CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VE VAI TRÒ CUA BAO IN VỚI VAN DE GIAM NGHEO DA CHIEU CUA DONG BAO DAN TOC KHMER 1. Hệ thống một số khái niệm liên quan đến đề tai 1. Báo in So với các loại hình báo chí khác, báo in ra đời từ rất sớm với tư cách là những bản tin, những ký hiệu và góp phần quan trọng vào quá trình phát triển của lịch sử nhân loại. Đến nay, báo In có nhiều định nghĩa khác nhau, nhưng về nội hàm cơ bản là giống nhau.
Ha Huy Phượng trong cuốn “Giáo trình nhập môn báo in” cho rằng: “Báo In là thuật ngữ chỉ một loại hình báo chí định kỳ thông tin thời sự các sự kiện, các vấn đề trong đời sống xã hội thông qua việc sử dụng ngôn ngữ chữ viết và kỹ thuật in ấn dé chuyên tải thông tin”. Điều 3 Luật Báo chí năm 2016 định nghĩa: “Báo in là loại hình báo chí sử dụng chữ viết, tranh, ảnh, thực hiện bằng phương tiện 1n dé phat hanh dén ban doc, gom bao in, tạp chi In”.TS Nguyễn Văn Dững trong cuốn “Co sở li luận báo chi” định nghĩa: “Báo in là những ấn phẩm xuất bản định kỳ, bằng ký hiệu chữ viết, hình ảnh và các ngôn ngữ phi văn tự, thông tin về các sự kiện và vấn đề thời sự, phát hành rộng rãi và định kỳ nhằm phục vụ công chúng - nhóm đối tượng nào đó với mục đích nhất định” [15, tr. Với phương tiện chuyển tải nội dung chủ yếu là sử dụng chữ viết và hình ảnh nên báo in đã hội tụ nhiều thé mạnh so với các loại hình báo chí khác. Một trong những thế mạnh ấy là báo in có thé thông tin về một van dé trong nhiều kỳ với nhiều thể loại khác nhau như: phóng sự, ký sự, chuyên đề, bài điều tra.
Xuất phát từ thế mạnh này, báo in không dừng ở việc thông tin, mà còn là phân tích, giải thích, bình luận và giải đáp những vấn đề phức tạp một cách hệ thống, sâu sắc với độ tin cậy cao. “Báo In tác động vào thị giác do đó có lợi thế thu phục lý trí và tình cảm con người bằng tính logic và chiều sâu của nghệ thuật lập luận, thông 16 qua các luận điểm, luận cứ, luận chứng và số liệu chân thực” [15, tr. * Một số thé mạnh và hạn chế của báo in Một thế mạnh và ưu điểm của báo in chính là tính tiện lợi nên dù ở bat cứ nơi đâu người đọc vẫn có thể hoàn toàn chủ động về không gian, thời gian và tư thế trong việc tiếp nhận thông tin. Đặc biệt, đối với những tác phẩm báo in hay người đọc có thé doc di đọc lại một an pham dé nhận thức, khai thác các tầng nac thong tin về những van dé phức tạp, tế nhị.
Cũng như, làm tư liệu cho việc nghiên cứu va khơi gợi thêm những ý tưởng mới từ tác phẩm báo in mang lại. Bên cạnh đó, còn tạo thuận lợi trong việc cung cấp, chia sẻ thông tin thông qua chuyền tay cho nhau các ấn phẩm báo in với những nội dung được dư luận quan tâm. Tạo nên tính kết nối cộng đồng và hình thành dư luận xã hội bền vững hơn. Một thế mạnh khác của báo in và tạo nên tính cạnh tranh cao chính 1a thông tin báo in có độ tin cậy, chính xác và tư liệu cao khi “giấy trắng mực đen” được lưu lại thay vì “lời nói gió bay” như các phương tiện thông tin khác.
