cân bằng giữa bảo tồn di sản và thu hút đầu tư.
• Doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ du lịch, lữ hành và khách sạn: Các đơn vị lữ hành khai thác căn cứ thực tiễn từ 92 lễ hội và 281 di tích xếp hạng để thiết kế các tour du lịch chuyên đề, tour trải nghiệm di sản UNESCO, đồng thời định hướng đầu tư nâng cấp chuỗi 220 cơ sở lưu trú theo hướng chuyên nghiệp.
• Giảng viên, nghiên cứu sinh và học viên cao học ngành Kinh tế, Du lịch học và Quản lý văn hóa: Luận văn là tài liệu tham khảo giàu giá trị học thuật về phương pháp lượng hóa đóng góp của tài nguyên di sản đối với tăng trưởng kinh tế địa phương thông qua chuỗi số liệu thực nghiệm giai đoạn 2007 - 2013.
• Ban quản lý di tích và cộng đồng dân cư địa phương: Cung cấp góc nhìn thực tiễn giúp các ban quản lý di tích cấp huyện, xã xây dựng phương án trùng tu đúng quy chuẩn, gắn kết người dân bản địa vào chuỗi cung ứng dịch vụ du lịch cộng đồng để cải thiện sinh kế bền vững.

Câu hỏi thường gặp

Điểm nghẽn lớn nhất trong việc phát triển kinh tế du lịch tại tỉnh Phú Thọ giai đoạn 2007 - 2013 là gì?
Điểm nghẽn lớn nhất là tính chất mùa vụ cao và cơ cấu khách du lịch mất cân đối nghiêm trọng. Khách tham quan trong ngày chiếm trên 90,3%, tỷ lệ khách lưu trú chỉ đạt 9,3% (năm 2013), mức chi tiêu của khách quốc tế thấp (50 USD/ngày) và thời gian lưu trú ngắn (1,3 ngày) khiến giá trị gia tăng tạo ra cho kinh tế địa phương chưa tương xứng với tiềm năng.

Hai di sản văn hóa phi vật thể nào của Phú Thọ được UNESCO vinh danh và ý nghĩa của chúng đối với du lịch?
Đó là Hát Xoan Phú Thọ (được vinh danh năm 2011 là di sản cần bảo vệ khẩn cấp) và Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương (vinh danh năm 2012 là di sản đại diện của nhân loại). Đây là nguồn tài nguyên văn hóa độc nhất vô nhị, đóng vai trò là hạt nhân cốt lõi để xây dựng các sản phẩm du lịch tâm linh, văn hóa cội nguồn thu hút du khách trong nước và quốc tế.

Hạ tầng cơ sở lưu trú của tỉnh Phú Thọ giai đoạn 2007 - 2013 đã thay đổi như thế nào?
Hệ thống lưu trú tăng nhanh từ 95 cơ sở (năm 2007) lên 220 cơ sở (năm 2013), công suất phòng đạt 47%. Tuy nhiên, quy mô còn phân tán nhỏ lẻ với bình quân 10,5 buồng/cơ sở, chủ yếu tập trung tại thành phố Việt Trì và thiếu hụt trầm trọng các cơ sở nghỉ dưỡng cao cấp tại các vùng đệm danh thắng như Đầm Ao Châu hay Xuân Sơn.

Luận văn cảnh báo nguy cơ gì trong công tác trùng tu, tôn tạo các di tích lịch sử văn hóa?
Luận văn cảnh báo nguy cơ "bê tông hóa" và làm biến dạng yếu tố nguyên gốc của di tích lịch sử văn hóa, viện dẫn bài học thực tế từ Làng cổ Đường Lâm và chùa Võng Thị. Việc can thiệp thô bạo vào cảnh quan kiến trúc cổ truyền sẽ làm phá vỡ không gian linh thiêng, gây phản cảm và làm suy giảm trực tiếp sức hấp dẫn đối với khách du lịch.

Mục tiêu chiến lược của ngành du lịch tỉnh Phú Thọ giai đoạn 2020 và tầm nhìn 2030 hướng tới điều gì?
Mục tiêu là đưa du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn, phát triển thành phố Việt Trì thành thành phố lễ hội cội nguồn của cả nước. Chiến lược tập trung kéo dài thời gian lưu trú lên 2,0 - 2,5 ngày, nâng tỷ lệ khách lưu trú đạt trên 15% và kết nối chuỗi du lịch sinh thái - văn hóa liên tỉnh dọc sông Hồng.

