Luận án tiến sĩ: Trách nhiệm nêu gương của cán bộ huyện diện BTVTU miền Đông Nam Bộ - Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh

• Tác giả: Nguyễn Thị Thảo
• Người hướng dẫn: PGS.TS. Đinh Ngọc Giang
• Trường học: Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Xây dựng Đảng và Chính quyền nhà nước
• Đề tài: Thực hiện trách nhiệm nêu gương của cán bộ huyện diện ban thường vụ tỉnh ủy quản lý ở các tỉnh miền Đông Nam bộ giai đoạn hiện nay
• Loại tài liệu: Luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Tổng quan về trách nhiệm nêu gương của cán bộ huyện diện ban thường vụ tỉnh ủy quản lý

Trách nhiệm nêu gương là thuộc tính bản chất của đảng cộng sản, gắn liền với tư cách đạo đức của người cán bộ, đảng viên. Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nhiều lần nhấn mạnh vai trò quan trọng của việc nêu gương trong công tác lãnh đạo, chỉ đạo. Cán bộ huyện diện ban thường vụ tỉnh ủy quản lý giữ vị trí then chốt trong hệ thống chính trị cấp huyện. Họ chịu trách nhiệm trước tỉnh ủy về toàn bộ hoạt động chính trị, kinh tế, xã hội trên địa bàn. Thực hiện tốt trách nhiệm nêu gương tạo sức lan tỏa lớn trong toàn bộ hệ thống. Nghiên cứu đề tài này nhằm làm sáng tỏ cơ sở lý luận, thực tiễn và đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả.

1.1. Khái niệm cán bộ huyện diện ban thường vụ tỉnh ủy quản lý

Cán bộ huyện diện ban thường vụ tỉnh ủy quản lý là những người giữ các vị trí lãnh đạo chủ chốt ở cấp huyện. Bao gồm bí thư huyện ủy, chủ tịch UBND huyện, chủ tịch HĐND huyện và các phó chủ tịch. Đây là những cán bộ được ban thường vụ tỉnh ủy trực tiếp quản lý, bổ nhiệm và đánh giá. Họ có phạm vi ảnh hưởng rộng, tác động đến toàn bộ hệ thống chính trị huyện. Vị trí đặc biệt này đòi hỏi tiêu chuẩn cao về phẩm chất, năng lực và đạo đức công vụ.

1.2. Vai trò của việc nêu gương trong xây dựng Đảng

Nêu gương là một trong năm phương thức lãnh đạo của Đảng. Việc nêu gương có tác dụng giáo dục, thuyết phục và tạo sức lan tỏa trong toàn hệ thống. Cán bộ càng giữ chức vụ cao càng phải gương mẫu vì phạm vi tác động rộng hơn. Tấm gương người tốt, việc tốt có sức mạnh to lớn trong việc điều chỉnh hành vi xã hội. Nêu gương cũng là phương pháp đặc biệt có giá trị để phát huy vai trò của quần chúng nhân dân.

II. Phân tích thực trạng thực hiện trách nhiệm nêu gương ở các tỉnh miền Đông Nam Bộ

Thực trạng thực hiện trách nhiệm nêu gương của cán bộ huyện diện ban thường vụ tỉnh ủy quản lý ở các tỉnh miền Đông Nam Bộ có nhiều kết quả đáng ghi nhận. Phần lớn cán bộ thể hiện tinh thần trách nhiệm cao trong công tác. Tuy nhiên, vẫn còn một số hạn chế cần được khắc phục. Một số cán bộ chưa nhận thức đầy đủ về tầm quan trọng của việc nêu gương. Việc thực hiện còn mang tính hình thức, chưa đi vào chiều sâu. Công tác kiểm tra, giám sát chưa được thực hiện thường xuyên. Đánh giá kết quả nêu gương còn thiếu cụ thể, chưa có tiêu chí rõ ràng. Tình trạng vi phạm kỷ luật, pháp luật vẫn xảy ra ở một số địa phương.

2.1. Kết quả đạt được trong thực hiện nêu gương

Nhiều cán bộ huyện đã phát huy tốt vai trò tiên phong, gương mẫu trong thực hiện nhiệm vụ. Công tác lãnh đạo, chỉ đạo đạt hiệu quả cao, góp phần phát triển kinh tế xã hội địa phương. Đội ngũ cán bộ ngày càng được chuẩn hóa về trình độ chuyên môn và lý luận chính trị. Nhiều mô hình hay, cách làm sáng tạo trong nêu gương được triển khai. Uy tín của Đảng trong nhân dân được củng cố và nâng cao.

