Nghiên cứu hiệu quả và giải pháp phát triển ba kích tại Ba Chẽ, Quảng Ninh

Chuyên khảo phân tích Luận văn đánh giá hiệu quả và đề xuất giải pháp phát triển ba kích trên địa bàn huyện ba chẽ tỉnh, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng nghiên

• Chuyên ngành: Kinh tế nông nghiệp
• Đề tài: Đánh giá hiệu quả và đề xuất giải pháp phát triển Ba kích trên địa bàn huyện Ba Chẽ, tỉnh Quảng Ninh
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2017-2019
• Địa điểm: Quảng Ninh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• MỤC LỤC
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• TRÍCH YẾU LUẬN VĂN
• MỞ ĐẦU
• 0.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 0.2. Mục tiêu nghiên cứu đề tài
• 0.3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 0.3.1. Đối tượng nghiên cứu và điều tra
• 0.3.2. Phạm vi nghiên cứu
• 0.4. Ý nghĩa của đề tài
• 0.4.1. Ý nghĩa khoa học
• 0.4.2. Ý nghĩa thực tiễn
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA ĐỀ TÀI
• 1.1. Cơ sở lý luận của đề tài
• 1.1.1. Một số vấn đề cơ bản về hiệu quả kinh tế
• 1.1.1.1. Các quan điểm khác nhau về hiệu quả kinh tế
• 1.2. Cơ sở thực tiễn
• 2. CHƯƠNG 2: ĐẶC ĐIỂM ĐỊA BÀN VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Khái quát về điều kiện tự nhiên – Kinh tế xã hội huyện Ba Chẽ
• 2.1.1. Vị trí địa lý và các yếu tố tự nhiên
• 2.1.2. Điều kiện kinh tế - xã hội
• 2.2. Nội dung nghiên cứu
• 2.3. Tình hình sản xuất ba kích của huyện Ba Chẽ
• 2.4. Đánh giá hiệu quả của cây ba kích Ba Chẽ theo kết quả điều tra
• 2.5. Đánh giá hiệu quả kinh tế và nâng cao hiệu quả kinh tế sản xuất cây ba kích tại huyện Ba Chẽ
• 2.6. Phương pháp nghiên cứu
• 2.6.1. Phương pháp tiếp cận
• 2.6.2. Phương pháp chọn điểm nghiên cứu
• 2.6.3. Phương pháp thu thập dữ liệu và thông tin
• 2.6.4. Phương pháp xử lý số liệu
• 2.7. Hệ thống chỉ tiêu nghiên cứu
• 2.7.1. Nhóm chỉ tiêu thể hiện điều kiện, khả năng phát triển sản xuất ba kích
• 2.7.2. Nhóm chỉ tiêu phản ánh phát triển sản xuất ba kích theo chiều rộng
• 2.7.3. Nhóm chỉ tiêu phản ánh phát triển sản xuất ba kích theo chiều sâu
• 2.7.4. Cách tính toán một số chỉ tiêu cụ thể trong nghiên cứu này
• 2.8. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 2.8.1. Tình hình sản xuất ba kích của huyện Ba Chẽ
• 2.8.2. Khái quát cơ cấu sản xuất ba kích của huyện Ba Chẽ
• 2.8.3. Biến động diện tích, năng suất và sản lượng ba kích huyện Ba Chẽ giai đoạn 2017 – 2019
• 2.8.4. Đánh giá hiệu quả của cây ba kích Ba Chẽ theo kết quả điều tra
• 2.8.5. Tình hình chung của nhóm hộ nghiên cứu
• 2.8.6. Diện tích, năng suất, sản lượng ba kích của các hộ điều tra
• 2.8.7. Tình hình đầu tư trong sản xuất cây ba kích tại huyện Ba Chẽ
• 2.8.8. Kết quả và thu nhập từ sản xuất kinh doanh ba kích Ba Chẽ
• 2.8.9. Đánh giá hiệu quả kinh tế và nâng cao hiệu quả kinh tế sản xuất cây ba kích tại huyện Ba Chẽ
• 2.8.10. Đánh giá hiệu quả kinh tế sản xuất cây ba kích Ba Chẽ
• 2.8.11. Hiệu quả xã hội và môi trường sản xuất cây ba kích tại huyện Ba Chẽ
• 2.9. Những thuận lợi, khó khăn trong quá trình sản xuất và nâng cao hiệu quả kinh tế của ba kích tại huyện Ba Chẽ
• 2.9.1. Đánh giá chung về tình hình sản xuất và nâng cao hiệu quả kinh tế sản xuất cây ba kích tại huyện Ba Chẽ
• 2.9.2. Những mặt đạt được
• 2.9.3. Những mặt còn hạn chế
• 2.9.4. Một số giải pháp nâng cao hiệu quả kinh tế của cây ba kích trên địa bàn huyện Ba Chẽ
• 3. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• 3.1. Kiến nghị đối với huyện Ba Chẽ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về hiệu quả và phát triển ba kích tại huyện Ba Chẽ

