BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC XÂY DỰNG VŨ THỊ KIỀU BẮC NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG SẢN PHẨM DỊCH VỤ TƯ VẤN LẬP DỰ ÁN ĐẦU TƯ XÂY DỰNG Chuyên ngành: Kinh tế xây dựng Mã số: 60.09 LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ CÁN BỘ HƯỚNG DẪN: GVT.TS ĐẶNG VĂN DỰA PhÇn më ®Çu 1. Sù cÇn thiÕt cña viÖc nghiªn cøu ®Ò tµi Trong sù ph¸t triÓn cña x· héi, ®Çu t lµ mét vÊn ®Ò tÊt yÕu. Nh÷ng chØ sè t¨ng trëng, hÖ sè sö dông vèn, chØ sè gia t¨ng tèc ®é §T, sè vèn §T hµng n¨m cïng víi sè lîng sè dù ¸n ®Çu t ®îc nh×n nhËn xem nh ®Ó ®¸nh gi¸ møc ®é t¨ng trëng cña nÒn kinh tÕ. Níc ta, trung b×nh giai ®o¹n 2000-2008, tèc ®é t¨ng trëng b×nh qu©n 7,5%, chØ sè ICOR 4,5%, tæng vèn ®Çu t chiÕm 33,5% GDP.
TÝnh riªng n¨m 2008, hÖ sè IOCR lµ xÊp xØ 7%, tæng vèn ®Çu t toµn x· héi lµ 43,1% vµ møc t¨ng trëng lµ 6,23%. Nh×n l¹i sè lîng dù ¸n ®Çu t x©y dùng trong h¬n 20 n¨m ®æi míi, ta thÊy tèc ®é XD ph¸t triÓn rÊt m¹nh víi sè vèn ®Çu t x©y dùng khæng lå, ®· lµm thay ®æi bé mÆt ®Êt níc, t¹o nhiÒu c«ng ¨n viÖc lµm cho ngêi lao ®éng, c¶i thiÖn vµ n©ng cao ®êi sèng vËt chÊt, tinh thÇn cho nh©n d©n, lµm cho nÒn kinh tÕ níc ta t¨ng trëng kh«ng ngõng. Ngµnh x©y dùng ®· cã nh÷ng bíc tiÕn bé kh¸ lín trong kü thuËt, c«ng nghÖ. NhiÒu c©y cÇu, ®êng giao th«ng, nhµ m¸y hiÖn ®¹i ®· hoµn thµnh víi trÝ tuÖ cña ®éi ngò kü s, c«ng nh©n ViÖt Nam.
B×nh qu©n hµng n¨m cã trªn 6000 dù ¸n ®Çu t x©y dùng c«ng tr×nh ®îc triÓn khai, trong ®ã dù ¸n nhãm A kho¶ng 5%, dù ¸n nhãm B h¬n 20%, nhãm C h¬n 75% víi quy m« ®a d¹ng: Nhµ ë, bÖnh viÖn, trêng häc, cÇu c¶ng, khu ®« thÞ, khu c«ng nghiÖp, thuû ®iÖn. Tuy nhiªn, t×nh h×nh ®Çu t còng béc lé nhiÒu nhîc ®iÓm dÔ dµng nhËn thÊy, ®ã lµ chóng ta ®· thùc hiÖn nhiÒu dù ¸n kh«ng hiÖu qu¶, kÐm chÊt lîng, ¶nh hëng ®Õn m«i trêng thiªn nhiªn, nhiÒu vÊn ®Ò ph¸t sinh trong qu¸ tr×nh ®Çu t x©y dùng. NhiÒu dù ¸n ®îc phª duyÖt theo c¬ chÕ “xin-cho”, chÊt lîng dù ¸n ®Çu t thÊp, g©y thiÖt h¹i vÒ kinh tÕ vµ x· héi. TÇm quan träng ®Æc biÖt cña ®Çu t kh«ng chØ do t¸c ®éng tíi sù ph¸t triÓn kinh tÕ, x· héi cña ®Êt níc mµ cßn liªn quan chÆt chÏ ®Õn viÖc sö dông vèn vµ hiÖu qu¶ cña vèn §T.
