Luận văn: Phát triển năng lực giải quyết vấn đề qua dạy học Hóa vô cơ lớp 9

Luận văn thạc sĩ Sư phạm Hóa học, nghiên cứu phương pháp phát triển năng lực giải quyết vấn đề cho học sinh qua dạy học Hóa học vô cơ lớp 9.

• Tác giả: Phan Thị Link
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thị Kim Thanh
• Trường học: Đại Học Quốc Gia Hà Nội, Trường Đại Học Giáo Dục
• Chuyên ngành: Lý Luận Và Phương Pháp Dạy Học (Bộ Môn Hóa Học)
• Đề tài: Phát Triển Năng Lực Giải Quyết Vấn Đề Cho Học Sinh Thông Qua Dạy Học Phần Hóa Học Vô Cơ Lớp 9
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ sư phạm
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Khái niệm về năng lực giải quyết vấn đề trong Hóa học lớp 9

Năng lực giải quyết vấn đề là một trong những năng lực cốt lõi cần phát triển cho học sinh trung học cơ sở hiện nay. Trong lĩnh vực Hóa học lớp 9, năng lực này được định nghĩa là khả năng của học sinh trong việc nhận diện, phân tích, và tìm ra các giải pháp hợp lý cho những vấn đề học tập cũng như thực tiễn liên quan đến các kiến thức hóa học vô cơ. Năng lực này bao gồm việc vận dụng các phương pháp khoa học, kỹ năng tư duy logic, và kinh nghiệm để xử lý các tình huống có vấn đề. Sự phát triển năng lực giải quyết vấn đề giúp học sinh không chỉ nắm vững kiến thức lý thuyết mà còn biết cách ứng dụng chúng vào thực tế, nâng cao hiệu quả học tập và phát triển tư duy sáng tạo.

1.1. Cấu trúc của năng lực giải quyết vấn đề

Cấu trúc năng lực giải quyết vấn đề bao gồm ba thành phần chính: (1) Năng lực nhận thức - khả năng hiểu biết, phân tích và đánh giá vấn đề; (2) Năng lực thực hành - kỹ năng thực hiện các bước giải quyết vấn đề một cách systematic; (3) Năng lực tạo lập thái độ - khuynh hướng chủ động, kiên trì trong quá trình giải quyết vấn đề.

1.2. Các biểu hiện của năng lực giải quyết vấn đề ở học sinh

Học sinh có năng lực giải quyết vấn đề tốt sẽ biểu hiện qua: khả năng xác định rõ vấn đề, đề xuất phương án giải quyết hợp lý, vận dụng kiến thức hóa học một cách linh hoạt, phân tích kết quả và rút ra bài học kinh nghiệm.

II. Phương pháp dạy học dự án kết hợp với lược đồ tư duy

Phương pháp dạy học dự án (DHDA) là một trong những phương pháp hiệu quả nhất để phát triển năng lực giải quyết vấn đề cho học sinh lớp 9. Khi kết hợp DHDA với lược đồ tư duy, học sinh được khuyến khích suy nghĩ sâu sắc, hệ thống hóa kiến thức hóa học vô cơ và tự tìm tòi, khám phá. Quá trình thực hiện dự án giúp học sinh: (1) Tương tác trực tiếp với các hiện tượng hóa học; (2) Phát triển kỹ năng làm việc nhóm; (3) Rèn luyện năng lực giải quyết vấn đề thông qua các tình huống thực tế. Lược đồ tư duy (mind mapping) hỗ trợ học sinh trong việc tổ chức thông tin, liên kết các khái niệm và hình thành cấu trúc kiến thức một cách logic.

2.1. Đặc điểm của phương pháp dạy học dự án

Dạy học dự án tập trung vào học sinh, tạo ra các tình huống học tập thực tế. Phương pháp này yêu cầu học sinh hoạt động chủ động, hợp tác nhóm, áp dụng kiến thức hóa học vào giải quyết những vấn đề cụ thể, từ đó phát triển toàn diện các năng lực.