Ba kích là một trong những cây dược liệu quý giá tại huyện Ba Chẽ, tỉnh Quảng Ninh. Việc đánh giá hiệu quả kinh tế và đề xuất giải pháp phát triển ba kích không chỉ giúp nâng cao thu nhập cho người dân mà còn góp phần bảo tồn nguồn gen quý hiếm này. Huyện Ba Chẽ có điều kiện tự nhiên thuận lợi cho việc phát triển ba kích, nhưng hiện tại vẫn còn nhiều thách thức cần được giải quyết.

1.1. Tình hình phát triển ba kích tại huyện Ba Chẽ

Huyện Ba Chẽ có diện tích tự nhiên lớn với nhiều điều kiện thuận lợi cho việc phát triển ba kích. Tuy nhiên, tình hình sản xuất ba kích hiện nay vẫn chưa đạt được hiệu quả tối ưu do nhiều yếu tố như kỹ thuật canh tác chưa đồng bộ và việc khai thác tự nhiên bừa bãi.

1.2. Ý nghĩa kinh tế của cây ba kích

Cây ba kích không chỉ mang lại giá trị kinh tế cao cho người dân mà còn có vai trò quan trọng trong việc bảo tồn đa dạng sinh học. Giá trị kinh tế của ba kích tại huyện Ba Chẽ có thể đạt từ 1,5 – 1,7 triệu đồng/kg khô, tạo nguồn thu nhập ổn định cho các hộ trồng.

II. Những thách thức trong phát triển ba kích tại huyện Ba Chẽ

Mặc dù ba kích có tiềm năng phát triển lớn, nhưng vẫn tồn tại nhiều thách thức trong quá trình sản xuất. Việc khai thác bừa bãi, thiếu quy hoạch và kỹ thuật canh tác chưa được cải thiện là những vấn đề cần được giải quyết.

2.1. Khó khăn trong kỹ thuật canh tác ba kích

Nhiều hộ nông dân chưa được trang bị kiến thức và kỹ thuật trồng ba kích hiệu quả. Việc thiếu thông tin về quy trình canh tác và chăm sóc cây dẫn đến năng suất thấp và chất lượng sản phẩm không ổn định.

2.2. Tình trạng khai thác tự nhiên không bền vững

Khai thác ba kích từ tự nhiên đang diễn ra một cách bừa bãi, dẫn đến tình trạng cạn kiệt nguồn gen. Việc này không chỉ ảnh hưởng đến số lượng ba kích mà còn làm giảm chất lượng sản phẩm, gây khó khăn cho việc phát triển bền vững.

III. Phương pháp nghiên cứu và đánh giá hiệu quả kinh tế ba kích

Để đánh giá hiệu quả kinh tế của cây ba kích, cần áp dụng các phương pháp nghiên cứu khoa học và thực tiễn. Việc thu thập dữ liệu từ các hộ trồng ba kích sẽ giúp có cái nhìn tổng quan về tình hình sản xuất và hiệu quả kinh tế.

