Luận văn thạc sĩ: Chất lượng tài trợ thương mại tại BIDV Sở Giao dịch 3

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu chất lượng tài trợ thương mại tại BIDV Sở Giao dịch 3, phân tích thực trạng, nguyên nhân và đề xuất giải pháp toàn diện.

• Tác giả: Nguyễn Diệu Linh
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thị Hiền
• Trường học: Trường Đại học Ngoại thương
• Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng
• Đề tài: Nâng cao chất lượng hoạt động Tài trợ thương mại tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần Đầu tư và Phát triển Việt Nam - Chi nhánh Sở giao dịch 3
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Cơ sở lý luận về chất lượng hoạt động tài trợ thương mại

Chất lượng hoạt động tài trợ thương mại là một yếu tố then chốt trong hoạt động của các ngân hàng thương mại. Hoạt động này không chỉ giúp các doanh nghiệp tối ưu hóa dòng tiền mà còn đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển thương mại quốc tế. Tài trợ thương mại tại BIDV được định nghĩa là những sản phẩm và dịch vụ hỗ trợ các giao dịch thương mại xuất nhập khẩu, bao gồm thư tín dụng, bảo lãnh, và các dịch vụ liên quan. Chất lượng của hoạt động này phụ thuộc vào nhiều yếu tố như phương tiện hữu hình, sự thấu cảm của nhân viên, và khả năng đáp ứng nhu cầu khách hàng.

1.1. Định nghĩa và vai trò của tài trợ thương mại

Tài trợ thương mại là các sản phẩm ngân hàng hỗ trợ doanh nghiệp trong các giao dịch xuất nhập khẩu. Vai trò chính bao gồm: giảm rủi ro tín dụng, cải thiện dòng tiền, và tạo điều kiện thuận lợi cho thương mại quốc tế. Tại BIDV, hoạt động này được xem là một trong những dịch vụ chinh yếu phục vụ cộng đồng doanh nghiệp.

1.2. Các tiêu chí đánh giá chất lượng

Các tiêu chí đánh giá chất lượng tài trợ thương mại bao gồm: phương tiện hữu hình (cơ sở vật chất, hệ thống công nghệ), sự thấu cảm (thái độ phục vụ, hiểu biết khách hàng), và khả năng đáp ứng (tốc độ xử lý, linh hoạt dịch vụ). Đây là những yếu tố quyết định sự hài lòng của khách hàng.

II. Thực trạng chất lượng hoạt động tài trợ thương mại tại BIDV chi nhánh Sở Giao dịch 3

BIDV chi nhánh Sở Giao dịch 3 là một trong những đơn vị tiên phong trong lĩnh vực tài trợ thương mại tại Hà Nội. Qua giai đoạn 2014-2016, chi nhánh này đã đạt được những kết quả đáng kể trong hoạt động kinh doanh. Tuy nhiên, chất lượng hoạt động tài trợ thương mại vẫn còn một số hạn chế. Những kết quả tích cực bao gồm: nâng cao cơ sở hạ tầng, cải thiện quy trình xử lý hồ sơ, và tăng cường đội ngũ nhân sự. Nhưng đối với những hạn chế, chi nhánh vẫn cần cải thiện khả năng cạnh tranh với các ngân hàng khác như Vietcombank, Techcombank, hay Eximbank.

2.1. Những kết quả đạt được

Chi nhánh đã thực hiện các nâng cấp về phương tiện hữu hình như hệ thống công nghệ thông tin, cải thiện môi trường phục vụ khách hàng. Khối lượng giao dịch tài trợ thương mại tăng trưởng ổn định, nhân viên được đào tạo chuyên sâu về các sản phẩm như Letter of Credit (LC), bảo lãnh, và các dịch vụ xuất nhập khẩu khác.

2.2. Những hạn chế và nguyên nhân

Các hạn chế chính gồm: tốc độ xử lý hồ sơ chậm so với thị trường, sự thấu cảm của nhân viên còn cần cải thiện, cơ sở vật chất chưa tối ưu. Nguyên nhân bao gồm: áp lực công việc cao, thiếu đào tạo kỹ năng mềm, cơ chế quản lý cần linh hoạt hơn.