Khi ®· bá vèn b»ng tiÒn cho ®Çu t, C§T kh«ng bao giê thu håi l¹i mét c¸ch trùc tiÕp b»ng tiÒn nÕu dù ¸n ®Çu t ®ã kh«ng ®óng. ChÝnh v× vËy, v× sao ph¶i §T vµo mét dù ¸n nµo ®ã, lµ c©u hái cã ý nghÜa quyÕt ®Þnh ®èi víi hiÖu qu¶ cña mét DA§T. GÇn ®©y, nÒn kinh tÕ ®· níc ta vµ ®ang ph¶i nh¾c ®Õn nhiÒu vÒ viÖc ®Çu t dµn tr¶i, ®Çu t kÐm hiÖu qu¶, ®Çu t sai môc ®Ých, do ®· qu¸ chó ý tíi tèc ®é t¨ng tëng, quyÕt t©m ®¹t tèc ®é t¨ng trëng cao nªn ®· dÉn tíi t×nh tr¹ng ®Çu t n¨m sau cao h¬n n¨m tríc. T×nh tr¹ng ®Çu t dµn tr¶i, thÊt tho¸t, l·ng phÝ.
®· vµ ®ang t¸c ®éng m¹nh tíi hiÖu qu¶ ®Çu t cña nhiÒu dù ¸n hiÖn nay. Thùc tÕ cho thÊy, hiÖu qu¶ ®Çu t cña c¸c dù ¸n hiÖn nay ë ViÖt Nam lµ thÊp, ®Æc biÖt lµ hiÖu qu¶ vèn ®Çu t cña khu vùc nhµ níc, trong khi ®ã, khu vùc nµy l¹i ®ang chiÕm gÇn nöa tæng ®Çu t toµn x· héi (41- 46%). C¸c dù ¸n ph¶i phª duyÖt ®iÒu chØnh nhiÒu lÇn, vèn ®Çu t vµ thêi gian triÓn khai dù ¸n thêng lín h¬n so víi dù ¸n ®îc duyÖt, nhiÒu dù ¸n ®îc phª duyÖt chØ mang tÝnh h×nh thøc chê vèn. VËy quyÕt ®Þnh ®Çu t c¸i g×? vµo thêi ®iÓm nµo, ®Çu t ë ®©u, víi quy m« vµ h×nh thøc ra sao, thêi gian bao l©u.
, nh÷ng néi dung trªn ®îc thÓ hiÖn trong c¸c quyÕt ®Þnh ®Çu t mµ c¬ së cña nã lµ c¸c dù ¸n ®Çu t - s¶n phÈm cña c¸c nhµ t vÊn lËp dù ¸n. §Ó cã ®- îc nh÷ng dù ¸n ®Çu t cã chÊt lîng gióp chñ ®Çu t vµ c¸c nhµ qu¶n lý cã nh÷ng quyÕt s¸ch ®óng ®¾n, mang l¹i lîi Ých cho doanh nghiÖp, cho nÒn kinh tÕ, cÇn ph¶i cã nh÷ng nhµ t vÊn ®éc lËp, chuyªn nghiÖp, s¸ng t¹o vµ tr¸ch nhiÖm. HiÖn t¹i, chóng ta míi chó träng t×m c¸c gi¶i ph¸p trong kh©u thùc hiÖn ®Çu t, xem c¸c dù ¸n ®Çu t thÊt tho¸t vèn nh thÕ nµo mµ cha ®¸nh gi¸ ®óng vai trß, tÇm quan träng vµ t×m c¸c gi¶i ph¸p th¸o gì ®Ó c¶i thiÖn t×nh tr¹ng tõ bíc lËp dù ¸n ®Çu t, tiÒn ®Ò cña c¸c quyÕt ®Þnh ®Çu t. RÊt nhiÒu quyÕt ®Þnh ®Çu t kh«ng hîp lý, ®Çu t vµo nh÷ng lÜnh vùc kh«ng hiÖu qu¶ lµm l·ng phÝ n¨ng lùc, nguån lùc, qu¸ tr×nh thùc hiÖn ph¶i söa ®æi, ®iÒu chØnh, kiÓm so¸t ®Çu t rÊt phøc t¹p, kÐm hiÖu qu¶.