2.2. Hạn chế và nguyên nhân của thực trạng

Một số cán bộ còn biểu hiện quan liêu, xa rời quần chúng nhân dân. Tình trạng nói không đi đôi với làm vẫn tồn tại ở một số nơi. Công tác giáo dục đạo đức, lối sống cho cán bộ chưa thường xuyên. Nguyên nhân chủ yếu do nhận thức chưa đầy đủ, thiếu cơ chế kiểm soát hiệu quả. Một phần do tác động tiêu cực từ mặt trái cơ chế thị trường và hội nhập quốc tế.

III. Giải pháp nâng cao trách nhiệm nêu gương của cán bộ huyện diện ban thường vụ tỉnh ủy

Để nâng cao hiệu quả thực hiện trách nhiệm nêu gương, cần triển khai đồng bộ nhiều giải pháp. Trước hết, hoàn thiện hệ thống quy định, tiêu chí đánh giá cụ thể về nêu gương. Tăng cường công tác giáo dục chính trị, tư tưởng và đạo đức cho đội ngũ cán bộ. Xây dựng cơ chế giám sát chặt chẽ từ cấp tỉnh đến cấp huyện. Phát huy vai trò của nhân dân trong việc giám sát cán bộ. Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý, đánh giá cán bộ. Tổ chức tốt việc học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh. Tạo môi trường làm việc minh bạch, công khai để cán bộ tự giác nêu gương.

3.1. Hoàn thiện cơ chế đánh giá và giám sát

Xây dựng hệ thống tiêu chí đánh giá cụ thể, định lượng hóa kết quả nêu gương. Tăng cường kiểm tra, giám sát định kỳ và đột xuất đối với cán bộ huyện. Phát huy vai trò của Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể trong giám sát. Áp dụng công nghệ thông tin để theo dõi, đánh giá quá trình thực hiện. Xây dựng cơ chế khen thưởng, kỷ luật rõ ràng, minh bạch.

3.2. Nâng cao năng lực và đạo đức công vụ

Đẩy mạnh đào tạo, bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn và lý luận chính trị. Tổ chức các lớp tập huấn về đạo đức công vụ và kỹ năng lãnh đạo. Tăng cường giao lưu, học hỏi kinh nghiệm giữa các địa phương. Xây dựng văn hóa công sở lành mạnh, chuyên nghiệp. Khuyến khích cán bộ tự học tập, rèn luyện và nâng cao bản lĩnh chính trị.

IV. Kết luận và ứng dụng trong xây dựng đội ngũ cán bộ huyện hiện nay

Nghiên cứu về trách nhiệm nêu gương của cán bộ huyện diện ban thường vụ tỉnh ủy quản lý có ý nghĩa lý luận và thực tiễn sâu sắc. Kết quả nghiên cứu giúp làm sáng tỏ cơ sở khoa học về nêu gương trong điều kiện mới. Đề tài cung cấp luận cứ khoa học cho việc xây dựng đội ngũ cán bộ đủ phẩm chất, năng lực. Các giải pháp đề xuất có tính khả thi cao, phù hợp với thực tiễn địa phương. Ứng dụng kết quả nghiên cứu góp phần nâng cao hiệu quả công tác xây dựng Đảng. Nghiên cứu cũng mở ra hướng tiếp cận mới trong quản lý, đánh giá cán bộ. Đây là cơ sở quan trọng để các tỉnh miền Đông Nam Bộ xây dựng đội ngũ cán bộ ngang tầm nhiệm vụ.

4.1. Giá trị lý luận của đề tài nghiên cứu

Đề tài đã hệ thống hóa cơ sở lý luận về trách nhiệm nêu gương của cán bộ lãnh đạo. Làm rõ khái niệm, nội dung, phương thức và vai trò của việc nêu gương. Phân tích mối quan hệ giữa nêu gương với hiệu quả lãnh đạo, quản lý. Góp phần bổ sung kho tàng lý luận về xây dựng Đảng và chính quyền nhà nước. Cung cấp khung lý thuyết cho các nghiên cứu liên quan sau này.

4.2. Ý nghĩa thực tiễn và khả năng ứng dụng

Kết quả nghiên cứu có thể áp dụng trực tiếp tại các tỉnh miền Đông Nam Bộ. Các giải pháp đề xuất phù hợp với điều kiện kinh tế, xã hội của vùng. Nghiên cứu cung cấp công cụ đánh giá hiệu quả cho ban thường vụ tỉnh ủy. Mô hình nghiên cứu có thể nhân rộng sang các địa phương khác trên cả nước. Đây là tài liệu tham khảo quý cho công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ.