III. Giải pháp nâng cao chất lượng tài trợ thương mại tại BIDV

Để nâng cao chất lượng hoạt động tài trợ thương mại, BIDV cần triển khai một bộ giải pháp toàn diện và chiến lược dài hạn. Chiến lược phát triển của BIDV đến 2020 tập trung vào việc tăng cường năng lực cạnh tranh, cải thiện dịch vụ khách hàng, và mở rộng thị trường. Các giải pháp cụ thể bao gồm ba nhóm chính: chính sách, cơ sở vật chất, và nguồn lực. Nhóm chính sách tập trung vào việc xây dựng chính sách khách hàng linh hoạt, cạnh tranh về lãi suất, phí dịch vụ. Nhóm cơ sở vật chất nhằm nâng cấp công nghệ, hệ thống xử lý giao dịch. Nhóm nguồn lực chú trọng đào tạo, phát triển đội ngũ nhân sự chuyên nghiệp.

3.1. Nhóm giải pháp về chính sách và quản lý nội bộ

Cần xây dựng chính sách khách hàng mới với lãi suất cạnh tranh, giảm phí dịch vụ, tăng thời gian thanh toán. Quản lý nội bộ cần được cải tiến bằng cách rút ngắn quy trình phê duyệt, tăng cường giám sát chất lượng, xây dựng hệ thống đánh giá hiệu suất rõ ràng.

3.2. Nhóm giải pháp về cơ sở vật chất và quan hệ với các ngân hàng đại lý

Đầu tư nâng cấp hệ thống công nghệ thông tin, triển khai các giải pháp số hóa để xử lý nhanh hồ sơ. Phát triển quan hệ với ngân hàng đại lý quốc tế, mở rộng mạng lưới kết nối, cải thiện dịch vụ thanh toán quốc tế cho khách hàng.

IV. Kiến nghị và triển khai thực hiện nâng cao chất lượng

Để thực hiện thành công các giải pháp nâng cao chất lượng tài trợ thương mại, cần sự cam kết từ hội sở chính BIDV và các chi nhánh. Các kiến nghị chính bao gồm: cấp vốn đầu tư cho công nghệ, phê duyệt chính sách nhân sự mới, và hỗ trợ trong việc phát triển sản phẩm mới. Việc triển khai cần theo phương pháp từng giai đoạn, bắt đầu từ cải tiến quy trình, sau đó là nâng cấp công nghệ, cuối cùng là phát triển đội ngũ. Đồng thời, cần xây dựng hệ thống giám sát, đánh giá tiến độ triển khai để đảm bảo mục tiêu được đạt thành công.

4.1. Kiến nghị với hội sở chính BIDV

Hội sở chính BIDV cần phê duyệt phương án đầu tư công nghệ mới, cấp nguồn lực cho chương trình đào tạo nhân viên, và hỗ trợ trong việc xây dựng chính sách quản lý thống nhất cho các chi nhánh. Cần tạo môi trường để các chi nhánh thực hiện các thí điểm sáng tạo trong phát triển sản phẩm.

4.2. Lộ trình triển khai và đánh giá hiệu quả

Lộ trình triển khai nên chia thành ba giai đoạn: (1) cải tiến quy trình, (2) nâng cấp công nghệ, (3) phát triển nhân sự. Mỗi giai đoạn kéo dài 6-12 tháng với các mục tiêu cụ thể. Cần thiết lập hệ thống đánh giá định kỳ sử dụng các chỉ số như thời gian xử lý, tỷ lệ hài lòng khách hàng, và doanh thu.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CHẤT LƯỢNG HOẠT ĐỘNG TÀI TRỢ THƯƠNG MẠI TẠI CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1. Tổng quan hoạt động tài trợ thương mại tại các ngân hàng thương mại 1. Định nghĩa hoạt động tài trợ thương mại của Ngân hàng thương mại Trong vài thế kỷ gần đây, thương mại quốc tế đã thực sự bùng nổ khi xu thế toàn cầu hóa nền kinh tế thế giới phát triển mạnh mẽ, khiến cho việc giao lưu, trao đổi hàng hóa giữa các quốc gia càng trở nên phổ biến.

