CHƯƠNG 1 VAI TRÒ CỦA VỐN ODA UNFPA VỚI VẤN ĐỀ DÂN SỐ VÀ SỨC KHỎE SINH SẢN Ở VIỆT NAM 1. VAI TRÒ CỦA VẤN ĐỀ DÂN SỐ VÀ SỨC KHỎE SINH SẢN ĐỐI VỚI NỀN KINH TẾ XÃ HỘI VIỆT NAM 1. Khái niệm dân số và sức khỏe sinh sản. Dân số là tập hợp của những con người đang sống ở một vùngđịa lý hoặc một không gian nhất định,, là nguồn lao động quý báu cho sự phát triển kinh tế - xã hội, thường được đo bằng một cuộc điều tra dân số và biểu hiện bằng một tháp dân số.
Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) định nghĩa: Sức khoẻ là một trạng thái hoàn hảo cả về mặt thể chất, tinh thần và xã hội, chứ không chỉ là không có bệnh tật hoặc tàn phế. Như vậy có thể thấy, khái niệm sức khoẻ là một khái niệm rộng hơn nhiều so với những quan niệm đơn giản như: sức khoẻ là có một cơ thể cường tráng, sức khoẻ là không ốm đau, sức khoẻ là người lành lặn, không bị tàn phế… Sức khoẻ sinh sản là một phần rất quan trọng của sức khỏe. Sức khỏe sinh sản gắn với toàn bộ cuộc đời của con người, từ lúc bào thai đến khi tuổi già. Sức khoẻ sinh sản quan tâm đến các vấn đề của bộ máy sinh sản nam nữ ở mọi lứa tuổi, đặc biệt chú trọng đến tuổi vị thành niên và độ tuổi sinh sản (15-49).
Hội nghị quốc tế về Dân số và phát triển họp tại Cai rô - Ai Cập năm 1994 đã đưa ra định nghĩa về sức khỏe sinh sản: “Sức khoẻ sinh sản là một trạng thỏi khỏe mạnh, hài hòa về thể chất, tinh thần và xã hội trong tất cả mọi khớa cạnh liên quan đến hệ thống, chức năng và qúa trình sinh sản chứ không phải chỉ là không có bệnh tật hay tổn thương hệ thống sinh sản”. SV: Đinh Thị Ngọc Anh 4 Lớp: CQ48/08.01 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Luận văn tốt nghiệp Học viện Tài chính 1. Các nguồn vốn sử dụng trong chương trình hỗ trợ chương trình dân số và sức khỏe sinh sản.000 USD, trong đó: - Ngân sách cấp phát hành chính sự nghiệp 100% tổng vốn ODA - Cho vay lại không áp dụng b. Vốn đối ứng: Vốn đối ứng: 19.000 VND, tương đương 950.000 USD Trong đó: - Hiện vật: cơ sở vật chất, nhà cửa, thiết bị,.
sẵn có - Tiền mặt: 19.000 VND Nguồn vốn đối ứng : từ nguồn chi sự nghiệp hàng năm của Bộ Y tế. Hiệu quả của vấn đề dân số và sức khỏe sinh sản đối với nền kinh tế xã hội Việt Nam. Hiệu quả trực tiếp đối với đơn vị thực hiện: - Năng lực của những cán bộ công chức làm việc trực tiếp tại dự án sẽ được cải thiện về kiến thức chuyên môn và kỹ năng quản lý. - Góp phần nâng cao nhận thức và sự ủng hộ tích cực của các nhà lãnh đạo trong việc thực hiện các chính sách về dân số, sức khỏe sinh sản, HIV và bạo hành dựa trên cơ sở Giới.