2.2. Lợi ích của lược đồ tư duy trong học tập Hóa 9

Lược đồ tư duy giúp học sinh: (1) Hình dung rõ mối liên hệ giữa các kiến thức; (2) Tăng cường khả năng ghi nhớ thông qua hình ảnh; (3) Phát triển năng lực tư duy phân tích và tổng hợp; (4) Hỗ trợ quá trình sáng tạo và giải quyết vấn đề.

III. Thực nghiệm sư phạm phát triển năng lực giải quyết vấn đề

Thực nghiệm sư phạm được tiến hành tại hai trường trung học cơ sở là Lý Thường Kiệt và Thị trấn Yên Mỹ nhằm kiểm chứng hiệu quả của phương pháp dạy học dự án kết hợp lược đồ tư duy trong phát triển năng lực giải quyết vấn đề cho học sinh lớp 9. Kết quả thực nghiệm cho thấy: (1) Nhóm học sinh được áp dụng phương pháp mới có kết quả học tập tốt hơn nhóm đối chứng; (2) Các chỉ tiêu năng lực giải quyết vấn đề của học sinh thực nghiệm tăng lên đáng kể; (3) Học sinh có thái độ tích cực hơn đối với môn Hóa học. Phương pháp xử lý dữ liệu bao gồm phân tích thống kê các bài kiểm tra, phiếu bình giá và bảng kiểm quan sát hành vi.

3.1. Mục đích và đối tượng thực nghiệm sư phạm

Thực nghiệm sư phạm nhằm kiểm chứng tính hiệu quả của phương pháp dạy học dự án kết hợp lược đồ tư duy trong phát triển năng lực giải quyết vấn đề ở học sinh lớp 9, phân môn Hóa học vô cơ. Đối tượng gồm học sinh lớp 9 tại hai trường THCS.

3.2. Kết quả và đánh giá thực nghiệm sư phạm

Kết quả thực nghiệm cho thấy: lớp thực nghiệm đạt điểm trung bình cao hơn lớp đối chứng; các chỉ tiêu năng lực giải quyết vấn đề (nhận diện vấn đề, phân tích, đề xuất giải pháp) cải thiện rõ rệt; học sinh thể hiện sự hứng thú và tự tin cao hơn trong học tập.

IV. Khuyến nghị và ứng dụng phương pháp dạy học để phát triển năng lực

Dựa trên kết quả thực nghiệm sư phạm, luận văn đề xuất các khuyến nghị nhằm nâng cao chất lượng giáo dục Hóa học lớp 9 và phát triển năng lực giải quyết vấn đề cho học sinh. Các giáo viên nên: (1) Áp dụng phương pháp dạy học dự án kết hợp lược đồ tư duy trong các bài dạy, đặc biệt là chương Hóa học vô cơ; (2) Tạo ra các tình huống học tập thực tế, gợi mở cho học sinh suy nghĩ và khám phá; (3) Rèn luyện kỹ năng làm việc nhóm và kỹ năng giao tiếp; (4) Đánh giá liên tục năng lực giải quyết vấn đề thông qua các công cụ đánh giá đa dạng. Các nhà quản lý giáo dục cần hỗ trợ, tạo điều kiện thuận lợi cho giáo viên áp dụng những phương pháp dạy học hiện đại.

4.1. Khuyến nghị cho giáo viên Hóa học

Giáo viên cần: (1) Cập nhật các phương pháp dạy học hiện đại như DHDA và lược đồ tư duy; (2) Thiết kế các bài dạy hướng tới phát triển năng lực giải quyết vấn đề; (3) Tạo môi trường học tập tích cực, an toàn để học sinh chủ động khám phá và thử nghiệm.

4.2. Khuyến nghị cho nhà trường và ban giám hiệu

Các nhà quản lý nên: (1) Cung cấp đủ tài liệu, thiết bị dạy học cho các hoạt động dự án; (2) Tổ chức các buổi tập huấn, chia sẻ kinh nghiệm giữa các giáo viên; (3) Hỗ trợ đánh giá và giám sát hiệu quả phương pháp dạy học mới; (4) Tuyên dương các nỗ lực cải cách và đổi mới phương pháp dạy học.

