Tài liệu Luật: Luận văn chế định giải quyết việc dân sự trong pháp luật tố

Tài liệu nghiên cứu Luận văn chế định giải quyết việc dân sự trong pháp luật tố tụng dân sự việt nam, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên sâu về luật học.

• Tác giả: Khuất Thị Thu Tiền
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Công Bình
• Trường học: Đại Học Quốc Gia Hà Nội, Khoa Luật
• Chuyên ngành: Luật dân sự
• Đề tài: Chế định giải quyết việc dân sự trong pháp luật tố tụng dân sự Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ luật học
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Khái niệm và tính chất của chế định giải quyết việc dân sự

Chế định giải quyết việc dân sự là một phần quan trọng trong hệ thống pháp luật tố tụng dân sự Việt Nam. Theo Bộ luật Tố tụng dân sự (BLTTDS) năm 2004, việc dân sự được phân biệt với vụ án dân sự, với các đặc điểm pháp lý riêng biệt. Chế định này quy định các thủ tục giải quyết những tranh chấp dân sự không thuộc trường hợp vụ án dân sự. Mục đích chính là bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức trong các quan hệ dân sự. Luật sửa đổi, bổ sung năm 2011 đã hoàn thiện nhiều quy định, nhằm nâng cao hiệu quả giải quyết các tranh chấp dân sự, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho Tòa án thực hiện công tác xét xử.

1.1. Khái niệm việc dân sự

Việc dân sự là những tranh chấp, yêu cầu liên quan đến quan hệ dân sự, được giải quyết theo thủ tục riêng biệt. Khác với vụ án dân sự, việc dân sự thường có tính chất đơn giản, không liên quan đến tranh tụng phức tạp. Pháp luật quy định rõ các loại việc dân sự như yêu cầu xác nhận quyền, yêu cầu liên quan đến hôn nhân gia đình.

1.2. Cơ sở pháp lý của chế định

Cơ sở pháp lý của chế định giải quyết việc dân sự được thể hiện trong BLTTDS năm 2004 và Luật sửa đổi bổ sung năm 2011. Các quy định này cung cấp khung pháp lý toàn diện cho hoạt động giải quyết việc dân sự, bảo đảm quyền con người, quyền công dân trong tố tụng dân sự.

II. Nội dung chính của thủ tục giải quyết việc dân sự

Thủ tục giải quyết việc dân sự bao gồm nhiều giai đoạn quan trọng, từ yêu cầu ban đầu cho đến quyết định cuối cùng của Tòa án. Theo BLTTDS, các bước thủ tục cơ bản gồm: tiếp nhận và đăng ký yêu cầu, thẩm tra sơ bộ, xử lý và thực hiện quyết định. Luật sửa đổi năm 2011 đã điều chỉnh một số quy định để cải thiện hiệu quả giải quyết, như quy định về thời hạn giải quyết, yêu cầu thông báo, tìm kiếm người vắng mặt. Việc tuân thủ đúng thủ tục giúp bảo vệ quyền lợi của các bên, đảm bảo tính công khai, công bằng trong quá trình giải quyết tranh chấp dân sự.

2.1. Giai đoạn tiếp nhận và đăng ký yêu cầu

Giai đoạn đầu tiên của thủ tục giải quyết là tiếp nhận yêu cầu từ những người có quyền yêu cầu. Tòa án nhân dân phải đăng ký đầy đủ thông tin về đương sự, nội dung yêu cầu và tài liệu kèm theo. Giai đoạn này là nền tảng cho toàn bộ quá trình giải quyết.

2.2. Thẩm tra sơ bộ và xử lý yêu cầu

Thẩm tra sơ bộ là giai đoạn Tòa án kiểm tra tính hợp lệ của yêu cầu. Tòa án phải xác định đối tượng, nội dung yêu cầu có phù hợp với quy định pháp luật hay không. Nếu yêu cầu không hợp lệ, Tòa án có thể từ chối hoặc yêu cầu bổ sung thông tin.

