CHƯƠNG 1: KHÁI QUÁT LOẠI HÌNH DU LỊCH HOMESTAY VÀ PHÁT TRIỂN DU LỊCH BỀN VỮNG 1.1 Khái niệm loại hình du lịch homestay. Thuật ngữ “Homestay” xuất hiện lần tiên trong lĩnh vực giáo dục .“Homestay” chỉ người từ nơi khác, vùng khác đến ở tại nhà của cư dân bản địa nơi mình đến tìm hiểu học tập những nét văn hóa đặc sắc và cách sống của vùng đất mới. Từ những năm 1970 khách du lịch tham quan làng bản tìm hiểu về phong tục tập quán, cuộc sống hoang dã, lễ hội, cũng có thể một vài khách muốn tham quan hệ động thực vật sinh thái, núi non mà thường gọi là du lịch sinh thái. Thường thì những chuyến du lịch này còn mang tính tự nhiên hoang dã, hệ sinh thái đa dạng phong phú, địa hình hiểm trở, nhiều núi cao vực sâu nhưng lại thưa thớt, đi lại rất khó khăn, nhất là đối với khách tham quan, những lúc như vậy khách cần phải có sự giúp đỡ như chỉ đường để khỏi bị lạc,cần nơi lưu trú qua đêm, và đồ ăn, có được sự hỗ trợ giúp đỡ của cư dân địa phương, cung ứng dịch vụ, lúc đó, khách du lịch có được sự hỗ trợ của người dân bản xứ, đây là tiền đề cho việc phát triển du lịch homestay hiện nay.
Ngày nay du lịch homestay đã được quan tâm nhiều hơn. Chính vì vậy nó đã trở thành một lĩnh vực mới trong ngành công nghiệp xanh du lịch. Bên cạnh đó chính phủ tạo điều kiện giúp đỡ và tham gia vào lĩnh vực này nên từ đó các vấn đề xã hội, văn hóa chính trị, kinh tế xã hội, sinh thái trong khuôn viên của cư dân bản địa, (làng, bản)trở thành các tác nhân cung ứng dịch vụ cho khách và thu hút nhiều khách du lịch đến tham quan. Người dân bản xứ cũng đã có một nguồn thu lớn từ việc cung ứng và dịch vụ cho khách du lịch loại hình du lịch homestay 7 Trường ĐHDL Hải Phòng Khóa luận tốt nghiệp ngày càng phổ biến và có ý nghĩa vô cùng to lớn không chỉ với khách du lịch mà còn cho cả cư dân địa phương và chính quyền địa phương.
“Homestay là một thuật ngữ trong du lịch cộng đồng để chỉ hình thức du lịch cư trú tại nhà của nhà dân địa phương. Du lịch homestay thường được hình thành ở những vùng mà không đủ điều kiện để xây dựng khách sạn, nhà nghỉ hay hàng quán ăn phục nhu cầu của khách du lịch”.[8] Hiện nay đề cập đến du lịch homestay, có nhiều khía cạnh khác nhau như: “ du lịch dựa vào cộng đồng”, “du lịch ở nhà dân”, “ du lịch nghỉ tại gia”. Ở một số nước mà có du lịch homestay tương đối phát triể như Thái Lan, du lịch homestay được hiểu là “Homestay ở nước ngoài được hiểu như một loại hình du lịch, du khách sẽ sống trong căn nhà của người bản địa, có thể là ăn chung, ở chung và sinh hoạt như những thành viên trong một gia đình. Du khách ngoài việc tận hưởng kỳ nghỉ của mình còn được “chủ nhà” nhiệt tình chào đón vào các buổi sinh hoạt đời thường như ăn cơm, trò chuyện, trao đổi và giao lưu về văn hóa giữa các quốc gia với nhau hay náo nhiệt hơn là tiệc ẩm thực ngoài trời cùng với gia chủ và khách cư trú khác tại homestay.
