Luận án tiến sĩ: Trách nhiệm nêu gương của cán bộ huyện diện BTVTU miền Đông Nam Bộ - Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh

Luận án tiến sĩ phân tích trách nhiệm nêu gương cán bộ huyện trong BTVTU miền Đông Nam Bộ. Nghiên cứu chi tiết vai trò lãnh đạo địa phương.

• Tác giả: Nguyễn Thị Thảo
• Người hướng dẫn: PGS.TS. Đinh Ngọc Giang
• Trường học: Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Xây dựng Đảng và Chính quyền nhà nước
• Đề tài: Thực hiện trách nhiệm nêu gương của cán bộ huyện diện ban thường vụ tỉnh ủy quản lý ở các tỉnh miền Đông Nam bộ giai đoạn hiện nay
• Loại tài liệu: Luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Tổng quan về trách nhiệm nêu gương của cán bộ huyện diện ban thường vụ tỉnh ủy quản lý

Trách nhiệm nêu gương là thuộc tính bản chất của đảng cộng sản, gắn liền với tư cách đạo đức của người cán bộ, đảng viên. Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nhiều lần nhấn mạnh vai trò quan trọng của việc nêu gương trong công tác lãnh đạo, chỉ đạo. Cán bộ huyện diện ban thường vụ tỉnh ủy quản lý giữ vị trí then chốt trong hệ thống chính trị cấp huyện. Họ chịu trách nhiệm trước tỉnh ủy về toàn bộ hoạt động chính trị, kinh tế, xã hội trên địa bàn. Thực hiện tốt trách nhiệm nêu gương tạo sức lan tỏa lớn trong toàn bộ hệ thống. Nghiên cứu đề tài này nhằm làm sáng tỏ cơ sở lý luận, thực tiễn và đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả.

1.1. Khái niệm cán bộ huyện diện ban thường vụ tỉnh ủy quản lý

Cán bộ huyện diện ban thường vụ tỉnh ủy quản lý là những người giữ các vị trí lãnh đạo chủ chốt ở cấp huyện. Bao gồm bí thư huyện ủy, chủ tịch UBND huyện, chủ tịch HĐND huyện và các phó chủ tịch. Đây là những cán bộ được ban thường vụ tỉnh ủy trực tiếp quản lý, bổ nhiệm và đánh giá. Họ có phạm vi ảnh hưởng rộng, tác động đến toàn bộ hệ thống chính trị huyện. Vị trí đặc biệt này đòi hỏi tiêu chuẩn cao về phẩm chất, năng lực và đạo đức công vụ.

1.2. Vai trò của việc nêu gương trong xây dựng Đảng

Nêu gương là một trong năm phương thức lãnh đạo của Đảng. Việc nêu gương có tác dụng giáo dục, thuyết phục và tạo sức lan tỏa trong toàn hệ thống. Cán bộ càng giữ chức vụ cao càng phải gương mẫu vì phạm vi tác động rộng hơn. Tấm gương người tốt, việc tốt có sức mạnh to lớn trong việc điều chỉnh hành vi xã hội. Nêu gương cũng là phương pháp đặc biệt có giá trị để phát huy vai trò của quần chúng nhân dân.

II. Phân tích thực trạng thực hiện trách nhiệm nêu gương ở các tỉnh miền Đông Nam Bộ

Thực trạng thực hiện trách nhiệm nêu gương của cán bộ huyện diện ban thường vụ tỉnh ủy quản lý ở các tỉnh miền Đông Nam Bộ có nhiều kết quả đáng ghi nhận. Phần lớn cán bộ thể hiện tinh thần trách nhiệm cao trong công tác. Tuy nhiên, vẫn còn một số hạn chế cần được khắc phục. Một số cán bộ chưa nhận thức đầy đủ về tầm quan trọng của việc nêu gương. Việc thực hiện còn mang tính hình thức, chưa đi vào chiều sâu. Công tác kiểm tra, giám sát chưa được thực hiện thường xuyên. Đánh giá kết quả nêu gương còn thiếu cụ thể, chưa có tiêu chí rõ ràng. Tình trạng vi phạm kỷ luật, pháp luật vẫn xảy ra ở một số địa phương.