Trích đoạn nội dung tài liệu

chương 1 - 31 CHƯƠNG2. VĂN DỤNG CÁC PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC TÍCH CỰC WHAM PRAT TRIBN NANG LUC GIAT QUYRT VAN DE TRONG DẠY HỌC PHÂN HÓA HỌC VÔ CƠ LÚP Ö. Cầu trủc, nội dung, mục tiểu của. + chương trình Liöa học Vô cơ lớp 9.

Cầu trúc, nội dụng của chương trình Hóa học Võ cơ lớp 9. Mục tiêu của chương trinh hóa học võ cơ lớp 9. Phân loại bài lên lớp về hóa hẹc nhằm phát triển năng lực giải quyết vấn để cho họo sinh. Đề xuất một số tỉnh huống,có vẫn để trong đạy học phản Hóa học Vô cơ 9 35 2.

Xác định các nguyên tắc lụa chẹn các tình huồng có vấn đẻ - 35 2. Một số tình huồng có vân đề trong đạy học phần vô cơ hóa học lớp Ø 36 2. Xáo định bảng tiêu chí và thiết kế bộ câng cụ đánh giá sự phát triển năng, lực giải quyết vẫn để của học sinh trung học cơ sở 47 2. Cơ sở để thiết kế bộ cảng cụ đánh giá năng lực giải quyết vẫn đẻ của học sinh - - - - - - - 4? 2.

Thiết kế bộ công cụ đánh giá sự phát triển năng lực giải quyết vấn để của hoc sinh trung học cơ sở, - - - 49 2. Một số biện pháp phát triển năng lực giải quyết vẫn đề. Biện pháp 1: Sữ dựng phương pháp dạy học giải quyết. vấn dễ kết họp vvới Xử thuật khăn trãi bàn - 5 MG DAU 1.

Lí do chọn dễ tài Xã hội cảng phát triển, đòi hỏi giao duc phải chuẩn bị cho người học có khả năng tốt nhất để thích ứng và phát Iriển không ngững trước thực tế luôn biển động. Để nâng cøo chất lượng giáo dục, có rất nhiều vẫn dé cẩn phải đạt được như: Mục tiêu giáo dục, chương trình giáo đục, phương pháp giáo đục. Trong đó, yếu tổ tiên quyết là mục tiêu giáa dục. Dăng và Nhà nước đã ban hành nhiều văn bản định hướng cho công cuộc đối mới căn bản, toàn diện giáo đục và đảo tạo (GD&ĐT).

Trong đó, nhân mạnh mục liêu của nên giáo dục hiện đại là: Hình thành và phát triển nắng lực NT.) người học. Nghị quyết 29 của Ban chấp hành trung ương Đảng khóa XI đã chỉ rõ: “.Tập trung dạy cách học, cách nghĩ, khuyên khích tự học, tạo cơ sở để người bọc tự cập nhật và đối mới trì thúc, kỹ năng, phát triển năng lực." [1] Trong nhà Irường phổ thông, ngoài việc trang bị kiến thức thì việc hình thành và phải triển NI, cho người học đóng vai trò quam trọng, Nhằm hình thành và phái triển NL cho người học, , các quốc gia dễu lựa chọn và xây dụng hệ hông các NL chưng vá các NL đặc thử rà môn học cần hưởng tới. Các NL, được nhiều nước chọn. làm NL cốt lõi như: Năng lực tự học, NL giải quyết vẫn để (GQVD), NL hop tac, NI.

giao tiép, NI, sử dụng công nghệ thông tin và truyền thông,. GQVP như là một trong những NI, sốt lối nhất, cần hình thành và phái triển cho người học ở tường phổ thông. Phểu đỏ chứng tỏ GQVĐ là một trong những NT, quan trong ma người học cẩn phải có. Thông qua giải quyết các tỉnh huồng có vẫn để người hoc vừa năm vững kiến thức, vừa thành thạo phương pháp chiếm lĩnh kiến thức đó.

