chương 1, Tác giả chủ yếu sử dụng phương pháp hệ thống được sử dụng để hệ thống hoá các tài liệu, công trình, bài viết về trách nhiệm bồi thường thiệt hại trong hoạt động công chứng và sắp xếp, phân loại, bố cục có chủ ý nhằm phục vụ mục đích nghiên cứu và đưa ra những dự kiến thiết kế cấu trúc luận án. Ở chương 2, tác giả sử dụng chủ yếu phương pháp tổng hợp, phân tích, tiếp cận hệ thống, liên ngành (kinh tế, chính trị, lịch sử, luật học), luật học so sánh. để làm rõ những vấn đề lý luận cơ bản về trách nhiệm bồi thường thiệt hại theo quy định của pháp luật dân sự, trách nhiệm bồi thường thiệt hại trong hoạt động công chứng, những vấn đề lý luận và nội dung pháp luật về trách nhiệm bồi thường thiệt hại trong hoạt động công chứng. Ở chương 3, tác giả sử dụng chủ yếu phương pháp tổng hợp, phân tích, lịch sử, thống kê để làm rõ thực trạng pháp luật và thực tiễn thực thi pháp luật hiện hành về trách nhiệm bồi thường thiệt hại trong hoạt động công chứng ở Việt Nam và đưa ra những đánh giá, nhận xét về ưu nhược điểm và nguyên nhân.
Ở chương 4, tác giả sử dụng phương pháp khái quát hóa, tổng hợp và phương pháp dự báo để đưa ra định hướng và các giải pháp hoàn thiện pháp luật cũng như nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật về trách nhiệm bồi thường thiệt hại trong hoạt động công chứng ở Việt Nam. Những đóng góp mới về khoa học của luận án Luận án là công trình nghiên cứu toàn diện, sâu sắc về vấn đề trách nhiệm bồi thường thiệt hại trong hoạt động công chứng. Kết quả nghiên cứu của luận án đã thể hiện những đóng góp mới về khoa học sau đây: Một là, luận án đã tiếp cận và làm sâu sắc hơn các vấn đề lý luận liên 7 quan đến trách nhiệm bồi thường thiệt hại trong hoạt động công chứng. Nhận diện được các hành vi gây thiệt hại và làm rõ bản chất pháp lý của trách nhiệm bồi thường thiệt hại trong hoạt động công chứng.
Kết quả nghiên cứu của luận án góp phần làm rõ khái niệm, đặc điểm, phân loại trách nhiệm bồi thường thiệt hại trong hoạt động công chứng. Luận án làm rõ những vấn đề lý luận pháp luật về trách nhiệm bồi thường thiệt hại trong hoạt động công chứng như: Khái niệm và đặc điểm của pháp luật về trách nhiệm bồi thường thiệt hại trong hoạt động công chứng; nội dung cấu trúc pháp luật về trách nhiệm bồi thường thiệt hại trong hoạt động công chứng. Hai là, qua phân tích thực trạng pháp luật và đánh giá thực tiễn thực hiện pháp luật về trách nhiệm bồi thường thiệt hại trong hoạt động công chứng của Việt Nam hiện hành, luận án chỉ rõ những bất cập, hạn chế của pháp luật về trách nhiệm bồi thường thiệt hại trong hoạt động công chứng và chỉ ra các nguyên nhân chủ yếu dẫn đến những bất cập, hạn chế này. Ba là, từ kết quả nghiên cứu lý luận và thực tiễn, luận án xác định các định hướng cơ bản, từ đó đề xuất các giải pháp hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả thực hiện pháp luật về trách nhiệm bồi thường thiệt hại trong hoạt động công chứng ở Việt Nam hiện nay.
Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận án Về mặt lý luận, kết quả nghiên cứu của luận án sẽ cung cấp thêm những thông tin, nội dung quan trọng, góp phần làm phong phú thêm những vấn đề lý luận pháp luật về trách nhiệm bồi thường thiệt hại trong hoạt động công chứng ở Việt Nam, góp phần nhận diện trách nhiệm bồi thường thiệt hại trong hoạt động công chứng trên nền tảng các quy định của Bộ luật Dân sự, Luật Thương mại và các văn bản pháp luật khác có liên quan, phù hợp với bản chất của trách nhiệm bồi thường thiệt hại trong hoạt động công chứng trong điều kiện nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa. Về mặt thực tiễn, kết quả nghiên cứu của luận án sẽ là tài liệu tham 8 khảo có giá trị cho các cơ quan nghiên cứu lập pháp và thực thi pháp luật, là tài liệu tham khảo cho nghiên cứu, học tập và giảng dạy nghề công chứng tại Học viện tư pháp và các cơ sở đào tạo về luật học ở Việt Nam. Kết cấu luận án Nội dung luận án được kết cấu gồm 04 chương ngoài phần kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, cụ thể như sau: Chƣơng 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu và cơ sở lý thuyết nghiên cứu đề tài luận án Chƣơng 2: Những vấn đề lý luận pháp luật về trách nhiệm bồi thường thiệt hại trong hoạt động công chứng Chƣơng 3: Thực trạng pháp luật Việt Nam về trách nhiệm bồi thường thiệt hại trong hoạt động công chứng và thực tiễn thực hiện Chƣơng 4: Định hướng, giải pháp hoàn thiện và nâng cao hiệu quả thực hiện pháp luật về trách nhiệm bồi thường thiệt hại trong hoạt động công chứng 9 Chƣơng 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ THUYẾT NGHIÊN CỨU ĐỀ TÀI LUẬN ÁN Các công trình khoa học nghiên cứu về trách nhiệm bồi thường thiệt hại trong hoạt động công chứng ở Việt Nam và nước ngoài là tương đối ít, chưa có hệ thống, chuyên sâu, chưa toàn diện. Trong đó, mỗi công trình, mỗi bài viết lại đề cập đến một giác độ khác nhau và đều có ý nghĩa đóng góp vào quá trình nghiên cứu và là cơ sở để tác giả đưa ra những định hướng, giải pháp hoàn thiện các quy định của pháp luật và góp phần nâng cao hiệu quả thực hiện pháp luật về trách nhiệm bồi thường thiệt hại trong hoạt động công chứng ở Việt Nam hiện nay.
Trong chương này, tác giả sẽ tổng quan theo nhóm vấn đề thông qua việc tìm hiểu, đánh giá một số công trình nghiên cứu tiêu biểu ở trong nước và nước ngoài liên quan trực tiếp tới đề tài luận án. Tổng quan tình hình nghiên cứu trong và ngoài nƣớc liên quan đến đề tài luận án 1. Tình hình nghiên cứu lý luận về trách nhiệm bồi thường thiệt hại trong hoạt động công chứng theo quy định của pháp luật 1. Trách nhiệm bồi thường thiệt hại theo quy định của pháp luật dân sự Trong Luận văn Thạc sĩ luật học với đề tài “Bồi thường thiệt hại do vi phạm hợp đồng dân sự - Một số vấn đề lý luận và thực tiễn” của tác giả Lê Thị Yến (Trường Đại học Luật Hà Nội, năm 2013) đề cập nghiên cứu chủ yếu về trách nhiệm BTTH do vi phạm hợp đồng dân sự theo BLDS.