2.1. Kết quả đạt được trong thực hiện nêu gương

Nhiều cán bộ huyện đã phát huy tốt vai trò tiên phong, gương mẫu trong thực hiện nhiệm vụ. Công tác lãnh đạo, chỉ đạo đạt hiệu quả cao, góp phần phát triển kinh tế xã hội địa phương. Đội ngũ cán bộ ngày càng được chuẩn hóa về trình độ chuyên môn và lý luận chính trị. Nhiều mô hình hay, cách làm sáng tạo trong nêu gương được triển khai. Uy tín của Đảng trong nhân dân được củng cố và nâng cao.

2.2. Hạn chế và nguyên nhân của thực trạng

Một số cán bộ còn biểu hiện quan liêu, xa rời quần chúng nhân dân. Tình trạng nói không đi đôi với làm vẫn tồn tại ở một số nơi. Công tác giáo dục đạo đức, lối sống cho cán bộ chưa thường xuyên. Nguyên nhân chủ yếu do nhận thức chưa đầy đủ, thiếu cơ chế kiểm soát hiệu quả. Một phần do tác động tiêu cực từ mặt trái cơ chế thị trường và hội nhập quốc tế.

III. Giải pháp nâng cao trách nhiệm nêu gương của cán bộ huyện diện ban thường vụ tỉnh ủy

Để nâng cao hiệu quả thực hiện trách nhiệm nêu gương, cần triển khai đồng bộ nhiều giải pháp. Trước hết, hoàn thiện hệ thống quy định, tiêu chí đánh giá cụ thể về nêu gương. Tăng cường công tác giáo dục chính trị, tư tưởng và đạo đức cho đội ngũ cán bộ. Xây dựng cơ chế giám sát chặt chẽ từ cấp tỉnh đến cấp huyện. Phát huy vai trò của nhân dân trong việc giám sát cán bộ. Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý, đánh giá cán bộ. Tổ chức tốt việc học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh. Tạo môi trường làm việc minh bạch, công khai để cán bộ tự giác nêu gương.

3.1. Hoàn thiện cơ chế đánh giá và giám sát

Xây dựng hệ thống tiêu chí đánh giá cụ thể, định lượng hóa kết quả nêu gương. Tăng cường kiểm tra, giám sát định kỳ và đột xuất đối với cán bộ huyện. Phát huy vai trò của Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể trong giám sát. Áp dụng công nghệ thông tin để theo dõi, đánh giá quá trình thực hiện. Xây dựng cơ chế khen thưởng, kỷ luật rõ ràng, minh bạch.

3.2. Nâng cao năng lực và đạo đức công vụ

Đẩy mạnh đào tạo, bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn và lý luận chính trị. Tổ chức các lớp tập huấn về đạo đức công vụ và kỹ năng lãnh đạo. Tăng cường giao lưu, học hỏi kinh nghiệm giữa các địa phương. Xây dựng văn hóa công sở lành mạnh, chuyên nghiệp. Khuyến khích cán bộ tự học tập, rèn luyện và nâng cao bản lĩnh chính trị.

IV. Kết luận và ứng dụng trong xây dựng đội ngũ cán bộ huyện hiện nay

Nghiên cứu về trách nhiệm nêu gương của cán bộ huyện diện ban thường vụ tỉnh ủy quản lý có ý nghĩa lý luận và thực tiễn sâu sắc. Kết quả nghiên cứu giúp làm sáng tỏ cơ sở khoa học về nêu gương trong điều kiện mới. Đề tài cung cấp luận cứ khoa học cho việc xây dựng đội ngũ cán bộ đủ phẩm chất, năng lực. Các giải pháp đề xuất có tính khả thi cao, phù hợp với thực tiễn địa phương. Ứng dụng kết quả nghiên cứu góp phần nâng cao hiệu quả công tác xây dựng Đảng. Nghiên cứu cũng mở ra hướng tiếp cận mới trong quản lý, đánh giá cán bộ. Đây là cơ sở quan trọng để các tỉnh miền Đông Nam Bộ xây dựng đội ngũ cán bộ ngang tầm nhiệm vụ.

4.1. Giá trị lý luận của đề tài nghiên cứu

Đề tài đã hệ thống hóa cơ sở lý luận về trách nhiệm nêu gương của cán bộ lãnh đạo. Làm rõ khái niệm, nội dung, phương thức và vai trò của việc nêu gương. Phân tích mối quan hệ giữa nêu gương với hiệu quả lãnh đạo, quản lý. Góp phần bổ sung kho tàng lý luận về xây dựng Đảng và chính quyền nhà nước. Cung cấp khung lý thuyết cho các nghiên cứu liên quan sau này.

