Luận văn: Hoàn thiện kiểm toán doanh thu tại Công ty kiểm toán TND

Luận văn thạc sĩ trình bày cơ sở lý luận và quy trình hoàn thiện kiểm toán doanh thu trong kiểm toán BCTC, nghiên cứu tại công ty kiểm toán TND.

• Tác giả: Văn Thanh Tú
• Người hướng dẫn: ThS. Trịnh Xuân Hưng
• Trường học: Trường Đại học Công nghệ TP.HCM
• Chuyên ngành: Kế toán - Kiểm toán
• Đề tài: Hoàn thiện kiểm toán khoản mục doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ trong kiểm toán báo cáo tài chính do Công ty TNHH Kiểm toán và Kế toán TND thực hiện
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU
• 1.1. Lý do chọn đề tài
• 1.2. Mục đích nghiên cứu
• 1.3. Phạm vi nghiên cứu
• 1.4. Phương pháp nghiên cứu
• 1.5. Kết quả đạt được
• 1.6. Kết cấu đề tài
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN CHUNG KIỂM TOÁN DOANH THU BÁN HÀNG VÀ CUNG CẤP DỊCH VỤ TRONG KIỂM TOÁN BÁO CÁO TÀI CHÍNH
• 2.1. Tổng quan về kiểm toán
• 2.1.1. Định nghĩa kiểm toán
• 2.1.2. Vai trò của kiểm toán trong nền kinh tế
• 2.1.3. Khái quát quy trình kiểm toán BCTC
• 2.1.3.1. Giai đoạn chuẩn bị kiểm toán
• 2.1.3.2. Giai đoạn thực hiện kiểm toán
• 2.1.3.3. Giai đoạn hoàn thành kiểm toán
• 2.2. Tổng quan vể khoản mục doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ
• 2.2.1. Khái niệm, đặc điểm doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ
• 2.2.2. Điều kiện ghi nhận doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ
• 2.2.3. Những rủi ro thường gặp trong kiểm toán doanh thu
• 2.2.4. Mục tiêu kiểm toán doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ
• 2.2.5. Quy trình kiểm toán doanh thu
• 2.2.5.1. Giai đoạn lập kế hoạch kiểm toán
• 2.2.5.2. Giai đoạn thực hiện kiểm toán
• 2.2.5.3. Giai đoạn hoàn thành kiểm toán
• 3. CHƯƠNG 3: TỔNG QUAN VỀ CÔNG TY
• 3.1. Thông tin chung về công ty TNHH Kiểm toán và Kế toán TND
• 3.2. Quá trình hình thành và phát triển công ty TND
• 3.3. Nguyên tắc và mục tiêu hoạt động của công ty TND
• 3.3.1. Nguyên tắc hoạt động
• 3.3.2. Mục tiêu hoạt động
• 3.4. Các dịch vụ của công ty TND
• 3.5. Cơ cấu tổ chức và quản lý của công ty TND
• 3.6. Quy trình kiểm toán chung của công ty TND
• 3.6.1. Chuẩn bị kiểm toán
• 3.6.2. Thực hiện kiểm toán
• 3.6.2.1. Thử nghiệm kiểm soát
• 3.6.2.2. Thử nghiệm cơ bản
• 3.6.3. Hoàn thành kiểm toán
• 4. CHƯƠNG 4: THỰC TRẠNG CÔNG TÁC KIỂM TOÁN DOANH THU BÁN HÀNG VÀ CUNG CẤP DỊCH VỤ TRONG KIỂM TOÁN BÁO CÁO TÀI CHÍNH TẠI CÔNG TY TNHH KIỂM TOÁN VÀ KẾ TOÁN TND
• 4.1. Giai đoạn lập kế hoạch kiểm toán
• 4.1.1. Đánh giá khả năng chấp nhận kiểm toán
• 4.1.2. Phân công KTV
• 4.1.3. Ký kết hợp đồng kiểm toán
• 4.1.4. Tìm hiểu về khách hàng
• 4.1.5. Tìm hiểu chính sách kế toán và chính sách bán hàng – phải thu – thu tiền
• 4.1.6. Phân tích sơ bộ BCTC
• 4.1.7. Xác định mức trọng yếu
• 4.1.8. Xây dựng kế hoạch và chương trình kiểm toán
• 4.2. Giai đoạn thực hiện kiểm toán
• 4.2.1. Thực hiện thử nghiệm kiểm soát
• 4.2.2. Thực hiện thử nghiệm cơ bản
• 4.3. Giai đoạn hoàn thành kiểm toán
• 4.3.1. Xem xét các sự kiện phát sinh sau ngày kế thúc niên độ
• 4.3.2. Xem xét hoạt động liên tục của khách hàng
• 4.3.3. Lập báo cáo kiểm toán
• 5. CHƯƠNG 5: NHẬN XÉT VÀ KIẾN NGHỊ
• 5.1. Về tình hình chung của công ty TND
• 5.2. Về quy trình kiểm toán doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ
• 5.2.1. Tồn tại và nguyên nhân
• 5.2.2. Về việc đánh giá hệ thống KSNB
• 5.2.3. Về việc thực hiện thủ tục phân tích