Kết luận

• Luận văn hệ thống hóa toàn diện khung lý luận về vai trò động lực của di sản văn hóa đối với phát triển kinh tế du lịch, khẳng định văn hóa là nguồn lực nội sinh quan trọng thúc đẩy tăng trưởng dịch vụ.
• Bức tranh thực trạng được phân tích sâu sắc qua hệ thống số liệu kiểm chứng với 1.372 di tích, 92 lễ hội và sự gia tăng doanh thu từ 506,1 tỷ đồng lên 1.420 tỷ đồng trong giai đoạn 2007 - 2013.
• Nghiên cứu chỉ rõ các hạn chế cốt lõi về tỷ trọng khách lưu trú thấp (dưới 10%), mức chi tiêu bình quân của khách quốc tế hạn chế (50 USD/ngày) và nguy cơ mai một di tích do trùng tu thiếu quy chuẩn.
• Đề xuất 4 nhóm giải pháp chiến lược khả thi gồm: hoàn thiện quy hoạch không gian di sản, xã hội hóa nguồn vốn đầu tư hạ tầng, xây dựng tour liên tỉnh sông Hồng - sông Chảy và chuẩn hóa nguồn nhân lực du lịch.
• Luận văn đóng góp khung phân tích thực tiễn hỗ trợ đắc lực cho việc hiện thực hóa Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh Phú Thọ, đưa du lịch trở thành khâu đột phá kinh tế - xã hội bền vững giai đoạn đến năm 2020 và tầm nhìn 2030.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương I như sau: “Di sắn văn hoá quy định tạt Luật nảy bao gồm di sản văn hoá phi vật thể vá đi sẵn văn hoá vật thể, là sản phẩm tỉnh thân, vật chất có giá trị lịch sử, văn hoá, khoa học được lưu truyền từ thể hệ này qua thế hệ khác ở nước Cộng hoả xã hội chủ nghủa Việt Nam”.2 Di sản văn hóa pin vật thễ: Ngày 18/6/2009, Quốc hội nước Cộng hoà xã hội chủ nghữa Việt Nam khoá XI, kỷ họp thủ 5 đã thông qua Luật sửa đổi, bỗ sưng một số điều của Luật Di sản văn. Theo đó, Di sản văn hoá phi vật thế được định nghĩa “là sân phẩm tinh thân gắn với cộng dồng hoặc cá nhân, vật thể và không gian văn hoá liêu quan, có giả i Hich sử, văn hoá, khoa học, thể hiện bản sắc văn hoá cộng đồng, không ngừng được tái tạo và lưu truyền Lừ thế hệ mày sang thể hệ khác bằng truyền miệng, truyền nghề, trình điển và các hình thức khác”.3 Di sắn văn hỏa vật thế: n phẩm vật chát có giá trị lịch số, văn hỏa, khoa học, bao gồm củ tích lịch sử - văn hoá, danh lan thắng cảnh, di vật, cổ vật, bảo vật quốc gia; Cụ thể Đi ích lịch sử - văn hoá: là công trình xây đụng, địa điểm và các di vật, cỗ vật, bão vật quốc gia thuộc công trình, địa điểm đó có giá trị lịch sử, văn hoa, khoa hoc. 17 Danh lam thắng cảnh: là cảnh quan thiên nhién hoặc dịa diễm có sự kết hợp giữa cảnh quan thiên nhiên với công trình kiến trúc có giá trị lịch sử, thấm mỹ, khoa học. Di vật: là hiện vật được lưu truyền lại, có giá trị lịch sử, văn hoá, khoa học.