4.2. Ý nghĩa thực tiễn và khả năng ứng dụng

Kết quả nghiên cứu có thể áp dụng trực tiếp tại các tỉnh miền Đông Nam Bộ. Các giải pháp đề xuất phù hợp với điều kiện kinh tế, xã hội của vùng. Nghiên cứu cung cấp công cụ đánh giá hiệu quả cho ban thường vụ tỉnh ủy. Mô hình nghiên cứu có thể nhân rộng sang các địa phương khác trên cả nước. Đây là tài liệu tham khảo quý cho công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ.

Trích đoạn nội dung tài liệu

đặt vấn đề về bản chất của chế độ xã hội ở Trung Quốc, phải chăng đây là một quốc gia tư bản có vỏ ngoài xã hội chủ nghĩa và Đảng Cộng sản Trung Quốc có thể giữ địa vị thống trị trong mười năm hiện đại hóa và toàn cầu hóa tiếp theo không? Từ đó, tác giả đã lý giải thông qua việc phân tích, xem xét cách thức đào tạo các quan chức chính phủ Trung Quốc - một quá trình khắt khe, luôn có sự cam kết với Đảng về mặt tư tưởng và chính trị. - Đặng Đình Lựu (2010), “Một số vấn đề về xây dựng đội ngũ cán bộ lãnh đạo ở Trung Quốc hiện nay” [58]. Bài viết đã chỉ rõ nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ lãnh đạo là trọng điểm của công tác xây dựng Đảng. Tác giả đã nêu lên những tiêu chuẩn cao đối với cán bộ lãnh đạo như: Một là, kiên trì tiêu chuẩn đủ đức, đủ tài, lấy đức làm đầu.

Đây là yêu cầu căn bản và là bảo đảm quan trọng để giữ vững tính tiên tiến, tính trong sạch của đảng cầm quyền. Hai là, cán bộ lãnh đạo cần được thông qua các môi trường, lĩnh vực công tác khác nhau để tự rèn luyện, nâng cao, tự thử thách, tự kiểm nghiệm về cái tâm, tầm trước yêu cầu mới. Trước thực trạng một số cán bộ hủ bại, tác giả cũng nêu lên một số định hướng giải quyết, trong đó có định hướng về quy định rõ trách nhiệm của cá nhân, cơ quan trong từng khâu của công tác cán bộ, cần có cơ chế xử lý trách nhiệm đối với cán bộ chọn sai, dùng sai như kỷ luật đảng, cho từ chức. Building Tomorrow's Leaders Today: On Becoming a Polymath Leader: Xây dựng đội ngũ lãnh đạo hôm nay cho ngày mai: trở thành một nhà lãnh đạo hiểu biết [189].

Tác giả đã luận giải một số vấn đề về lãnh đạo như: lãnh đạo là gì, hoạt động như thế nào, tính phức tạp, đa chiều và sẽ thay đổi như thế nào trong tương lai. Từ đó, tác giả phân tích yêu cầu khi xây dựng đội ngũ nhà lãnh đạo trong tương lai, đòi hỏi phải dự đoán về những kỹ năng, năng lực cụ thể sẽ có giá trị cho nhu cầu tương lai, nhất là trước sự thay đổi nhanh chóng với công nghệ mới, sự đa dạng và vấn đề toàn cầu hóa. 9 - Thẩm Diệu Diệu (2013) 沈跃跃, Nỗ lực xây dựng đội ngũ cán bộ lãnh đạo chủ chốt chất lượng cao [187]. Tác giả đã khẳng định cán bộ có vai trò quan trọng, là nòng cốt cầm quyền của Đảng, là lực lượng trung kiên thúc đẩy sự nghiệp cách mạng của Đảng.