3.1. Phương pháp thu thập dữ liệu

Sử dụng các phương pháp khảo sát, phỏng vấn và thu thập số liệu từ các hộ gia đình trồng ba kích để đánh giá tình hình sản xuất và hiệu quả kinh tế. Dữ liệu thu thập sẽ được phân tích để đưa ra các kết luận chính xác.

3.2. Các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả kinh tế

Các chỉ tiêu như năng suất, sản lượng, chi phí đầu tư và lợi nhuận sẽ được sử dụng để đánh giá hiệu quả kinh tế của cây ba kích. Việc phân tích các chỉ tiêu này sẽ giúp xác định được những yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả sản xuất.

IV. Giải pháp nâng cao hiệu quả kinh tế sản xuất ba kích

Để nâng cao hiệu quả kinh tế của cây ba kích, cần có những giải pháp đồng bộ từ việc cải thiện kỹ thuật canh tác đến việc xây dựng quy hoạch phát triển bền vững. Các giải pháp này sẽ giúp tăng cường năng suất và chất lượng sản phẩm.

4.1. Đào tạo và nâng cao kỹ thuật cho nông dân

Cần tổ chức các khóa đào tạo về kỹ thuật trồng và chăm sóc ba kích cho nông dân. Việc này sẽ giúp họ nắm vững quy trình canh tác, từ đó nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm.

4.2. Xây dựng quy hoạch phát triển bền vững

Quy hoạch phát triển cây ba kích cần được xây dựng dựa trên các yếu tố tự nhiên và kinh tế xã hội của huyện Ba Chẽ. Việc này sẽ giúp bảo tồn nguồn gen và phát triển bền vững cây ba kích trong tương lai.

V. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về ba kích

Kết quả nghiên cứu về hiệu quả kinh tế của cây ba kích sẽ được ứng dụng vào thực tiễn sản xuất tại huyện Ba Chẽ. Những thông tin thu thập được sẽ giúp các cơ quan chức năng xây dựng chính sách hỗ trợ phát triển cây ba kích.

5.1. Kết quả khảo sát và phân tích

Kết quả khảo sát cho thấy nhiều hộ gia đình đã chuyển đổi sang trồng ba kích và đạt được hiệu quả kinh tế cao hơn so với các cây trồng khác. Điều này chứng tỏ tiềm năng phát triển của cây ba kích tại huyện Ba Chẽ.

5.2. Ứng dụng kết quả nghiên cứu vào thực tiễn

Các kết quả nghiên cứu sẽ được sử dụng để xây dựng các chương trình hỗ trợ nông dân trong việc phát triển cây ba kích. Việc này không chỉ giúp nâng cao thu nhập cho người dân mà còn góp phần bảo tồn nguồn gen quý hiếm.

VI. Kết luận và định hướng tương lai cho cây ba kích

Cây ba kích có tiềm năng phát triển lớn tại huyện Ba Chẽ, nhưng cần có những giải pháp đồng bộ để nâng cao hiệu quả kinh tế. Việc bảo tồn và phát triển cây ba kích không chỉ mang lại lợi ích kinh tế mà còn góp phần bảo vệ môi trường và đa dạng sinh học.

6.1. Tầm quan trọng của cây ba kích trong phát triển kinh tế

Cây ba kích không chỉ mang lại giá trị kinh tế cao mà còn có vai trò quan trọng trong việc bảo tồn đa dạng sinh học. Việc phát triển bền vững cây ba kích sẽ góp phần nâng cao đời sống cho người dân địa phương.

6.2. Định hướng phát triển cây ba kích trong tương lai

Trong tương lai, cần tiếp tục nghiên cứu và phát triển cây ba kích theo hướng bền vững. Các chính sách hỗ trợ từ chính quyền địa phương sẽ là yếu tố quyết định cho sự phát triển của cây ba kích tại huyện Ba Chẽ.

