ĐẶT VẤN ĐỀ Thể dục thể thao (TDTT) quần chúng là một bộ phận của nền TDTT Việt Nam, hoạt động tập luyện mang tính tự nguyện của đông đảo nhân dân với nội dung và hình thức đa dạng, tuỳ theo hứng thú, nhu cầu, nguyện vọng và điều kiện của từng cá nhân. TDTT quần chúng có nhiều hình thức tổ chức đa dạng nhƣ các hội TDTT, gia đình TDTT, câu lạc bộ TDTT theo đối tƣợng và địa bàn dân cƣ (câu lạc bộ sức khỏe ngoài trời, câu lạc bộ TDTT của ngƣời khuyết tật, câu lạc bộ TDTT xã, phƣờng, câu lạc bộ thể thao trƣờng học. Hình thức hoạt động của TDTT quần chúng cũng rất phong phú nhƣ: thi đấu các môn thể thao của các đối tƣợng, các độ tuổi khác nhau, nhằm nâng cao sức khỏe và cổ vũ động viên phong trào tập luyện; biểu diễn TDTT trong những dịp lễ hội, các hình thức tập luyện TDTT mang tính chất phục vụ nghề nghiệp nhƣ: thể dục sản xuất, thể dục bổ trợ nghề nghiệp, TDTT mang tính chất giải trí, nghỉ ngơi hồi phục, thể dục dƣỡng sinh, thể dục chữa bệnh. Công tác TDTT đã và đang giữ vai trò to lớn trong việc bảo vệ, tăng cƣờng sức khỏe, phát triển và hoàn thiện thể chất nhân dân, góp phần tích cực vào quá trình bồi dƣỡng và phát triển nguồn nhân lực, xây dựng đời sống văn hoá tinh thần phong phú, lối sống lành mạnh nhằm thực hiện mục tiêu: "Dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh".
Vì vậy, phát triển sâu, rộng TDTT quần chúng là quan điểm chỉ đạo của Đảng ta đối với nền TDTT Việt Nam cả trong những năm trƣớc mắt và lâu dài. Tuy nhiên, đến nay công tác TDTT quần chúng của nƣớc ta còn nhiều hạn chế, số ngƣời tham gia tập luyện TDTT còn ít, cơ sở vật chất TDTT còn thiếu thốn, lạc hậu, nhiều trƣờng học, địa bàn dân cƣ không có sân bãi tập luyện; đội ngũ cán bộ TDTT còn thiếu và yếu cả về chuyên môn và năng lực điều hành; phƣơng thức quản lí TDTT chƣa theo kịp tiến trình đổi mới, còn ỷ lại vào sự bao cấp của nhà nƣớc, chƣa khai thác đƣợc những tiềm năng của xã hội để phát triển TDTT. Đây là một vấn đề bất cập của xu hƣớng phát triển TDTT cần đƣợc quan tâm giải quyết. 2 Những năm qua, ngành TDTT đã đƣợc Chính phủ cho phép phối hợp tổ chức triển khai thực hiện đề án xã hội hóa TDTT (XHH TDTT) trên phạm vi cả nƣớc.
Theo đó, những nội dung và biện pháp lớn mang tính định hƣớng và mô hình chung để vận dụng cho các cấp, các ngành đƣợc xác định, hoạt động TDTT quần chúng đã có sự tăng trƣởng và thu đƣợc kết quả bƣớc đầu song thực tế chƣa đáp ứng đƣợc nhu cầu đặt ra của xã hội và của nhân dân. TDTT quần chúng chƣa thực sự đến tận cơ sở và trở thành thói quen tự nguyện, tự giác của mỗi ngƣời. Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ IX 2001 , lần thứ X (2006), lần thứ XI 2011 nhằm đƣa đất nƣớc ta phát triển nhanh và vững chắc trên con đƣờng công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế đòi hỏi đất nƣớc có nguồn lực con ngƣời h t tri n cao v trí tuệ, cư ng tr ng v th chất, trong s ng v đạo đức, phong ph v tâm h n” [43], [46],[47]. Đại hội IX của Đảng nhấn mạnh một trong những vấn đề cơ bản của TDTT trong thời kì mới là y mạnh hoạt động TDTT, nâng cao th trạng và t m v c của con ngư i Việt am h t tri n phong trào TDTT qu n ch ng với mạng lưới c s rộng h p”[43].