Từ đó, phát sinh vô vàn những nhu cầu thanh toán, giao dịch tài chính cũng như sự cần thiết của các biện pháp hạn chế rủi ro do khoảng cách địa lý, sự khác biệt về luật pháp hay môi trường kinh tế, xã hội. Trước nhu cầu đó, Tài trợ thương mại đã ra đời. Có thể định nghĩa “Tài trợ Thương mại quốc tế là tập hợp các biện pháp và hình thức hỗ trợ trực tiếp hay gián tiếp cho các doanh nghiệp hay các đơn vị kinh tế tham gia vào các giao dịch thương mại quốc tế, trong một số hoặc tất cả các công đoạn của quá trình kinh doanh, từ sản xuất đến tiêu thụ sản phẩm hoặc cung ứng dịch vụ trên thị trường thế giới nhằm mục đích sinh lời” (Phạm Huyền Trang 2016, tr. Trong bối cảnh toàn cầu hóa và phát triển thương mại quốc tế như hiện nay, tài trợ thương mại như chiếc cầu nối giữa kinh tế trong nước và kinh tế thế giới, hỗ trợ sản xuất cũng như lưu thông hàng hóa, tiền tệ giữa người mua và người bán, bảo vệ quyền lợi và tư vấn, hướng dẫn cho doanh nghiệp trong các giao dịch ngoại thương.

Căn cứ vào hình thức thực hiện, tài trợ thì tài trợ thương mại được phân loại thành hai nhóm, đó là: - Tài trợ thương mại trực tiếp: là tập hợp các biện pháp hoặc hình thức hỗ trợ trực tiếp tác động đến hoạt động kinh doanh thương mại quốc tế của doanh nghiệp thường được thực hiện thông qua việc cho vay ngắn, trung, dài hạn để tài trợ cho hoạt động xuất nhập khẩu nguyên nhiên liệu, hàng tiêu dùng, thay đổi dây chuyền công nghệ máy móc thiết bị, hoặc được thực hiện thông qua hình thức cung 8 ứng dịch vụ tiền tệ, tín dụng như các dịch vụ thanh toán quốc tế (tín dụng chứng từ, nhờ thu), bảo lãnh, bao thanh toán tương đối (Factoring), bao thanh toán tuyệt đối (Forfaiting), thuê mua (Leasing). - Tài trợ thương mại quốc tế gián tiếp: là tập hợp các biện pháp hình thức hữu hiệu nhằm tạo ra môi trường kinh doanh thương mại quốc tế thuận lợi cho các doanh nghiệp như: chính sách thuế xuất nhập khẩu, chính sách tỷ giá hối đoái, chính sách lãi suất, môi trường pháp lý ổn định phù hợp với thực tiễn thương mại quốc tế. Căn cứ vào người cung ứng tài trợ thì tài trợ thương mại có thể chia thành 4 nhóm như sau: - Tài trợ thương mại của Nhà nước: là tài trợ gián tiếp của Nhà nước thông qua Ngân hàng Trung ương, các tổ chức tín dụng ngân hàng và phi ngân hàng, các cơ quan của Chính phủ; bằng các biện pháp thành lập các quỹ hỗ trợ, quỹ bình ổn giá, quỹ dự phòng rủi ro, quỹ xúc tiến phát triển, dưới các hình thức bảo lãnh, tái chiết khấu, và thông qua các chính sách tài chính - tiền tệ ở tầm vĩ mô. - Tài trợ thương mại của Ngân hàng trung ương: là hình thức tài trợ gián tiếp do Ngân hàng trung ương là người thực hiện các chính sách cho vay tái cấp vốn, tái chiết khấu, cấp bảo lãnh nhà nước, các chính sánh tài chính - tiền tệ như tỷ giá, lãi suất, phá giá tiền tệ,.