III. Những vướng mắc và bất cập trong thực tiễn

Mặc dù BLTTDS đã được sửa đổi, bổ sung, nhưng trong thực tiễn vẫn tồn tại nhiều vướng mắc, bất cập trong quá trình áp dụng. Một số quy định của BLTTDS còn thiếu rõ ràng, dẫn đến nhiều cách hiểu khác nhau giữa các cấp Tòa án. Có những quy định mâu thuẫn với các văn bản pháp luật khác, gây khó khăn trong thực thi. Ngoài ra, chưa có văn bản hướng dẫn cụ thể để cụ thể hóa các quy định, đặc biệt là những quy định về ly hôn với người biệt tích, yêu cầu thông báo tìm kiếm người vắng mặt. Những hạn chế này đã gây trở ngại cho hoạt động của Tòa án nhân dân trong quá trình giải quyết các tranh chấp dân sự.

3.1. Các quy định chưa rõ ràng và mâu thuẫn

Một số quy định của BLTTDS vẫn còn chưa đầy đủ, thiếu rõ ràng, đặc biệt là các quy định liên quan đến việc ly hôn, xác nhận quyền. Sự thiếu rõ ràng này tạo ra những khó khăn trong áp dụng thực tiễn, dẫn đến tình trạng các Tòa án khác nhau có cách giải thích khác nhau.

3.2. Thiếu hướng dẫn cụ thể hóa

Đến nay vẫn chưa có văn bản hướng dẫn chính thức từ cơ quan có thẩm quyền để cụ thể hóa các quy định của pháp luật. Điều này đặc biệt quan trọng đối với những quy định mới từ Luật sửa đổi năm 2011, gây trở ngại không nhỏ cho hoạt động Tòa án.

IV. Giải pháp hoàn thiện chế định giải quyết việc dân sự

Để hoàn thiện chế định giải quyết việc dân sự, cần thực hiện một số giải pháp quan trọng. Thứ nhất, phải sửa đổi, bổ sung quy định pháp luật để làm rõ các khái niệm, loại việc dân sự, đảm bảo tính nhất quán với các văn bản pháp luật khác. Thứ hai, cần ban hành văn bản hướng dẫn cụ thể từ các cơ quan có thẩm quyền để giúp Tòa án áp dụng đúng pháp luật. Thứ ba, tiếp tục hoàn thiện các quy trình, thủ tục để tạo điều kiện thuận lợi cho đương sự. Thứ tư, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ thông qua đào tạo, bồi dưỡng. Những giải pháp này sẽ giúp bảo vệ tốt hơn quyền lợi của cá nhân, tổ chức trong thực hiện công tác giải quyết tranh chấp dân sự.

4.1. Sửa đổi bổ sung quy định pháp luật

Cần sửa đổi, bổ sung các quy định của BLTTDS để loại bỏ những mâu thuẫn, bất cập. Đặc biệt phải làm rõ định nghĩa các loại việc dân sự, thủ tục giải quyết cụ thể, thời hạn, yêu cầu về chứng cứ. Sửa đổi này cần phù hợp với thực tiễn và xu hướng phát triển của pháp luật tố tụng dân sự.

4.2. Ban hành hướng dẫn cụ thể hóa

Các cơ quan có thẩm quyền cần ban hành văn bản hướng dẫn để cụ thể hóa các quy định pháp luật. Hướng dẫn này phải rõ ràng, dễ hiểu để giúp Tòa án và đương sự áp dụng đúng pháp luật, giảm thiểu tranh cãi trong thực tiễn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của việc nghiên cứu đề tài Theo quy định tại Điều 1 Bộ luật Lổ Lụng dân sự BLTTDS) năm 2004, vụ việc dân sự bao gồm vụ án dân sự và việc dân sự. Do hai loại vụ việc đân sự có những sự khác biệt nhất định nên BLTTDS đã quy định hai loại thủ tục giải quyết, theo đó vụ án dân sự được giải quyết theo thủ tục piải quyết vụ án dân sự còn việc dan su duoc giải quyết theo thủ tục giải quyết việc dân sự. Sau khi BITTD8 được ban hảnh có hiệu lực từ ngày 01/01/2005, hang năm Ioả án nhân dân các cấp thụ lý và giải quyết hàng nghìn việc dân sự, bảo vệ quyền vả lợi ích hợp pháp của cá nhân , tổ chức.