Cả vật: là hiện vật được lưu truyền lại, có giã trị tiên biến về lịch sử, văn hoá, khoa học, có từ một trăm ri Iuỗi trở lên Béo vật quốc gia: là hiện vật dược lưu truyền lại, có giá trị dặc biệt quý liểm tiêu biểu của đất nước về lịch sử, văn hoá, khoa học. Nhu vậy, dĩ sân văn hoá nói chưng rất đa dạng, phong phú, bao gầm các yếu ti nhân văn (di tích lịch sử văn hoa, lễ hội, làng nghề, phong tục tập quản,.) nhưng, cũng chúa đựng cả các yếu tổ tự nhiên (rừng, múi, thác,.2 Mỗi quan hệ giữa văn hoá vật thể và nhí vật thể: Hai hình thải nay có liên quan mật thiết với nhau, Di sản văn hỏa vật thể xuất hiện như là sự biến hiện vật chất của đi sản văn hóa phi vat thé va di săn văn hóa phi vật thể dến lượt mình tồn tại như là biểu biện tỉnh thản của di sản văn hóa vật thể đó Nếu gọi di săn văn hỏa vật thể là gương mặt lịch sử, là nhân chứng của các thời đại, thị đi sản văn hóa phí vật thế là lính hẳn, là tinh anh, hun đủe những giá trị cao nhất của đân tộc. Cúc đi sân văn hóa vật thể luôn luôn chứa đựng trong mình những giá trị võ hinh, noi con người gửi gắm đức tin và tôn thờ một đẳng thiêng Hồng nào đó, là không gian văn hóa cho nhân dan trong những ngày lễ hồi truyền thống, lễ hội tồn giáo, là nơi các nghệ nhân xưa thể hiện năng lực sảng tạo kiến trúc - nghệ thuật cửa mình đâng lên đẳng tôi cao, thế hiện khát vọng và trớc mơ thâm kín mãnh liệt của mình về cuộc sống - thể giới cơn người Đối với di sản văn hóa phú vật thể thì tự thân nó đã mang trong mình những thông điệp của quá khứ vả khi tham gia vào đời sống văn hỏa hiện dai sé lam cho văn hóa của mỗi đần lộc không bị tách rời khối truyền thống, nó giữ lại những giá lrị tự than, déng thời tạo nên những giá trị bên trong, của sốt cách, bản lĩnh, năng lực của mdi dan tộc. Những hệ giá trị này có tính én định rất lớn và có tính bên vững tương dối, gỏ sức mạnh ta lớn đối với sông đồng, Trong sự tiến bộ và phát triển của xã hội, 18 các giả trị này thường không biến mắt mà hóa thân vao các giả trị của thời sau theo quy luật kế thừa, tái tạo và đó cũng là biểu hiện của tính liên tục văn hoá.3 Bao tin đi sản văn hóa Đảo tên là bảo vệ những giá trị có nguy cơ biến mắt trêu thể giới, như các đi sản văn hóa thế giới, cáo loài sinh vật có nguy cơ tuyệt chứng v v.

Hiểu theo nghĩa chung nhất thì bão tấn đi sẵn văn hóa là giữ gìn, lưu lại những giá trị đi sân văn hóa. Trong những năm qua Đảng và Nhà nước, nhân dân ta dã có nhiều hoạt động, nhằm bão tổn và phát huy kho tảng đi sản văn hóa của cha ông. gớp phan to lớn vào việu bảo vệ và xây dựng nước Việt Nam xã hội chủ nghĩa, xây dựng và phải. triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến đậm dã bản sắc dân tộc, là một trong, những quốc gia rất có ÿ thức với việc bảo tồn, phát huy giá trị của đi sản văn hoá.

Chủ Tịch IIễ Chí Minh đã ký sắc lệnh số 6Š ấn dịnh nhiệm vụ cho Đông Dương Bác có lọc viên nhiệm vụ bão tôn tắt cá cô tích trong toàn cối Việt Nam. Chính phủ ban bành Nghị định số 519 - T'Fg ngày 29/10/1957 về việc bảo tên di tích, di vật lịch sử và đanh lam thắng cảnh. Chủ tịch Hội dang Nha nước đã ký Pháp lệnh Bảo vệ vả sứ đụng di tích lịch sĩ - văn hóa và danh lam thẳng cảnh (04-04-1984). Năm 2001, Nha nước Việt Nam đã chỉnh thức ban hành Luật Dĩ sản văn hóa, ngày 11 tháng ^ năm 2002 chính phủ ban hành Nghị số 93/2002/NĐ-CP quy định chỉ tiết thì hành một số điều của luật đi sẵn văn hóa; ngày 18/6/2009, Quốc hội nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam khoá XI, kỳ hạp thứ 5 đã thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điêu của Luật Di sẵn văn hoá, ngày 21 tháng 9 năm 2010 Chính phủ bạn hành nghị định 98/2010/NĐ-CP quy định chỉ tiết xnột số điển của Luật di sản văn hóa, Luật sửa đốt, bố sưng một số điểu Luật đi sản văn.