Tác giả có đối chiếu so sánh với quy định pháp luật liên quan và chỉ ra một số vấn đề liên quan đến trách nhiệm BTTH: Một là, có bốn điều kiện làm phát sinh trách nhiệm BTTH do vi phạm hợp đồng đó là: (i) Hành vi vi phạm hợp đồng; (ii) Thiệt hại thực tế; (iii) Mối quan hệ nhân quả giữa hành vi vi phạm và thiệt 10 hại; (iv) Yếu tố lỗi; Hai là, hành vi vi phạm hợp đồng là điều kiện tiên quyết để xem xét trách nhiệm BTTH; Ba là, giá trị BTTH là tổn thất thực tế, trực tiếp bao gồm: thu nhập thực tế bị mất; giá trị tài sản bị mất mát, hư hỏng; chi phí đã được sử dụng hay sẽ được sử dụng để ngăn chặn, hạn chế, khắc phục thiệt hại; khoản tiền mà bên bị vi phạm phải đền bù cho cho đối tác do không thực hiện được nghĩa vụ của mình; khoản lợi mà bên bị vi phạm đáng lẽ được hưởng nếu không có hành vi vi phạm hợp đồng; Bốn là, việc chứng minh thiệt hại vừa là nghĩa vụ vừa là quyền của bên bị thiệt hại. Là nghĩa vụ bởi vì họ là người đưa ra yêu cầu, nên phải chứng minh cho yêu cầu của mình; là quyền bởi vì họ là người nắm rõ nhất thiệt hại mình phải gánh chịu do sự vi phạm của bên có nghĩa vụ, nên quyền chứng minh thiệt hại sẽ đảm bảo họ được đền bù tương xứng nhất; Năm là, có bốn trường hợp được miễn trách nhiệm bồi thường bao gồm: (i) xảy ra sự kiện bất khả kháng; (ii) hành vi vi phạm của một bên hoàn toàn do lỗi của bên kia; (iii) các bên có thoả thuận trong hợp đồng; (iv) hành vi vi phạm của một bên do thực hiện quyết định của cơ quan nhà nước có thẩm quyền mà các bên không thể biết vào thời điểm giao kết hợp đồng. Đồng thời, tác giả chỉ ra hai trường hợp giảm trách nhiệm BTTH do vi phạm hợp đồng: các bên thoả thuận trong hợp đồng; nghĩa vụ hạn chế tổn thất. Trong cuốn sách chuyên khảo “Trách nhiệm bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng ” của tác giả Phùng Trung Tập năm 2017 [19].
Tác giả phân tích và đề cập tới khái niệm và điều kiện phát sinh trách nhiệm bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng, nguyên tắc bồi thường. Tác giả cho rằng có hai loại trách nhiệm dân sự. Một là, trách nhiệm dân sự bồi thường thiệt hại do vi phạm hợp đồng phát sinh từ các căn cứ: Có hành vi vi phạm hợp đồng (hành vi không thực hiện hoặc thực hiện không đúng hợp đồng); có thiệt hại xảy ra; có mối quan hệ nhân quả giữa hành vi không thực hiện, thực hiện không đúng hợp đồng và thiệt hại xảy ra; hành vi vi phạm hợp đồng là hành vi có lỗi. Tuy 11 nhiên, hành vi không thực hiện, thực hiện không đúng hợp đồng là hành vi trái pháp luật.
Hai là, trách nhiệm bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng là trách nhiệm luật định. Hành vi gây thiệt hại cho người khác về tài sản, tính mạng, sức khỏe, các lợi ích nhân thân khác (danh dự, uy tín, nhân phẩm, bí mật đời sống riêng tư, bí mật cá nhân, bí mật gia đình, vi phạm hình ảnh…) người có hành vi gây thiệt hại phải bồi thường. Căn cứ phát sinh trách nhiệm bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng do hành vi trái pháp luật gây ra phải thỏa mãn đủ 04 điều kiện: Có thiệt hại xảy ra, hành vi gây thiệt hại là hành vi trái pháp luật, có mối quan hệ nhân quả giữa hành vi trái pháp luật và thiệt hại, người gây thiệt hại có lỗi vô ý hoặc cố ý. Và đặc biệt, tác giả còn nhấn mạnh “trách nhiệm bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng còn phát sinh trong hoạt động quản lý hành chính, hoạt động tố tụng và hoạt động thi hành án.