Tóm tắt

I. Nền tảng kiểm toán doanh thu trong kiểm toán BCTC toàn diện

Kiểm toán doanh thu là một phần hành cực kỳ quan trọng trong quy trình kiểm toán Báo cáo tài chính (BCTC). Doanh thu không chỉ là chỉ tiêu phản ánh quy mô và kết quả hoạt động kinh doanh mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến lợi nhuận, nghĩa vụ thuế, và các quyết định kinh tế của nhà đầu tư, chủ nợ. Theo Chuẩn mực kế toán Việt Nam số 14 (VAS 14), doanh thu được định nghĩa là “tổng giá trị các lợi ích kinh tế doanh nghiệp thu được trong kỳ kế toán, phát sinh từ các hoạt động sản xuất, kinh doanh thông thường của doanh nghiệp, góp phần làm tăng vốn chủ sở hữu.” Do đó, việc đảm bảo khoản mục này được trình bày trung thực và hợp lý là mục tiêu hàng đầu của mọi cuộc kiểm toán. Một sai sót, dù là vô tình hay cố ý, trong việc ghi nhận doanh thu có thể dẫn đến những sai lệch trọng yếu trên toàn bộ BCTC. Luận văn này tập trung phân tích sâu vào quy trình kiểm toán doanh thu, từ khâu lập kế hoạch, thực hiện các thủ tục kiểm toán đến khi hoàn thành và phát hành báo cáo. Mục tiêu chính là hệ thống hóa cơ sở lý luận và đối chiếu với thực tiễn tại một công ty kiểm toán cụ thể, qua đó cung cấp một cái nhìn tổng quan và chi tiết về các kỹ thuật, phương pháp mà kiểm toán viên sử dụng để thu thập bằng chứng kiểm toán đầy đủ và thích hợp, nhằm đưa ra ý kiến xác đáng về khoản mục doanh thu trên BCTC.

1.1. Khái niệm và vai trò của kiểm toán doanh thu bán hàng

Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ là một chỉ tiêu trọng yếu, là cơ sở để người sử dụng BCTC đánh giá hiệu quả hoạt động và quy mô của doanh nghiệp. Vai trò của kiểm toán đối với khoản mục này là xác minh và đưa ra ý kiến độc lập về tính trung thực, hợp lý của các thông tin được trình bày. Kiểm toán viên phải đánh giá tính hiện hữu của doanh thu, đảm bảo các nghiệp vụ được ghi nhận là có thật và thuộc về kỳ báo cáo. Đồng thời, kiểm toán giúp doanh nghiệp phát hiện những yếu kém trong hệ thống kiểm soát nội bộ đối với doanh thu, từ đó đưa ra các khuyến nghị cải thiện, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý và ngăn ngừa sai phạm.

1.2. Điều kiện ghi nhận theo chuẩn mực kế toán doanh thu VAS 14

Để đảm bảo tính nhất quán và hợp lý, Chuẩn mực kế toán doanh thu (VAS 14) quy định 5 điều kiện cần thỏa mãn đồng thời để ghi nhận doanh thu bán hàng. Các điều kiện này bao gồm: (1) Doanh nghiệp đã chuyển giao phần lớn rủi ro và lợi ích gắn liền với quyền sở hữu sản phẩm cho người mua; (2) Doanh nghiệp không còn nắm giữ quyền quản lý hàng hóa; (3) Doanh thu được xác định tương đối chắc chắn; (4) Doanh nghiệp đã hoặc sẽ thu được lợi ích kinh tế từ giao dịch; (5) Xác định được chi phí liên quan đến giao dịch bán hàng. Việc kiểm toán viên am hiểu và vận dụng đúng các điều kiện này là cơ sở để đánh giá sự tuân thủ trong việc ghi nhận doanh thu của đơn vị.