Trong qu¶n lý nãi chung còng nh qu¶n lý ®Çu t x©y dùng nãi riªng, ®Ó ®¹t ®îc hiÖu qu¶, cÇn cã mét híng ®Çu t ®óng ®¾n, kÕ ho¹ch hîp lý, chi tiÕt, tøc lµ cÇn qu¶n lý tèt chÊt lîng tõ kh©u lËp dù ¸n ®Çu t. DÞch vô t vÊn lµ mét phÇn kh«ng thÓ thiÕu cña bÊt kú DA §T XD nµo, v× sù mang l¹i nh÷ng hiÖu qu¶ to lín vÒ mÆt kinh tÕ còng nh cung cÊp mét ph¬ng ph¸p luËn tiªn tiÕn cho lý thuyÕt §T vµ qu¶n lý. §Ó ®¶m b¶o hiÖu qu¶ cña DA §T th× viÖc thõa nhËn hiÖu qu¶ cña dÞch vô t vÊn lµ mét tÊt yÕu kh¸ch quan, gióp c¸c nhµ l·nh ®¹o, c¸c nhµ qu¶n lý cã mét chÝnh s¸ch phï hîp ®Ó ph¸t triÓn dÞch vô vÊn. Do vËy, viÖc nghiªn cøu, t×m hiÓu vÒ dÞch vô t vÊn lËp dù ¸n ®Çu t trªn ph¬ng diÖn khoa häc vµ thùc tiÔn lµ rÊt cÇn thiÕt ®Æc biÖt trong bèi c¶nh ViÖt Nam thêi gian qua.
XuÊt ph¸t tõ tÇm quan träng cña viÖc nghiªn cøu n©ng cao chÊt lîng dÞch vô t vÊn lËp dù ¸n ®Çu t x©y dùng, t¸c gi¶ chän ®Ò tµi: N©ng cao chÊt lîng s¶n phÈm dÞch vô t vÊn lËp dù ¸n ®Çu t x©y dùng víi mong muèn tõ viÖc lµm s¸ng tá lý luËn vÒ dÞch vô t vÊn lËp dù ¸n ®Çu t x©y dùng, ph©n tÝch nh÷ng tån t¹i, t×m hiÓu nguyªn nh©n tõ ®ã ®Ò xuÊt mét sè gi¶i ph¸p nh»m n¨ng cao chÊt lîng s¶n phÈm cña dÞch vô nµy. Môc tiªu nghiªn cøu HÖ thèng ho¸ vµ lµm râ c¸c vÊn ®Ò c¬ b¶n liªn quan ®Õn dÞch vô t vÊn lËp dù ¸n ®Çu t x©y dùng. T×m ra nh÷ng tån t¹i, bÊt cËp, nguyªn nh©n vµ biÖn ph¸p n©ng cao chÊt lîng bíc lËp DA §T. §Ò xuÊt t¹o c¬ chÕ ®Ó c¸c nhµ t vÊn lËp dù ¸n ph¸t huy, n©ng cao n¨ng lùc, n©ng cao chÊt lîng s¶n phÈm, gãp phÇn n©ng cao hiÖu qu¶ ®Çu t x©y dùng.
Môc ®Ých nghiªn cøu - N©ng cao chÊt lîng ®Çu t x©y dùng th«ng qua viÖc n©ng cao chÊt lîng dÞch vô t vÊn lËp dù ¸n ®Çu t x©y dùng nh»m gi¶m t×nh tr¹ng ®Çu t kÐm hiÖu qu¶, ®Çu t sai môc ®Ých. H¹n chÕ viÖc ph¶i ®iÒu chØnh l¹i dù ¸n, c¸c víng m¾c ph¸t sinh trong kh©u thùc hiÖn dù ¸n ®Çu t nh ®iÒu chØnh thiÕt kÕ, ®iÒu chØnh quy m« ®Çu t, phª duyÖt l¹i dù ¸n do thay ®æi tæng møc, mµ nguyªn nh©n t bíc lËp dù ¸n ®Çu t. - N©ng cao chÊt lîng c«ng tr×nh x©y dùng 4. Ph¹m vi nghiªn cøu - Nh÷ng yÕu tè t¸c ®éng ®Õn chÊt lîng ®Çu t ë giai ®o¹n lËp dù ¸n ®Çu t.