- Tài trợ thương mại của các tổ chức tín dụng: là tài trợ trực tiếp từ người tài trợ đến người nhận tài trợ, thông qua cho vay, bảo lãnh, chiết khấu, bao thanh toán, thuê mua tài chình, tín dụng chứng từ, nhờ thu,. - Tài trợ thương mại của các doanh nghiệp: là tài trợ trực tiếp thông qua các công cụ tín dụng thương mại như hối phiếu trả chậm, thanh toán ghi sổ, ứng tiền trước khi giao hàng,. Như vậy, có thể định nghĩa: Hoạt động tài trợ thương mại của Ngân hàng thương mại là hình thức hỗ trợ tài chính trực tiếp cho hoạt động kinh doanh thương mại quốc tế của doanh nghiệp, bao gồm cả việc cung ứng dịch vụ, tài trợ vốn và các giải pháp, công cụ nhằm giảm thiểu rủi ro cho hoạt động xuất nhập khẩu của doanh nghiệp. Vai trò hoạt động tài trợ thương mại của Ngân hàng thương mại Bắt nguồn từ mục đích ban đầu là cung cấp các hình thức thanh toán đảm bảo giữa nhà xuất khẩu và nhà nhập khẩu, hoạt động tài trợ thương mại đã phát triển nhanh chóng, trở nên đa dạng trong các loại hình sản phẩm, dịch vụ cung cấp cho khách hàng, và là một công cụ hỗ trợ đắc lực, một chất xúc tác thúc đẩy hoạt động thương mại quốc tế.

Sự phát triển mạnh của TTTM đã góp phần thúc đẩy sự gia tăng nhanh chóng của thương mại quốc tế. Hiện nay, ước tính 80-90% các giao dịch thương mại quốc tế được hỗ trợ bởi ít nhất một hình thức tài trợ thương mại của ngân hàng thương mại (Sổ tay nghiệp vụ TTTM và Bảo lãnh quốc tế BIDV 2016, tr 4). Có thể nói, hoạt động TTTM đã thể hiện được những vai trò vô cùng quan trọng đối với ngân hàng, doanh nghiệp cũng như đối với nền kinh tế.  Đối với ngân hàng: TTTM là một hoạt động không thể thiếu đối với NHTM, đóng góp nhiều cho ngân hàng thông qua những vai trò cơ bản như: - Tăng trưởng thu nhập: TTTM không chỉ mang lại nguồn thu phí dịch vụ, thu nhập từ lãi vay mà còn tăng thu nhập từ huy động vốn.

Trong đó, thu dịch vụ là từ phí TTTM như phí phát hành/sửa đổi/thông báo LC, phí phát hành bảo lãnh, phí ký hậu,…Thu nhập từ lãi vay nhờ vào lãi vay tài trợ xuất nhập khẩu, lãi chiết khấu. Thu nhập từ huy động vốn tăng thông qua số tiền khách hàng ký quỹ và dòng tiền về từ doanh thu phương án xuất nhập khẩu ngân hàng tài trợ. - Phát triển nền khách hàng: thực hiện hoạt động TTTM, ngân hàng thu hút thêm được các khách hàng có nhu cầu giao dịch ngoại thương, bao gồm cả phát triển khách hàng mới và khai thác triệt để nhu cầu của khách hàng hiện hữu. - Tăng nguồn ngoại tệ: hoạt động ngoại thương gắn liền với dòng lưu chuyển ngoại tệ.