II. Cách nhận diện rủi ro và gian lận doanh thu trong BCTC

Khoản mục doanh thu luôn tiềm ẩn rủi ro kiểm toán khoản mục doanh thu ở mức cao do mối liên hệ mật thiết với lợi nhuận và áp lực đạt được các chỉ tiêu kinh doanh. Rủi ro có thể đến từ các sai sót không cố ý như tính toán sai, áp dụng sai chính sách kế toán, hoặc từ các hành vi gian lận doanh thu có chủ đích. Các hành vi gian lận thường tinh vi và khó phát hiện, ví dụ như ghi nhận doanh thu khống, đẩy doanh thu của kỳ sau về kỳ báo cáo, hoặc che giấu các khoản giảm trừ. Kiểm toán viên phải sử dụng xét đoán nghề nghiệp và thái độ hoài nghi để nhận diện các dấu hiệu bất thường. Các dấu hiệu này có thể là sự biến động lớn và vô lý của doanh thu so với các kỳ trước, tỷ suất lợi nhuận gộp cao bất thường so với trung bình ngành, hoặc hệ thống kiểm soát nội bộ đối với doanh thu yếu kém, thiếu sự phân công, phân nhiệm rõ ràng. Việc đánh giá đúng các rủi ro này là tiền đề để thiết kế các thủ tục kiểm toán doanh thu phù hợp và hiệu quả, tập trung nguồn lực vào những vùng có khả năng xảy ra sai sót trọng yếu cao nhất.

2.1. Rủi ro kiểm toán khoản mục doanh thu thường gặp nhất

Các rủi ro thường gặp trong quá trình kiểm toán doanh thu trong kiểm toán BCTC bao gồm: (1) Doanh thu được ghi nhận cao hơn thực tế do hạch toán cả các khoản thu chưa đủ điều kiện, ví dụ như tiền khách hàng ứng trước. (2) Doanh thu bị ghi nhận thấp hơn thực tế nhằm mục đích trốn thuế, bỏ sót nghiệp vụ bán hàng không xuất hóa đơn. (3) Sai sót trong việc cắt niên độ doanh thu (cutoff), dẫn đến doanh thu của kỳ này bị ghi nhận sang kỳ sau hoặc ngược lại. (4) Sai sót trong việc áp dụng thuế suất GTGT, hạch toán sai từ thuế suất cao sang thấp. Những rủi ro này đòi hỏi kiểm toán viên phải thực hiện các thủ tục kiểm tra chi tiết chứng từ và quy trình.

2.2. Các hình thức gian lận doanh thu tinh vi cần lưu ý

Gian lận doanh thu là hành vi cố ý làm sai lệch thông tin nhằm mục đích trục lợi. Một số hình thức phổ biến bao gồm: tạo ra các giao dịch bán hàng giả mạo với các bên liên quan; ghi nhận doanh thu chưa thực hiện vào kỳ hiện tại; cố ý không ghi nhận các khoản hàng bán bị trả lại, giảm giá hàng bán; hoặc lập các thỏa thuận phụ với khách hàng nhưng không công bố. Để phát hiện những hành vi này, kiểm toán viên không chỉ kiểm tra tài liệu mà còn cần thực hiện các thủ tục phân tích, phỏng vấn ban quản lý và đối chiếu thông tin từ các nguồn độc lập bên ngoài.

III. Hướng dẫn lập kế hoạch kiểm toán doanh thu trong BCTC

Giai đoạn lập kế hoạch là nền tảng quyết định sự thành công của cuộc kiểm toán doanh thu trong kiểm toán BCTC. Một kế hoạch được xây dựng tốt giúp kiểm toán viên thu thập đủ bằng chứng kiểm toán thích hợp với chi phí và thời gian hợp lý. Quá trình này bắt đầu bằng việc chấp nhận khách hàng, ký kết hợp đồng kiểm toán, sau đó là tìm hiểu sâu về khách hàng và môi trường kinh doanh của họ. Kiểm toán viên cần nắm rõ các yếu tố như: sản phẩm chính, kênh phân phối, chính sách giá, các bên liên quan và đặc biệt là hệ thống kiểm soát nội bộ đối với doanh thu. Dựa trên những hiểu biết này, kiểm toán viên sẽ tiến hành phân tích sơ bộ BCTC để xác định các vùng rủi ro, đánh giá mức trọng yếu ban đầu cho toàn bộ báo cáo và phân bổ cho khoản mục doanh thu. Cuối cùng, một chương trình kiểm toán chi tiết được thiết lập, trong đó nêu rõ các thủ tục kiểm toán doanh thu cần thực hiện, bao gồm cả thử nghiệm kiểm soát và thử nghiệm cơ bản, cùng với sự phân công nhiệm vụ cụ thể cho các thành viên trong nhóm kiểm toán.

3.1. Tìm hiểu khách hàng và đánh giá hệ thống kiểm soát nội bộ

Việc tìm hiểu chu trình bán hàng và thu tiền của khách hàng là bước đầu tiên và quan trọng. Kiểm toán viên sẽ xem xét các thủ tục từ khi nhận đơn đặt hàng, xét duyệt bán chịu, giao hàng, lập hóa đơn, đến khi ghi sổ kế toán và thu tiền. Dựa vào đó, kiểm toán viên đánh giá thiết kế và sự hữu hiệu của hệ thống kiểm soát nội bộ đối với doanh thu. Các công cụ thường được sử dụng bao gồm bảng câu hỏi, lưu đồ và phỏng vấn nhân sự liên quan. Một hệ thống kiểm soát nội bộ mạnh sẽ làm giảm rủi ro kiểm toán khoản mục doanh thu và cho phép kiểm toán viên giảm bớt các thử nghiệm cơ bản.