[8] Theo ông Haji Sahariman Hamdan – chủ tịch Hiệp hội homestay Malaysia: “ homestay là loại hình du lịch mà du khach sẽ được ở và sinh hoạt chung với người dân bản xứ như những thành viên trong gia đình để khám phá phong cách sống của người dân, trải nghiệm cuộc sống hàng ngày của họ để biết được văn hóa của người dân ở đó”.[7] Bên cạnh đó ở Việt Nam loại hình du lịch này đang ngày càng được quan tâm hơn và cũng có một số nhà nghiên cứu đề xuất khái niệm về du lịch homestay. Theo tác giả Vũ Thanh Minh (HDV chuyên tổ chức tour kiểu 8 Trường ĐHDL Hải Phòng Khóa luận tốt nghiệp homestay) “ Homestay là hình thức du lịch bền vững quảng bá văn hóa, con người và cảnh đẹp một cách chân thật, rút ngắn khoảng cách giữa khách du lịch và cư dân bản địa. Du lịch homestay đặc biệt phù hợp với quốc gia đa văn hóa như Việt Nam”. Khái niệm du lịch bền vững: Tổ chức Du lịch Thế giới UNWTO đưa ra quan điểm về du lịch bền vững tại Hội nghị về môi trường và phát triển của Liên hợp quốc tại Rio de Janeiro năm 1992: “ Du lịch bền vững là việc phát triển các hoạt động du lịch nhằm đáp ứng nhu cầu hiện tại của khách du lịch và người dân bản địa trong khi vẫn quan tâm đến việc bảo tồn và tôn tạo các nguồn tài nguyên cho việc phát triển hoạt động du lịch trong tương lai”.
(Tổ chức bảo tồn thiên nhiên quốc tế - IUCN, 1996) “ Du lịch bền vững là việc đáp ứng nhu cầu hiện tại của khách và vùng du lịch mà vẫn đảm bảo những khả năng đáp ứng nhu cầu cho các thế hệ du lịch tương lai”. Đặc điểm, ý nghĩa, loại hình du lịch homestay 1. Đặc điểm Du lịch homestay là loại hình mà khách du lịch được ăn cùng, ngủ cùng, cùng sinh hoạt với người dân địa phương. Khách du lịch theo dạng homestay sẽ được phân bố tới nhà dân bản địa, được ăn, ngủ, nghỉ và tham gia hoạt động của 9 Trường ĐHDL Hải Phòng Khóa luận tốt nghiệp gia đình cũng như các hoạt động cộng đồng của địa phương.
Với homestay, khách du lịch sẽ được tự do tìm hiểu, khám phá những nét tự nhiên những nét đẹp còn nguyên bản hoang sơ của thiên nhiên, tìm hiểu những nét đặc sắc của văn hóa bản địa, cùng sống cùng sinh hoạt với người dân bản đị, tham gia các hoạt động của gia đình. Mỗi khách sẽ như một người thân của cư dân ở đó, đây là cách tiếp cận ngắn nhất với văn hóa bản địa. Từ đó các thành viên sẽ có ý thức hơn trong việc bảo tồn phát triển các giá trị văn hóa của dân tộc, trải nghiệm, hiểu thêm về cuộc sống. Các điểm tổ chức du lịch homestay thường là những nơi có tài nguyên thiên nhiên hoang dã đang cần bảo tồn, các khu vực dân cư có tài nguyên văn hóa đa dạng, phong phú, có những nét đặc trưng cơ bản về văn hóa dân tộc, những nơi không có đủ điều kiện cơ sở vật chất, kỹ thuật phục vụ du khách t heo hướng dịch vụ cao cấp.
Homestay cũng là một hình thức kinh doanh mà người dân bản địa là người cung cấp những sản phẩm dịch vụ cho khách du lịch. Khi trải nghiệm du lịch homestay, du khách sẽ được hòa mình vào cuộc sống của người dân địa phương với các những dịch vụ được cung ứng từ chính người dân ở đây, dịch vụ ăn - ngủ - nghỉ. Người dân cũng sẽ là những hướng dẫn viên tại điểm, hướng dẫn du khách một cách tường tận chi tiết về vẻ đẹp thiên nhiên cũng như đời sống văn hóa của cư dân địa phương. Loại hình du lịch homestay có mức chi phí rẻ hơn so với các loại hình dịch vụ khác.
