Chương 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÍ LUẬN CHUNG VỀ HOẠT ĐỘNG KINH DOANH LỮ HÀNH 1.1 Cơ sở lí luận về hoạt động kinh doanh lữ hành 1.1 Sơ lược về sự ra đời của hoạt động kinh doanh lữ hành Con người luôn tò mò về thế giới mà họ đang sống. Họ khao khát được tìm hiểu, khám phá những vùng đất mới, những con người mới, các nền văn hóa, các loài động thực vật. Đó là nhu cầu thẩm nhận về vật chất như thẩm nhận các cảnh quan, chỗ ở, món ăn, thức uống, phương tiện đi lại, trò chơi khác lạ… và nhu cầu thẩm nhận về tinh thần như thẩm nhận về bề dầy văn hóa, lịch sử, về văn học nghệ thuật, phong tục tập quán lễ hội, để con người cân đối cuộc sống của chính mình trong xã hội và trước thiên nhiên. Đó là mầm mống để du lịch ra đời.
Hay nói một cách khái quát thì du lịch là một nhu cầu tất yếu khách quan của con người, từ thời cổ đại đến thời hiện đại, từ đông sang tây, bất luận nam nữ, trẻ nhỏ, người già… Hoạt động du lịch đã xuất hiện từ rất lâu trong lịch sử phát triển của loài người. Thời Ai Cập và Hy Lạp, hoạt động du lịch chỉ mang tính chất tự phát, mọi chuyến đi du lịch đều do tư nhân đảm nhận, chưa có tổ chức du lịch nào. Thời đại đế quốc La mã đã xuất hiện những biểu hiện đầu tiên, rất sơ đẳng của hoạt động tổ chức và môi giới du lịch. Có thể nói đây là những dấu hiệu đầu tiên, tiền sử cho sự hình thành và tồn tại hệ thống các doanh nghiệp lữ hành ngày nay.
Thời kì này đã xuất hiện những cuốn sách ghi chép về các tuyến hành trình, các suối nước nóng, các tài liệu hướng dẫn du khách sử dụng tại các nhà an dưỡng, nhà nghỉ, cơ sở ăn uống. Đặc biệt tại Roma, còn có những cá nhân chuyên làm những công việc hướng dẫn, giúp chuẩn bị và tiến hành những chuyến hành trình. 10 Do các tác động khác nhau mà mãi đến thế kỉ XV mới có sự xuất hiện trở lại của các hoạt động trong lĩnh vực tổ chức và môi giới trung gian du lịch. Bởi lẽ thời kì này kinh tế, xã hội phát triển nhanh, thông tin, bưu điện cũng như giao thông vận tải phát triển đã thúc đẩy du lịch phát triển mạnh mẽ.
Du lịch lúc này trở thành “mốt”. Ngoài các cuộc hành hương tôn giáo, còn xuất hiện nhiều loại hình du lịch khác như : du lịch công vụ, du lịch tham quan, du lịch tiếp thị với cuộc công du của các hầu tước, bá tước, nam tước, của các kị sĩ từ lãnh địa khác, của những thương nhân đi tìm con đường tơ lụa, hồ tiêu. Và ở Việt Nam thời trung đại cũng xuất hiện những cuộc du ngoạn của một số nhân sĩ với mục đích khác nhau như Trương Hán Siêu, Hồ Xuân Hương, Chúa Trịnh Sâm… Trước những nhu cầu lớn lao ấy đòi hỏi sự ra đời của các cơ sở chuyên thực hiện công việc liên quan đến du lịch. Bước đi tiên phong là ở Pháp với sự ra đời của hãng kinh doanh tổng hợp” Gà trống vàng”.