Tuy nhién, sau hơn 5 năm thi hành, một sễ quy định của BL11D8 đã bộc lộ những hạn chế, bất cập; có những quy định mâu thuẫn với các văn bản quy phạm pháp luật khác ; có những quy định chưa phủ hợp hoặc không còn phủ hợp với thực tiễn _, chưa đầy đủ, thiếu rõ ràng dẫn đến nhiều cách hiểu khác nhau ; có những quy định chưa đảm bảo được quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự ; thiểu nhiễu quy định điều chính quan hệ xã hội mới phát sinh. và cho đến nay vẫn chưa có văn bản hướng đẫn cụ thể hóa, do đó đã gây nhiều trở ngại cho hoạt động của Tòa án nhân dân trong quá trình giải quyết các tranh chấp dân sự. Bên canh đó nhằm thực hiện Nghị quyết sẽ 49-NQ/TW ngày 02/6/2005 của Bộ Chính trị về chiến lược cải cách tư pháp dến năm 2020, tiếp tục từng bước hoàn thiện một cách căn bản hệ thống pháp luật tố tụng dân sự nói chưng và BLTTDS noi riéng, bdo đảm ngày cảng tốt hơn quyền và lợi ích hợp pháp của cơ quan, tô chức, cá nhân trong tố tụng dân sự đồng thời tạo điều kiện đế Tòa án thực hiện tốt hơn công tác xét xử, ngày 29/3/2011, tại kỳ họp thứ chín, Quốc hội nước Cộng hỏa xã hội chủ nghĩa CKHCN) Viét Kam khóa XI đã thông qua Luật sửa đồi, bố sung một số điều của BLTTD3. Về thủ tục giải quyết việc dân sự „ Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của BLTTDS đã sửa dấi, bổ sưng một số quy định của BLTTDS như quy dinh từ việc giải quyết ly hôn với người biệt tích” của Thai Quy ding trên Tạp chi 'Tỏa án nhân dân, tháng 6-2007 {sd 12), "Bàn về một số vướng mắc thường gdp trong giải quyết vụ việc đân sự" của Dỗ Văn Chỉnh đăng trên Tạp chỉ Tòa án nhân dân, kỷ I tháng 10-2008 (số 19), "Thi tue giải quyết yêu cầu thông bảo tìm kiếm người vắng mặi tạt nơi cư rủ” của tiễn sĩ Nguyễn Minh Tiằng, đăng trên 'Tạp chí 'Lòa án nhân dân, kỳ LI tháng 8-2009; “4ô? số vẫn đề liên quan đến tiệc dân sự” của Nguyễn Thanh Hài đăng trên Tạp chí Tòa án nhân dân, tháng 8-2007 (số 16}, “Một sổ vấn đề về thủ tục giải quyết việc đân sự theo Bộ luật tô hạng dân sự năm 2004” của thạc sĩ Vũ Thị Hồng, Vân dăng trên Tạp chỉ Tòa án nhân dân, tháng 5-2006 (số 9), “A0! xổ vấn đề về thủ tục sơ thâm giải quyết việc đân sự rong Dộ Iuật id tung ddn sy cia thac si Dang Thanh Hoa, đăng trên Tạp chí Tòa án nhân dân, tháng 5/2006 (số 9), "Thủ đục giải quyết việc đân sự theo quy định của Bộ luậi tô tựng đân sự” của tiến sĩ Lê Thu TIà, đăng trên Tap chi Téa án nhân dân, tháng 6-2006 (số 12) vxv.