Chính ưu điểm này mà báo in và bản thân nhà báo được ví như “thư ký của thời đại” để ghi chép, lưu giữ những tác phẩm có giá trị vượt thời gian. Tuy nhiên, cùng với những thế mạnh, ưu điểm báo in mang lại, ngay trong bản thân báo in đã chứa đựng những hạn chế vốn có. Một trong những hạn chế đó là thông tin chậm, do phải trải qua nhiều giai đoạn và quy trình từ phóng viên đến biên tập và cuối cùng là duyệt cho in, phát hành. Cũng như, báo in bị chi phối bởi tinh định kỳ nên không thé chuyên tải ngay các thông tin nóng, thông tin được công chúng quan tâm đón đọc nên luôn đi sau về thông tin.
Thêm vào đó, ký hiệu thông tin của báo in đơn điệu, chỉ có chữ viết và hình ảnh tĩnh nên không tạo được sự hấp dẫn so với báo hình hay phát thanh; Việc phát hành báo in tốn kém, céng kénh, phụ thuộc vào phương tiện van tải, đường sa giao thông và các điều kiện tự nhiên khác càng làm cho thông tin vốn đã chậm lại càng chậm hơn, thậm chí thông tin khi đến nơi cần thông tin thì đã lạc hậu. Bên cạnh đó, muốn đọc báo in phải tốn tiền mua báo, phải có trình độ nhất định, ít nhất là phải biết đọc và hiểu nên muốn thu hút nhiều bạn đọc sẽ khó, nhất là 17 lao động nghèo có thu nhập thấp va không biết đọc chữ. Báo in tuy có nhiều hạn chế, nhưng việc phát hành báo in đến với đồng bao dân tộc thiểu số được xác định là một trong những kênh quan trọng dé chuyền tải cơ bản và kịp thời các chủ trương của Đảng, chính sách của Nhà nước đến với đồng bao dân tộc thiểu số. Trong điều kiện các địa phương vùng sâu, vùng xa chưa được đầu tư lưới điện, mạng internet thì việc phát hành báo in chính là ưu điểm.
Đồng thời cũng là kênh thông tin duy nhất dé chuyền tải thông tin đến được với đồng bào thiểu số. Do vậy, trong thực hiện truyền thông chính sách và thông tin tuyên truyền cho đồng bào dân tộc thiểu số cần tận dụng, phát huy các thế mạnh của báo in và tìm ra các giải pháp để khắc phục các hạn chế, nhằm mang lại hiệu quả thông tin và phát huy tối đa các ưu điểm của báo in. * Vai trò của bdo in nói riêng va bdo chi nói chung Sự phát triển mạnh mẽ của cách mang khoa học công nghệ hiện nay đã tạo điều kiện cho các loại hình báo chí phát triển, trong đó có báo in và trở thành vũ khí sắc bén trên mặt trận tư tưởng. Báo chí tham gia vào tất cả các lĩnh vực kinh tế, đời sông, văn hóa, giáo dục, an ninh quốc phòng, chính trị.
Và ngày càng phục vụ đắc lực cho công cuộc đôi mới xây dựng đất nước xã hội chủ nghĩa. Trong lý luận cũng như trong hoạt động thực tiễn, Đảng và Nhà nước ta đánh giá cao vai trò và sức mạnh to lớn của báo chí. Dang ta đã khang định: “Báo chí vừa là tiếng nói của Đảng, của Nhà nước, của các đoàn thể, vừa là diễn đàn của nhân dân”. Trong chiến tranh vai trò của báo chí càng thể hiện đậm nét như Lê-nin đã nói: “Báo chí là trận địa ban đầu, từ đó Đảng sẽ tiễn hành cuộc đấu tranh với vũ khí của mình bằng vũ khí tương xứng.