Trích đoạn nội dung tài liệu

i MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN .ii MỤC LỤC.iii DANH MỤC CÁC BẢNG .vi TRÍCH YẾU LUẬN VĂN .vii MỞ ĐẦU . Tính cấp thiết của đề tài . Mục tiêu nghiên cứu đề tài . Đối tượng và phạm vi nghiên cứu . Đối tượng nghiên cứu và điều tra:. Phạm vi nghiên cứu . Ý nghĩa của đề tài. Ý nghĩa khoa học. Ý nghĩa thực tiễn . CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA ĐỀ TÀI. Cơ sở lý luận của đề tài . Một số vấn đề cơ bản về hiệu quả kinh tế .2 Cơ sở thực tiễn . Các yếu tố ảnh hưởng và nâng cao hiệu quả kinh tế sản xuất cây ba kích Ba Chẽ . Các yếu tố tự nhiên thuộc hệ sinh thái và môi trường . Nhóm nhân tố kinh tế - xã hội . Nhóm nhân tố kỹ thuật . Cơ sở thực tiễn . Kinh nghiệm nâng cao hiệu quả trồng ba kích tại các địa phương. Bài học rút ra cho huyện Ba Chẽ.19 ii CHƯƠNG 2. ĐẶC ĐIỂM ĐỊA BÀN VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Khái quát về điều kiện tự nhiên – Kinh tế xã hội huyện Ba Chẽ . Vị trí địa lý và các yếu tố tự nhiên . Điều kiện kinh tế - xã hội . Nội dung nghiên cứu . Tình hình sản xuất ba kích của huyện Ba Chẽ . Đánh giá hiệu quả của cây ba kích Ba Chẽ theo kết quả điều tra. Đánh giá hiệu quả kinh tế và nâng cao hiệu quả kinh tế sản xuất cây ba kích tại huyện Ba Chẽ . Đánh giá chung về tình hình sản xuất và nâng cao hiệu quả kinh tế sản xuất cây ba kích tại huyện Ba Chẽ . Phương pháp nghiên cứu. Phương pháp tiếp cận . Phương pháp chọn điểm nghiên cứu . Phương pháp thu thập dữ liệu và thông tin. Phương pháp xử lý số liệu. Hệ thống chỉ tiêu nghiên cứu . Nhóm chỉ tiêu thể hiện điều kiện, khả năng phát triển sản xuất ba kích . Nhóm chỉ tiêu phản ánh phát triển sản xuất ba kích theo chiều rộng. Nhóm chỉ tiêu phản ánh phát triển sản xuất ba kích theo chiều sâu. Cách tính toán một số chỉ tiêu cụ thể trong nghiên cứu này . KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN . Tình hình sản xuất ba kích của huyện Ba Chẽ . Khái quát cơ cấu sản xuất ba kích của huyện Ba Chẽ. Biến động diện tích, năng suất và sản lượng ba kích huyện Ba Chẽ giai đoạn 2017 – 2019 . Đánh giá hiệu quả của cây ba kích Ba Chẽ theo kết quả điều tra. Tình hình chung của nhóm hộ nghiên cứu . Diện tích, năng suất, sản lượng ba kích của các hộ điều tra. Tình hình đầu tư trong sản xuất cây ba kích tại huyện Ba Chẽ. Kết quả và thu nhập từ sản xuất kinh doanh ba kích Ba Chẽ . Đánh giá hiệu quả kinh tế và nâng cao hiệu quả kinh tế sản xuất cây ba kích tại huyện Ba Chẽ . Đánh giá hiệu quả kinh tế sản xuất cây ba kích Ba Chẽ.Hiệu quả xã hội và môi trường sản xuất cây ba kích tại huyện Ba Chẽ57 3. Những thuận lợi, khó khăn trong quá trình sản xuất và nâng cao hiệu quả kinh tế của ba kích tại huyện Ba Chẽ . Đánh giá chung về tình hình sản xuất và nâng cao hiệu quả kinh tế sản xuất cây ba kích tại huyện Ba Chẽ . Những mặt đạt được . Những mặt còn hạn chế. Một số giải pháp nâng cao hiệu quả kinh tế của cây ba kích trên địa bàn huyện Ba Chẽ .61 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ. Kiến nghị