Trích đoạn nội dung tài liệu

HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH NGUYỄN THỊ THẢO THỰC HIỆN TRÁCH NHIỆM NÊU GƯƠNG CỦA CÁN BỘ HUYỆN DIỆN BAN THƯỜNG VỤ TỈNH ỦY QUẢN LÝ Ở CÁC TỈNH MIỀN ĐÔNG NAM BỘ GIAI ĐOẠN HIỆN NAY LUẬN ÁN TIẾN SĨ NGÀNH: XÂY DỰNG ĐẢNG VÀ CHÍNH QUYỀN NHÀ NƯỚC HÀ NỘI - 2021 HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH NGUYỄN THỊ THẢO THỰC HIỆN TRÁCH NHIỆM NÊU GƯƠNG CỦA CÁN BỘ HUYỆN DIỆN BAN THƯỜNG VỤ TỈNH ỦY QUẢN LÝ Ở CÁC TỈNH MIỀN ĐÔNG NAM BỘ GIAI ĐOẠN HIỆN NAY LUẬN ÁN TIẾN SĨ NGÀNH: XÂY DỰNG ĐẢNG VÀ CHÍNH QUYỀN NHÀ NƯỚC Mã số: 9 31 02 02 Người hướng dẫn khoa học: PGS, TS. ĐINH NGỌC GIANG HÀ NỘI - 2021 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu, kết quả nghiên cứu trong luận án này là trung thực, có nguồn gốc rõ ràng và được trích dẫn theo đúng quy định. Tác giả Nguyễn Thị Thảo MỤC LỤC MỞ ĐẦU . 1 Chương 1: TỔNG QUAN CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN . Các công trình nghiên cứu ngoài nước . Các công trình nghiên cứu trong nước. Khái quát kết quả của các công trình nghiên cứu có liên quan và những vấn đề tiếp tục nghiên cứu . 26 Chương 2: THỰC HIỆN TRÁCH NHIỆM NÊU GƯƠNG CỦA CÁN BỘ HUYỆN DIỆN BAN THƯỜNG VỤ TỈNH ỦY QUẢN LÝ Ở CÁC TỈNH MIỀN ĐÔNG NAM BỘ GIAI ĐOẠN HIỆN NAY - NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN . Tỉnh, đảng bộ tỉnh, tỉnh ủy, ban thường vụ tỉnh ủy và cán bộ huyện diện ban thường vụ tỉnh ủy quản lý ở các tỉnh miền Đông Nam bộ . Trách nhiệm nêu gương và thực hiện trách nhiệm nêu gương của cán bộ huyện diện ban thường vụ tỉnh ủy quản lý ở các tỉnh miền Đông Nam bộ giai đoạn hiện nay - khái niệm, nội dung, phương thức, vai trò . 51 Chương 3: THỰC HIỆN TRÁCH NHIỆM NÊU GƯƠNG CỦA CÁN BỘ HUYỆN DIỆN BAN THƯỜNG VỤ TỈNH ỦY QUẢN LÝ Ở CÁC TỈNH MIỀN ĐÔNG NAM BỘ - THỰC TRẠNG, NGUYÊN NHÂN, KINH NGHIỆM . Thực trạng thực hiện trách nhiệm nêu gương của cán bộ huyện diện ban thường tỉnh ủy quản lý ở các tỉnh miền Đông Nam bộ . Nguyên nhân và kinh nghiệm . 115 Chương 4: PHƯƠNG HƯỚNG VÀ NHỮNG GIẢI PHÁP CHỦ YẾU THỰC HIỆN TỐT TRÁCH NHIỆM NÊU GƯƠNG CỦA CÁN BỘ HUYỆN DIỆN BAN THƯỜNG VỤ TỈNH ỦY QUẢN LÝ Ở CÁC TỈNH MIỀN ĐÔNG NAM BỘ ĐẾN NĂM 2030 . Dự báo yếu tố tác động và phương hướng thực hiện tốt trách nhiệm nêu gương của cán bộ huyện diện ban thường vụ tỉnh ủy quản lý ở các tỉnh miền Đông Nam bộ đến năm 2030 . Những giải pháp chủ yếu thực hiện tốt trách nhiệm nêu gương của cán bộ huyện diện ban thường vụ tỉnh ủy quản lý ở các tỉnh miền Đông Nam bộ đến năm 2030 . 158 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO. 160 DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT TRONG LUẬN ÁN CB, ĐV Cán bộ, đảng viên CBH Cán bộ huyện ĐNB Đông Nam bộ BCH Ban chấp hành BTV Ban thường vụ BTVTU Ban thường vụ tỉnh ủy CT-XH Chính trị - xã hội HTCT Hệ thống chính trị HĐND Hội đồng nhân dân KT-XH Kinh tế - xã hội MTTQ Mặt trận Tổ quốc TNNG Trách nhiệm nêu gương UBND Ủy ban nhân dân Nxb Nhà xuất bản 1 MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Nêu gương là thuộc tính bản chất của đảng cộng sản, là trách nhiệm, đạo lý, gắn với