Mặt ki thông qua GQVP trong học lập giúp cho học sinh (HS) hình thành kĩ năng phát hiện vẫn để và kĩ năng tiến hành giải qu e vẫn đề gặp phải trong thực tiểu 116a hoc lả môn Khoa học tự nhiên, kết hợp giữa h thuyết và thực nghiệm, do vậy, dạy học hóa học không chỉ cúng cổ nâng cao kiến thức, vận dụng kiến Thức mà còn là phương tiên để tìm tôi, hình thành kiến thức mới. Nhờ đó phát triển NT, quan sái, rên luyện các thao tác tư duy tạo hímg thủ học lập phát triển trí tưởng tượng, sáng tạo, khả năng vận đựng kiến thức vào giải quyết các vẫn để nảy sinh trong cuộc sống. Đặc biệt sử dụng các phương pháp dạy học (PPDH) 1. Sy can thiết của việc phát triển năng lực giải quyết vẫn dễ trong dạy học ưường trung học cơ SỞ.

Một số phương pháp day học tích cực và kĩ thuật dạy học nhằm phát triển năng lực giải quyết vân dễ cho học sinh. Phương pháp dạy học giải quyết v „I5 1. Phương pháp dạy bọc dự án. Kĩ thuật dạy học tích cựG.

Vai trò của day học với phát triển năng lực học sinh. Thực trạng đạy học nhằm phát triển năng lục giải quyết vẫn. trường Trung hoe cơ sở hiện nay. Mục đích điều tra - 1.

Nội dung, phương pháp, đối tượng điều tra. Kết quả điều tra Tiểu kết chương 1 - 31 CHƯƠNG2. VĂN DỤNG CÁC PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC TÍCH CỰC WHAM PRAT TRIBN NANG LUC GIAT QUYRT VAN DE TRONG DẠY HỌC PHÂN HÓA HỌC VÔ CƠ LÚP Ö. Cầu trủc, nội dung, mục tiểu của.

+ chương trình Liöa học Vô cơ lớp 9. Cầu trúc, nội dụng của chương trình Hóa học Võ cơ lớp 9. Mục tiêu của chương trinh hóa học võ cơ lớp 9. Phân loại bài lên lớp về hóa hẹc nhằm phát triển năng lực giải quyết vấn để cho họo sinh.

Đề xuất một số tỉnh huống,có vẫn để trong đạy học phản Hóa học Vô cơ 9 35 2. Xác định các nguyên tắc lụa chẹn các tình huồng có vấn đẻ - 35 2. Một số tình huồng có vân đề trong đạy học phần vô cơ hóa học lớp Ø 36 2. Xáo định bảng tiêu chí và thiết kế bộ câng cụ đánh giá sự phát triển năng, lực giải quyết vẫn để của học sinh trung học cơ sở 47 2.

Cơ sở để thiết kế bộ cảng cụ đánh giá năng lực giải quyết vẫn đẻ của học sinh - - - - - - - 4? 2. Thiết kế bộ công cụ đánh giá sự phát triển năng lực giải quyết vấn để của hoc sinh trung học cơ sở, - - - 49 2. Một số biện pháp phát triển năng lực giải quyết vẫn đề. Biện pháp 1: Sữ dựng phương pháp dạy học giải quyết.

vấn dễ kết họp vvới Xử thuật khăn trãi bàn - 5 MỤC LỤC LOI CAM ON DANII MUC CAC CIIU VIET TAT DANH MUC BANG. DANH MỤC HINH. Lí do chon d ti. Mục đích nghiên cửu.

Câu hỏi nghiên cứu - 4. Dồi tượng và khách thể nghiên cứu. Giả thuyết khoa học 6. Nhiệm vụ nghiên cứu 7.

Pham vi nghiên cứu. Phương pháp nghiên cửa 9. Đóng góp mới của để tài 10. Cầu trúo của luận văn CHUONG 1.

CO $6 LE LUAN VA THỰC EN CUA VIEC PHAT TRIEN NANG LUC GTAI QUYRT VAN ĐẺ CHO HỌC SINH TRƯNG HỌC CƠ SỐ, 1. Lịch sử vẫn dễ nghiên cứu. Trên thẻ giới. Định hưởng dỗi mới giáo dục hiện nay.

Dịnh hướng chung. Dạy học theo định hướng phát triển năng lực. Năng lực vả sự phát triển năng lực cho học sinh ở c¡ 1. Khái niệm năng lực.

Cầu trúc năng lực Han 133. Một số năng lực cẳn hình thành về phát tiễn cho học sinh trúng bọc cơ số, "- 1. Các phương pháp đánh giá năng lực 1. Năng lực giải quyết vẫn đề.