Đây được coi là một bước tiến trên quá trình hoàn thiện chính sách văn hóa vì sự phát triển của đất nude. Trong Ludt Di sản văn hóa, cả bai hình thái vẫn hóa được chứa dựng trong kỷ ức văn hỏa của đân tộc: Ủi sản văn hóa vật thể và di sản văn hỏa phí vật thể đều được để cập đến với Lư cách là đối tượng pháp lý chủ yếu của buat. Tout pháp của nhà nước không chỉ nâng cao nhận thức má còn trao cho mọi công đân một công cụ pháp lý đề điều chính các hoạt động xã hội, để nhà nước củng các tế chức, cá nhân có the bao tôn và phái. huy giả trị dĩ sản văn hóa dân tộc vào dời sông hiện tại 19 Bên cạnh hiệu lực của pháp luật nhà nước về báo vệ di sắn văn hỏa, nhận thức của xã hội irong thời gian gần đáy cũng có nhiêu thay đổi Dến nay đì sản văn hóa không chỉ được coi là tài sẵn có giá trị giáo dục truyền thống, mã cỏn là một nguồn lực tơ lớn góp phần phát triển kinh tế, xã hội của đất nước.

Do đó đi sân văn hóa dã trở thành một lĩnh vực được quan tâm đặc biệt, huy động được nhiều đóng góp của nhân. dan và đã đại được nhiêu kết. quan trọng, Nhiéu van ban quản lý nhà nước về dĩ sản văn hóa dã được ban hành, nhiều dễ tải khoa học, dự án bảo tổn các di sẵn văn hóa thuộc nhiều lĩnh vực được thực hiện, nhiều loại hình văn hẻa, nghệ thuật truyền thống, được khôi phục, bảo tên khai thác và phát Huy. Đến nay dã có rất nhiều dự ản nghiên cứu, sưu tắm và một khối lượng lớn phim, ảnh, băng đĩa hình, đầu sách về đi sẵn văn hóa nhỉ vật thể được thực hiện.

Nỗi lên là việc sưu Lm hang trăm sử i cha đồng bảo các đâu tộc Tây Nguyên. Nhiều làng, nghệ thủ công truyền thống được phát huy và bước đầu cỏ vị trí trong nên kinh tế như gốm Bát Tràng, gêm Dẻng Nai, lụa Hà Dông, chạm khảm Déng Ky.Trong những năm qua, đã có hảng tram ngan di vat van hoa có giá trị được diễu tra, sưu tầm làm gidu cho kho tàng văn hóa dân tộc. Liáng loạt cuộc khai quật có giá trị được thực hiện như ở Lung Leng, Lam Kinh, Cố đô Huế, Lang Ca, Kam Rén ( Phú The). Đặc biệt là việc khai quật khảo cỗ tại khu vực Bà Binh (Há Nội) thụ góp đuợc ruột khối lượng hiện vật hết sức phong phú vả quý giá về thời đại tiên Thăng Long và các thời đại sau đó, cưng cấp những thông tin có giá trị về lịch sử nghìn năm Thăng Long - Đông Đồ - Hà Nội.

Hàng ngắn di tích kiến trúc nghệ thuật được trừng tụ tổn tạo góp phần quan trọng vào việc bảo tên, gìn giữ những giá trị của di sản của đân tộc, đồng thời góp phần thu hút ngày càng nhiều khách thăm quan đu lịch Trong những năm vừa qua chúng ta cũng dã có hơn 10 di sẵn văn hỏa được UNESCO céng nhan 1a đi sản văn hóa thể giới, trong đó Nhã nhạc cưng dink Lud, Không gian văn hóa công chiéng Tay Nguyên, Ca Trù, Dân ca Quan bạ Bắo Ninh, Hit Xoan Phú Thọ, Tìn ngưỡng the cing Hing Vuong ở Phủ Thọ. được UNESCO céng nhận di sản văn hóa phí vật thể của nhân loại. Sự công nhận của UKISCO vừa làm tăng thêm lỏng tự hào, vừa năng cao ý thức trách nhiệm đối với việc bảo lẩn và phái huy những giá trị di sáu văn hóa ở nước ta 20 1. Kinh tế du lịch 1.

Khái niệm về du lịch: Neay nay, du lịch được nhìn nhận như một hiện tượng kinh tế - xã hội phổ biển.