3.2. Đánh giá trọng yếu và rủi ro kiểm toán khoản mục doanh thu

Mức trọng yếu là ngưỡng sai sót tối đa có thể chấp nhận được. Kiểm toán viên sẽ xác định mức trọng yếu tổng thể (thường dựa trên tỷ lệ % của lợi nhuận trước thuế hoặc tổng doanh thu) và sau đó phân bổ cho khoản mục doanh thu. Song song đó, kiểm toán viên đánh giá rủi ro tiềm tàng và rủi ro kiểm soát đối với doanh thu. Rủi ro tiềm tàng là khả năng vốn có của khoản mục này chứa đựng sai sót, trong khi rủi ro kiểm soát là rủi ro mà hệ thống kiểm soát nội bộ không ngăn chặn được. Mối quan hệ giữa trọng yếu và rủi ro sẽ quyết định bản chất, thời gian và phạm vi của các thủ tục kiểm toán doanh thu.

IV. Phương pháp thực hiện kiểm toán doanh thu trong BCTC

Sau khi hoàn tất kế hoạch, giai đoạn thực hiện kiểm toán doanh thu trong kiểm toán BCTC tập trung vào việc áp dụng các thủ tục đã thiết kế để thu thập bằng chứng. Giai đoạn này bao gồm hai loại thử nghiệm chính: thử nghiệm kiểm soát và thử nghiệm cơ bản. Nếu đánh giá ban đầu cho thấy hệ thống kiểm soát nội bộ đối với doanh thu là hiệu quả, kiểm toán viên sẽ thực hiện thử nghiệm kiểm soát để khẳng định lại đánh giá này. Kết quả của thử nghiệm kiểm soát sẽ quyết định phạm vi của thử nghiệm cơ bản. Thử nghiệm cơ bản được thiết kế nhằm phát hiện các sai sót trọng yếu ở cấp độ cơ sở dẫn liệu của doanh thu. Nó bao gồm các thủ tục phân tích và kiểm tra chi tiết nghiệp vụ và số dư. Sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa các loại thử nghiệm giúp kiểm toán viên đạt được mục tiêu kiểm toán một cách hiệu quả, đảm bảo mọi cơ sở dẫn liệu của doanh thu (tính hiện hữu, đầy đủ, chính xác, đánh giá, trình bày) đều được kiểm chứng.

4.1. Thực hiện thử nghiệm kiểm soát chu trình bán hàng và thu tiền

Thử nghiệm kiểm soát nhằm thu thập bằng chứng về tính hữu hiệu của các quy chế kiểm soát mà đơn vị đã thiết lập. Ví dụ, kiểm toán viên có thể chọn mẫu một số hóa đơn bán hàng để kiểm tra xem có chữ ký phê duyệt bán chịu của người có thẩm quyền hay không. Hoặc kiểm tra sự liên tục của số hóa đơn để đảm bảo mọi giao dịch đều được ghi nhận (kiểm tra tính đầy đủ). Kết quả của các thử nghiệm này giúp kiểm toán viên xác định có thể tin cậy vào hệ thống kiểm soát nội bộ của khách hàng ở mức độ nào.

4.2. Áp dụng thử nghiệm cơ bản và thủ tục phân tích doanh thu

Thử nghiệm cơ bản bao gồm các thủ tục phân tích và kiểm tra chi tiết. Thủ tục phân tích giúp nhận diện các biến động bất thường, ví dụ như so sánh doanh thu thực tế kỳ này với kỳ trước hoặc với kế hoạch, phân tích tỷ suất lợi nhuận gộp theo từng dòng sản phẩm. Nếu phát hiện biến động lạ, kiểm toán viên sẽ thực hiện kiểm tra chi tiết. Kiểm tra chi tiết là việc đối chiếu số liệu trên sổ sách với các chứng từ gốc như hợp đồng, hóa đơn, phiếu xuất kho để xác minh tính đúng đắn của nghiệp vụ.