Bài viết phân tích nhiệm vụ được nêu tại Đại hội XVIII của Đảng Cộng sản Trung Quốc: Điều then chốt trong việc kiên trì và phát triển chủ nghĩa xã hội đặc sắc Trung Quốc là phải xây dựng đội ngũ cầm quyền chủ chốt kiên định chính trị, chuyên môn vững vàng, tác phong gương mẫu, có ý chí phấn đấu với các nội dung cụ thể: Kiên trì tiêu chuẩn tuyển chọn cán bộ, sử dụng cán bộ, bảo đảm đội ngũ cán bộ tiên tiến, trong sạch; Tăng cường trang bị lý luận và giáo dục tư tưởng, giữ vững niềm tin, lý tưởng của người cán bộ lãnh đạo; Thường xuyên duy trì mối liên hệ với quần chúng nhân dân, xây dựng hình ảnh người cán bộ liêm khiết, hết mình phục vụ nhân dân; Cải cách sâu sắc chế độ tuyển chọn, sử dụng, giám sát cán bộ. Bài viết phân tích các tư tưởng của Tập Cận Bình về xây dựng đội ngũ cán bộ trong thời gian làm Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Trung Quốc với nhiều biện pháp xây dựng và chỉnh đốn đội ngũ cán bộ như “tám quy định”, “phản 4 phong”,. bao gồm: nhận biết, phân loại cán bộ; tuyển chọn cán bộ; sử dụng cán bộ; bồi dưỡng cán bộ; đánh giá cán bộ; giúp đỡ cán bộ phạm sai lầm sửa chữa sai lầm; giải quyết các khó khăn thực tiễn của cán bộ,. Đây là những tư tưởng có ý nghĩa quan trọng trong chỉ đạo công tác xây dựng đội ngũ cán bộ của Trung Quốc hiện nay.

Leadership Education and Training in China: Đào tạo và giáo dục lãnh đạo ở Trung Quốc [188]. Từ thực tế công tác đào tạo và giáo dục lãnh đạo ở Trung Quốc với 4.500 cơ sở giáo dục và đào tạo cho cán bộ và 15 triệu quan chức Trung Quốc được đào tạo mỗi năm, tác giả đã cung cấp cho độc giả một cái nhìn sâu sắc về cách Trung Quốc giáo dục và đào tạo cán bộ để điều hành quốc gia. Từ khi thành lập Đảng Cộng sản Trung Quốc (1921) đến nay, công tác đào tạo và giáo dục lãnh đạo ở Trung Quốc trải qua 3 giai đoạn: (1) Giai đoạn 1 (1921-1949) từ khi thành lập Đảng Cộng sản Trung Quốc đến khi nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa được thành lập, giáo 10 dục thế giới quan, nhân sinh quan, phương pháp luận. Việc đào tạo cán bộ giai đoạn này tập trung vào việc giảng dạy và phổ biến triết học mác-xít giữa các đảng viên và cán bộ.

(2) Giai đoạn 2 (1949-1978) từ khi thành lập nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa đến khi bắt đầu cải cách và mở cửa, Đảng Cộng sản Trung Quốc chuyển từ đảng cách mạng sang một đảng cầm quyền, mạng lưới các trường đảng xuất hiện đặt nền móng vững chắc cho việc xây dựng chủ nghĩa xã hội. (3) Giai đoạn 3 (1978-nay) từ khi cải cách và mở cửa cho đến nay, việc giáo dục đào tạo cán bộ nhằm mục đích tăng cường vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng sản Trung Quốc theo định hướng đổi mới sáng tạo. - Lương Bảo Hoa (2017), Đường đến thành công: tiên phong là sức mạnh [42]. Với thực tiễn là Bí thư Tỉnh ủy, Chủ nhiệm Ủy ban Thường vụ HĐND tỉnh Giang Tô, tác giả đã ghi lại sự trải nghiệm của quá trình xây dựng chủ nghĩa xã hội ở Giang Tô.

Trong cuốn sách, tác giả đề cập đến việc xây dựng đội ngũ cán bộ có tố chất cao đòi hỏi bí thư tỉnh ủy phải nắm được những yêu cầu trong bố trí cán bộ lãnh đạo, việc lựa chọn cán bộ phải chính xác, phải lấy đức làm đầu. Tác giả bàn về đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp huyện, những yếu tố cấu thành năng lực của đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp huyện ở Viêng Khăm, trong đó có các nhóm yếu tố: năng lực tư duy lý luận; năng lực nắm bắt đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước và bối cảnh địa phương; năng lực tổ chức thực tiễn; năng lực giao tiếp, vận động và thuyết phục quần chúng nhân dân. Nhóm năng lực này đòi hỏi cán bộ phải thực hiện nói đi đôi với làm, nêu cao tinh thần gương mẫu. Tác giả cho rằng gương mẫu là yếu tố tạo nên niềm tin của quần chúng, tạo nên sự bền vững của mối quan hệ cán bộ - nhân dân.