Tác động kinh tế, môi trường, xã hội đối với ngành, lĩnh vực và địa phương. Góp phần tạo ra môi trường chính sách ổn định, phù hợp, trong đó các vấn đề về chất lượng dân số, chất lượng sức khỏe sinh sản, chất lượng cuộc sống được tăng cường. Việc thiết kế và kết nối nhiều dự án hỗ trợ chăm sóc sức khỏe sinh sản là cơ sở để hỗ trợ chính phủ trong việc thực hiện các chính sách phát triển kinh tế, xã hội trong cùng giai đoạn. SV: Đinh Thị Ngọc Anh 5 Lớp: CQ48/08.01 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Luận văn tốt nghiệp Học viện Tài chính Theo báo cáo của Bộ Y tế, trong những năm qua, công tác dân số và chăm sóc sức khỏe sinh sản ở Việt Nam đã đạt nhiều kết quả tích cực.
Thông qua việc thực hiện hiệu quả các chủ trương, chính sách trong công tác kế hoạch hóa gia đình, hiện nay, Việt Nam đang là quốc gia có cơ cấu “dân số vàng”. Đồng thời, chất lượng dân số và công tác bảo vệ sức khỏe bà mẹ trẻ em cũng được cải thiện đáng kể. Chiến lược Dân số và Sức khỏe sinh sản Việt Nam giai đoạn 2011 - 2020 là một nội dung quan trọng của Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của đất nước, góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, nâng cao chất lượng cuộc sống của từng người, từng gia đình và toàn xã hội. Chiến lược đã Giải quyết đồng bộ các vấn đề dân số, sức khỏe sinh sản, tập trung nâng cao chất lượng dân số, cải thiện sức khỏe bà mẹ và trẻ em, phát huy lợi thế của cơ cấu “dân số vàng”, chủ động điều chỉnh tốc độ tăng dân số và kiểm soát tỷ số giới tính khi sinh.
Đầu tư cho công tác dân số, chăm sóc sức khỏe sinh sản là đầu tư cho phát triển bền vững, mang lại hiệu quả trực tiếp về kinh tế, xã hội và môi trường. Tăng mức đầu tư từ ngân sách nhà nước, tích cực tranh thủ các nguồn viện trợ và huy động sự đóng góp của nhân dân; ưu tiên nguồn lực cho vùng sâu, vùng xa, miền núi, vùng ven biển và hải đảo. Chương trình giúp nâng cao chất lượng dân số, cải thiện tình trạng sức khỏe sinh sản, duy trì mức sinh thấp hợp lý, giải quyết tốt những vấn đề về cơ cấu dân số và phân bố dân số, góp phần thực hiện thắng lợi sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. ODA CỦA UNFPA 2.
Khái niệm, đặc điểm và phân loại ODA 2. Khái niệm ODA Hỗ trợ phát triển chính thức (Official Development Assistance) ra đời từ SV: Đinh Thị Ngọc Anh 6 Lớp: CQ48/08.01 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Luận văn tốt nghiệp Học viện Tài chính sau chiến tranh thế giới thứ II khi Mỹ phê chuẩn bản kế hoạch Marshall năm 1947 để giúp đỡ các quốc gia Châu Âu phục hồi nền kinh tế bị chiến tranh tàn phá. Trong suốt những năm từ 1947 đến 1951, Châu Âu đã nhận được khoản viện trợ tương đương 2,5% GDP của Mỹ cho các chương trình tái thiết của mình. - Tiếp sau đó, việc ra đời của Tổ chức hợp tác kinh tế và phát triển (OECD) và Ủy ban hỗ trợ phát triển ( DAC) năm 1961 đã cho thấy nỗ lực của cộng đồng các quốc gia và các tổ chức tài trợ trong việc phối hợp hoạt động chung và nâng cao hiệu quả viện trợ cả về tài chính và ý tưởng.
Từ đó đến nay, ODA đã trở thành một nguồn lực ngoài nước có ý nghĩa, giải quyết phần nào nhu cầu về vốn cho nhiều quốc gia đang phát triển. - Có khá nhiều khái niệm đã được đưa ra về nguồn vốn ODA, song có thể kế đến một số khái niệm cơ bản khá tổng quát sau: - Theo OECD ( Tổ chức hợp tác và phát triển kinh tế), thì: “ODA là những nguồn tài chính do các chính phủ hoặc các tổ chức liên chính phủ hoặc liên quốc gia viện trợ cho một quốc gia nhằm thúc đẩy sự phát triển kinh tế và phúc lợi của quốc gia đó” ( Hà Thị Ngọc Oanh - 2002) - Ngân hàng thế giới (WB) lại cho rằng “Vốn hỗ trợ phát triển chính thức (ODA) là những khoản cho viện trợ không hoàn lại cùng các khoản cho vay ưu đãi có thời gian trả nợ dài và lãi suất thấp hơn lãi suất trên thị trường quốc tế. Mức độ ưu đãi của các khoản vay được đo bằng yếu tố cho không. Khoản tài trợ không phải hoàn trả có yếu tố cho không là 100%, gọi là viện trợ không hoàn lại.