Báo hàng ngày là công cụ tuyên truyền cổ động quần chúng không có gì thay thế được”. Hay trong thư Bác Hồ gửi lớp học viết báo Huỳnh Thúc Khang tháng 6/1949 như sau: “Nhiệm vụ của tờ báo là tuyên truyền, cổ động, huấn luyện và tổ chức dân chúng đưa dân chúng đến mục đích chung”. Trong bài “Can xem báo Đảng đăng trên Báo Nhân dân ngày 24/6/1954”, Bác viết: “Tờ báo Đảng là những lớp huấn luyện giản đơn, thiết thực và rộng khắp. Nó dạy chúng ta cần biết làm về tuyên truyền, tổ chức, lãnh đạo và công tác hằng ngày nó 18 giúp nâng cao trình độ chính trị và năng suất và công tác của chúng ta”.
Ngày nay, trong sự nghiệp xây dựng công nghiệp hóa, hiện đại hóa khi quy mô phát trién báo chí ngày càng lớn, khả năng tác động của báo chí ngày càng rộng, sức thuyết phục lôi cuốn báo chí ngày càng mạnh, báo chí có vai trò và ý nghĩa xã hội ngày càng lớn hơn. Vai trò của báo chí bị quy định không chi bởi quy mô, phạm vi tính chất hoạt động mà còn là khuynh hướng nội dung của nó. Khi quá trình toàn cầu hóa thông tin báo chí đã trở thành hiện thực sinh động, các phương tiện truyền thông đại chúng phá vỡ những biên giới quốc gia truyền thông, khắc phục được những khoảng không gian địa lí trên quy mô trái đất. Trong điều kiện đó, nhiệm vụ đặt ra cho bao chi nặng nề và phúc tạp hơn.
Báo chí một mặt cần tận dụng, xử lý tốt lượng thông tin quốc tế nhằm thỏa mãn nhu cầu thông tin phong phú của xã hội, mặt khác cần đảm bảo cơ cấu nội dung và chất lượng thông tin dé hình thành dư luận xã hội tích cực, nâng cao trình độ nhận thức, xây dựng va phat triển đất nước, vạch mặt, chống lại có hiệu quả những tư tưởng phản động, những âm mưu thù địch phá hoại nhằm bảo vệ vững chắc chế độ xã hội chủ nghĩa. Xã hội càng phát triển thì những nhu cầu thông tin báo chí càng lớn, đòi hỏi sự tăng cường cả về số lượng và chất lượng của hệ thống các phương tiện thông tin đại chúng. Cuộc sống của con người càng nâng lên thì nhu cầu tìm hiểu về thông tin, các vấn dé, sự kiện xung quanh cuộc sống thực tại cũng ngày càng cao. Thông qua đó, người ta có thé cải thiện tìm hiểu, học hỏi kinh nghiệm sống.
Báo chí chính là “cây gậy” chỉ đường dẫn lỗi đưa con người tiến kịp với xu thé thời đại. Với vai trò đó, báo chí cách mạng Việt Nam đã và sẽ không ngừng phát triển cung cấp thông tin kịp thời đưa nền văn minh nhân loại vào đất nước. Đồng thời, báo chí còn là “cánh tay đắc lực” của Đảng và Nhà nước thực hiện chức năng giáo dục tư tưởng; chức năng thông tin - giao tiếp; chức năng khai sáng, giải trí; chức năng quản lý, giám sát và phản biện xã hội. Có thể nói, ở mỗi thời điểm lịch sử khác nhau vai trò của báo chí đối với đời sông xã hội nói chung, đôi với sự nghiệp cách mạng nói riêng được thê hiện với những 19 sứ mệnh khác nhau.
Song, tất cả đều nhằm vào mục tiêu chung, đó là đấu tranh cho độc lập dân tộc, chủ nghĩa xã hội, cho quyền tự do và hạnh phúc của nhân dân. Truyền thông dân tộc và vai trò của truyền thông dân tộc Có thé nói, thông tin về chính sách giảm nghèo đa chiều cho đồng bào dân tộc Khmer cũng chính là truyền thông dân tộc mà cụ thể là truyền thông chính sách về giảm nghéo dành cho đồng dân tộc Khmer thông qua kênh báo in.