Chúng ta chỉ cần bỏ một số tiền nho nhỏ thay vì sử dụng những dịch vụ với chi phí đắt đỏ như ở khách sạn ăn nhà hàng sang trọngđồng thời được trải nghiệm với một không gian hoàn toàn khác biệt mà những dịch vụ kia không thể mang lại. Phát triển du lịch homestay đang có sức hút rất lớn với khách du lịch. 10 Trường ĐHDL Hải Phòng Khóa luận tốt nghiệp 1. Góp phần đa dạng hóa loại hình du lịch Đa dạng hóa du lịch không chỉ là nhiệm vụ mà còn là một trong những yếu tố sống còn trong lĩnh vực du lịch.
Tại nhiều đất nước có rất nhiều tài nguyên thiên nhiên phong phú,đặc sắc nhưng lượng du khách lại chưa tương xứng với tiềm năng ?. Nguyên nhân của nó không phải nằm ở tài nguyên du lịch không hấp dẫn hoặc cơ sở vật chất kỹ thuật không đáp ứng được mà nguyên nhân sâu xa nằm ở việc khách du lịch không được tạo điều kiện thuận lợi nhất cho việc tìm hiểu khám phá điểm du lịch đó. Các loại tài nguyên rât đơn điệu rất dễ gây nhàm chán, vậy chúng ta phải làm như thế nào ? đó là một phép toán không hề đơn giản với địa phương nói riêng và quốc gia nói chung. Du lịch homestay ra đời và phát triển đã tạo ra một sự mới lạ góp phần đa dạng hóa các loại hình du lịch, góp phần tạo lên sự mới lạ cho du khách, khiến khác du lịch cảm thấy mình như thành viên của cộng đồng chứ không còn là những người khách lạ.
Giúp khách tìm hiểu sâu sắc, tường tận hơn về tài nguyên du lịch ( cả thiên nhiên và văn hóa ) vì họ có điều kiện được trải nghiệm trực tiếp cùng sống, cùng sinh hoạt với người dân địa phương. Giáo dục ý thức bảo vệ tài nguyên du lịch Việc tiên quyết đầu tiên ở bất kì khu bảo tồn hay du lịch nào đó là vấn đề môi trường vì nó đảm bảo cho sự phát triển bền vững của khu du lịch, nhằm nâng cao hiệu quả kinh doanh trước mắt cũng như lâu dài trong tương lai. Đặc biệt trong lĩnh vực du lịch môi trường và hoạt động có tác động đan xen lẫn nhau. Du lịch cần hướng tới sự phát triển bền vững với sự tham gia đóng góp của 11 Trường ĐHDL Hải Phòng Khóa luận tốt nghiệp tất cả các bên liên quan: các nhà quản lý, các doanh nghiệp kinh doanh du lịch cũng như khách du lịch và cộng đồng dân cư địa phương.
Đối với khách du lịch tham gia loại hình du lịch homestay thì việc cùng ăn ở sinh hoạt cùng người dân địa phương giúp họ thấy và cảm nhận được những giá trị sâu sắc của tài nguyên du lịch. Khách du lịch ở đây không còn là khách mà còn là những người trực tiếp bảo tồn môi trường tự nhiên xã hội nơi đến. Đó là cách hiệu quả nhất để họ hiểu rõ hơn vùng đất mà họ đến. Những điều đó sẽ giúp khách biết trân trọng và bảo tồn các giá trị tài nguyên.
Đối với cộng đồng địa phương du lịch homestay gắn liền với sự phát triển của địa phương, cộng đồng cùng nhau tham gia hoạt động du lịch, vừa sử dụng hợp lý nguồn tài nguyên, nền văn hóa địa phương nhưng luôn chú ý tới việc bảo vệ môi trường tự nhiên tài nguyên sinh thái, giữ gìn nền văn hóa địa phương không bị mai một theo thời gian và đồng hóa với các văn hóa du nhập.