Còn khoản vay ưu đãi có yếu tố cho không ít nhất 25% và được gọi là ODA.” - Theo Nghị định 17/CP ngày 4/5/2001 của Chính phủ Việt Nam: “ODA là hoạt động hợp tác phát triển giữa nhà nước hoặc chính phủ của một quốc gia với nhà tài trợ, bao gồm chính phủ nước ngoài và các tổ chức liên chính SV: Đinh Thị Ngọc Anh 7 Lớp: CQ48/08.01 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Luận văn tốt nghiệp Học viện Tài chính phủ hoặc liên quốc gia dưới hình thức viện trợ không hoàn lại hoặc vốn vay ưu đãi có yếu tố cho không đạt ít nhất 25%” - Nói tóm lại, mặc dù có nhiều định nghĩa khác nhau, song Nguồn vốn hỗ trợ phát triển chính thức (ODA) có thể được hiểu là các khoản viện trợ không hoàn lại, viện trợ có hoàn lại hoặc tín dụng ưu đãi của các Chính phủ, các tổ chức liên Chính phủ, các tổ chức phi Chính phủ (Non Governmental Organization- NGO), các tổ chức thuộc hệ thống Liên hợp quốc (United Nations- UN), các tổ chức tài chính quốc tế dành cho các nước đang và chậm phát triển nhằm hỗ trợ và thúc đẩy quốc gia đó phát triển kinh tế xã hội. Trong đó các điều kiện ưu đãi chung nhất bao gồm: - Các khoản không hoàn lại chiếm ít nhất 25% - Lãi suất thấp ( dưới 3% một năm) - Thời gian trả nợ dài ( 25 đến 40 năm) - Thời gian ân hạn dài ( 8 đến 10 năm) 2. Đặc điểm nguồn vốn ODA Nguồn vốn ODA có các đặc điểm sau: 2.ODA là nguồn vốn hợp tác phát triển - Nếu như trước kia ODA được hiểu là nguồn vốn viện trợ ngân sách mà các nước phát triển dành cho các nước đang phát triển, chủ yếu chỉ mang tính chất tài trợ và giúp đỡ thì nay, trong xu thế toàn cầu hóa, quan niệm này đã phải thay đổi. ODA giờ đây thể hiện sự hợp tác phát triển giữa các nước phát triển, các tổ chức quốc tế với các nước đang phát triển.
Nguồn vốn hợp tác khi bỏ ra sẽ đem lại lợi ích cho cả hai bên: bên viện trợ và bên tiếp nhận viện trợ. Các nước phát triển khi cung cấp ODA sẽ nâng cao được vị thế của mình trên trường quốc tế, tạo tiền đề cũng như thị trường để tiến hành đầu tư trực tiếp. Còn các nước đang phát triển thì có điều kiện cải tạo cơ sở hạ tầng, học hỏi kinh nghiệm kỹ thuật để thúc đẩy nền kinh tế phát triển. SV: Đinh Thị Ngọc Anh 8 Lớp: CQ48/08.01 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Luận văn tốt nghiệp Học viện Tài chính - Một khi hiểu được như vậy, các nước nhận viện trợ sẽ phải có cách nhìn khác đi về nguồn vốn ODA.
Đó không phải là một khoản “cho không” hay “từ thiện” mà là một khoản vay có nghĩa vụ trả nợ. Việc tiếp nhận và sử dụng ODA có hiệu quả cũng là nền tảng cho quan hệ hợp tác kinh tế lâu dài về sau giữa các quốc gia.