4.3. Kiểm tra chi tiết và thu thập bằng chứng kiểm toán tin cậy

Kiểm tra chi tiết là thủ tục cốt lõi để thu thập bằng chứng kiểm toán trực tiếp. Các công việc cụ thể bao gồm: chọn mẫu các nghiệp vụ doanh thu ghi nhận trong sổ nhật ký và đối chiếu ngược lại với chứng từ gốc (hóa đơn, đơn đặt hàng, phiếu giao hàng) để đánh giá tính hiện hữu của doanh thu. Ngược lại, chọn mẫu từ các phiếu giao hàng để kiểm tra xem chúng đã được ghi nhận đầy đủ vào sổ sách hay chưa (kiểm tra tính đầy đủ). Thủ tục kiểm tra cắt niên độ doanh thu (cutoff) cũng được thực hiện bằng cách kiểm tra các nghiệp vụ phát sinh quanh ngày kết thúc niên độ.

V. Quy trình kiểm toán doanh thu thực tế tại công ty TND

Để minh họa cho lý thuyết, luận văn phân tích quy trình kiểm toán doanh thu thực tế được áp dụng tại Công ty TNHH Kiểm toán và Kế toán TND. Quy trình này tuân thủ chặt chẽ các Chuẩn mực kiểm toán Việt Nam (VSA) và được điều chỉnh linh hoạt cho từng khách hàng. Khi kiểm toán cho khách hàng là Công ty TNHH ABC, một doanh nghiệp sản xuất thiết bị y tế, TND đã tiến hành các bước bài bản. Giai đoạn lập kế hoạch được chú trọng đặc biệt, từ việc đánh giá chấp nhận khách hàng cũ, phân công nhóm kiểm toán có kinh nghiệm, đến việc tìm hiểu sâu sắc về chính sách bán hàng và chu trình bán hàng và thu tiền của ABC. Dựa trên phân tích BCTC sơ bộ và đánh giá rủi ro, TND đã xác định doanh thu là một khoản mục trọng yếu với rủi ro tiềm tàng ở mức trung bình. Từ đó, chương trình kiểm toán được xây dựng tập trung vào các thủ tục kiểm toán doanh thu then chốt như kiểm tra cutoff, phân tích biến động doanh thu theo tháng và xác nhận các khoản phải thu lớn cuối kỳ.

5.1. Giai đoạn lập kế hoạch Từ chấp nhận khách hàng đến xác định mức trọng yếu

Đối với khách hàng cũ như Công ty ABC, TND thực hiện thủ tục đánh giá lại việc duy trì khách hàng, xem xét các thay đổi trong hoạt động kinh doanh và tính liêm chính của ban giám đốc. Rủi ro hợp đồng được xác định ở mức trung bình. Sau khi ký hợp đồng, nhóm kiểm toán tiến hành tìm hiểu các chính sách kế toán áp dụng, đặc biệt là các chính sách liên quan đến việc ghi nhận doanh thu. Mức trọng yếu kế hoạch được TND xác định dựa trên lợi nhuận trước thuế, và mức trọng yếu thực hiện được phân bổ cho khoản mục doanh thu để định hướng phạm vi chọn mẫu kiểm tra chi tiết.

5.2. Giai đoạn thực hiện Triển khai thủ tục kiểm toán doanh thu tại ABC

Trong giai đoạn thực hiện, TND đã kết hợp cả thử nghiệm kiểm soát và thử nghiệm cơ bản. Nhóm kiểm toán đã thực hiện walk-through test (kiểm tra xuyên suốt) để hiểu rõ chu trình bán hàng và thu tiền. Các thủ tục kiểm tra chi tiết bao gồm chọn mẫu các hóa đơn doanh thu lớn để đối chiếu với hợp đồng và chứng từ giao hàng. Thủ tục kiểm tra cắt niên độ doanh thu (cutoff) được thực hiện kỹ lưỡng bằng cách kiểm tra 5 nghiệp vụ bán hàng cuối kỳ và 5 nghiệp vụ đầu kỳ sau để đảm bảo doanh thu được ghi nhận đúng kỳ kế toán. Toàn bộ quá trình và kết quả đều được ghi chép đầy đủ vào hồ sơ kiểm toán.

VI. Hoàn thiện quy trình kiểm toán doanh thu và báo cáo BCTC

Giai đoạn hoàn thành là bước cuối cùng trong quy trình kiểm toán doanh thu, tổng hợp tất cả kết quả đã thu thập để đưa ra kết luận cuối cùng. Kiểm toán viên sẽ thực hiện các thủ tục phân tích tổng thể lần cuối đối với BCTC, xem xét các sự kiện phát sinh sau ngày kết thúc niên độ có thể ảnh hưởng đến khoản mục doanh thu. Tất cả các bằng chứng và phát hiện được tổng hợp, đánh giá để xem xét liệu các sai sót (nếu có), khi tổng hợp lại, có vượt mức trọng yếu đã xác định hay không. Dựa trên cơ sở đó, kiểm toán viên sẽ thảo luận với ban giám đốc của khách hàng về các bút toán điều chỉnh cần thiết. Cuối cùng, một báo cáo kiểm toán sẽ được phát hành, trình bày ý kiến của kiểm toán viên về việc liệu khoản mục doanh thu nói riêng và toàn bộ Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh nói chung có được trình bày một cách trung thực và hợp lý, phù hợp với các chuẩn mực và chế độ kế toán hiện hành hay không. Toàn bộ giấy tờ làm việc, bằng chứng thu thập được sẽ được tập hợp thành hồ sơ kiểm toán để lưu trữ theo quy định.