Giải quyết vẫn đề 1. Khái niệm về năng lực giải quyết vấn đẻ 1. Câu trúc của năng lục giải quyết vẫn để 1. Các biểu hiện của năng lực giải quyết vẫn để 1.

Sy can thiết của việc phát triển năng lực giải quyết vẫn dễ trong dạy học ưường trung học cơ SỞ. Một số phương pháp day học tích cực và kĩ thuật dạy học nhằm phát triển năng lực giải quyết vân dễ cho học sinh. Phương pháp dạy học giải quyết v „I5 1. Phương pháp dạy bọc dự án.

Kĩ thuật dạy học tích cựG. Vai trò của day học với phát triển năng lực học sinh. Thực trạng đạy học nhằm phát triển năng lục giải quyết vẫn. trường Trung hoe cơ sở hiện nay.

Mục đích điều tra - 1. Nội dung, phương pháp, đối tượng điều tra. Kết quả điều tra Tiểu kết chương 1 - 31 CHƯƠNG2. VĂN DỤNG CÁC PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC TÍCH CỰC WHAM PRAT TRIBN NANG LUC GIAT QUYRT VAN DE TRONG DẠY HỌC PHÂN HÓA HỌC VÔ CƠ LÚP Ö.

Cầu trủc, nội dung, mục tiểu của. + chương trình Liöa học Vô cơ lớp 9. Cầu trúc, nội dụng của chương trình Hóa học Võ cơ lớp 9. Mục tiêu của chương trinh hóa học võ cơ lớp 9.

Phân loại bài lên lớp về hóa hẹc nhằm phát triển năng lực giải quyết vấn để cho họo sinh. Đề xuất một số tỉnh huống,có vẫn để trong đạy học phản Hóa học Vô cơ 9 35 2. Xác định các nguyên tắc lụa chẹn các tình huồng có vấn đẻ - 35 2. Một số tình huồng có vân đề trong đạy học phần vô cơ hóa học lớp Ø 36 2.

Xáo định bảng tiêu chí và thiết kế bộ câng cụ đánh giá sự phát triển năng, lực giải quyết vẫn để của học sinh trung học cơ sở 47 2. Cơ sở để thiết kế bộ cảng cụ đánh giá năng lực giải quyết vẫn đẻ của học sinh - - - - - - - 4? 2. Thiết kế bộ công cụ đánh giá sự phát triển năng lực giải quyết vấn để của hoc sinh trung học cơ sở, - - - 49 2. Một số biện pháp phát triển năng lực giải quyết vẫn đề.

Biện pháp 1: Sữ dựng phương pháp dạy học giải quyết. vấn dễ kết họp vvới Xử thuật khăn trãi bàn - 5 DANH MỤC CÁC HỈNH VÀ BIỀU ĐÔ Hình 1. Minh bọa kĩ thuật khăn trái bản. Mô tà lược đồ tư đuy 26 Biểu dỗ 3.

Đường lũy tích kết quả bài kiểm tra số 1 — Trung học cơ sở Lý Thường Kiệt. Đường, sty titích kết quá bải kiểm tra số] _ Trung học cơ sở Thị trấn Yên Mỹ. Đường lũy tích kết quả bài kiếm tra số 2 — Trung hoe co sé Ly Thường Kiêt. Đường lũy tích Trung học cơ sở ‘Thi tran Yén Mi 87 Biểu quả học tập của học sinh trường trung học cơ sở Lý Thường Kiệt, bài kiểm tra số 1 - - 88 Biểu đỗ 3.

Phân loại kết quả học tập của học sinh trường trung học cơ sở Lý Thường Kiệt, bài kiểm tra số 2. Phân loại kết quả học tập của học sinh trường trung học cơ sở Thị trần Yén My, bai kiém tra sé 1 83 Biển đổ 3. Phân loại kết quả học tập của học sinh trường trung học cơ sở Thị trấn Yên Mỹ, bài kiểm tra sé 2. Sự tiến bệ của các tiêu chỉ nắng lực giải quyết văn để ởlớp thực nghiệm của trường trung học cơ sở Lý Thường Kiệt.