đối với huyện Ba Chẽ .68 TÀI LIỆU THAM KHẢO .70 iv DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 2. Tình hình sử dụng đất của huyện Ba Chẽ giai đoạn 2017-2019 . Một số thông tin các xã trong vùng nghiên cứu.3: Số hộ chọn điều tra tại 3 xã.1: Cơ cấu giá trị sản xuất nông nghiệp phân theo ngành của huyện Ba Chẽ .2: Diện tích, sản lượng một số cây dược liệu chính.38 của huyện Ba Chẽ. Cây dược liệu phân theo các xã của huyện Ba Chẽ .4 : Diện tích ba kích của huyện Ba Chẽ qua 3 năm 2017- 2019 .5: Diện tích, năng suất, sản lượng ba kích.42 của huyện Ba Chẽ 2017 - 2019 . Tình hình cơ bản của các hộ được điều tra năm 2019 . Diện tích, năng suất, sản lượng ba kích của các hộ điều tra .8: Chi phí trồng mới và kiến thiết cơ bản cho 1 ha ba kích.49 ở huyện Ba Chẽ .9: Chi phí đầu vào cho 1 ha ba kích Ba Chẽ ở giai đoạn kinh doanh năm 2019 .10: Kết quả sản xuất kinh doanh ba kích Ba Chẽ của các nhóm hộ điều tra (tính trên 1 ha ba kích cho thu hoạch) .11: Hiệu quả kinh tế sản xuất cây ba kích của các nhóm hộ tại huyện Ba Chẽ năm 2019 .12: Các yếu tố của ma trận SWOT trong tình hình sản xuất ba kích Ba Chẽ ở hộ nông dân.58 v TRÍCH YẾU LUẬN VĂN Tên đề tài: Đánh giá hiệu quả và đề xuất giải pháp phát triển Ba kích trên địa bàn huyện Ba Chẽ, tỉnh Quảng Ninh Ngành đào tạo: Kinh tế nông nghiệp 1. Tính cấp thiết của đề tài Việt Nam là nước có điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội thuận lợi nên có nguồn tài nguyên dược liệu phong phú và đa dạng. Theo kết quả điều tra nguồn tài nguyên dược liệu Việt Nam giai đoạn 2001 – 2005 của Viện dược liệu (2006) cho biết Việt nam có 3.984 loài thực vật bậc cao, bậc thấp và nấm lớn được dùng làm thuốc để chữa bệnh. Cũng theo Võ Văn Chi (2012) đã thống kê ở Việt nam hiện có 4.700 loài thực vật làm thuốc ở nước ta. Trong đó có khoảng 30% số loài đặc hữu chỉ có ở Việt nam, không tìm thấy ở nơi khác. Tuy nhiên, thực trạng hiện nay cho thấy các loại cây dược liệu trong tự nhiên đang bị giảm cả về số lượng và chất lượng. Điều này xuất phát từ việc khai thác bừa bãi, quá mức của con người, những cây ít có giá trị hoặc chưa được nghiên cứu sử dụng lại bị tàn phá nhường chỗ cho hoạt động sản xuất nông nghiệp, công nghiệp; tri thức bản địa về khai thác, sử dụng và bảo tồn các loài cây hữu ích đang bị mai một do không được tư liệu hóa; đặc biệt là sự biến đổi khí hậu, ô nhiễm môi trường đang diễn ra ngày một nguy hiểm. Là một huyện miền núi của tỉnh Quảng Ninh, huyện Ba Chẽ là địa phương có nhiều tiềm năng trong việc phát triển các cây dược liệu quý. Với diện tích tự nhiên là 60. Là huyện có thế mạnh về rừng và đất rừng (rừng và đất rừng chiếm 90,8% diện tích tự nhiên); cộng thêm đặc điểm địa hình hướng phơi, độ cao, khí hậu, thủy văn, tác động của con người kết hợp với các đặc tính sinh thái của từng loài đã tạo nên sự đa dạng của hệ thực vật vi tại huyện Ba Chẽ, đặc biệt là tài nguyên cây thuốc. Trong đó, Ba kích được coi là loài có giá trị sử dụng tốt nhất, mang lại giá trị kinh tế cao cho người dân. Ba