tư cách của người cán bộ, đảng viên (CB, ĐV). Chủ tịch Hồ Chí Minh đã căn dặn: “Người đảng viên - dù công tác to hay nhỏ, địa vị cao hay thấp - ở đâu cũng phải làm gương mẫu cho quần chúng,. Mà muốn quần chúng hăng hái thi hành, thì người đảng viên ắt phải xung phong làm gương mẫu để quần chúng bắt chước, làm theo” [69, tr. Xuất phát từ văn hóa phương Đông, Người đã đúc kết: “Nói chung thì các dân tộc phương Đông đều giàu tình cảm, và đối với họ, một tấm gương sống còn có giá trị hơn một trăm bài diễn văn tuyên truyền” [64, tr. Thấm nhuần lời dặn của Chủ tịch Hồ Chí Minh, trong toàn bộ quá trình lãnh đạo cách mạng, Đảng Cộng sản Việt Nam đã sử dụng nhiều phương thức lãnh đạo khác nhau, trong đó, nêu gương là một phương thức quan trọng, hiệu quả, vừa có giá trị khoa học và nhân văn, tác động tích cực đến các đối tượng lãnh đạo của Đảng, nhất là trong điều kiện Đảng cầm quyền. Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội đã nêu rõ: “Đảng lãnh đạo xã hội bằng cương lĩnh, chiến lược, các định hướng về chính sách và chủ trương công tác; bằng công tác tuyên truyền, thuyết phục, vận động, tổ chức kiểm tra và bằng hành động gương mẫu của đảng viên” [20, tr. Lãnh đạo thông qua việc thực hiện trách nhiệm nêu gương (TNNG) của CB, ĐV tác động tích cực đến các khâu trong quy trình lãnh đạo của các cấp ủy, tổ chức đảng và toàn Đảng, có tầm quan trọng đặc biệt để Đảng giữ vững vị thế và vai trò lãnh đạo Nhà nước và xã hội. Cán bộ huyện (CBH) diện ban thường vụ tỉnh ủy (BTVTU) quản lý là những người giữ chức vụ lãnh đạo, quản lý trong các cấp ủy, chính quyền và tổ chức chính trị - xã hội (CT-XH) huyện, có vai trò quyết định đến chất lượng lãnh đạo của huyện ủy, hiệu quả hoạt động của chính quyền và sự phát triển của các tổ chức trong hệ thống chính trị (HTCT) huyện. Thực hiện TNNG của CBH diện BTVTU quản lý để nâng cao chất lượng lãnh đạo, quản lý của các tổ chức đảng, chính quyền huyện, để cấp ủy và chính quyền huyện thực sự là nhân tố bảo đảm sự ổn định và phát triển của địa phương. 2 Đông Nam bộ (ĐNB) là trung tâm kinh tế, văn hóa, xã hội của cả nước, là khu vực phát triển năng động với tốc độ nhanh và ngày càng bền vững. Một trong những yếu tố quan trọng góp phần tạo nên kết quả đó là vai trò, trách nhiệm của cán bộ lãnh đạo, quản lý trong các tổ chức đảng, chính quyền và HTCT các cấp, trong đó có TNNG. Thực hiện Quy định số 101-QĐ/TW ngày 07-6-2012 của Ban Bí thư về TNNG của CB, ĐV, nhất là cán bộ chủ chốt các cấp, các tỉnh ủy ở miền ĐNB đã nghiêm túc quán triệt, triển khai đến các cấp ủy trực thuộc và chủ động, sáng tạo trong quá trình tổ chức thực hiện. Đa số CB, ĐV gương mẫu, thực hiện tốt TNNG. Tuy nhiên, kết quả thực hiện TNNG của CB, ĐV nói chung, CBH diện BTVTU quản lý ở các tỉnh miền ĐNB nói riêng vẫn chưa đáp ứng yêu cầu của công tác xây dựng Đảng, xây dựng HTCT trong sạch, vững mạnh. Hoạt động nêu gương của cán bộ chủ chốt và người đứng đầu một số cấp ủy, chính quyền các cấp còn mờ nhạt. Một số CBH chưa thực hiện tốt TNNG, thậm chí vi phạm quy định nêu gương về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, vi