Điểm đặc biệt quan trọng trong sự chỉ đạo của Đảng thời gian này là đ y mạnh XHH các hoạt động TDTT và quan tâm đến phong trào tập luyện của quần chúng nhân theo Nghị quyết số: 2198NQ-TTg, ngày 3/12/2010 , về việc phê duyệt Chiến lƣợc phát triển thể dục, thể thao Việt Nam đến năm 2020. “ àm cho m i ngư i dân x , phư ng và th trấn được hư ng th và tham gia c c hoạt động văn h a TDTT tăng cư ng sức h e, g p ph n xây dựng con ngư i Việt am ph t tri n toàn diện cả v trí tuệ và th chất, ph c v lao động sản xuất, công t c, học tập, g p ph n n đ nh, gi gìn an ninh chính tr và đ y l i tệ nạn x hội” [29. Những chủ trƣơng chính sách lớn của Đảng về công tác TDTT mang tính chiến lƣợc quốc gia là góp phần nâng cao tầm vóc và cải tạo nòi giống tiếp tục đƣợc Bộ chính trị khóa XI xác định một cách cụ thể bằng nghị quyết 08-NQ/TW ngày 01/12/2011, V tăng cư ng sự l nh đạo của ảng, tạo bước phát tri n mạnh mẽ v TDTT đến năm 2020”[48]. 3 Điều đó cho thấy vai trò, vị trí của các cơ sở TDTT ở xã, phƣờng, thị trấn, trƣờng học, cơ quan, doanh nghiệp là vô c ng quan trọng bởi đó là một bộ phận cấu tạo nền tảng của sự nghiệp TDTT.
Hiện nay hệ thống cơ sở TDTT ở xã, phƣờng, trƣờng học và công nhân lao động phát triển không ổn định, thiếu đồng bộ do rất nhiều nguyên nhân, trong đó có chủ trƣơng XHH. Trong những năm vừa qua, phong trào TDTT thành phố Hải Phòng đã đạt đƣợc những kết quả rất đáng khích lệ, tiếp tục khẳng định vị thế của địa phƣơng đứng trong tốp đầu của TDTT nƣớc ta. Theo đánh giá của Sở VH, TT thành phố, công tác TDTT quần chúng của thành phố đã đạt đƣợc nhiều thành tích quan trọng, tiêu biểu nhƣ: phòng trào TDTT quần chúng tiếp tục ổn định, phát triển sâu rộng, từng bƣớc nâng cao chất lƣợng tổ chức, thu hút đƣợc đông đảo các cấp, các ngành và quần chúng nhân dân tham gia. Tuy nhiên, trong quá trình thực hiện XHH TDTT của thành phố Hải Phòng vẫn còn nhiều khó khăn, vƣớng mắc và tồn tại, hạn chế đó là: Nhận thức về XHH TDTT ở một bộ phận cán bộ, nhân dân còn chƣa đầy đủ, quy mô XHH TDTT còn hạn hẹp, TDTT quần chúng chƣa thực sự đến tận cơ sở và trở thành thói quen tự nguyện, tự giác của mỗi ngƣời do vậy chƣa tƣơng xứng với tiềm năng và chƣa huy động đƣợc các nguồn lực để phát triển rộng rãi phong trào ở cơ sở.