- Thêi gian: T×nh h×nh ®Çu t nh÷ng n¨m gÇn ®©y. - §èi tîng kh¶o s¸t: Mét sè c«ng ty t vÊn thuéc Bé X©y dùng, Bé giao th«ng vËn t¶i, TËp ®oµn kinh tÕ Vinashin, nh÷ng dù ¸n ®Çu t tõ nguån vèn nhµ níc. Ph¬ng ph¸p nghiªn cøu ViÖc nghiªn cøu dùa trªn c¬ së khoa häc vµ c¬ së thùc tiÔn. C¬ së khoa häc cña ®Ò tµi lµ: c¸c chÝnh s¸ch ph¸p luËt cña nhµ níc vÒ qu¶n lý ®Çu t x©y dùng vµ viÖc lùa chän nhµ cung cÊp, ®¶m b¶o chÊt lîng dÞch vô t vÊn ®Çu t x©y dùng.
Sö dông ph¬ng ph¸p luËn duy vËt biÖn chøng, duy vËt lÞch sö, kÕt hîp nghiªn cøu ®Þnh tÝnh víi nghiªn cøu ®Þnh lîng, ph©n tÝch logic, ph¬ng ph¸p kü thuËt cô thÓ nh so s¸nh chi tiÕt ho¸ c¸c chØ tiªu ph©n tÝch, tæng hîp vÊn ®Ò. C¬ së thùc tiÔn cña ®Ò tµi lµ c¨n cø vµo sè liÖu ®iÒu tra, sè liÖu thèng kª, c¸c vÊn ®Ò cô thÓ trong thùc tÕ vµ qua c¸c ph¬ng tiÖn th«ng tin ®¹i chóng, tµi liÖu chuyªn ngµnh cña Bé X©y dùng, Bé Giao th«ng vËn t¶i, Bé KÕ ho¹ch §Çu t, Tæng côc thèng kª. Ph¬ng ph¸p ®iÒu tra, thèng kª, ph©n tÝch, c¸c c«ng cô to¸n C¸c ph¬ng ph¸p kh¸c sö dông trong qu¸ tr×nh nghiªn cøu. KÕt cÊu cña luËn v¨n Ngoµi phÇn më ®Çu, kÕt luËn vµ tµi liÖu tham kh¶o, luËn v¨n bao gåm 3 ch¬ng: Ch¬ng 1: Nh÷ng vÊn ®Ò lý luËn liªn quan ®Õn dÞch vô t vÊn lËp dù ¸n ®Çu t x©y dùng - Vai trß vµ néi dung cña dù ¸n ®Çu t x©y dùng Ch¬ng 2: §¸nh gi¸ t×nh h×nh thùc tÕ vÒ chÊt lîng s¶n phÈm dÞch vô t vÊn lËp dù ¸n ®Çu t x©y dùng Ch¬ng 3: Mét sè gi¶i ph¸p n©ng cao chÊt lîng s¶n phÈm dÞch vô t vÊn dù ¸n ®Çu t x©y dùng.
Ch¬ng 1 nh÷ng vÊn ®Ò lý luËn liªn quan ®Õn dÞch vô t vÊn lËp dù ¸n ®Çu t x©y dùng - Vai trß vµ néi dung cña dù ¸n ®Çu t x©y dùng 1. DÞch vô t vÊn - t vÊn lËp dù ¸n ®Çu t x©y dùng 1. Mét sè kh¸i niÖm 1. T vÊn vµ dÞch vô t vÊn a.
T vÊn Theo nghi· réng, víi t c¸ch lµ mét ho¹t ®éng hay mét chøc n¨ng, t vÊn ®îc dïng ®Ó chØ viÖc mét tæ chøc hay mét c¸ nh©n cung cÊp lêi khuyªn hoÆc cung cÊp n¨ng lùc gi¶i quyÕt vÊn ®Ò cho ngêi ra quyÕt ®Þnh. T vÊn cã nhiÒu d¹ng, tõ ®¬n gi¶n ®Õn phøc t¹p vµ ®Ò cËp ®Õn bÊt kú lÜnh vùc ho¹t ®éng hay lîi Ých nµo cña con ngêi nh søc khoÎ, viÖc lµm, §T, mua b¸n nhµ ®Êt, ph¸p lý, lËp chÝnh s¸ch v.