kích huyện Ba Chẽ có chất lượng tốt nhất tại Quảng Ninh có giá từ 1,5 – 1,7 triệu đồng/ kg khô (05 kg tươi được 01 kg khô). Suốt một thời gian dài, Ba kích mọc hoang, phân bổ nhiều ở vùng đồi núi thấp huyện Ba Chẽ, tuy nhiên phần lớn là khai thác tự nhiên, bừa bãi thiếu khoa học nên số lượng Ba kích còn lại rất ít. Bên cạnh đó, diện tích phân bố tự nhiên của loài cây này cũng bị thu hẹp do người dân phát nương, làm rẫy, thay thế rừng tự nhiên bằng rừng trồng dẫn đến hệ lụy là rừng bị tàn phá và nghèo nàn thảm thực vật dưới tán rừng khiến chi Ba kích lâm vào tình trạng gần như tuyệt chủng và được đưa vào sách đỏ Việt nam cần được bảo vệ. Xuất phát từ thực tiễn trên tôi tiến hành thực hiện luận văn: “Đánh giá hiệu quả và đề xuất giải pháp phát triển Ba kích trên địa bàn huyện Ba Chẽ, tỉnh Quảng Ninh” nhằm đóng góp các thông tin cơ bản về hiệu quả cũng như các đặc điểm sinh thái, sinh học của loài Ba kích, từ đó góp phần bảo tồn cũng như phát triển loài cây thuốc quý này tại địa phương huyện Ba Chẽ tỉnh Quảng Ninh. Mục tiêu nghiên cứu đề tài - Góp phần hệ thống hoá về cơ sở lý luận và thực tiễn về hiệu quả kinh tế, nâng cao hiệu quả kinh tế sản xuất cây ba kích. - Phân tích, đánh giá thực trạng sản xuất và hiệu quả kinh tế sản xuất cây ba kích trên địa bàn huyện Ba Chẽ năm 2017 - 2019. - Phân tích những thuận lợi, khó khăn trong việc sản xuất và nâng cao hiệu quả cây ba kích. - Đề xuất một số giải pháp chủ yếu nhằm nâng cao hiệu quả kinh tế của cây ba kích tại huyện Ba Chẽ. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 3. Đối tượng nghiên cứu và điều tra: - Đối tượng nghiên cứu là các vấn đề liên quan đến phát triển cây Ba Kích, hiệu quả kinh tế và các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả kinh tế trong sản xuất cây ba kích tại huyện Ba Chẽ - Đối tượng điều tra là các hộ gia đình trồng ba kích tại huyện Ba Chẽ 3. Phạm vi nghiên cứu Đề tài nghiên cứu những nội dung về phát triển cây Ba Kích tại huyện Ba Chẽ 4. Những đóng góp mới của đề tài Huyện Ba Chẽ là một huyện mà ngành trồng trọt được xem là ngành mũi nhọn. Đã từ lâu các hộ gia đình vẫn áp dụng việc trồng xen nhiều loại cây với nhau. Cây ba kích Ba Chẽ với những giá trị mà nó đem lại đã và đang ngày càng được phát triển với số lượng và diện tích ngày càng tăng. Qua quá trình điều tra, khảo sát và kết quả phân tích được trình bày ở những chương trước, ta thấy tình hình sản xuất của cây ba kích Ba Chẽ có một số điểm sau: - Khái quát cơ cấu sản xuất ba kích của huyện Ba Chẽ Trong những năm gần đây, thấy được hiệu quả kinh tế trồng ba kích cao hơn hẳn một số cây trồng khác. Nhiều hộ nông dân đã mạnh dạn đầu tư chăm sóc, phát triển cây ba kích, nhiều diện tích trồng cây lương thực: khoai, sắn. đã được chuyển sang trồng ba kích. Có thể khẳng định cây ba kích ngày càng có vị trí quan trọng trong kinh tế hộ. Đối với diện tích ba kích trồng mới tốc độ tăng bình quân qua 3 năm 43,75%. Cụ thể năm 2018 diện tích ba kích trồng mới là 8 ha, tăng 4 ha tức là tăng 100% so với năm 2017.