Tuy vậy, các công trình nghiên cửu nảy chỉ mới làm rõ được một số vẫn để liên quan dén chế định giải quyết việc dân sự, mặt khác đo được thực hiện trong thời gian Nhà nước †a chưa ban hành Imật sửa dễi, bổ sung một số điều của BI,TTD8 nên nhiều vẫn đẻ liên quan mới nảy sinh từ khi Nhà nước ta ban hành Luật sửa đối, bổ sung một số điều của BLTTDS còn chưa được nghiên cứu giải quyết. Mục dích và nhiệm vụ của việc nghiên cứu dé tai Mục đích nghiên cứu của để tải là làm rõ một số vấn để lý luận. nội dưng của chế định giải quyết việc đân s ự và thực tiễn thực hiện chúng từ đó , thấy được những vướng mắc „ bất cập và để xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện chế định giải quyết việc đân sự trong pháp luật tổ tụng dân sự Việt Nam. Để dạt dược mục dích nghiền cửu nếu trên, việc nghiên cứu dễ tải có các nhiệm vụ sau.

- Nghiên cứu những vấn đẻ lý luận của chế định giải quyết việc đân sự như khải niệm việc dân sự, khái niệm vả cơ sở của chế dịnh việc dân sự v. DANH MỤC CÁC BẰNG Số hiệu Tén bang Trang bang 31 Thống kê số lượng các loại việc đân sự Tỏa án nhân dân 53 đã giải quyết từ năm 2008 dến năm 2012 MỤC LỤ Trang Trang phụ bìa Lời cam đoan Mục Tục Danh myc các từ viết tắt Tảanh mục các bằng MỞ ĐẢU Chương 1: NHỮNG VẬN ĐỂ LÝ LUẬN VỀ CHẾ ĐỊNH GIẢI QUYÉT VIEC DAN SU TRONG PITAP LUAT TO TUNG DAN SU 11 Khai niém va dic diém cua viée dan su Khải niệm việc dân sự 1.2 Đặc diễm của việc dân sự 1.2 Khai niém, dic điểm, cơ sở và ý nghĩa của chế định giấi quyết việc dân sự 121 Khái niệm chế định giải quyết việc dân sự 1.22 Dac điểm của chế định giải quyết việc dân sự 1.23 Cơ sở của chế định giải quyết việc dân sự 1.24 Ý nghĩa của chế định giải quyết việc dân sự Chương 2: NỘI DỤNG CHẾ ĐỊNH GIẢI QUYẾT VIỆC DẦN SỰ" TRONG PHAP LUAT TO TỤNG ĐÂN SỰ VIỆT NAM HIỆN HANA 21 Những quy dinh chung về giải quyết việc dân sự 211 Thững Toại việc dân sự thuộc thẩm quyền của Tòa án nhân dân 27 2142 Nguyễn tắc giải quyết việc dân sự 28 về thửi hiệu yêu cầu giải quyết việc dân sự ; thủ Lục tiến hành phiên họp giải quyết việc dân sự v. làm cho chế định thủ tục giải quyết việc dân sự trong pháp luậttổ tụng dân sự Việt Nam được hoàn thiện hơn. Tuy vậy, để nhận thức được đầy đủ, đúng vả áp dụng thông nhất trong thực tiễn các quy định về thủ tục giải quyết việc dân sự trong BLTTDS và Luật sửa đổi, bỗ sung một số điều của BLL1IDS thì cần thải tiếp tục nghiên cứu làm rõ nhiều van để liên.