6.1. Tổng hợp kết quả và lập hồ sơ kiểm toán doanh thu

Sau khi hoàn thành các thủ tục kiểm tra chi tiết, kiểm toán viên tổng hợp tất cả các sai sót phát hiện được vào một bảng tổng hợp. Các sai sót này được đánh giá cả về mặt định lượng và định tính. Kiểm toán viên sẽ so sánh tổng sai sót dự kiến với mức sai sót có thể bỏ qua đã thiết lập trong giai đoạn lập kế hoạch. Tất cả các thủ tục đã thực hiện, bằng chứng thu thập và kết luận đạt được đều phải được ghi chép và lưu trữ một cách có hệ thống trong hồ sơ kiểm toán, làm cơ sở cho ý kiến kiểm toán và để các cấp quản lý soát xét.

6.2. Soát xét và phát hành báo cáo kiểm toán cho Báo cáo tài chính

Trước khi phát hành, dự thảo báo cáo kiểm toán và thư quản lý (nếu có) sẽ được gửi cho ban giám đốc đơn vị để trao đổi và thống nhất. Thư quản lý sẽ chỉ ra những điểm yếu trong hệ thống kiểm soát nội bộ đối với doanh thu và đưa ra các kiến nghị khắc phục. Dựa trên các bằng chứng đầy đủ và thích hợp đã thu thập, kiểm toán viên sẽ đưa ra loại ý kiến phù hợp trên báo cáo kiểm toán (chấp nhận toàn phần, chấp nhận từng phần, từ chối hoặc không chấp nhận). Đây là sản phẩm cuối cùng và quan trọng nhất của cuộc kiểm toán BCTC.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Giới thiệu Chương 2: Cơ sở lý luận chung kiểm toán doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ trong kiểm toán báo cáo tài chính Chương 3: Tổng quan về công ty Chương 4: Thực trạng công tác kiểm toán doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ trong kiểm toán báo cáo tài chính tại công ty tnhh kiểm toán và kế toán TND. Chương 5: Nhận xét và kiến nghị 2 download by : [e-mail] CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN CHUNG KIỂM TOÁN DOANH THU BÁN HÀNG VÀ CUNG CẤP DỊCH VỤ TRONG KIỂM TOÁN BÁO CÁO TÀI CHÍNH 2. Tổng quan về kiểm toán 2. Định nghĩa kiểm toán “Kiểm toán là quá trình thu thập và đánh giá bằng chứng về những thông tin tài chính được kiểm tra nhằm xác định và báo cáo về mức độ phù hợp giữa những thông tin đó với các chuẩn mực đã được thiết lập.

Quá trình kiểm toán phải được thực hiện bởi các KTV đủ năng lực và độc lập. Vai trò của kiểm toán trong nền kinh tế BCTC của một doanh nghiệp có thể được rất nhiều người sử dụng, và dĩ nhiên người sử dụng cần có được những thông tin đáng tin cậy nhằm giúp họ đánh giá về thực trạng tài chính của DN để ra các quyết định kinh tế. Thế nhưng, do nền kinh tế thế giới ngày càng phát triển đã tạo nên hệ quả là khả năng nhận được những thông tin tài chính kém tin cậy cũng gia tăng. Rủi ro về thông tin gia tăng xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau như: - Sự khó khăn trong việc tiếp cận nguồn thông tin: Trong nền kinh tế hiện đại, người sử dụng thông tin khó có thể tiếp cận trực tiếp với thông tin tại đơn vị mà họ đầu tư hay chọn làm đối tác kinh doanh hay ra các quyết định kinh tế khác.

Thay vào đó, họ buộc lòng phải sử dụng thông tin do đơn vị cung cấp. Điều này làm tăng rủi ro có thông tin bị sai lệch khi được cung cấp cho những người sử dụng. - Động cơ của người cung cấp thông tin: Những người này thường có xu hướng trình bày thông tin theo chiều hướng thuận lợi nhất cho mình. Chẳng hạn khi DN bán cổ phần, các thông tin về doanh thu, lợi nhuận,.có thể sẽ bị khai tăng giả mạo, hay không được cung cấp đầy đủ.