phạm các nguyên tắc tổ chức và hoạt động của Đảng, thực hiện chức trách, nhiệm vụ được giao,. Thực tế ở các tỉnh miền ĐNB cho thấy, vẫn còn tình trạng CBH vi phạm quy định của Đảng, pháp luật của Nhà nước, vi phạm những điều đảng viên không được làm như sử dụng bằng giả (Phó Bí thư huyện ủy huyện Phú Riềng) hoặc thiếu gương mẫu, lợi dụng chức vụ, quyền hạn chống người thi hành công vụ (Phó Chủ tịch Hội đồng nhân dân (HĐND) huyện Hớn Quản), vi phạm về quản lý đất đai (huyện Xuyên Mộc, huyện Đất Đỏ, tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu),. Vi phạm của một số CBH đã làm suy giảm lòng tin của nhân dân đối với CB, ĐV nói chung, ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng lãnh đạo và sức chiến đấu của tổ chức đảng, năng lực quản lý, điều hành của chính quyền các cấp ở các tỉnh miền ĐNB. Do đó, nghiên cứu làm rõ những vấn đề lý luận và thực tiễn, đánh giá đúng thực trạng việc thực hiện TNNG và đề xuất những giải pháp để thực hiện tốt TNNG của CBH diện BTVTU quản lý ở các tỉnh miền ĐNB giữ vững vai trò lãnh đạo, quản lý cấp cơ sở của các cấp ủy, tổ chức đảng và chính quyền huyện và bảo đảm sự lãnh đạo thông suốt từ cấp tỉnh đến cấp cơ sở là một vấn đề quan trọng và cấp thiết trong giai đoạn hiện nay. Chính vì vậy, nghiên cứu sinh chọn đề tài “Thực 3 hiện trách nhiệm nêu gương của cán bộ huyện diện ban thường vụ tỉnh ủy quản lý ở các tỉnh miền Đông Nam bộ giai đoạn hiện nay” để làm luận án tiến sĩ ngành Xây dựng Đảng và Chính quyền nhà nước. Mục đích và nhiệm vụ của luận án 2. Mục đích của luận án Trên cơ sở luận giải những vấn đề lý luận và thực tiễn về thực hiện TNNG của CBH diện BTVTU quản lý, luận án đề xuất những giải pháp chủ yếu thực hiện tốt TNNG của CBH diện BTVTU quản lý ở các tỉnh miền ĐNB đến năm 2030. Nhiệm vụ của luận án - Tổng quan các công trình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận án, chỉ rõ kết quả và xác định những nội dung luận án kế thừa và tiếp tục nghiên cứu. - Làm rõ những vấn đề lý luận và thực tiễn về thực hiện TNNG của CBH diện BTVTU quản lý ở các tỉnh miền ĐNB giai đoạn hiện nay. - Khảo sát, đánh giá đúng thực trạng việc thực hiện TNNG của CBH diện BTVTU quản lý ở các tỉnh miền ĐNB từ năm 2012 đến năm 2020, chỉ rõ nguyên nhân và đúc rút một số kinh nghiệm. - Đề xuất phương hướng và những giải pháp chủ yếu để thực hiện tốt TNNG của CBH diện BTVTU quản lý ở các tỉnh miền ĐNB đến năm 2030. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 3. Đối tượng nghiên cứu Đối tượng nghiên cứu của luận án là việc thực hiện TNNG của CBH diện BTVTU quản lý ở các tỉnh miền ĐNB giai đoạn hiện nay. Phạm vi nghiên cứu - Về thời gian khảo sát: Luận án tập trung khảo sát, đánh giá việc thực hiện TNNG của CBH diện BTVTU quản lý ở các tỉnh miền ĐNB từ năm 2012 đến năm 2020, phương hướng và những giải pháp chủ yếu đến năm 2030. - Về không gian: Luận án khảo sát việc thực hiện TNNG của CBH diện BTVTU quản lý ở 5 tỉnh miền ĐNB (Bà Rịa - Vũng Tàu, Bình Dương, Bình Phước, Đồng Nai, Tây Ninh). Cơ sở lý luận, thực tiễn và phương pháp nghiên cứu 4.