Hãng đã tổ chức các chuyến du lịch với các dịch vụ khác nhau, với nội dung chương trình hấp dẫn, phong phú, giá của mỗi chuyến đi đều được hạch toán sơ bộ. Những hoạt động của hãng có ảnh hưởng lớn và và ngày càng phổ biến rộng rãi khắp Châu Âu. Nhưng mà bước ngoặt lớn nhất trong lịch sử của hoạt động kinh doanh du lịch là vào giữa thế kỷ XIX, khi mà khoa học kĩ thuật phát triển, tốc độ của một đoàn tàu, một chuyến ôtô đi nhanh gấp nhiều lần so với một cỗ xe ngựa, tạo điều kiện thuận lợi cho du lịch phát triển. Cùng với đó là sự sáng tạo của một người Anh có tên Thomascook.
Ý định tổ chức chuyến du lịch đầu tiên của Thomascook là khi ông đưa một đoàn người đi du lịch ở Anh để ngắm phong cảnh, địa hình hấp dẫn. Những người khách chỉ cần đóng một khoản tiền nhỏ nhưng được hưởng rất nhiều dịch vụ như: đi lại, ăn, ở, giải khát, vui chơi giải trí. Chuyến đi đã thành công rực rỡ và đưa đến sự ra đời của ngành kinh doanh du lịch lữ hành. Thomascook thành lập công ty và tổ chức các chuyến du lịch xa hơn, quy 11 mô hơn, có sự giao lưu, gắn kết với các ngành kinh tế khác để hỗ trợ cho các hoạt động của mình.
Đặc biệt sau đó ông đã cho xuất bản cuốn sách chỉ dẫn về du lịch. Du lịch ra đời nhưng mà mới chỉ ở mức độ rất sơ khai, mặc dù nhu cầu về du lịch là rất lớn nhưng nhu cầu về du lịch của mọi người lại không hoàn toàn giống nhau nên ngay sau đó Thomascook đã phân chia các loại nhu cầu du lịch của con người ra thành loại hình du lịch khác nhau để đáp ứng nhu cầu của từng loại đối tượng khách và các hoạt động thông tin, quảng cáo cũng xuất hiện để biến các hoạt động đó thực sự thành hành động du lịch. Năm 1865 Thomascook tiếp tục mở rộng thị trường kinh doanh lữ hành theo tuyến du lịch đến nước Mỹ và du lịch từ Mỹ sang Châu Âu. Năm 1872 Thomascook đã tổ chức chuyến du lịch vòng quanh thế giới.
Công ty của Thomascook đã cung cấp nhiều thông tin về các chuyến du lịch, đảm bảo lưu trú, vận chuyển, mở rộng quan hệ với các hãng khác như công ty đường sắt, tàu thủy, khách sạn và xây dựng các chương trình du lịch gồm các điểm danh lam thắng cảnh, di tích lịch sử văn hóa để tạo thành chương trình du lịch hoàn chỉnh thu hút khách du lịch, tăng hiệu quả kinh doanh. Đó là những thành công bước đầu, mở ra những hứa hẹn to lớn cho một nghành kinh tế mới. Và quả thật, sau Thomascook, lần lượt các tổ chức kinh doanh du lịch lữ hành ra đời như Phòng giao dịch của Playxơ, của Henrylian. ở Pháp có các hãng uy tín như VOYAGE, COTER, NOVER, FRAM.
ở Thụy Sỹ có khoảng 1000 hãng lữ hành và tập hợp trong tổ chức: Tổ chức liên bang các hãng lữ hành Thụy Sỹ. Ở ý có liên hiệp du lịch Italia, chuyên tuyên truyền, quảng cáo về du lịch cho Italia và cho tổ chức du lịch thế giới. Hoạt động du lịch phát triển mạnh mẽ ở các nước Châu Âu, rồi lan ra các châu lục khác mà điển hình là ở Mỹ với hãng lớn nhất là American Express company. 12 Quá trình hình thành và phát triển loại hình doanh nghiệp đặc thù của hoạt động du lịch chuyên lo việc tổ chức và thực hiện các chương trình du lịch trải qua một thời kì dài hàng thế kỉ và thực sự nở rộ vào những năm cuối thế kỉ XX, khi du lịch trở thành một hiện tượng kinh tế xã hội.