- Hồng Hướng Hoa (2018), Xây dựng đội ngũ cán bộ chuyên môn hóa, tố chất cao trong thời đại mới (新时代高素质专业化干部队伍建设/作者: 洪向华; 出 版社:中共党史出版社; 2018年) [190]. Từ yêu cầu xây dựng đội ngũ cán bộ được đặt ra tại Đại hội XIX Đảng Cộng sản Trung Quốc, tác giả đã phân tích một số nội 11 dung về nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ một cách chuyên môn hóa và có phẩm chất đạo đức cao, từ đó chỉ ra tác dụng, tiêu chí, yêu cầu đối với đội ngũ cán bộ. Luận án tập trung làm rõ những vấn đề lý luận về xây dựng đội ngũ bí thư - huyện trưởng ở Cộng hòa Dân chủ nhân dân Lào, trong đó phân tích lý luận về đội ngũ bí thư - huyện trưởng; làm rõ khái niệm, nội dung, phương thức xây dựng đội ngũ bí thư - huyện trưởng ở nước Cộng hòa Dân chủ nhân dân Lào. Trong các phương thức xây dựng đội ngũ bí thư - huyện trưởng, tác giả xác định phương thức thông qua phát huy vai trò gương mẫu, tích cực, tự giác học tập, tu dưỡng, rèn luyện của bản thân mỗi bí thư - huyện trưởng.

Đây cũng là một phương thức thực hiện TNNG của cán bộ. Luận án đánh giá thực trạng xây dựng đội ngũ bí thư - huyện trưởng ở Cộng hòa Dân chủ nhân dân Lào và đề xuất các giải pháp để xây dựng đội ngũ bí thư - huyện trưởng ở Cộng hòa Dân chủ nhân dân Lào. CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU TRONG NƯỚC Các công trình khoa học trong nước liên quan đến đề tài gồm các nhóm sau: 1. Nhóm công trình nghiên cứu về cán bộ lãnh đạo, quản lý, cán bộ huyện diện ban thường vụ tỉnh ủy quản lý * Sách tham khảo, chuyên khảo - Ngô Kim Ngân, Lâm Quốc Tuấn (2010), Phong cách làm việc của người bí thư huyện ủy hiện nay - Qua khảo sát vùng đồng bằng sông Hồng [78].

Cuốn sách phân tích một số vấn đề lý luận về phong cách làm việc của bí thư huyện ủy - chức danh CBH diện BTVTU quản lý, đánh giá thực trạng phong cách làm việc của bí thư huyện ủy và đề xuất những giải pháp để xây dựng phong cách làm việc của bí thư huyện ủy. Trong cuốn sách, tác giả đã trình bày những vấn đề lý luận về cán bộ diện BTVTU quản lý và luân chuyển cán bộ diện BTVTU quản lý. Tác giả đã làm rõ khái niệm, đặc điểm, vai trò của cán bộ diện BTVTU quản lý, trong đó có CBH diện BTVTU quản lý. Đây cũng là khách 12 thể nghiên cứu của đề tài luận án nên có giá trị tham khảo cho tác giả trong quá trình thực hiện đề tài.

Cuốn sách là tập hợp các bài viết của nhiều tác giả. Có bài viết bàn về thẩm quyền, trách nhiệm của người đứng đầu trong các mối quan hệ, trong các lĩnh vực công tác như bài viết Mối quan hệ giữa bí thư với cấp ủy của tác giả Nguyễn Minh Tuấn; bài viết về Thẩm quyền và trách nhiệm của bí thư cấp ủy cấp huyện, xã và tương đương của tác giả Bùi Đức Hạnh đã xác định rõ thẩm quyền của bí thư cấp ủy như chủ trì, đề xuất các chủ trương, nhiệm vụ, giải pháp, cơ chế chính sách mới, nhất là trên các lĩnh vực kinh tế - xã hội (KT-XH); chủ trì chuẩn bị phương án về công tác tổ chức, cán bộ trình thường trực và BTV cấp ủy quyết định theo thẩm quyền; chịu trách nhiệm cuối cùng ký ban hành các nghị quyết, chỉ thị, quyết định về những vấn đề quan trọng. Tuy nhiên, thẩm quyền chỉ có được khi người đứng đầu cấp ủy là tấm gương sáng về mọi mặt, được tập thể tin yêu.