Công tác chỉ đạo, điều hành, triển khai thực hiện chủ trƣơng XHH TDTT ở một số đơn vị cơ sở còn lúng túng; cơ chế chính sách chƣa đồng bộ, thiếu và chậm hƣớng dẫn cụ thể, đội ngũ cán bộ còn thiếu và yếu, chất lƣợng và hiệu quả hoạt động chƣa cao; không khai thác hết công suất cơ sở vật chất đã đầu tƣ; mức độ phát triển XHH TDTT còn thấp ở khu vực ngoại thành và v ng xa, v ng khó khăn. Từ các tiếp cận trên chúng tôi lựa chọn đề tài: “Thực trạng và giải pháp phát triển phong trào thể thao quần chúng của thành phố Hải phòng theo định hướng xã hội hóa”. Kết quả của đề tài sẽ là một trong những cơ sở lý luận khoa học và thực tiễn, trực tiếp phục vụ cho thực hiện chiến lƣợc phát triển TDTT đến năm 2020 của Chính phủ cũng nhƣ góp phần vào sự phát triển du lịch, kinh tế - xã hội Việt Nam. 4 Mục đích nghiên cứu: Mục đích nghiên cứu của đề tài là trên cơ sở đánh giá thực trạng phong trào thể thao quần chúng của thành phố Hải Phòng, để lựa chọn và ứng dụng một số giải pháp thích hợp có tính khả thi, nhằm phát triển sâu rộng phong trào thể thao quần chúng của thành phố trong giai đoạn hiện nay.
Mục tiêu nghiên cứu: Để giải quyết mục đích của đề tài các mục tiêu sau đây đƣợc đặt ra: 1. Thực trạng công tác TDTT quần chúng của thành phố Hải Phòng: Công tác Thể dục, thể thao quần chúng; Công tác GDTC và thể thao trƣờng học; Sự lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy và chính quyền đối với công tác TDTT quần chúng. Nghiên cứu lựa chọn các giải pháp phát triển phong trào TDTT quần chúng của thành phố Hải Phòng theo tinh thần XHH: Cơ sở lý luận và thực tiễn để lựa chọn các giải pháp; Nội dung của các giải pháp 3. Ứng dụng và thực nghiệm các giải pháp đƣợc lựa chọn nhằm phát triển phong trào TDTT quần chúng của thành phố Hải Phòng: Địa điểm và đối tƣợng thực nghiệm (huyện Kiến Thụy gồm 2 xã, 1 thị trấn và 1 trƣờng THPT); Những kết quả đạt đƣợc sau khi ứng dụng các giải pháp.
Giả thuyết của đề tài: Phong trào TDTT quần chúng của thành phố Hải Phòng có chiều hƣớng tốt, đáp ứng yêu cầu mới về phát triển TDTT quần chúng. Tuy nhiên, chất lƣợng phong trào TDTT quần chúng còn nhiều hạn chế. Một trong những nguyên nhân cơ bản ảnh hƣởng đến sự phát triển phong trào TDTT quần chúng của thành phố Hải Phòng là chƣa có những giải pháp khoa học, việc lựa chọn đúng các giải pháp phát triển phong trào TDTT quần chúng phù hợp với điều kiện thực tiễn ở thành phố Hải Phòng theo tinh thần xã hội hóa có hiệu quả thì sẽ góp phần phát triển vững chắc phong trào thể thao cơ sở theo đúng kỳ vọng của thành phố, đạt đƣợc mục tiêu chiến lƣợc về TDTT mà Đảng và Nhà nƣớc đã đề ra. 5 CHƢƠNG 1 TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ CẦN NGHIÊN CỨU 1.
Quan điểm đƣờng lối của Đảng và Nhà nƣớc về phát triển TDTT quần chúng trong thời kỳ đổi mới Bƣớc vào thời kỳ đổi mới đất nƣớc, vấn đề chu n bị nguồn nhân lực phục vụ cho sự nghiệp CNH, HĐH là một yêu cầu khách quan và bức thiết. Đảng và Nhà nƣớc đã ban hành nhiều chủ trƣơng, chính sách phát triển con ngƣời Việt Nam. Lĩnh vực TDTT là một trong lĩnh vực đƣợc Đảng và Nhà nƣớc đặc biệt quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo. Trong nhiều văn kiện của Đảng: Chỉ thị số 36/CT- TW ngày 24/3/1994 của ban Bí thƣ Trung ƣơng; Nghị quyết số 05- NQ/TW ngày 16/7/1998 của Ban Chấp hành Trung ƣơng khóa VIII; Đảng cộng sản Việt Nam 2001 , Văn kiện Đại hội đại biểu Toàn quốc lần thứ IX; Đảng cộng sản Việt Nam 2006 , Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ X; Đảng cộng sản Việt Nam 2011 , Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ X1.