Vì vậy, khi ngân hàng thực hiện hoạt động TTTM cho doanh nghiệp, dòng tiền ngoại tệ từ hoạt động ngoại thương của doanh nghiệp sẽ về chuyển về ngân hàng, giúp ngân hàng có thêm nguồn ngoại tệ để có thể hỗ trợ và 10 phát triển thêm nhiều nghiệp vụ ngân hàng khác như huy động, cho vay, kinh doanh ngoại hối,… - Tăng cường uy tín và khả năng cạnh tranh của khách hàng: Thông qua thực hiện hoạt động TTTM, ngân hàng hợp tác và giao dịch với nhiều ngân hàng nước ngoài, tăng uy tín trên thị trường ngân hàng quốc tế và thông qua đó cũng làm tăng úy tín của ngân hàng đối với khách hàng. Ngân hàng được các Tổ chức thế giới đánh giá tốt cũng sẽ tăng cường quan hệ đối ngoại của ngân hàng, giúp ngân hàng tận dụng được nhiều nguồn vốn tài trợ của các ngân hàng nước ngoài cũng như thị trường tài chính thế giới, đồng thời phát huy được những lợi thế về điều kiện đàm phán và giá cả, nâng cao khả năng cạnh tranh.  Đối với doanh nghiệp: Ý nghĩa lớn nhất của TTTM chính là hỗ trợ hoạt động xuất nhập khẩu của doanh nghiệp. Vì vậy, đối với doanh nghiệp, hoạt động TTTM của NHTM đóng vai trò vô cùng quan trọng: - Trung gian thanh toán: Khoảng cách địa lý, sự khác biệt về pháp lý chính là những khó khăn lớn nhất của doanh nghiệp trong việc thực hiện trực tiếp thanh toán khi tham gia giao dịch ngoại thương.

Tuy nhiên, nhờ có hệ thống ngân hàng với vai trò là trung gian thanh toán, nhu cầu thanh toán quốc tế của doanh nghiệp trở nên nhanh chóng, an toàn, chính xác, tiện lợi hơn rất nhiều. - Tài trợ vốn: thông qua nhiều loại hình sản phẩm dịch vụ như cho vay, chiết khấu, bao thanh toán,… ngân hàng tài trợ vốn cho cả người xuất khẩu và người nhập khẩu. Đối với doanh nghiệp xuất khẩu, vốn tài trợ của ngân hàng giúp doanh nghiệp thực hiện quá trình thu mua đầu vào, sản xuất, gia công, giao hàng cũng như nhận tiền trước khi bên nhập khẩu thanh toán. Đối với doanh nghiệp nhập khẩu, vốn tài trợ của ngân hàng giúp doanh nghiệp thanh toán cho bên xuất khẩu.

Sử dụng linh hoạt các hình thức TTTM sẽ giúp doanh nghiệp tận dụng vốn tài trợ của ngân hàng để sản xuất kinh doanh có hiệu quả. - Hạn chế rủi ro của hoạt động xuất nhập khẩu: Ngân hàng là trung gian giữa người xuất khẩu và người nhập khẩu, giúp bảo đảm cho người xuất khẩu yên tâm giao hàng kể cả khi chưa được thanh toán đủ và người nhập khẩu yên tâm thanh 11 toán kể cả khi chưa nhận được hàng. Đồng thời, ngân hàng với chuyên môn nghiệp vụ về TTTM sẽ có vai trò lớn trong việc tư vấn, hỗ trợ khách hàng khi thực hiện các giao dịch ngoại thương và đàm phán những điều khoản hợp đồng bảo đảm quyền lợi nhất cho khách hàng.  Đối với nền kinh tế: - Thúc đẩy hoạt động ngoại thương: TTTM là chiếc cầu nối giữa các quốc gia trong hoạt động thương mại quốc tế.

TTTM phát triển sẽ đẩy mạnh lưu chuyển tiền tệ quốc tế, thúc đẩy sản xuất lưu thông hàng hóa giữa các quốc gia, góp phần phát triển hoạt động ngoại thương sâu rộng hơn. - Thúc đẩy nền kinh tế phát triển: Với những vai trò quan trọng đối với ngân hàng và doanh nghiệp, TTTM đã tạo điều kiện phát triển cho cả các doanh nghiệp xuất nhập khẩu và các ngân hàng thương mại – những thành phần vô cùng quan trọng của mọi nền kinh tế. Đặc biệt đối với các doanh nghiệp, TTTM hỗ trợ doanh nghiệp trong hoạt động ngoại thương, làm tăng hiệu quả sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp, hạn chế các rủi ro trong thương mại quốc tế, giúp doanh nghiệp phát triển, từ đó thúc đẩy nền kinh tế. Nội dung hoạt động tài trợ thương mại của Ngân hàng thương mại Nội dung hoạt động tài trợ thương mại của Ngân hàng thương mại hiện nay cơ bản bao gồm việc cung cấp các sản phẩm dịch vụ TTTM như sau: Bảng 1.