Với mong muốn góp phần làm rõ những vẫn để liên quan đến thú tụu giải quyết việc dân sự, tìm ra các giải pháp hoàn thiện và thực hiện chế định giải quyết việc dân sự trong pháp luật tố tụng dân sự Việt Nam, học viên đã chọn đề tài "Chế định giải quyết việc đâm sự trong pháp luật tổ tạng dân sự. Tiệt Nam" làm đề tải luận văn thạc sĩ luật học. Tình hình nghiên cứu. đề tài Khi BLTTDS mới ban hành, để áp dụng đúng đắn quy định về thủ tục giải quyết việc dân sự của Bộ luật này năm 2007 Tỏa án nhân dan tôi cao đã có công trình nghiên cứu khoa học cấp Bộ với đề tải “Cơ sở lý luận và thực tién thi hành quy định tại Phần thứ năm: Thủ tục giải quyết việc dân sự của Bộ luật tổ tụng đân sự” do tiễn sĩ Nguyễn Văn Tiũng làm Chủ nhiệm dễ tài.

Ngoài ra còn một số bài viết về van đề này như “Một số quy dink chung về thủ tục giảt quyết việc đân sự" và “Những vấn đê cơ bản và thủ tục giải quyết mỘi số việc dẫn sự” cùa Lác giá Tưởng Duy Lượng trong cuẳn Pháp luật tỔ tung dan sự và thực tiễn xét xử do Nhà xuất bản Chính trị quốc gia xuất bản năm 2009; "12 /hủ fục giải quyết tiệc dân sự trong Bộ luật tổ tựng dẫn sự" của thạo sĩ Tống Công Cường đăng trên Tạp chí Nhả nước và pháp luật, số 11-2007; “Vấn đè nhập, tách các yêu cầu trong vụ việc dân sự và cơ chế chuyên hóa giữa việc dân sự, vụ án dẫn sự" của tiễn sĩ Trần Anh Tuần đăng tran Tap chí Tòa án nhân dân, tháng 9-2006 (số 18) “Thẩm quyền của Tòa án nhân dan cấp luyện trong việc giải quyết các vụ việc dân sự" của Tưởng Duy Lượng đăng trên Tạp chỉ Tòa án nhãn dân, tháng 8-2007 (số 15, số 16), "Những vướng mắc DANH MỤC CÁC BẰNG Số hiệu Tén bang Trang bang 31 Thống kê số lượng các loại việc đân sự Tỏa án nhân dân 53 đã giải quyết từ năm 2008 dến năm 2012 về thửi hiệu yêu cầu giải quyết việc dân sự ; thủ Lục tiến hành phiên họp giải quyết việc dân sự v. làm cho chế định thủ tục giải quyết việc dân sự trong pháp luậttổ tụng dân sự Việt Nam được hoàn thiện hơn. Tuy vậy, để nhận thức được đầy đủ, đúng vả áp dụng thông nhất trong thực tiễn các quy định về thủ tục giải quyết việc dân sự trong BLTTDS và Luật sửa đổi, bỗ sung một số điều của BLL1IDS thì cần thải tiếp tục nghiên cứu làm rõ nhiều van để liên. Với mong muốn góp phần làm rõ những vẫn để liên quan đến thú tụu giải quyết việc dân sự, tìm ra các giải pháp hoàn thiện và thực hiện chế định giải quyết việc dân sự trong pháp luật tố tụng dân sự Việt Nam, học viên đã chọn đề tài "Chế định giải quyết việc đâm sự trong pháp luật tổ tạng dân sự.

Tiệt Nam" làm đề tải luận văn thạc sĩ luật học. Tình hình nghiên cứu. đề tài Khi BLTTDS mới ban hành, để áp dụng đúng đắn quy định về thủ tục giải quyết việc dân sự của Bộ luật này năm 2007 Tỏa án nhân dan tôi cao đã có công trình nghiên cứu khoa học cấp Bộ với đề tải “Cơ sở lý luận và thực tién thi hành quy định tại Phần thứ năm: Thủ tục giải quyết việc dân sự của Bộ luật tổ tụng đân sự” do tiễn sĩ Nguyễn Văn Tiũng làm Chủ nhiệm dễ tài.