- Lượng thông tin phải xử lý và độ phức tạp của các nghiệp vụ kinh tế gia tăng, nhất là khi mà hoạt động kinh doanh ngày càng đa dạng, quy mô của các tổ chức ngày càng lớn. Chính vì thế, cần có những giải pháp để giảm rủi ro về thông tin, chẳng hạn: - Người sử dụng sẽ trực tiếp kiểm tra thông tin: Cách này thường được áp dụng trong một số trường hợp như khi các kiểm soát viên thuế xác minh về số thuế của một DN. Thế nhưng, cách này lại rất khó áp dụng đối với đa số người sử dụng vì 3 download by : [e-mail] sẽ rất tốn kém về chi phí và gây trở ngại cho đơn vị, và nhất là đòi hỏi kiến thức chuyên môn và kỹ năng kiểm tra của người thực hiện. - Tăng cường trách nhiệm pháp lý của Hội đồng quản trị: Do là người đại diện chính thức của DN trước các cổ đông và pháp luật, nên pháp luật thường bắt buộc họ phải chịu trách nhiệm về độ tin cậy của những thông tin tài chính do họ công bố.

- Bắt buộc báo cáo tài chính phải được kiểm toán bởi KTV độc lập: Lúc này, KTV có trách nhiệm kiểm tra và cung cấp nhận xét về BCTC và họ có thể sẽ phải chịu trách nhiệm pháp lý nếu nhận xét không xác đáng về BCTC. Đứng ở góc độ xã hội, hoạt động kiểm toán độc lập đối với BCTC, khi được luật pháp quy định sẽ trở thành một công cụ giúp bảo vệ sự ổn định của nền kinh tế, đặc biệt là đối với các quốc gia mà thị trường chứng khoán giữ một vai trò quan trọng trong nền kinh tế. Đối với doanh nghiệp, kiểm toán độc lập còn góp phần tạo nên giá trị gia tăng cho BCTC của DN, ngoài ra họ còn có thể tư vấn giúp DN hạn chế khả năng xảy ra các sai phạm về kế toán, tài chính,. Khái quát quy trình kiểm toán BCTC Quy trình kiểm toán BCTC của KTV bao gồm 3 giai đoạn chính là chuẩn bị, thực hiện và hoàn thành kiểm toán.

Giai đoạn chuẩn bị kiểm toán Giai đoạn này sẽ bao gồm các thủ tục cần thiết để đạt được sự hiểu biết về khách hàng về các mặt sau: (1). Hoạt động kinh doanh, hệ thống kiểm soát nội bộ và hệ thống kế toán; (2). Đánh giá các rủi ro gắn liền với hoạt động kinh doanh và BCTC của KH. Phân tích sơ bộ tình hình tài chính, kết quả hoạt động kinh doanh của KH.

Xác định tính trọng yếu trên BCTC. Lập kế hoạch kiểm toán chi tiết. Kế hoạch kiểm toán được xây dựng trên cơ sở đánh giá điểm mạnh, yếu của hệ thống kiểm soát nội bộ, đánh giá rủi ro và phân tích tổng quát tình hình, đặc điểm của KH. Kế hoạch kiểm toán được lập bởi các KTV có kinh nghiệm, được soát xét qua hai cấp là Chủ nhiệm kiểm toán và thành viên Ban Giám đốc trực tiếp phụ trách cuộc kiểm toán.

4 download by : skknchat@gmail. Giai đoạn thực hiện kiểm toán Việc thực hiện kiểm toán bao gồm: (1). Kiểm tra, đánh giá hệ thống kiểm soát nội bộ; (2). Kiểm tra, đánh giá hệ thống kế toán; (3).

Kiểm tra chi tiết từng chỉ tiêu trình bày trên BCTC; (4). Tổng hợp và đánh giá kết quả kiểm tra chi tiết cho từng khoản mục trình bày trên BCTC. Trong quá trình kiểm toán chúng tôi sẽ thực hiện thông qua hai phương pháp là thử nghiệm kiểm soát và thử nghiệm cơ bản để: - Thử nghiệm kiểm soát (kiểm tra hệ thống kiểm soát) là loại thử nghiệm để thu thập bằng chứng về tính hữu hiệu của hệ thống KSNB. Ví dụ, KTV có thể chọn mẫu các hóa đơn bán hàng để kiểm tra sự xét duyệt của người có thẩm quyền.

Kết quả của thử nghiệm là bằng chứng để KTV điều chỉnh những thử nghiệm cơ bản. - Thử nghiệm cơ bản bao gồm các thủ tục để thu thập bằng chứng nhằm phát hiện các sai lệch trọng yếu trong BCTC. Có hai loại thủ tục cơ bản là thủ tục phân tích và thử nghiệm chi tiết. Trong thủ tục phân tích, KTV so sánh các thông tin và nghiên cứu các xu hướng để phát hiện các biến động bất thường, ví dụ so sánh số dư cuối kỳ và đầu kỳ của các khoản phải thu, hoặc tính số vòng quay nợ phải thu có thể tiết lộ cho KTV biết về khả năng có sai lệch trọng yếu trong số dư nợ phải thu cuối kỳ.