Ngày nay, nghề kinh doanh du lịch phát triển khắp thế giới. Hàng năm có hàng triệu người trên khắp thế giới đi du lịch trong và ngoài nước. Cùng với đó là sự hoạt động kinh doanh của hàng chục ngàn các hãng lữ hành tại các quốc gia khác nhau. Điều đó đã đem lại nguồn lợi kinh tế lớn và làm giàu thêm vốn văn hóa của mỗi quốc gia.
Như vậy, du lịch đã góp phần làm tăng ngoại tệ, thúc đẩy nền kinh tế, tạo công ăn việc làm cho người dân địa phương, nâng cao trình độ dân trí, làm đời sống của con người dễ chịu hơn.2 Định nghĩa, chức năng và các bước hoạt động kinh doanh của công ty lữ hành Định nghĩa về doanh nghiệp lữ hành Cho đến thời điểm này có khá nhiều các định nghĩa khác nhau về công ty du lịch lữ hành, bởi mỗi tác giả xuất phát từ những góc độ khác nhau trong việc nghiên cứu các công ty du lịch lữ hành. Mặt khác hoạt động du lịch nói chung và lữ hành du lịch nói riêng có nhiều biến đổi theo thời gian. Mỗi giai đoạn phát triển, hoạt động lữ hành du lịch luôn có những hình thức và nội dung mới. Ở Việt Nam, doanh nghiệp lữ hành được định nghĩa: “ Doanh nghiệp lữ hành là đơn vị có tư cách pháp nhân, hạch toán độc lập, được thành lập nhằm mục đích sinh lợi bằng việc ký kết các hợp đồng du lịch và tổ chức thực hiện các chương trình du lịch đã bán cho khách du lịch”.
Tổng hợp các nguồn tài liệu khác nhau, ta thấy công ty lữ hành còn được hiểu là một loại hình kinh doanh nghiệp vụ du lịch đặc biệt, kinh doanh chủ yếu trong lĩnh vực tổ chức xây dựng, bán và thực hiện các 13 chương trình du lịch trọn gói cho du khách. Ngoài ra công ty lữ hành còn có thể tiến hành các hoạt động trung gian bán sản phẩm của các nhà cung cấp du lịch hoặc thực hiện các hoạt động kinh doanh tổng hợp khác đảm bảo phục vụ các nhu cầu của khách du lịch từ khi bắt đầu cho đến khi kết thúc hành trình du lịch. Vậy hoạt động du lịch về bản chất là hoạt động mang tính tổng hợp, loại hoạt động rất đa dạng và phức tạp. Sự liên kết với nhau một cách khoa học của các doanh nghiệp du lịch đã tạo nên một sản phẩm chung cho hoạt động du lịch.
Và doanh nghiệp lữ hành là một loại doanh nghiệp đặc biệt, trở thành yếu tố quan trọng không thể thiếu trong sự phát triển du lịch hiện đại. Chức năng hoạt động của doanh nghiệp lữ hành. Doanh nghiệp lữ hành được xác định như một loại doanh nghiệp trung gian cầu nối giữa cung và cầu du lịch trong thị trường du lịch, trong phạm vi một quốc gia, một khu vực cũng như trên phạm vi toàn thế giới; có vai trò rút ngắn khoảng cách giữa khách du lịch với các cơ sở kinh doanh du lịch. Doanh nghiệp du lịch sẽ tổ chức các chương trình du lịch trọn gói với các sản phẩm như vận chuyển, lưu trú, tham quan, vui chơi giải trí.
Các chương trình này sẽ xóa bỏ các khó khăn, lo ngại của khách du lịch; tạo sự an tâm tin tưởng vào sự thành công của chuyến đi đối với khách. Với các hãng lữ hành lớn hay các tập đoàn đoàn lữ hành có thể đảm bảo thỏa mãn tất cả các nhu cầu của khách trọn vẹn, họ còn tác động tới xu hướng tiêu dùng du lịch trên thị trường ở thời điểm hiện tại và cả trong tương lai. Như vậy chức năng nhiệm vụ chủ yếu của công ty lữ hành là làm trung gian, là cầu nối giữa khách du lịch và các nhà cung cấp dịch vụ du lịch.