Khi thực hiện thử nghiệm chi tiết, KTV đi sâu vào việc kiểm tra các số dư hoặc nghiệp vụ bằng các phương pháp thích hợp, chẳng hạn gửi thư xác nhận các khoản phải thu, chứng kiếm kiểm kê hàng tồn kho, kiểm tra tài liệu,. Cuộc kiểm toán sẽ được thực hiện tại đơn vị được kiểm toán bởi các KTV và trợ lý kiểm toán. Nhóm kiểm toán sẽ bao gồm trưởng nhóm và các nhân viên kiểm toán. Toàn bộ công việc kiểm toán được soát xét bởi Chủ nhiệm kiểm toán, phòng Kiểm soát chất lượng kiểm toán và thành viên Ban Giám đốc kiểm soát chất lượng cuộc kiểm toán.

5 download by : skknchat@gmail. Giai đoạn hoàn thành kiểm toán Trong quá trình thực hiện kiểm toán nếu phát hiện các sai sót kỹ thuật chúng tôi sẽ trao đổi trực tiếp với bộ phận kế toán của KH. Khi kết thúc công việc kiểm toán tại đơn vị, chúng tôi sẽ tổ chức họp trao đổi, thống nhất kết quả quá trình kiểm toán với Ban Lãnh đạo của KH. Để thực hiện các nội dung trên, bao gồm các công việc: (1).

Tổng hợp các kết quả kiểm toán, phân tích tổng thể BCTC để khẳng định các thông tin trên BCTC là phù hợp với tình hình thực tế và sự hiểu biết về hoạt động kinh doanh của KH trong năm tài chính; (2). Lập Dự thảo Báo cáo kiểm toán, gửi Dự thảo Báo cáo kiểm toán cho đơn vị được kiểm toán; (3). Trao đổi với đơn vị được kiểm toán và các bên có liên quan về số liệu kiểm toán; (4). Phân tích soát xét các sự kiện phát sinh sau ngày khoá sổ kế toán; (5).

Tổng hợp kết quả kiểm toán của các phần hành để lập Thư quản lý (nếu có). Sau khi thống nhất kết quả kiểm toán, chúng tôi sẽ phát hành Báo cáo kiểm toán và thư quản lý (nếu có). Tùy theo sự đánh giá về mức độ trung thực và hợp lý của báo cáo tàichính mà KTV sẽ phát hành loại báo cáo kiểm toán tương ứng. - Chẳng hạn, như khi nhận thấy báo cáo tài chính đã trình bày trung thực và hợp lý về tình hình tài chính trên BCKQHĐKD của đơn vị, KTV sẽ phát hành báo cáo kiểm toán chấp nhận toàn phần.

- Còn nếu, giữa KTV và đơn vị có sự bất đồng ý kiến về việc vận dụng những chuẩn mực và chế độ kế toán, hay khi KTV bị giới hạn phạm vi kiểm toán, lúc này tùy theo từng mức độ mà KTV sẽ phát hành báo cáo loại ý kiến chấp nhận từng phần, hoặc ý kiến không chấp nhận, hay ý kiến từ chối nhận xét. Thư quản lý (nếu có) bao gồm các nội dung sau: - Tóm tắt quá trình kiểm toán và sẽ chú giải cụ thể những vấn đề nảy sinh trong quá trình kiểm toán; - Những điểm mà chúng tôi cho rằng cần hoàn thiện hệ thống kế toán, hệ thống kiểm soát nội bộ để góp phần thúc đẩy việc thực hiện tốt công tác quản lý tài chính, kế toán của KH. 6 download by : skknchat@gmail. Tổng quan về khoản mục doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ 2.

Khái niệm, đặc điểm doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ 2. Khái niệm Theo VAS 14 “ Doanh thu và thu nhập khác”: quy định chung về doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ như sau: “Doanh thu: là tổng giá trị các lợi ích kinh tế DN thu được trong kỳ kế toán, phát sinh từ các hoạt động sản xuất, kinh doanh thông thường của DN, góp phần làm tăng vốn chủ sở hữu.” “Bán hàng: là bán sản phẩm do DN sản xuất và bán hàng hóa mua vào.” “Cung cấp dịch vụ: là thực hiện công việc đã thỏa thuận theo hợp đồng trong một hoặc nhiều kỳ kế toán. Đặc điểm Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ là một khoản mục trọng yếu trên BCTC vì đó là cơ sở để người sử dụng đánh giá về tình hình hoạt động và quy mô kinh doanh của DN.